Кіріспе

Украинаның 10-шы және 13-ші премьер-министрі Юлия Володимирівна Тимошенко (Юлія Володимирівна Тимошенко, ; Григян (Грігян); 27 қараша 1960 жылы туған) – украин саясаткері, 2005 жылы және 2007 жылдан 2010 жылға дейін Украина Премьер-министрі қызметін атқарған. Украинада осы лауазымға тағайындалған алғашқы және жалғыз әйел. Ол 1997 жылдан 2007 жылға дейін бірнеше рет Украинаның Халық депутаты ретінде Жоғарғы Раданың мүшесі болды, сондай-ақ 2014 жылдан бастап Украинаның отын-энергетика кешені бойынша бірінші вице-премьері болды. Экономика ғылымдарының кандидаты. Тимошенко – «Батьківщина» саяси партиясының жетекшісі. Ол Украинаның Еуропалық Одаққа интеграциясын қолдайды және Украинаның Ресей басқаратын Еуразиялық Кедендік Одаққа кіруіне қатысты қарсылық білдіреді. Ол Украинаның НАТО-ға мүше болуын жақтайды. «Қызыл революцияны» бірлесіп жетектеді және 2005 жылдың 24 қаңтарынан 8 қыркүйегіне дейін, сондай-ақ 2007 жылдың 18 желтоқсанынан 2010 жылдың 4 наурызына дейін премьер-министр болып тағайындалған және парламенттік көпшілікпен бекітілген алғашқы әйел болды. 2005 жылы Forbes журналының әлемдегі ең беделді әйелдер тізімінде үшінші орынға ие болды. Тимошенко 2010 жылғы Украина президенттік сайлауының екінші турында жеңімпаз Виктор Януковичтен 3,5 пайыздық айырмамен жеңілді. 2011 жылдан 2014 жылға дейін көптеген адамдар саяси мотивациямен жасалған қылмыстық іс бойынша ұсталды, бірақ Абырой революциясынан кейін Украина Жоғарғы соты және Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық соты оны ақтап тастады. 2019 жылғы Украина президенттік сайлауының бірінші турында 13,40% дауыс алып үшінші орынға ие болды, осылайша екінші кезеңге өте алмады. 2019 жылы Жоғарғы Радаға (Украина Парламенті) сайланған ол партиясын оппозицияда жетектеді.

Ерте мансап

Тимошенко 1996 жылы саясатқа қадам басты, ол №229 сайлау округінде (Бобринец, Кировоград облысы) Верховная Радаға (Украина Парламентіне) сайланды, дауыстардың рекордтық 92,3% жинады. 1997 жылдың ақпан айында орталықшыл фракция 56 заң шығарушыдан тұрды және Ukrainska Pravda басылымының хабарлауынша, бастапқыда Украина Президенті Леонид Кучманың саясатын қолдады. Тимошенко 1998 жылы Кировоград облысындағы сайлау округінде қайта сайланды және сонымен қатар "Хромада" партиясының тізімінде алтыншы орын алды. Ол Парламентте ықпалды тұлғаға айналды және Жоғарғы Раданың Бюджет комитетінің төрағасы болып тағайындалды. "Хромада" партиясының жетекшісі Павло Лазаренко 1999 жылдың ақпан айында АҚШ-қа қашып кеткеннен кейін, Тимошенко да оның ішінде болды, ол 1999 жылдың наурызында Лазаренконың әдістеріне наразылық білдіру үшін "Отан" Бүкіл Украиналық Одағын құрды. "Отан" партиясы 1999 жылдың қыркүйегінде ресми түрде саяси партия ретінде тіркелді. Ол 2000 жылдың 2 наурызында Парламенттен ресми түрде кетті. Ол сондай-ақ көптеген ұйымдарға берілген жеңілдіктерді жойды, олардың электр қуатын үзуден қорғады. Оның реформалары мемлекеттік қызметкерлерге жалақы төлеуге және жалақыны арттыруға жеткілікті қаражатты қамтамасыз етті. 2000 жылы Тимошенко үкіметі әлеуметтік төлемдерге қосымша 18 миллиард гривна бөлді. Бұл соманың жартысы көлеңкелі схемалардан қаражат алу, бартерлік төлемдерге тыйым салу және энергетика нарығына бәсекелестік қағидаларын енгізу арқасында жиналды. 2000 жылдың 18 тамызында Украинаның Біріккен Энергетикалық Жүйелерінің (БЭЖ) бас директоры және Юлия Тимошенконың күйеуі Александр Тимошенко ұсталды және қамауға алынды. Тимошенко күйеуінің қамауға алынуы оған саяси қысым көрсетудің салдары екенін мәлімдеді. 2001 жылдың 19 қаңтарында Президент Леонид Кучма Юлия Тимошенконы қызметтен босату туралы жарлық шығарды. Содан кейін Премьер-министр Виктор Ющенко оның энергетика саласындағы жетістіктеріне қарамастан, оның жұмыстан босатылуын үнсіз қабылдады. Украиналық БАҚ бұл оқиғаны "Виктор Ющенконың жасаған алғашқы сатқындығы" деп атады. Осыдан кейін Тимошенко Ұлттық Құтқару Комитетіне жетекшілік етті және "Кучмасыз Украина" наразылықтарына белсенді қатысты. Бұл қозғалысқа бірқатар оппозициялық партиялар кірді, мысалы, Юлия Тимошенко блогы, "Отан", Украина Республикалық партиясы, Украина Консервативтік Республикалық партиясы, "Собор", Украина Социал-демократиялық партиясы, Украина Христиан-демократиялық партиясы және Патриоттық партия.

