Кіріспе

Бұрынғы Луизиана штатындағы қызыл жарық ауданы, АҚШ. Storyville 1897 жылдан 1917 жылға дейін Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы қызыл жарық ауданы болды. Ол Нью-Орлеан қалалық кеңесінің муниципалдық қаулысымен проституцияны реттеу мақсатында құрылды. Қала кеңесшісі Сидни Стори қаладағы проституцияны бақылауға арналған ережелер мен заңдарды жазды. Қаулымен қаладағы белгілі бір аймақ жезөкшелік үшін арналған жер ретінде белгіленді, онда бұл әрекет номиналды түрде заңсыз болғамен, оған көз жұмылды немесе реттелді. Алғашында бұл аймақ "Аудан" деп аталды, бірақ "Сторивилл" деген лақап аты тез танымал болды, бұл кеңесші Сториді қынжырға келтірді. Ол Солтүстік Робертсон, Ибервилл, Бассейн және Сент-Луис көшелерімен шектелген. Оның теміржол станциясына жақын орналасқандығы оны қаланың барлық аймандарынан келген саяхатшылар үшін танымал мекенге айналдырды және Нью-Орлеан қаласының орталық тартымдылығына айналды. Қазір оның қалдықтарының аз бөлігі ғана көрінеді. Бұл аудан Фобур Тремде орналасқан, ал жердің көп бөлігі қоғамдық тұрғын үй салу үшін қайта пайдаланылды. Ол джаз музыканттарының, әсіресе Луи Армстронгтың жас кезінде осында тұрғандығымен әйгілі.

