Кіріспе

Птерин – 4- және 2- орындарында тиісінше "кето тобы" (лактам) және амино тобы бар птеридин сақиналық жүйесінен тұратын гетероциклді қосылыс. Ол птеридин деп аталатын негізгі бициклді гетероциклмен құрылымдық байланыста. Птериндер тобы – птеринге ұқсас, қосымша топтармен толықтырылған қосылыстар. Птериннің өзі биологиялық маңызы жоқ. Птериндер алғаш рет көбелек қанатының пигменттерінде табылды (содан олардың атауы грекше pteron (πτερόν) – "қанат" сөзінен шыққан) және тірі организмдерде түс беруде маңызды рөл атқарады.

Химия

Птериндер суда кетоэнол таутомеризмімен ғана болжанбайтын, одан әлдеқайда кең таутомеризмді көрсетеді. Құрамы өзгертілмеген птерин үшін кем дегенде бес таутомер жиі айтылады. 6-метилптерин үшін теориялық тұрғыдан ерітіндіде маңызды жеті таутомер болуы мүмкін деп есептеледі. Птеридин сақиналық жүйесінде төрт азот атомы бар, бұл оның ароматикалық қасиетін төмендетіп, нуклеофилдердің шабуылдауына мүмкіндік береді. Птериндер сақиналық жүйеде үш тотығу күйін қабылдай алады: префиксі жоқ тотыққан түрі, 7,8-дигидро жартылай тотыққан түрі (басқа, аз тұрақты таутомерлердің арасында) және соңында 5,6,7,8-тетрагидро толық тотыққан түрі. Соңғы екеуі тірі жүйелерде көбірек кездеседі.

Биосинтез

Птерин сақиналары тірі организмдерде қолданыстағы сақиналардан қалпына келтіріледі немесе жаңадан синтезделеді. Сақина бактериялар мен адамдарда гуанозиннің қайта құрылуынан түзіледі.

Птерин кофакторлары

Птерин туындылары – тіршілік әлемінің барлық салаларында кездесетін кофакторлар.

Фолаттар

Птерин туындыларының маңызды бір тобы – фолаттар. Фолаттар – п-аминобензой қышқылы бар птериндер, ол птеридин сақина жүйесінің 6-позициясындағы метил тобына қосылған және бір немесе бірнеше L-глутаматтармен конъюгацияланған (бұл птероил қышқылы деп аталады). Олар көптеген биологиялық топ алмасу реакцияларына қатысады. Фолатқа тәуелді биосинтетикалық реакцияларға 5-метилтетрагидрофолаттан гомоцистеинге метил тобының L-метионин құру үшін, ал 10-формальтетрагидрофолаттан L-метионинге формаль тобының инициаторлы тРНК-да N-формальметионин құру үшін берілуі жатады. Фолаттар пуриндер мен бір пиримидиннің биосинтезі үшін де қажет. Субститутталған птеридиндер көптеген микроорганизмдерде дигидрофоль қышқылының биосинтезінде аралық заттар болып табылады. Дигидроптероат синтетаза ферменті глютаматтың қатысуымен птеридин мен 4-аминобензой қышқылын дигидрофоль қышқылына айналдырады. Дигидроптероат синтетаза ферменті сульфаниламидтік антибиотиктермен тежеледі.

Тетрагидробиоптер

Тетрагидробиоптер, омыртқалы жануарлардағы негізгі конъюгацияланбаған птерин, гидроксилдеу реакциясын катализдейтін үш ферменттік отбасының жұмысына қатысады. Ароматты аминқышқылдарының гидроксилазаларына фенилаланин гидроксилазасы, тирозин гидроксилазасы және триптофан гидроксилазасы жатады. Олар нейротрансмиттерлер – катехоламин және серотониннің синтезіне қатысады. Тетрагидробиоптер алкилглицерол монооксигеназаның жұмыс істеуі үшін де қажет, осы фермент алкилглицеролдарды глицерол мен альдегидке ыдыратады. Азот оксидінің синтезінде птеринге тәуелді азот оксиді синтазасы аргининды N-гидрокси туындысына айналдырады, ол өз кезегінде азот оксидін бөліп шығарады.

Басқа птериндер

thumb|320px|left|Метаногенез циклы, аралық заттар көрсетілген. Тетрагидрометаноптерин – метаногенездің кофакторы, көптеген организмдердің анаэробты тыныс алу түрі ретінде қабылдаған метаболизмі. Ол метанның түзілуі немесе өндірілуі кезінде С1 субстратын тасымалдайды. Құрылымы бойынша фолий қышқылына ұқсас.

Птерин пигменттері

Цианоптерин – цианобактериялардағы қызметі әлі анықталмаған птеридиннің гликозиленген туындысы.