Апельсин төңкерісіндегі рөлі

2001 жылдың күзінде Тимошенко да, Виктор Ющенко да 2004 жылғы Украина президенттік сайлауында жеңіске жету үшін қазіргі президентке қарсы кең оппозициялық блок құруға тырысты. (жұмыстың 2006 жылғы шілдесіне дейін). 2004 жылдың наурыз айында Тимошенко "Біздің Украина", БЮТ және Украина Социалистік партиясының басшылары президенттік науқанына бірлескен қатысу туралы коалициялық келісімге қол қойды. Тимошенко президент сайлауына қатыспауға және Виктор Ющенкоға жол беруге шешім қабылдады. 2004 жылы 2 шілдеде "Біздің Украина" және Юлия Тимошенко блогы "Халық күші" деп аталатын коалицияны құрды, оның мақсаты "қазіргі биліктің нәтижесінде Украинаның ерекшелігіне айналған қирату процесін" тоқтату болды. Келісімге Виктор Ющенконың 2004 жылғы қазандағы президент сайлауында жеңіске жеткен жағдайда Тимошенконы премьер-министрлікке ұсыну уәдесі кірді. Тимошенко Ющенко үшін белсенді түрде үгіт-насихат жүргізді, бүкіл Украина бойынша турнеге шығып, митингтерге қатысты. Виктор Ющенко құпия улануына байланысты сайлау науқанынан шыққаннан кейін, Тимошенко оның атынан сайлау науқанын жалғастырды. 31 қазандағы алғашқы дауыс беруден кейін екі кандидат - Виктор Янукович пен Виктор Ющенко екінші турға өтті. Тимошенконың алдын ала болжауы бойынша, Ющенкоға екінші турға қатыса алмаған бұрынғы бәсекелестер - Олександр Мороз (Социалистік партия), Анатолий Кинах (Өнеркәсіпшілер және кәсіпкерлер партиясы), Киев қаласының бұрынғы мэрі Олександр Омельченко және басқалар қолдау көрсетті. 2004 жылы 6 қарашада Тимошенко халықтан қызғылт түсті символдарды таратуға өтінді (қызғылт сары Ющенконың сайлау науқанының түсі болды). "Ең арзан қызғылт түсті матадан таспа жасап, оны барлық жерге жап", - деді ол. "Оларды сайлау науқанының жетекшілері бергенше күтіңіз". Алдамшылық туралы айыптар тарала бастағанда, "сары команда" 2004 жылдың 21 қарашасында сайлаудың екінші кезеңі кезінде қатар дауыс беруді өткізуге және нәтижелерді Киевтегі Тәуелсіздік алаңында (Майдан Незалежная) адамдарға дереу жариялауға шешім қабылдады. Тимошенко киевтіктерді алаңға жиналып, басқа қалалар мен қалалардан келгендерді өз таңдаулары үшін тұруға шақырды. "Жылы киімдер, май мен нан, сарымсақ пен пияз алып, Киевке кел" деді. 2004 жылдың 22 қарашасында Украинаның барлық қалаларында жаппай наразылық акциялары басталды: ең үлкені - Киевтің Незалежная майданында 500 000 қатысушы қатысты. Бұл наразылықтар "Сары революция" деп аталды. 2004 жылы 23 қарашада Тимошенко наразылық акциясына қатысушылармен Президент Әкімшілігіне барды. Банкова көшесінде арнайы тәртіпсіздікке қарсы полиция шерудің одан әрі жүруіне кедергі жасады, сондықтан адамдар Тимошенконы көтеріп алды, ал ол полиция қалқандарымен әкімшілік ғимаратына қарай жүрді. 2004 жылдың 3 желтоқсанында Украинаның Жоғарғы соты екінші турдың нәтижелерін жоққа шығарды және қайталауды 2004 жылдың 26 желтоқсанына белгіледі. Виктор Януковичтің ресми жеңісі мен сайлаудың екінші туры жойылғаннан кейін Виктор Ющенко 51,99% дауыспен президент болып сайланды (Янукович 44,2% қолдау тапты). Нааразылық акциялары кезінде Тимошенконың Майдандағы сөздері көшедегі наразылық акцияларының қарқынын арттырды. Оның танымалдылығы украин немесе славян "Жанна Арк" және "Сары революция королевасы" деп аталатын уақытқа дейін едәуір өсті. Қосымша лақап есімдер "Революция құдайы" және "Украина саясатының ханшайымы Лея" болды. Ол Украинаның премьер-министрі болып тағайындалған алғашқы әйел. Тимошенко кабинетінде Тимошенконың өзі мен Украинаның қауіпсіздік қызметінің бастығы болып тағайындалған Александр Турчиновтан басқа партияның Юлия Тимошенко блогының басқа мүшелері болған жоқ. Олмен жұмыс істеген министрлер Виктор Ющенкомен болған соңғы жанжалда оның жағына шықты. 2005 жылы 28 шілдеде Forbes Тимошенконы әлемдегі ең ықпалды әйелдердің үшіншісі деп атады, ол тек Кондолиза Райс пен Ву Иден кейін. Алайда, журналдың 2006 жылғы 1 қыркүйекте жарияланған тізімінде Тимошенконың есімі алғашқы 100-дің қатарында жоқ. 2005 жылдың қыркүйегінде Тимошенко Криница Гурскада өткен 15-ші Халықаралық экономикалық форумда "Орталық және Шығыс Еуропаның Жыл адамы" атағын алды. Оның үкімет құруына бірнеше ай өткеннен кейін революциядан кейінгі коалиция ішіндегі ішкі қақтығыстар Тимошенконың әкімшілігіне зиян келтіре бастады. 2005 жылы 24 тамызда Виктор Ющенко Тәуелсіздік күніне арналған баяндама жасады, ол Тимошенконың үкіметін "ең жақсы" деп атады. Дегенмен 8 қыркүйекте бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктердің, оның ішінде Қауіпсіздік және қорғаныс кеңесінің төрағасы Петр Порошенко және Премьер-министрдің орынбасары Николай Томенконың отставкаға шығуынан кейін, Президент Виктор Ющенко тікелей эфирде үкіметті таратып жіберді. Ющенко оның Кабинет басшысы ретіндегі жұмысын сынап, ол экономикалық төмендеуге және үкіметтік коалиция ішіндегі саяси қақтығыстарға әкелді деп айтты. 2005 жылдың 13 қыркүйегінде Ющенко Тимошенконы "Сары революция" идеяларын сатқандықпен айыптады. Associated Press агенттігіне берген сұхбатында ол Тимошенконың UESU президенті болған кезінде 8 миллион гривналық қарыз жинағандығын және премьер-министр ретіндегі өкілеттіктерін пайдаланып осы қарызды өтегенін айтты. Тимошенко бұл сома қарыз емес, 1997-1998 жылдардан Салық инспекциясы салған айыптар екенін және ол премьер-министр болғанға дейін UESU-ға қатысты барлық істер жабылып қалғандығын қайта-қайта мәлімдеді. Тимошенко Ющенконың жақын айналасы оған қарсы артықшылық іздеп, оның Кабинетінің қызметін бұрмалап көрсеткенін айтты. Сондай-ақ ол Ющенконы сынап, BBC телеарнасына берген сұхбатында ол "біздің бірлігімізді, болашағымызды, елдің болашағын дерлік құлатты" және оның уәде бергендей коррупциямен күреспегенін айтты. Президент Ющенконың беделі төмендеді, ал Тимошенконың қолдауы күрт өсті. Бұл тенденция 2006 жылғы парламент сайлауының нәтижелерімен дәлелденді, онда БЮТ алғаш рет "Біздің Украина" партиясын озып, сәйкесінше 129 және 81 орын жеңіп алды. 2002 жылғы парламент сайлауында БЮТ-та парламентте тек 22 мүше болған, ал "Біздің Украина" партиясында 112 мүше болған. 2005 жылы премьер-министр ретінде Юлия Тимошенконың жұмысы "сары" командадағы ішкі қақтығыстарға байланысты қиын болды. Тимошенконың орнына Юрий Ехануров премьер-министр болып тағайындалды. Қызметтен алынғаннан кейін Тимошенко 2006 жылғы Украина парламент сайлауында жеңіске жету үшін елді аралап сапар шекті. Тимошенко жақын арада премьер-министр лауазымына қайта оралуға ниеттенгенін жариялады. Ол Виктор Янукович пен Виктор Ющенко лагерлеріне қарсы саяси күрес жүргізген күшті команда құра алды. Сайлауда екінші орын алғаннан кейін көптеген сарапшылар оның Виктор Ющенконың "Біздің Украина" партиясымен және Украина Социалистік партиясымен (СПУ) коалиция құрып, Өңірлер партиясының билікке келуіне жол бермейтінін болжады. Алайда, "Біздің Украина" және СПУ арасындағы келіссөздер лауазымдарды бөлісу және басқа топтармен өзара келіссөздер жүргізу кезінде көптеген қиындықтарға тап болды. 2006 жылдың 21 маусымында украиндық БАҚ тараптардың үш айға созылған саяси белгісіздікті аяқтағандай көрінетін коалициялық келісімге қол жеткізгенін хабарлады. Тимошенконың жаңа премьер-министр ретінде тағайындалуы мен бекітілуі оңай болады деп күтілді. Алайда, болған саяси интрига жоспарды бұзып жіберді. БЮТ-тың серіктері "Біздің Украина" және Украина Социалистік партиясы (СПУ) билікті бөлісу туралы келісе алмады, сондықтан Демократиялық күштер коалициясын құру тоқтатылды. Ющенко және оның жақын айналасындағы олигархтар ...

2007 жылғы парламент сайлауы

[[Файл:Владимир Путин мен Юлия Тимошенко 1. jpg рахмет хабары Юлия Тимошенко мен Владимир Путиннің 2005 жылғы 19 наурыздағы кездесуі. 2009 жылдың қарашасында Путин Тимошенконың саяси шешімдерін мақтады және онымен жұмыс істеу оңай екенін айтты. 2007 жылдың 3 қазанында Тимошенко мен Президент Ющенконың одағы премьер-министр Януковичтің қарсы партиясынан шамалы артық дауыс жинады, бұл ішінара Өңірлер партиясының бекінісі саналатын өнеркәсіптік шығыста БЮТ-тың белсенді науқанының арқасында болды. Януковичтің партиясы ең көп дауыс алғанмен, оның коалициялық одақтасы – Украинаның Социалистік партиясы парламентке өту үшін жеткілікті дауыс жиная алмады. 2007 жылдың 15 қазанында «Біздің Украина» – Халықтық өздігінен қорғану блогы мен Юлия Тимошенко блогы 6-шы шақырылымдағы жаңа парламентте көпшілік коалиция құруға келісті. 29 қарашада Юлия Тимошенко блогы мен «Біздің Украина» – Халықтық өздігінен қорғану блогы арасында Президент Ющенкомен байланысты коалицияға қол қойылды. Екі партия да «Қызғылт революциямен» байланысты. 2007 жылдың 11 желтоқсанында Коалиция Тимошенконы премьер-министр етіп тағайындауға тырысып, бір дауыс жетпей қалды (225 депутат оның кандидатурасын қолдады). 2007 жылдың 12 желтоқсанында БАҚ Юлия Тимошенкоға жасалған қастандық әрекеті туралы хабарлады. БЮТ және Тимошенконың өзі бұл қорқыту екенін мәлімдеді. 18 желтоқсанда Тимошенко тағы да премьер-министр болып сайланды (оны 226 депутат қолдады, бұл қажетті ең төменгі көрсеткіш), ол екінші Тимошенко үкіметінің басшысы болды.