Тарих

Дамыған атауы «Аудан» болғанымен, «Storyville» деген лақап аты қалалық кеңесші Сидни Сториден шыққан, ол ұсынылған аудан шегінде сақталуға тиіс заңнама мен ережелерді жазды. Отыз сегіз блоктан тұратын аймақ Айбервилл, Бассейн көшесі, Сент-Луис және Солтүстік Робертсон көшелерімен шектелген. Оның көзқарасы порты бар қалалардан келді, онда жезөкшелік заңдастырылған, және ол 6 шілде 1897 жылы ресми түрде құрылды. Он жылдар бойы бұл бұрынғы ауданның көп бөлігін Француздық кварталдан екі блок қашықтықта орналасқан Ибервилл тұрғын үй кешендері (көбінесе бұзылған) алып келді. Аудан жезөкшелікті қаланың бір бөлігімен шектеу үшін құрылды, онда билік осы қызметті бақылап, реттей алатын еді. 1890 жылдардың соңында Нью-Орлеан қалалық әкімшілігі Солтүстік Германия мен Голландия порттарындағы заңдастырылған «қызыл шамдар» аудандарын зерттеді және осындай үлгілерге негізделген Storyville-ді құрды. 1895 жыл мен 1915 жыл аралығында Storyville-де «көк кітаптар» жарық көрді. Бұл кітаптар ауданға келген және осы қызметтерді пайдаланғысы келетін келушілер үшін жезөкшелік туралы нұсқаулықтар болды; олар үйлердің сипаттамаларын, бағаларын, нақты қызметтерді және әр үй ұсынған мүмкіндіктерді қамтыды. Storyville-дің көк кітаптарына «Жартер ордені: Honi Soit Qui Mal Y Pense (Оған жаман ойлаған ұят)» деген ұран жазылған. Storyville-дің танылуына біраз уақыт кетті, бірақ 1900 жылға қарай ол Нью-Орлеанның ең ірі кіріс орталығы болуға жақын болды. Storyville-дегі мекемелер арзан «бөлмелерден» бастап, қымбат үйлерге дейін, тіпті Бейсин көшесіндегі бай клиенттерге арналған сәнді сарайларға дейін ауқымды болды. Жаңа Орлеандағы бөлмелер 50 центтен басталатын, ал қымбат мекемелерге 10 долларға дейін төлеуге болатын. Storyville-де ақ және қара бордельдер қатар өмір сүрді; бірақ қара ер адамдарға қара немесе ақ бордельдерде қызметтерді заңды түрде сатып алуға тыйым салынды. Бұл бордельдер құрылғаннан кейін Storyville-де мейрамханалар мен салондар ашыла бастады, бұл қосымша туристерді тартты. Аудан қалаға келушілердің жиі келіп тұратын басты теміржол станциясының жанында орналасқан. Бірінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысуы басталғанда, соғыс министрі Ньютон Бейкер әскерлерге сапқа түсіп жатқанда алаңдаушылық тудырмауды қалады. Үй иелері қалың әріппен жазылып, танымал үйлер туралы ақпарат, соның ішінде интерьер мен экстерьер суреттері берілді. Сондай-ақ, оларда ұлттық және жергілікті темекі шешетін фабрикалардың, спирттік ішімдіктердің, заңгерлердің, мейрамханалардың, дәріханалардың және такси компанияларының жарнамалары болды. Тізімделген бордельдердегі жалпы немесе нақты қызметтерге арналған төлемдер көрсетілмеген. «Көк кітаптарды» ауданның әртүрлі шаштараздарынан, салондарынан және теміржол стансаларынан сатып алуға болады. Олар негізінен Бассейн және Канал көшелерінің бұрышында сатылатын. Storyville-дің алғашқы көк кітабы 1895 және 1896 жылдар аралығында жасалды, бірақ алғашқы танымал басылым 1909 жылы ғана жарық көрді. Билли Струв Нью-Орлеандағы басты өндіруші болды. Ол кітаптарды Бассейн көшесі мен Бьенвиллдің қиылысындағы Лулу Уайт салонының екінші қабатында басып шығарды. 1915 жылға дейін шамамен он алты басылым жарық көрді. Махогани Холл шамамен 40 жезөкшеге жұмыс берді. Махогани Холлдың танымал әйелдері Виктория Холл, Эмма Сирс, Клара Миллер, Эстель Рассел, Седи Рид және Седи Леви болды. Лулу Уайт бұл әйелдерді әдемі дене бітімімен және табиғаттың сыйы ретінде жарнамалады, соның арқасында ол айналасындағы ең жақсы әйелдерге ие болды. Махогани Холл бастапқыда «Көзілдірмелер залы» деп аталған. Оның төрт қабаты, бес түрлі залдары және ваннасы бар он бес бөлмесі бар еді. Бөлмелер шамшарлармен, папоротниктермен және сәнді жиһаздармен жабдықталған. Үй бумен жылытылған, әрбір ванна бөлмесі ыстық және суық сумен жабдықталған. Махогани Холлдың ішкі бөлмелері «Көк кітаптарда» және сол кезеңнің басқа жарнамалық буклеттерінде жарнамаланды. 1917 жылы Storyville жабылуына байланысты зал жабылуға мәжбүр болды. Бастапқыда 40 000 долларға салынған, ол 1929 жылға дейін сатылмады, сонда ол 11 000 долларға сатылды. 1940 жылдардың ортасында зал 1949 жылға дейін жұмыссыздарға арналған үй болды, содан кейін ол бұзылды. Алайда, залдың маңыздылығын әртүрлі мұражайларда және Спенсер Уильямстың «Махогани Холл Стомп» джаз пьесасында табуға болады. Стори жазған бастапқы жарлықта: Сторидің көзқарасы билікке жезөкшелікті заңдамай-ақ реттеуге мүмкіндік берді.

Лулу Уайт

Лулу Уайт Сторивилльдегі ең танымал мадамдардың бірі болды, Махогани залын басқарып, күтіп ұстады. Ол 40 проституткаға жұмыс беріп, 15 жатын бөлмелі және 5 залдан тұратын төрт қабатты ғимаратты ұстап тұрды. Ол лицензиясыз алкоголь сатқаны үшін заң органдарымен жиі қиындыққа тап болып, біреу оның ісіне араласса, зорлыққа жүгінетін. Жаңа Орлеаннан кетіп бұрын, Уайт Сторивилльдің жабылуынан кейін инвестициялық жобаларында 150 000 доллар жоғалтты.

