Кіріспе

Сыртқы қуысты бетінен сәуле шығаратын лазер (VECSEL) – вертикальды қуысты бетінен сәуле шығаратын лазерге (VCSEL) ұқсас кішкентай жартылай өткізгіш лазер. VECSEL лазерлік салқындату және спектроскопиядағы жақын инфрақызыл құрылғы ретінде негізгі қолданысқа ие, бірақ телекоммуникация сияқты салаларда да қолдану мүмкіндіктері зерттелген.

VCSEL-мен салыстыру

VCSEL-ден айырмашылығы, онда лазерлік құрылымға оптикалық қуысты құру үшін екі жоғары шағылыстыратын айна енгізіледі, VECSEL-де екі айнаның біреуі диодтық құрылымның сыртында орналасқан. Осының нәтижесінде қуыста бос кеңістік аймағы пайда болады. Диодтан сыртқы айнаға дейінгі әдеттегі қашықтық 1 см құрайды. Бірнеше зерттеушілер оптикалық түрде сорғыланатын VECSEL-дерді көрсетті және олар өнеркәсіптік өңдеуде (кесу, тесу және т.б.) қолдануға арналған өте жоғары қуатты диодты лазерлік көздерді жасау үшін, сондай-ақ олардың ерекше жоғары қуаты (төменде қараңыз) және көп режимді диодты лазерлік тізімдермен сорғыланғандағы тиімділігіне байланысты одан әрі дамытылуда. Бұл лазерлер қазіргі кезде қатты денелік (мысалы, Nd:YAG) және көмірқышқыл газы лазерлері сияқты машиналық өңдеу операцияларында қолданылатын дәстүрлі жоғары қуатты лазерлерге бәсекелес болып отыр. Дегенмен, электрмен сорғыланатын VECSEL-дер (мүлдем басқа мәселе) – Массачусетс штатының Лексингтон қаласындағы MIT Линкольн зертханасында көп жылдар бойы жұмыс істеген, диодты лазерлік сызықтың еніне қатысты маңызды зерттеулер жасаған инженер Арам Мурадианның туындысы. Мурадиан Novalux, Inc. компаниясын құрды, ол алғаш рет VECSEL-дерді (олар оларды "NECSEL" деп атады) көрсетті. Электрмен сорғыланатын VECSEL-дердің қолданылу аясына проекциялық дисплейлер үшін компактты, қуатты, бір режимді көк және жасыл жарық көздерін алу үшін жақын инфрақызыл VECSEL шығарушыларының жиілігін екі еселеу кіреді.

Жартылай өткізгіштің пайдасы

Кез келген VECSEL-дің ең қызықты ерекшеліктерінің бірі – таралу бағытындағы жартылай өткізгіштің күшейту аймағының жұқалығы, 100 нм-ден кем. Ал, дәстүрлі жазықтықтағы жартылай өткізгіш лазерлер жарықты 250 мкм-ден 2 мм-ге дейін, тіпті одан да ұзақ арақашықтықта таратады. Ұзындығы аз таралудың маңыздылығы – ол диодты лазердің күшейту аймағындағы "антигид" емес сызықтықтардың (осы құбылыс Морадианның жоғарыда аталған бұрынғы жұмысына сәйкес келетін сызық енін кеңейту коэффициентімен өлшенетін) әсерін азайтады. Нәтижесінде, жазықтықтағы ("шеттен шығаратын") диодты лазерлерден қол жеткізе алмайтын үлкен көлденең қимасы бар бір режимді оптикалық сәуле пайда болады. VECSEL-де сыртқы айна диодтың әлдеқайда үлкен бөлігінің бір режимде жарық шығаруына мүмкіндік береді, бұл басқа жағдайларда мүмкін емес жоғары қуатқа әкеледі. Монолиттік VCSEL төмен милливатт диапазонында қуат шығарады. Алайда, 2004 жылы Сан-Францискода (Калифорния) өткен Америка Оптикалық Қоғамының "Лазерлер және Электрооптика жөніндегі конференциясында" Coherent, Inc. компаниясы 45 ватттық үздіріссіз толқынды бір режимді шығаруды жариялады. Әлемдегі көптеген компаниялар мен ұйымдар оптикалық сорғы архитектурасын оның қарапайымдылығы үшін қабылдады.