2010 жылғы президенттік сайлаудан кейін оппозицияда

2013 жылдың 18 қаңтарында Тимошенкоға 1996 жылы бизнесмен және заң шығарушы Евгений Щербан, оның әйелі және тағы екі адамды өлтіруде күдік тағылғаны туралы хабарланды. 2013 жылдың мамырында Щербанды өлтіру ісі тоқтатылды. 2013 жылдың 25 қарашасынан 6 желтоқсанына дейін (Еуромайдан наразылықтары кезінде) Тимошенко 6 желтоқсанда "Президент Януковичтің DCFTA-ға қол қоюдан бас тартуына" наразылық ретінде қайтадан аштыққа отырды.

Шағым

2011 жылы Юлия Тимошенконың суреті. 2011 жылдың 24 қазанында Тимошенко "газ ісі" бойынша Печерск аудандық сотының шешіміне шағым түсірді. 1 желтоқсанда Киевтің апелляциялық соты істі қарауға кірісті. Тимошенко денсаулығының нашарлығына байланысты сот залында болған жоқ. Сот отырысынан кейін судья Олена Ситайло жедел жәрдем шақырып, ауруханаға жатқызылды. 2011 жылдың 13 желтоқсанында Киев апелляциялық соты отырысты қайта бастады. Барлық келесі сот отырыстары Тимошенконың қатысуынсыз өтті. Апелляциялық шағымды тыңдау алдында судьялар алқасы ауыстырылды: бас судья Ситайло бірінші отырыс күні тағайындалды, ал қалған судьялар сот отырысына бірнеше күн бұрын тағайындалды. Осылайша, судьялардың 84 беттік іс материалымен танысуға уақыты болмады. Сот процесінің жүргізілуі судьялар алқасын ауыстыру туралы шешім бұрыннан қабылданғанын көрсетті. Соңында Тимошенконың адвокаттары сот отырысын бойкоттады. 2011 жылдың 23 желтоқсанында Киев апелляциялық соты Печерск сотының үкімін толық қолдайтын қаулы шығарды. Сот төрешілері "газ ісі" бойынша тергеу кезінде немесе сотта ешқандай заңбұзушылық таппады, Тимошенконың адвокаттарының талаптарын қабылдамады.

Кассация

2012 жылдың 26 қаңтарында Тимошенконың қорғаушылары "газ ісі" бойынша сот шешіміне қатысты азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі жоғары мамандандырылған сотқа кассациялық шағым тапсырды. 2012 жылдың 16 тамызында, 7 айлық үзілістен кейін, бұл іс Еуропалық адам құқықтары сотына жіберуге кедерілді, аталған соттың судьялар алқасы істі қарауға кірісті. Судьялар алқасы 21 тамызда істі қарауды аяқтады және шешім шығару үшін кеңес бөлмесіне кетті. 2012 жылдың 29 тамызында шығарылған сот шешімінде, бұрынғы премьер-министр Юлия Тимошенконың қорғаушыларының "газ ісі" бойынша кассациялық шағымы қанағаттандырылмауы керек екендігі айтылды. Сот отырыстарына БАҚ өкілдері, дипломаттар, парламент мүшелері және ЕО-ның арнайы мониторингтік миссиясының мүшелері – Пат Кокс және Александр Квасьневский қатысты. Бұл шешім Еуропалық адам құқықтары сотындағы "Тимошенко Украинаға қарсы" ісі (бұрынғы премьер-министрдің заңсыз тұтқындалуы және қамауда ұсталуы) бойынша жария тыңдаудан кейін жарияланды. Еуропалық Одақ, ПАСЕ, сондай-ақ АҚШ, Ұлыбритания және Канада үкіметтері кассациялық шешімге наразылық білдірді. "Біз екі маңызды оппозициялық лидердің алдағы парламенттік сайлауға қатыса алмайтыны және соттың әділ және ашық процестердің халықаралық стандарттарын сақтамауы салдарынан туындаған қазіргі жағдайдан қатты көңіл көшірдік", - деді Еуропалық комиссияның өкілі Майкл Манн 2012 жылдың 29 тамызында Брюссельде.

Халықаралық реакциялар

"Газ ісі" бойынша сот процесін көптеген еуропалық және американдық ұйымдар заңға қайшы келетін саяси қудалау деп қарады. Еуропалық Одақ және көптеген халықаралық ұйымдар бұл үкімді "саяси ықпалмен таңдалған әділдік" деп санайды. 2012 жылдың маусым айында Еуропалық Парламент Украинаға арнайы мониторингтік миссия құрды, оны Еуропалық Парламенттің бұрынғы президенті Пэт Кокс және Польшаның бұрынғы президенті Александр Квасьневский басқарды. Екі саясаткер де сот процестерін бақылады, қамаудағы Тимошенконы бірнеше рет кездестірді және оның босатылуына қатысты Украина билігімен кездесулер өткізді. Бұл мәселе бойынша Еуропалық Одақ Украина үкіметімен Еуропалық Одақпен серіктестік туралы келісімді және терең және жан-жақты еркін сауда туралы келісімді тоқтатты. 2013 жылдың 30 сәуірінде Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот "Тимошенко ханымның сотқа дейінгі қамауының негізсіз болғанын; оның қамауда болуының заңдылығы тиісінше тексерілмегенін; және ол заңсыз бас бостандығынан айырылғаны үшін өтемақы алу мүмкіндігіне ие болмағанын" растаған шешім шығарды. Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясы (ПАСЕ) "Саяси және қылмыстық жауапкершілікті ажырату" тақырыбында резолюция қабылдады, онда Украинаның бұрынғы премьер-министрі Юлия Тимошенко саяси тұтқын ретінде танылды. АҚШ Сенаты Тимошенконы түрмеден босатуды талап ететін екі қаулы қабылдады. 2013 жылдың маусым айында Сенатқа ұсынылған соңғы қаулы, Еуропалық адам құқықтары сотының соңғы шешіміне сүйене отырып Тимошенконы босатуға шақырды және 2013 жылдың 18 қарашасында қабылданды. Алдыңғы қаулы, 2012 жылы қабылданған, Украинаның бұрынғы премьер-министрі Юлия Тимошенконы саяси мотивациямен қудалауды және түрмеге қамауды айыптады. 2013 жылдың 2 қазанында Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясы (ПАСЕ) Тимошенконы дереу босатуға шақыратын резолюция қабылдады, ал екі күннен кейін Еуропалық Парламент миссиясының өкілдері Пэт Кокс пен Александр Квасьневский президент Януковичке Тимошенконы кешіру туралы петиция тапсырды. 2012 жылдың желтоқсанында біріккен оппозиция оны кандидат ретінде ұсынды, ал 2013 жылдың маусымында 2015 жылғы Украина президенттік сайлауында өзінің үміткері ретінде бекітті.

Украина президенті сайлауы

2014 жылдың 27 наурызында Киевте өткен баспасөз конференциясында Юлия Тимошенко президенттікке кандидат болу туралы шешімін жариялады. 29 наурызда София алаңында өткен "Батькивщина" съезі оны Украина Президенті лауазымына ұсынды. Тимошенконың сайлауалды бағдарламасының басты қағидалары – сыбайлас жемқорлықты жою, олигархтармен күрес, Украинаның еуропалық даму жолы (әсіресе, ЕО-мен қауымдастық туралы келісімге қол қою), Ресей агрессиясына тойтарыс беру және Украинаның аумақтық тұтастығын қалпына келтіру болды. Президенттік сайлауда және одан кейінгі саяси күресте жеңіске жету мақсатында Украина президенттігіне үміткер Юлия Тимошенко өзінің командасына Израильдің бұрынғы премьер-министрі Эхуд Ольмертке кеңес берген саяси технолог Тал Зилберштейнді шақырды. 2014 жылдың 25 мамырында бір турда өткен кезектен тыс Украина Президенті сайлауында Юлия Тимошенко 12,81% дауыс жинап, екінші орынды иеленді. Сайлауда Петро Порошенко жеңіске жетті. Сайлаудан кейін Тимошенко "Батькивщина" партиясын реформалауға кірісті.