Музыка

Джаз музыкасының дамуы барысында туған күрделілік хаосқа, зорлық-зомбылыққа және Storyville New Orleans-та есімдерін қалдырған күшті әсерге толы болды. Француз, испан және америкалықтардың әртүрлі басқаруындағы отарлық кезеңдер қаланың әр жерінде әртүрлі музыкалық атмосфераны құрады. Бұл музыкалық үйлесім әртүрлі түбірден шыққан музыканттарға Storyville-дің салондарында, қызыл шамдар үйлерінде, би кештерінде және ойын үйлерінде өнер көрсетуге мүмкіндік берді. Storyville құрылған кезде қара және ақ музыканттар бір-бірінен бөлініп отырды. Алғашқыда қызыл шамдар ауданы афроамерикандықтарға есігін ашты, олар өздерінің музыкалық дәстүрімен бірге келді. Оның құрылымындағы атрибуттар: Джелли Ролл Мортонның «Испандық әсері» әнінде кездесетін Бамбула ырғағы, Жаңа Орлеан джазындағы бірінші және екінші дауыстардың сұрақ-жауап әңгімесі, африкалық барабан оркестріндегі барабандардың дыбысталуы, ол ерте джазда аспаптарға ауысады, және Батыс және Орталық Африка музыкасындағы импровизация, ол бүгінгі джазда да сақталып қалған. Африкалық музыка дәстүрімен байланысты ерекшелік – синкоптық ритм, ол Storyville музыканттарына үлкен әсер етті. Уақыт өте келе ақ музыканттар Storyville-ге келе бастады, оларға қара орындаушылардың ықпалы артты. Сегрегация бірте-бірте азайды, олардың ортақ қызығушылықтары нәсілдерді кейбір бейресми музыкалық жобаларда біріктірді. Лейблдармен келісім шарттарына қол қойған топтар бөлек болды. Музыканттарды бұрдельдердің иелері (мадамдар) үйдің ішкі бөлмелерінде клиенттерді көңілді ету үшін жалдады. Бұл көрермендер әдетте тым сыншыл болмады, орындаушыларға музыкалық стильдерімен тәжірибе жасауға еркіндік берді. Джелли Ролл Мортон және Мануэль Манетта сияқты орындаушылар күні-түні пианинода ойнады, бұл осы бұрдельдерде қалыпты жағдай еді. Сонымен қатар, би залдары мен салондар өз қонақтарының назарын рагтайм би тобымен аударды. Storyville-дегі тәжірибелер мен техникалық жетістіктер оның стилін сол кезде ерекше етті. 1917 жылы Storyville жабылғаннан кейін, жұмыс үшін осы ауданға тәуелді болған Жаңа Орлеан музыканттары өз стильдерін дамытуға және Жаңа Орлеан туризмі саласында өркендеуге мүмкіндік алды. Музыка мен жеңіл мінездің тартымдылығы Жаңа Орлеанға ақша табуға қолайлы жағдайлар мен өзен кемелерінде және турларда ойнауға мүмкіндік берді. Кейбір музыканттар қаладан шығып, өздерінің музыкалық дағдылары мен білімдерін Чикаго сияқты басқа қалаларға таратып, АҚШ-тың барлық аймандарында джаз ырғақтарын кеңейтті.

Жабылу

1908 жылы Канал және Бассейн көшелерін байланыстыратын пойыз жолы аяқталып, Нью-Орлеандағы Сторивиллдің орналасуын орталықтандырды. Бұл жаңа теміржол станциясы ауданға жақын орналасқандықтан, азаматтар топтары оның жұмыс істеуіне қарсылық білдірді. Жезөкшелер, көбінесе жалаңаш, пойыз жолаушыларына балконнан қол сүйкейтін. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде, әскери базадан бес шақырым ішінде жезөкшеханаларға тыйым салынды. АҚШ Әскери-теңіз күштері, ел ішінде реформалық көзқарасқа ие болғандықтан, халық денсаулығына қатысты әскерилердің жезөкшелерге баруын шектеді. 1917 жылдың қазан айында, АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін, Соғыс министрі Ньютон Д. Бейкер былай деді:

