Кіріспе
Су астына түсуден туындаған ауруларды диагностикалау, емдеу және алдын алу. Су асты медицинасы, сондай-ақ теңіз және гипербариялық медицина (UHB) деп аталады, адамның су асты ортасына енуінен туындаған жағдайларды диагностикалау, емдеу және алдын алу болып табылады. Оған газдарға қысымның денеге тигізетін әсері, теңіз қауіптерінен туындаған жағдайларды диагностикалау және емдеу, сондай-ақ суға түсуге жарамдылығының суға түсушінің қауіпсіздігіне қалай әсер ететіні кіреді. Суға түсу медицинасының мамандары суға түсушілер мен суға түсуге ниеттенушілерді тексеруде білікті болуы керек, осылайша суға түсуге жарамдылығын анықтауға болады. Гипербариялық медицина – суға түсумен байланысты қосалқы сала, себебі гипербариялық камерадағы қайта қысымды қолдану суға түсумен байланысты екі маңызды ауруды – декомпрессиялық ауруды және артериялық газ эмболиясын емдеу үшін қолданылады. Суға түсу медицинасы суға түсу мәселелері бойынша медициналық зерттеулерді, суға түсу ауруларының алдын алуды, суға түсу оқиғаларын емдеуді және суға түсуге жарамдылықты қамтиды. Бұл салаға жоғары қысымдағы тыныс алу газдарының және олардың қоспаларының адам организміне тигізетін әсері, сондай-ақ суға түсушінің физикалық және психологиялық денсаулығы мен қауіпсіздігі арасындағы байланыс кіреді. Суға түсу оқиғаларында бірнеше аурудың бір уақытта пайда болуы және себептік байланыс немесе асқынулар ретінде бір-бірімен өзара әрекеттесуі жиі кездеседі. Суға түсу медицинасы – еңбек және спорт медицинасының бір саласы, ал алғашқы медициналық көмек деңгейінде суға түсу білімінің маңызды бөлігі болып табылады.
Diving medicine, also called undersea and hyperbaric medicine (UHB), is the diagnosis, treatment and prevention of conditions caused by humans entering the undersea environment. It includes the effects on the body of pressure on gases, the diagnosis and treatment of conditions caused by marine hazards and how relationships of a diver's fitness to dive affect a diver's safety. Diving medical practitioners are also expected to be competent in the examination of divers and potential divers to determine fitness to dive. Hyperbaric medicine is a corollary field associated with diving, since recompression in a hyperbaric chamber is used as a treatment for two of the most significant diving related illnesses, decompression sickness and arterial gas embolism. Diving medicine deals with medical research on issues of diving, the prevention of diving disorders, treatment of diving accidents and diving fitness. The field includes the effect of breathing gases and their contaminants under high pressure on the human body and the relationship between the state of physical and psychological health of the diver and safety. In diving accidents it is common for multiple disorders to occur together and interact with each other, both causatively and as complications. Diving medicine is a branch of occupational medicine and sports medicine, and at first aid level, an important part of diver education.
Суға түсу медицинасының ауқымы мен қолданылу аясы
Суға түсу медицинасының шеңберіне суға түсу қызметімен тікелей байланысты және басқа жағдайларда кездеспейтін жағдайлар енуі тиіс, бірақ мұндай жіктеу іс жүзінде барлық нәрсені жоққа шығарып, тек терең судың қараңғы түсуі, изобарикалық қарсы диффузия және жоғары қысымды жүйке синдромы қалдырады. Көбірек пайдалы жіктеу – қоршаған ортаның қысымының өзгеруіне байланысты жағдайлар. Мұндай жағдайлар авиация және ғарыш медицинасымен де ортақ. Суға түсумен және басқа су және ашық ауадағы іс-әрекеттермен байланысты қосымша жағдайлар көбінесе суға түсушіге арналған кітаптарда келтіріледі, себебі олар суға түсушіге алғашқы медициналық көмек көрсетуде пайдалы ақпараттар береді. Суға түсу медицинасының маманы үшін қажетті білім көлемі суға түсумен байланысты медициналық жағдайларды және олардың емделуін, су асты және қысымды ортаға қатысты физика мен физиологияны, суға түсушілердің осы жағдайлардың дамуы мен басқарылуына ықпал ететін стандартты жұмыс процедуралары мен жабдықтарын, сондай-ақ емдеу үшін қолданылатын арнайы жабдықтарды қамтиды.
Токсикалық әсері
Күкірттек өмір үшін қажет болса да, қалыпты деңгейден әлдеқайда жоғары концентрацияда ол уытты болып, организмнің табиғи қорғанысын (антиоксиданттарды) жеңіп, организмның кез келген бөлігінде жасушалардың өлуіне себеп болады. Өкпе және ми суға батыру сияқты, оттегінің жоғары парциалдық қысымына ерекше сезімтал. Организм белгілі бір парциалдық қысымды шексіз ұзақ уақыт бойы көтере алады, ал одан да жоғары парциалдық қысымды көп сағат бойы көтере алады, бірақ одан да жоғары парциалдық қысым оттегінің уытты әсерінің ең қауіпті салдары – эпилепсияға ұқсайтын құрылысқа тез әкеледі. Сондай-ақ, гипербариялық оттегімен емдеу – декомпрессиялық аурудың көптеген жағдайларындағы тиімді емдеу болып табылады. Тіндерде инертті газ көпіршіктерінің пайда болуымен байланысты болуы мүмкін кез келген су асты жарақатына алғашқы көмек ретінде қол жетімді ең жоғары концентрациядағы нормобарикалық оттегі беру жиі қолданылады. Ұзақ мерзімді деректер базасында тіркелген жағдайлардың статистикалық зерттеуі оның қолданылуын эпидемиологиялық тұрғыдан негіздемелейді.
Тіркеу
Американдық медицина қауымдастығы басқа мамандық бойынша сертификатталған адамның су асты және гипербариялық медицина саласындағы қосымша мамандығын мойындайды. Екінші жағынан, демалыс үшін суға түсу нұсқаушылары мен дайв-мастерлері өздерінің басшылығымен суға түсушілердің қауіпсіздігіне жауапты болады, сондықтан олар белгілі бір деңгейде құтқару және алғашқы медициналық көмек біліктілігіне ие болуы керек, бұл талапты сертификаттаушы ұйымның тиісті оқу стандарттарында белгіленеді. Көптеген жағдайларда бұл жүрек-өкпе реанимациясы және суға түсу оқиғаларында алғашқы көмек ретінде оттегі беруді қамтиды.