Парламент қызметі, 2014-2018

2014 жылдың 11 желтоқсанында Рада Тимошенконың Надя Савченконы босату туралы бастамасын қолдады. 2015 жылғы 5 наурызда Парламент Украинадағы еріктілер қозғалысын қолдау туралы заң жобасын қолдады. 2015 жылдың 21 сәуірінде Тимошенко коммуналдық тарифтердің заңдылығын тексеру үшін жұмыс тобын құрды. 2016 жылдың 6 сәуірінде Тимошенко Ангела Меркельге Шығыс Украинада бейбітшілік орнатуға көмектескені үшін алғыс білдірді. 2016 жылдың 15 мамыры: "Отан" фракциясы халық үшін газ бағасын негізсіз өсіруге байланысты энергетика және коммуналдық шаруашылық саласында мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын Ұлттық комиссияның қызметіндегі бұзушылықтар туралы жаңа Бас прокурордың атынан мәлімдеме дайындап жатыр. 2016 жылғы 16 мамыр: Юлия Тимошенко АҚШ Мемлекеттік департаментінің санкциялар жөніндегі үйлестірушісі, елші Дэн Фридпен кездесу өткізді. Тараптар Шығыс Украина мен Қырымдағы жағдайды талқылады, АҚШ-тың Ресейге қарсы санкция саясатына баса назар аударды. Дэн Фрид Тимошенкоға Америка Құрама Штаттарының Украинаны, оның аумақтық тұтастығы мен тәуелсіздігін қолдайтынын жеткізді. 2016 жылдың 23 мамыры: Юлия Тимошенконың бастамасымен "Отан" Бүкіл Украиналық Одағы "Әділ бағалар" веб-сайтын іске қосты, оның мақсаты халық үшін газға лайықты тарифтер белгілеу қажеттігін түсіндіру. Тимошенко жерді сатуға мораторийді ұзартуды және фермерлерді қолдауды жақтайды. Ол Будапешт меморандумы форматындағы келіссөздерді Донбастағы соғыс мәселесін шешудің тиімді жолы деп санайды.

2020 жылғы жергілікті сайлау

ОКҚ нәтижесі бойынша Тимошенко партиясы 4093 депутаттық мандат (12,39%) алып, Украинадағы жергілікті сайлаудағы алдыңғы қатардағы партиялардың бірі болды.

Парламент және саяси қызмет (2019-2021)

2019 жылғы парламент сайлауында ол 8,18% дауыс алып, парламентте 26 орынмен үшінші орынға шыққан «Батькивщина» партиясының тізімін жетекшілік етті. Тимошенко Парламенттің әлеуметтік саясат және ардагерлердің құқықтарын қорғау комитетінің мүшесі болды. Тимошенконың Раданың осы сессиясындағы қызметі жер сатуға мораторийді алып тастауға қарсы тұру және энергия бағасын төмендету үшін үкіметтен шаралар қабылдауға ықпал етуге бағытталған. Сайлау басталғанда Тимошенконың партиясы биліктегі «Халық қызметшісі» партиясы ұсынған бірқатар шараларды қолдады. Раданың жаңа сессиясының бірінші күні Тимошенконың партиясы депутаттық иммунитетті алып тастау туралы заң жобасын қолдады. 2019 жылдың 3 қыркүйегінде «Батькивщина» партиясы депутаттар санын азайту туралы заң жобасын Конституциялық сотқа жіберуді қолдады. Алайда, 2019 жылдың қарашасында парламент жер сатуға мораторийді алып тастау туралы заң қабылдағаннан кейін Юлия Тимошенко биліктегі «Халық қызметшісі» партиясына оппозицияға өтетінін мәлімдеді. 2019 жылдың 18 қарашасында Тимошенко «жер нарығы» туралы заң жобасын қарау үшін Конституциялық сотқа дереу өтініш беруге шақырды. 2019 жылдың желтоқсанында Тимошенко жерді сатуға қарсы 40-тан астам саяси және қоғамдық ұйымды біріктіріп, Туған жерді қорғау жөніндегі Ұлттық штаб құрды. 2019 жылдың 15 желтоқсанында Ұлттық штаб президент Владимир Зеленскийге «жер заңдарын» қабылдауды кейінге қалдыру, мораторийді ұзарту және референдум жариялау қажеттігі туралы талаптарды бекітті. Ұлттық корпус та Отанды қорғау жөніндегі Ұлттық штаб ұйымдастырған жалқы азаматтық наразылық акциясына қосылды. 2019 жылдың 19 желтоқсанында Юлия Тимошенко мен «Батькивщина» партиясының депутаттары Украинаның Ұлттық сыбайлас жемқорлыққа қарсы бюросына жерді сату туралы заңды қарау кезінде Аграрлық саясат комитетінде мүдделердің қақтығысуы және сыбайлас жемқорлық фактілері туралы мәлімдеме жасады. 2020 жылдың қарашасында Тимошенконың партиясы шағын бизнес үшін салық жүйесін жеңілдету мақсатында 3853-2 нөміріндегі заң жобасын тіркеу арқылы жалқы азаматтық SaveFOP науқанын қолдады. Тимошенко SaveFOP қоғамдық қозғалысымен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. 2021 жылдың 11 қаңтарында Тимошенко украиндықтарға газды сатып алу бағасынан аспайтын бағамен беруге шақырды. Тимошенконың сөзіне göre, газ бағасы 3 грн-нен аспауы керек, осыған байланысты «Батькивщина» Жоғарғы Радада 1177 нөміріндегі заң жобасын тіркеді. 2021 жылдың 27 қаңтарында Тимошенко бес мәселе бойынша референдум ұйымдастыруды бастады: 30% пайда табу есебінен халықты украиндық газ бен ядролық энергиямен қамтамасыз ету; ауыл шаруашылығы жерлерін сату; стратегиялық мүлікті сату; марихуананы заңдастыру мәселесі; құмар ойындар бизнесі. Сонымен қатар, Зеленский Тимошенконың референдумын сынады, бірақ ол өзі 5 мәселе бойынша жалқы азаматтық сауалнама ұйымдастырды және Украинада демократияны нығайтуды қолға алды. 2021 жылдың 1 наурызында «Батькивщина» партиясы Үкіметтен Ресей мен Беларусьтен Украинаға электр энергиясын импорттауды тоқтатуды және осы мәселені тергеуді бастауды талап етті. Тимошенконың пікірінше, Беларусь пен Ресейден электр энергиясын импорттау елдің ұлттық қауіпсіздігіне қауіп төндіреді. 2021 жылдың маусым айында Тимошенко ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға қарсы референдум өткізу туралы жалқы азаматтық Халық кеңесінің отырысына қатысты. 2021 жылдың 21 шілдесінде Тимошенко «Батькивщина» партиясы Украинаның жаңа Конституциясын әзірлегенін жариялады, онда билік заң шығарушы, атқарушы, сот және бақылау тармақтарына бөлінеді. 2021 жылдың қыркүйек айында Тимошенко Жоғарғы Раданы 4680 нөміріндегі заң жобасын қабылдауға шақырды, ол украин азаматтарына отандық газды төмен бағамен жеткізуді көздейді. 2021 жылдың 28 қыркүйегінде Тимошенко Жоғарғы Радада «Украинаның «Нафтогаз» ҰАҚ қызметін тергеу үшін уақытша тергеу комиссиясын құру туралы» қаулы жобасын тіркеді. 2021 жылдың 23 қазанында Тимошенко Жоғарғы Радада «Энергия бағасының өсуі салдарынан туындаған төтенше жағдай деңгейіндегі дағдарысты еңсеру жөніндегі шұғыл шаралар туралы» қаулы жобасын және «Энергия тасымалдаушылар мен оларға байланысты қызметтерге қосылған құн салығының төмендетілген мөлшерлемесін енгізу туралы Украинаның Салық кодексіне өзгерістер енгізу туралы» заң жобасын тіркеді. 2021 жылдың 26 қазанында Тимошенко Киевтегі Александровская клиникалық ауруханасына коронавирустан емделіп жатқан науқастарға арналған медициналық жабдықтарды тапсырды.