Соғыстың басында, бірнеше апта ішінде аудан ішінде төрт солдат қаза болды. Армия мен Әскери-теңіз күштері Сторивиллді жабуды талап етті, ал Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джозеф Даниельс ауданды «жаман әсер» деп сипаттады. Нью-Орлеан қалалық әкімдігі ауданды жабуға күшті қарсылық көрсетті; Нью-Орлеан мэрі Мартин Берман: «Сіз оны заңсыз етуге болады, бірақ оны ұнатпайтын етуге емес» деді. Одан кейін ол 1917 жылдың 12 қарашасына дейін түн ортасына дейін ауданды жабуға бұйрық берді. Осы уақыттан кейін қала маңында қара және ақ жезөкшелік үйлері құрылды. Аудан 1920 жылдарға дейін түрлі би залдары, кабарелер мен мейрамханалармен ойын-сауық орталығы ретінде жалғасты. Полицияның жиі шабуылдарына қарамастан, аймақта спикизилер, құмар ойындар және жезөкшелік кездесе берді. Жезөкшелік заңсыз деп танылды және 1917 жылдың 12 қарашасында түн ортасында тоқтатылды.

Бүгінгі Сторивилл

Бұрынғы округтегі ғимараттардың көбі 1930 жылдары Ұлы депрессия кезінде Ибервилл жобалары деп аталатын қоғамдық тұрғын үйлер салу үшін бұзылды. Аймақтың көп бөлігі ескі және тозық ғимараттардан тұрғанмен, Бассейн көшесіндегі ескі сарайлар, қаладағы ең әдемі құрылыстардың бірі, де бұзылып кетті. Қала әкімдігі бұл аумақты бұзып, жаңадан салу арқылы өзгертуді қалады. Бассейн көшесі "Солтүстік Саратога" деп өзгертілді (оның тарихи атауы шамамен 20 жылдан кейін қайта орнатылды). Бүгінде Сторивилл дәуірінен сақталған үш ғимарат белгілі: Лулу Уайт салоны, Джо Виктор салоны және бұрын Франк Эрли салоны деп аталған Тарк "Терри" Мусаның дүкені.

БАҚ-тағы өкілдік

Гэри Ридтің "Сторивилл: жезөкшелер қазасы" атты графикалық романы, "Калибер комикс" баспасынан жарық көрген, 1910 жылы ауданда орын алған тарихи қылмыстық драма. Уильям Дж. Тойе Сторивиллдің бірнеше туындыларын салғанын айтты, бірақ олар 1969 жылы көрмеге қоюға екі аптадан аз уақыт қалғанда зақымдалды. 20 ғасырдың ортасында ғасыр басындағы фотограф Э.Ж. Беллоктың фотосуреттерінің жинағы табылды. Ол Сторивиллдегі көптеген жезөкшелерді бейнелеген. Оның жұмысы 1971 жылы алғаш рет "Сторивилл портреттері" деген атпен жарық көрді. Сторивиллдің көркем бейнеленген фильмдеріне "Жаңа Орлеан" (1947), "Сүйкімді бейбі" (1978) және "Сторивилл" (1992) кірді. Майкл Муркоктың "Руньстаф тарихы" романында Нарлин қаласы апокалиптикалық Жаңа Орлеанс болуы тиіс, ал Старвел қаласындағы қала Сторивиллді білдіреді. Дэвид Фулмер бес детективтік роман жазды: "Шайтанның құйрығын қуалау", "Жас", "Рампарт-стрит", "Жоғалған өзен" және "Темір періште" – бәрі 1907-1915 жылдар аралығында Сторивиллде орын алады. Энн Райстың "Сиқыр сағаты" романында Джулиен Мейфэйрге қатысты тарауларда Сторивилл туралы айтылады. "Йорк Театр Компаниясы" Жаңа Орлеанның тарихи ауданына құрмет ретінде "Сторивилл" мюзиклын қояды, пьеса авторы Эд Буллинс, ал музыка мен ән сөздерін Милдред Кейден жазды. 2022 жылы Анн Райстың "Вампирмен сұхбат" романының телевизиялық бейімделуінде Луи де Понте-ду-Лак кейіпкері 20 ғасырдың басында Сторивиллдегі қара креолдық жезөкшехана иесі ретінде қайта жаңартылды. Сериалдың бірнеше маңызды көріністері сол жерде өтеді және Жаңа Орлеанда түсірілді.