Парламент және саяси қызмет (2022 жылдан бастап)

2022 жылдың 20 маусымында Украина Жоғарғы Радасында Юлия Тимошенко басқаратын "Батькивщина" фракциясы Стамбул конвенциясын ратификациялауды қолдамады. Тимошенконың пікірінше, Стамбул конвенциясы Украинаға кандидат мәртебе беру үшін Еуроодақтың талаптарының тізіміне кірмейді. Ол Жоғарғы Рада украин халқының еркіне қайшы келіп, маңызды мәселенің жалпыұлттық референдумда шешілуі тиіс екенін атап өтті. 2022 жылғы 27 қаңтарда Украина Жоғарғы Радасы Тимошенко ұсынған мемлекеттік бюджет кірісіне елеулі зиян келтірген, әсіресе "Нафтогаз" ҰАҚ қызметі нәтижесінде туындаған жемқорлықты тергеу үшін Уақытша тергеу комиссиясын құру туралы қаулы қабылдады. Тимошенко осы комиссияның мүшесі болды. 2022 жылдың 19 шілдесінде Тимошенко басқаратын "Батькивщина" фракциясының депутаттары "Нафтогаз" Украинасының келесі жылыту маусымына газ сатып алу схемасын қаржыландыруға бағытталған 264 миллиард гривнаны бюджеттен ұрлауға жол бермеді. 2022 жылдың 29 шілдесінде Жоғарғы Рада Украинаның энергетикалық нарығындағы дағдарысты зерттеу үшін арнайы уақытша комиссия құру жөніндегі Тимошенконың заңдық бастамасын мақұлдады. 29 шілдеде Жапонияға жасаған жұмыс сапары барысында Тимошенко Токио губернаторы Юрико Койкемен Украинадағы жағдайды талқылады. Сол күні Тимошенко Токиодағы конференцияда сөз сөйлеп, әлемде жаңа, тұрақты қауіпсіздік тәртібін құруға шақырды.

2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруі

2022 жылдың ақпан айының соңында француздық France24 жаңалық арнасы Тимошенконың НАТО мен Біріккен Ұлттарды Украинаның әуе кеңістігін жабу және Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілікті сақтау күштерін елге орналастыру арқылы Украинаны қорғауға шақырғанын хабарлады. 2022 жылдың сәуір айының басында "Еркін Еуропа" радиосы Тимошенконың Ресейдің басып кіруі туралы қосымша пікірлерін жариялады. Ол "Владимир Путин өзінің тарихи миссиясы – Кеңес Одағын қайта құру екеніне терең сенетінін" және бұл мақсат басқа Шығыс Еуропа елдеріне қауіп төндіретінін, сондай-ақ "Украинаның НАТО-ға мүшелігі – күшті армиядан кейін екінші орында тұрған ең күшті кепілдік, ол Ресей Федерациясының Украинаны басып алу әрекеттерін біржола тоқтата алады" деп мәлімдеді. 2022 жылдың 1 наурызында Тимошенко Охматдит балалар ауруханасын қамқорлыққа алды. Тимошенко мекемеге дәрі-дәрмек пен қажетті заттарды тапсырды. Тимошенко сондай-ақ Киев пен өңірден сырқат балаларды шетелге және елдің батыс аймақтарына емделу мен медициналық көмек алу үшін әкетуге көмектесті. Тимошенко халықтың осал топтарына және украиналық әскерилерге көмек көрсету үшін өзінің "Батькивщина" саяси партиясының орталық кеңсесінде Гуманитарлық көмек орталығын құрды. 2022 жылдың 31 мамырында Тимошенко Ротердамда Еуропа халықтық партиясының съезінде сөйледі. Тимошенко қатысушыларды Украинаның ЕО мен НАТО-ға мүше болуына барлық мүмкіндіктермен үлес қосуға шақырды. Сонымен қатар, сапар барысында Тимошенко денсаулық сақтау және азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі Еуропалық комиссар Стелла Кириакидиспен Украинадағы гуманитарлық жағдайды және әлемдік азық-түлік қауіпсіздігі мәселесін талқылады. Сонымен қатар, Тимошенко Украинадағы жағдайды Еуропалық бюджет комиссары Йоханнес Ханмен, ЕЭК президенті Дональд Тускпен және Еуропалық парламент президенті Роберта Метсоламен талқылады. 2022 жылдың маусым айында The Daily Telegraph газетіне берген сұхбатында Тимошенко дипломатиялық күш-жігердің соғысқа әсер ететінін жоққа шығарды және Украинаның соғысты "тоқтату" үшін "әскери күші бар" екенін айтты. 2022 жылдың 5-7 шілдесінде Афина қаласында Тимошенко "The Economist" журналының дөңгелек үстел отырысына қатысып, әлемдік қоғамдастықты жаңа қауіпсіздік жүйесін құруға шақырды. 2022 жылдың 6 шілдесінде Тимошенко Американдық еврей комитетінің атқарушы директоры Дэвид Харриспен Ресейдің дезинформациясына және пропагандасына қарсы бірлескен іс-қимылдарды, Украинаның экономикасын қалпына келтіру жолдарын және Ресей соғысы салдарынан зардап шеккен украиндықтарға мамандандырылған медициналық көмек көрсету мүмкіндігін талқылады. 2022 жылдың 7 шілдесінде Тимошенко Еуропалық комиссияның вице-президенті Маргаритис Шинаспен Ресейдің Украинаға басып кіруін талқылады. Сол күні Тимошенко Грекияның денсаулық сақтау министрі Танос Плевриспен Ресейдің агрессиясынан зардап шеккен украиндарға мамандандырылған медициналық көмек көрсету мүмкіндігін талқылады. 2022 жылдың 19 шілдесінде американдық Time журналына берген сұхбатында Тимошенко Ресейдің агрессиясына байланысты Украина мен Африка геноцидті болдырмау үшін бірігіп тұру керектігін айтты. 2022 жылдың 7 тамызында британдық "The Economist" журналында Тимошенконың мақаласы жарияланды, онда ол әлемді ұлттық шекаралардың бұзылмауын қамтамасыз ететін қауіпсіздік саласындағы жаңа келісімдерді жасасуға шақырады. 14 тамыз 2022 жылы португал басылымына берген сұхбатында Тимошенко Ресейді жеңу үшін Украинаға ресейліктердің басып алған барлық аумақтарын қайтару үшін қару қажет екенін айтты. 2022 жылдың 1-2 қыркүйегінде Тимошенко Португалияда "Эсторил конференциясы 2022" конференциясына қатысты. 2022 жылдың 2 қыркүйегінде Португалиядағы ең беделді Nova бизнес және экономика мектебінің талантты украиндық студенттеріне Юлия Тимошенко стипендиясы ұсынылды. 2022 жылдың 6 қазанында Тимошенко Федерация Кеңесінің (Ресей) төрағасы Валентина Матвиенконың Индонезияда өткен G20 парламенттері басшыларының саммиті барысында жарияланған Украина мен Ресейдің "мәмілелік үстелге отыру" қажеттігі туралы ұсынысына жауап ретінде Ресей Федерациясымен бейбітшілік келіссөздері Украинаның барлық аумақтары қайтарылғаннан кейін ғана мүмкін екенін айтты. 2022 жылғы 19 қазанда "Экономист" журналының Кипрдегі 18-ші жыл сайынғы саммитіне қатысу аясында Тимошенко Кипр президенті Никос Анастасиадиспен Украинаға көмек көрсетуді күшейту туралы талқылады. Сонымен қатар, Тимошенко саммитте Германияның бұрынғы Сыртқы істер министрі Йошка Фишермен кездесті. 2022 жылдың 27 қыркүйегінде Женеваға жасаған жұмыс сапары барысында Тимошенко Халықаралық еңбек ұйымының Бас директоры Гай Райдермен Украинадағы жағдайды талқылады. 2022 жылдың 29 қыркүйегінде Парижге жасаған жұмыс сапары барысында Тимошенко Францияның Демократиялық еңбек конфедерациясының өкілдерімен кездесті. 2022 жылдың 30 қазанында Тимошенко Херсон облысында Украина Қарулы Күштерін аралады. 2023 жылдың 30 мамырында Тимошенко Харьковтағы ауруханада емделіп жатқан украин әскерилерін аралады. 2023 жылдың көктемінде Тимошенконың бастамасымен қайырымдылық аукционы өткізіліп, әскери госпитальдар үшін қажетті жабдықты сатып алуға 7 миллион гривня жиналды. 2023 жылдың 22 маусымында Тимошенко Парижде Иранның Ұлттық қарсылық кеңесі (NCRI) ұйымдастырған халықаралық конференцияға қатысты. 2023 жылдың 21-23 маусымында Тимошенко "Авторитарлықтың құлауы" тақырыбында семинарға қатысты. 2023 жылдың 30 маусымында Жоғарғы Радада "Батькивщина" фракциясы бизнеске айыппұлдарды қайтару туралы №8401 заң жобасына қарсы дауыс берген жалғыз парламенттік фракция болды. 2023 жылдың 31 шілдесінде Тимошенко Тернополь облыстық ауруханасына жараланған украин әскерлеріне медициналық көмек тапсырды. 2023 жылдың 1 тамызында Тимошенко парламентте "Отан қорғау кезінде жарақат алған әскерилердің емделу және оңалту жүйесін жақсарту туралы Украина заң актілеріне өзгерістер енгізу" заң жобасын тіркеді. 2023 жылдың 25 тамызында Тимошенко Днепропетровск облысы мен Краматорскідегі ауруханаларға гуманитарлық көмек тапсырды. 2023 жылдың қыркүйегінде Тимошенко жараланған әскерилердің емделу шарттары жөніндегі Уақытша арнайы комиссияны (TSC) басқарды. TSC басшылығы аясында Тимошенко гуманитарлық миссиялармен Донецк, Харьков, Днепропетровск, Запорожье және Одесса облыстарындағы ауруханаларды аралады. 2023 жылдың қыркүйегінің соңында Тимошенко Донецк облысының Торецк және Покровск қалаларындағы дәрігерлерге гуманитарлық көмек жеткізді. 2023 жылдың қазанында Тимошенко Жоғарғы Радаға жараланған әскерилердің емделуін жақсарту үшін шұғыл шаралардың "жол картасын" ұсынды. 2023 жылдың 17 қазанында Тимошенко Страсбургтегі Еуропалық халықтық партиясы тобының отырысында Украинадағы жағдай туралы сөз сөйледі. 2023 жылдың 24 қазанында Тимошенко Афинада өткен "The Economist" халықаралық конференциясына қатысты. 2023 жылдың 22 қарашасында Тимошенко Украинадағы жағдайды және екі ел арасындағы қарым-қатынастың одан әрі дамуын украин елшісі Нгуен Хоан Тхангпен талқылады. 2023 жылдың 14 желтоқсанында Тимошенко Украинадағы ЕО мүше елдерінің елшілерімен жұмыс кездесуін өткізді. 2024 жылдың 6 наурызында Тимошенко Бухарестте өткен Еуропа халықтық партиясының Конгресіне қатысты. Іс-шара барысында Тимошенко Хорватия премьер-министрі Андрей Пленковичпен Украинадағы жағдайды және мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты талқылады. Сол күні Тимошенко Еуропалық бюджет комиссары Йоханнес Ханмен Украина мен Еуропалық Одақ арасындағы ынтымақтастық, бюджет процестерінің және әкімшілік реформалардың дамуы туралы әңгімелесті. 2024 жылдың 16 сәуірінде Тимошенко Украинаның Германиядағы елшісі Мартин Ягермен Украинаның қажеттіліктерін талқылады.

Саяси көзқарастар

Тимошенко өз елінің Еуропалық Одаққа мүше мемлекет болуын қалайды, сонымен қатар Ресейді жамандаудан сақтануға тырысып, былай деді: «Біздің мүдделерімізді қорғауға ұмтыламын, осылайша Еуропалық Одақ және Ресеймен қарым-қатынаста тепе-теңдік таба аламыз». Тимошенко Еуропалық Одақпен жақын қарым-қатынасты, Украина мен Еуропалық Одақ арасында еркін сауда аймағын құруды және одан кейін толыққанды мүшелікке қол жеткізуді жақтайды. Тимошенконың пікірінше, «Еуропалық жоба әлі аяқталған жоқ. Украинаның толыққанды қатысуы болмағандықтан ол аяқталмай тұр». Ол Украинаның ішкі істеріне сыртқы күштердің араласуына қарсы: «Украинаның егемендік құқықтарын іске асыруы, қазіргі заманғы саяси ұлтты құруы ешкімге қарсы бағытталған саясат деп қарастырылмауы керек». Тимошенко Ресейдің Қара теңіз флотының Украинадағы жалға алу шартын ұзартуға қарсы: «Украина Конституциясы шетелдік әскери базалар Украинада орналастырылмауы керектігін нақты көрсетеді және осы конституциялық ереже мемлекеттің қауіпсіздігінің негізгі құралы болып табылады». Ол сондай-ақ демократияны нығайтудың ең тиімді жолы – «нағыз азаматтық қоғамды құру» екеніне сенеді. Тимошенконың сөзіне қарағанда, орыс тілінде сөйлейтін Днепропетровск тұрғындары кеңес кезінде-ақ украин тілін түсінген, ал Украинадағы орыс тіліне қатысты мәселелер «көптеген қиындықтар тудырмайды». Тимошенко орыс тілін екінші мемлекеттік тіл ретінде енгізуге қарсы. 2014 жылдың 7 сәуірінде ол орыс және басқа да азшылық тілдеріне (егер аймақтағы ұлттық азшылықтың үлесі 10%-дан асса) өңірлік тіл мәртебесін беруге бағытталған 2012 жылғы тіл заңын қолдағандығын мәлімдеді. Өзінің украин тіліне қатысты көзқарасы туралы Тимошенко: «Бүгін мен украин тілінде ойлаймын және орыс тілін жақсы білемін, бұл сіздерге жаңалық емес, менің орыс тілді Днепропетровск аймағында өскенімді баршаңыз білесіздер, мен Үкіметке келгеннен кейін мүмкіндігінше украин тілінде сөйлеуге тырыстым» деді. Тимошенко «Ресейді тежеу» атты мақала жазды, ол 2007 жылдың мамыр-маусым айларында Foreign Affairs журналында жарияланды. Мақалада ол Ресейдің экспансионизмін сынады. Осының салдарынан мақала Ресейді ашуландырды және жарияланғаннан кейін бір аптадан астам уақыт өткен соң Ресей оны «Ресейге қарсы манифест» және «Еуропада қайтадан даулы шекаралар салуға жасалған әрекет» деп сипаттады. Бірінші Тимошенко үкіметі 3000 кәсіпорынды, соның ішінде «Кыворижсталь» болат зауытын ашық және әділ қайта жекешелендіруді жақтады. Тимошенко Украина экономикасының тым көп монополияланғанын айтады. Тимошенко Украинадағы газ тасымалдау жүйесін жекешелендіруге қарсы. Тимошенко 2008-2009 жылдардағы Украинаның қаржы дағдарысы кезінде Украина экономикасын сақтап қалғанын өзінің үлкен жетістігінің бірі деп есептейді. Тимошенконың екінші үкіметі көмір өндіру саласын жаңғыртуға 1,6 миллиард гривна жұмсады. Тимошенко өнеркәсіптік және әлеуметтік салалардағы жалақыны теңестіру арқылы әлеуметтік деңгейді көтеруді көздеді және 2009 жылдың қарашасында Украинаның ауруханаларын және денсаулық сақтау жүйесін екі жыл ішінде жаңғыртуға уәде берді. Ол сондай-ақ фермерлерге салық жеңілдіктерін ұсынды. Басқа экономикалық шараларға совет кезеңіндегі жинақтарынан айырылған салымшыларға өтемақы төлеу, азық-түлік пен дәрі-дәрмектерге баға бақылауын орнату арқылы инфляцияны төмендету және күдікті жекешелендірулерді және жоғары әлеуметтік шығындарды қарап шығу кірді. Тимошенко салықтар санын үштен бірге қысқартып, жүйені жеңілдетуді, қосылған құн салығын (ҚҚС) төмендетуді және кедей өңірлерге жаңа технологияларды импорттаушыларға салық жеңілдіктерін ұсынуды, соның арқасында инвестицияларды арттыруды жоспарлап отыр. Тимошенко Украинаның энергетикалық қауіпсіздігі мен тәуелсіздігіне қол жеткізе алатынына сенімді және Қара теңіздің шельфінен мұнай мен табиғи газды іздеу және өндіруді жеделдетуді қалайды. Ядролық энергия Украинада электр энергиясының шамамен 50%-ын қамтамасыз ететінін ескере отырып, Тимошенко үкіметі Ресейден тәуелсіз Украинада ядролық отын өндіретін зауытты құру үшін Westin компаниясымен ынтымақтастыққа келісті. Ол сондай-ақ Украинада баламалы энергия көздерін дамытатын кәсіпорындарға 10 жылға салық жеңілдіктерін ұсынды. Тимошенко Жоғарғы Рада депутаттарының қылмыстық қудалаудан иммунитетін жоюды қолдайды. Украина үшін Тимошенко ашық тізімдермен пропорционалды сайлау жүйесін жақсы көреді. Тимошенко мемлекеттік атқарушы органдардың құрылуын реформалауды қалайды және парламенттік оппозицияға «билікке ықпал етудің нақты құралдарын» беруді жақтайды. Ол сондай-ақ украин сот жүйесін реформалауды және жергілікті билік органдарына атқарушылық билікті беруді қалайды. Тимошенко аймақтық өкілдермен бірге жергілікті билікті күшейтуге бағытталған заңды кеңейтті. 2009 жылдың жазында ол конституцияны өзгерту және парламенттік үкіметке өту үшін әртүрлі саяси партияларды біріктіруге тырысқанын мәлімдеді. Тимошенко осы реформаларды «толық емес» деп сипаттады және «Юлия Тимошенко блогы» 2004 жылдың желтоқсанында оларға қарсы дауыс берді. 2010 жылдың қаңтарында Тимошенко Жоғарғы Раданың көпшілігі арқылы Конституцияға шұғыл түзетулер енгізуді, содан кейін халықтың пікірін білу немесе референдум өткізуді ұсынды. 2011 жылдың сәуірінде ол конституция «жұмыс істемейтініне» сенді. 2016 жылдың 21 мамырында Тимошенко Еуропалық Одақтың Украинаға визасыз келу режимін беруіне үміттенетінін білдірді. Тимошенко украин мемлекетінің Еуропаның барлық аймақтарын қорғауға міндетті екенін және Ресей агрессиясына қарсы күресін жалғастырып жатқанын атап өтті.

Президент сайлауы

СайлауПартияБірінші тур нәтижесіЕкінші тур нәтижесіДауыс%Дауыс%Дауыс%Дауыс 2019 Отан 2,532,452 13,40% 2014 Отан 2,310,050 12,81% 2010 Отан 6,159,810 25,05% 11,593,357 45,47%

Отбасылық және жеке өмірі

Юлия Тимошенконың анасы Людмила Николаевна Телегина (қызметтік аты Нелепова) 1937 жылғы 11 тамызда Днепропетровск қаласында дүниеге келген. Бұл ақпарат жағымсыз жарнама мақсатында таратылған болуы мүмкін, алайда оның байланыс министрі 2005 жылы оның тегін жартылай еврей, жартылай армян деп сипаттаған. Юлия Тимошенко өзінің ұлты туралы былай деді: "Әкесінің тарапынан - он буыннан бері латыштар, ал анасының тарапынан - он буыннан бері украиндықтар". Тимошенконың ата-анасы Украинада туғандықтан, Украинаның азаматтығы туралы заң мен Украина Конституциясына сәйкес, олар украиндықтар болып саналады. Тимошенконың айтуынша, көптеген кеңес азаматтары сияқты, ол бала кезінде тек орыс тілінде сөйлеген (дегенмен, мектепте он жыл бойы украин тілі мен әдебиетін оқыған, бұл Украинадағы барлық оқушылар үшін ортақ еді). Тимошенконың сөзінше, оның өрілген шашы – отбасылық дәстүр. (1960 жылы 11 маусымда туған). Олардың бір қызы бар – Евгения (Евгения) Тимошенко (1980 жылы 20 ақпанда туған), ол Лондон экономика мектебінің түлегі ("Үкімет" бакалавры, "Ресей және посткеңестік зерттеулер" магистрі).

Жеке өмір

Тимошенко күйеуімен бірге Киевте үй жалға алады және Днепрде пәтерге ие. Днепрдегі үйлер олардың туыстарына тиесілі. Украинаның барлық бұрынғы президенттері мен көптеген жоғары лауазымды шенеуніктер Конча-Заспада мемлекеттік дачаларда тұрады. Украиналық БАҚ хабарлағандай, Тимошенко Конча-Заспада "досынан жалға алған" мүлікте тұрады. Түрмеге қамалғанға дейін бос уақытында Тимошенко жаттығу үшін жүгіргіш жолмен жүгіріп, Андреа Бочелли, Сара Брайтман, Анна Нетребко және Алессандро Сафинаның музыкасын тыңдаған. Тимошенко 2011 жылғы Тунис революциясын және Египет революциясын "қуаныш пен таң қалғандықпен" қабылдағанын айтты. 25 тамызда Тимошенконың денсаулығы нашарлап, ауыстырылуға себеп болды, деп хабарлады өкілі, оның жағдайы әлі де "ауыр" екенін қосты. 2 қыркүйекте Тимошенко өзінің Facebook аккаунты арқылы "Бүгін менің қиын жағдайым артта қалды. Қайта қалпына келгенше әлі алыс болса да, енді қалыпты өмірге қадамдықтап оралу мүмкіндігі бар", - деп жазды, сондай-ақ "шамамен екі апта бойы ауыр сырқатпен күресу шындықты қабылдауды өзгертеді" деді. 11 қыркүйекте Тимошенконың баспасөз хатшысы Марина Сорока Тимошенконың COVID-19 тестісінің нәтижесі теріс болғанын мәлімдеді.

Мәдени және саяси имидж

Тимошенко көпшілік алдында сөзді шебер қолданады. Оның құйылысқан сөздері оны Сары революцияның символына айналдырды. Алайда 2004 жылдың 7 мамырында Калифорнияның Солтүстік округінің АҚШ округ сотының судьясы Мартин Дженкинс Тимошенконың Лазаренконың күңкіреген бизнесіне қатысы бар деген айыптауларды жоққа шығарды. Оның олигархтан реформаторға айналуы көптеген сайлаушылардың назарында шынайы және тиімді болып көрінді. Украиналық таблоидтар оның жариялаған кірісі мен сәнді дизайнерлік киімдері арасындағы қарама-қайшылықтарды көрсетіп берді. Тимошенко Ющенко үкіметіне қосылғанда украин тілінде сөйлей алмады. Екінші рет премьер-министр болған кезінде оның рейтингісі төмендеді. 2008 жылдың басында 2009 жылғы Украина президенттік сайлауына қатысты сауалнамаларда ол 30 пайызды құрады, бірақ 2009 жылдың сәуір айының соңында бұл көрсеткіш 15 пайызға дейін төмендеді. 2009 жылдың 29 қаңтары мен 5 ақпаны аралығында Киев халықаралық әлеуметтану институты жүргізген сауалнамаға сәйкес, украиналық сайлаушылардың 43 пайызынан астамы Тимошенконың лауазымын тастауы керек деп санайды, ал 45 пайызынан астамы оның лауазымында қалуын қалады. 2009 жылдың 3-12 ақпаны аралығында "София" әлеуметтік зерттеулер орталығы жүргізген сауалнамаға сәйкес, сауалнамаға қатысқандардың 59,1 пайызы (сол кездегі) премьер-министр Юлия Тимошенконың қызметі өзінің және оның жақындарының мүддесін қорғауға бағытталған деп санайды, 4,2 пайызы оның қызметі шетелдік мемлекеттердің мүддесін қорғауға бағытталған десе, ал 23,9 пайызы Тимошенко ұлттық мүдделер үшін жұмыс істеді деп ойлады. Сауалнамаға қатысқандардың 77,7 пайызы екінші Тимошенко үкіметінің экономикалық саясатына наразылық білдірді. 71,8 пайызы бұл үкімет украиналық экономиканы 2008-2009 жылдардағы қаржы дағдарысынан шығара алмады немесе Украинадағы жағдайды жақсарта алмады деп санайды, ал респонденттердің 18,1 пайызы үкімет мұны істей алады деп ойлады. 2010 жылғы президенттік жарысқа қатысушылардың өте шамалы айырмамен қатарласуына қарамастан, көптеген сарапшылар Тимошенконың "дауыс беру күніне дейін өзінің танымалдылығын арттыра алу қабілеті" арқасында сайлауда жеңіске жетеді деп сенді. JP Morgan Securities Inc. сарапшылары президент сайлауында Тимошенконың жеңісі "2010 жылы бюджетті консолидациялау, несие берудің жақсы шарттары мен капитал ағынының артуымен тұрақтылықты әкеледі. Нәтижесінде экономика 2010 және 2011 жылдың екінші жартысында өсуге жақсы мүмкіндіктерге ие болады" деді. Тимошенко Forbes журналының тізімінде үш рет әлемдегі ең күшті әйелдердің қатарында болды. 2005 жылы алғашқы мерзімінде ол үшінші орынды иеленді (Кондолиза Райс пен Ву Иден кейін), ал 2009 жылы 47-орында болды. Украиналық Focus журналының мәліметінше, Тимошенко 2006-2010 жылдары (бес жыл) Украинадағы ең ықпалды әйелдердің жыл сайынғы рейтингісінде бірінші орынды иеленді. Сары революция кезінде кейбір батыс ақпарат құралдары оны "Революцияның Жанна д'Арк" деп атады. Ресей премьер-министрі Владимир Путин (2009 жылдың қарашасында) өзінің украин әріптесі Юлия Тимошенкомен жұмыс істеуге ыңғайлы екенін айтты және оны украин егемендігін нығайтқаны және Мәскеумен тұрақты байланыс орнатқаны үшін мақтады, сондай-ақ екінші Тимошенко үкіметін "тиімді және тұрақтылық күші" деп атады. Рейтер агенттігі Ресей үкіметі оның Виктор Ющенкоға қарсылығын көрген соң 2008 жылдың соңынан бері оны қолдап келгенін болжады, бірақ Путин мұны жоққа шығарды. Ющенко өзінің бұрынғы одақтасы, бәсекелесі Тимошенконы Ресейдің мүддесі үшін әрекет жасады деп бірнеше рет айыптады, бірақ ол бұл айыптауларды қатаң түрде жоққа шығарды. Украина саясаты жөніндегі сарапшы доктор Тарас Куционың пікірінше, Тимошенкоға қарсы жеке өш алуды Украинаның ұлттық мүддесінен жоғары қояды. Өз кезегінде Тимошенко президент Виктор Ющенконы үкімет ұсынған дағдарысқа қарсы шараларды және дағдарысқа қарсы күрес үшін кең коалиция құруға кедергі келтіргені үшін кінәлады. "Президент бүгін ұлт пен оның үкіметін дағдарысқа қарсы күресу мүмкіндігінен айыру үшін жарқын сөздерді қолданады және ұлтты логикалық түрде қажетті үкіметсіз қалдырады", - деді ол. "Виктор Ющенконың ешқандай сынға құқығы жоқ. Ол - қазіргі президент. Оның тек жұмыс істеуге және Украинаға қызмет етуге құқығы бар. Ол оппозицияға қосылған кезде сын айту құқығына ие болады. Енді ол өз іс-әрекеті үшін жауап беруі керек". Украинаның бұрынғы қаржы министрі Виктор Пинзеник Тимошенконың шешімдерін "әдетте "қаһарлы популизммен" жетеленеді" деп атады, ол мұны "үкілетті өз қолына алудың құралы" деп қарастырды және Тимошенко "2008-2009 жылдардағы Украинаның қаржы дағдарысынан реформа жасау мүмкіндігін пайдалануы керек еді" деп ойлады. Өңірлер партиясының төрағасының орынбасары Борис Колесников 2010 жылдың 11 ақпанында "Тимошенко Украинаның жақындағы тарихындағы ең тиімді саясаткер болды" деді. Еуропалық Одақтың Сыртқы саясат және қауіпсіздік жөніндегі жоғары өкілі Хавьер Солана Тимошенконы "қай жағдайда болса да патриот" деп атады. Президент Виктор Янукович 2010 жылдың 13 мамырында Тимошенко туралы айтқанда: "Ол сенсация жасағанды ұнатады. Біз бұл ерекше әйелге үйреніп қалдық", - деді. Виталий Чепиноха он жылдан бері Тимошенкомен түрлі сайлауларда тығыз байланыста жұмыс істеп келеді. Кейбір газеттер мен телебағдарламаларда Тимошенконы Леді Ю (Ледi Ю, Леди Ю) деп атады.

Тимошенконың ұлттық рейтингтердегі орындары

2004 жылы «Корреспондент» журналы Юлия Тимошенконы «Жыл революционері» деп атады. 2006 жылы «Корреспондент» журналы Тимошенконы 2005 жылғы «Жыл тұлғасы» деп таныды, оны Украинаның ең ықпалды 100 саясаткерінің тізімінде 2-орынға (Нимбпен әйелдер), «Жыл адамы» деп қосты. 2007 жылы Юлия Тимошенко, Focus журналы, Украинаның ең ықпалды әйелдері, 1-орын. Юлия Тимошенко, «Корреспондент» журналы, Украинаның ең ықпалды саясаткерлерінің ТОП-100, 4-орын (Әйелдер бренді), «Жыл адамы». Юлия Тимошенко, Focus журналы, ең ықпалды 200 украинец, 2-орын. 2009 жылы Юлия Тимошенко, «Корреспондент» журналы, ТОП-100 ең ықпалды украинецтер, 1-орын (Арман әйелдері). Юлия Тимошенко, Focus журналы, Украинаның ең ықпалды әйелдері, 1-орын. Юлия Тимошенко, Focus журналы, Украинаның ең ықпалды 200 саясаткерінің ТОП-200, 1-орын. 2007-2013 жылдар аралығында Украинада Тимошенко интернетте, блогтарда және әлеуметтік желілерде ең танымал саясаткер болды. Юлия Тимошенко ресейлік бұқаралық ақпарат құралдарында ең танымал шетелдік саясаткер болды. 2012 жылы Разумков орталығының ұлттық рейтингісі (2012 жылдың 28 желтоқсаны) Юлия Тимошенконы Украинаның ең жақсы премьер-министрі деп таныды – 19,5%, Виктор Януковичпен салыстырғанда – 11,4%, Микола Азаров – 8,6%, Леонид Кучма – 5,6%, Виктор Ющенко – 3,9%, Павел Лазаренко – 2,2%. «Рейтинг» әлеуметтік тобының мәліметінше, 2021 жылдың сәуір айының басында Юлия Тимошенко президент Владимир Зеленскийден және Жоғарғы Рада төрағасы Дмитрий Разумковтан кейін үшінші ең сенімді саясаткер деп саналды.

Тимошенко туралы деректі фильмдер

2009 — «Джулия» — американдық «Coppola Productions» киностудиясы. 2011 — 25 минуттық деректі фильм 2011 жылғы 8 қазанда НАТО Парламенттік Ассамблеясының делегаттарына көрсетілді.

Мәдени сілтемелер

"Юлия Тимошенко" – Германияның Потсдам қаласындағы Ханс Отто театрында Адриана Алтарас және Максим Курочкиннің пьесасы. (2006 жылдың қыркүйегі) "Кім Юлия Тимошенконы өлтіргісі келеді?" атты пьеса 2013 жылғы Эдинбург фестивалінің ашылу кешінде тұңғыш рет қойылды, ол Юлия Тимошенконың саяси күресі мен түрмеде отырғанын бейнеледі. (2013 жылдың тамызы) 2014 жылдың 4 қазанында Италияның Милан қаласында Юлия Тимошенконың қызы Евгения Тимошенко "Украина, газ және қолқызылдар: Юлия Тимошенконың соты" (италия тілінде: «Ucraina, gas e manette: il processo a Yulia Tymoshenko») кітабын таныстырды. "Украина, газ және қолқызылдар: Юлия Тимошенконың соты" деген атау Украинаның тәуелділігінің негізгі көзі – энергия екенін нақты көрсетеді. Автор Матео Каццулани Украинаның тағдыры мен жемқорлыққа, олигархияға және Украинаның энергетикалық секторының Ресей энергиясына тәуелділігіне қарсы күресі үшін бостандығынан айырылған Юлия Тимошенконың тағдыры арасындағы айқын параллельді көрсетеді.