Кіріспе

Видиандар – «Жұлдыздар жолы» франшизасындағы ойдан шығарылған ғарышкерлер расасы. «Жұлдыздар жолы: Вояджер» сериалының авторы Рик Берман, Майкл Пиллер және Джерри Тейлор жасаған, олар шоудың алғашқы екі маусымында жиі кездесетін қарсыластар рөлінде көрінеді. Олар Phage деп аталатын пандемиядан зардап шегетін көшпелі түр ретінде бейнеленеді, ол олардың тіндерін жояды. Жоғары дамыған медициналық технологияға ие Видиандар, Phage-тың таралуын тоқтату үшін майыттардан және тірі жандардан мүшелер жинап, басқа ғарышкерлерге ем табу үшін тәжірибелер жүргізеді. Видиандардың оқиғалары көбінесе «Вояджер» экипажының мүшелерінен мүшелерді алуға тырысуымен байланысты, бірақ Данара Пел есімді Видиан ғалымы Докторға ғашық болады. Бұл ғарышкерлер сериалының кейінгі маусымдарында эпизодтық рөлдерде пайда болып, «Жұлдыздар жолы» әлеміндегі романдарға енгізілді. Майя цивилизациясынан, оба ауруынан және Мэри Шеллидің «Франкенштейн» романынан шабыт алған Видиандар, шоудың авторлары үшін Джин Родденберридің «Жұлдыздар жолы» франшизасында жақсы дамыған қарсыластарды бейнелеу дәстүрін сақтаудың тәсілі болды. Видиандар қайта-қайта пайда болатын қарсыластар ретінде дамытылатын үш жаңа ғарышкер расасының бірі ретінде ұсынылды; қалған екеуі – Казон және Сикариан. Phage-дың бактериофаг ретіндегі тұжырымы ғылыми кеңесші Андре Борманис пен шоу продюсерлерінің бірлескен еңбегінің нәтижесінде пайда болды. Майкл Вестмор Видиандардың сыртқы келбетін жасауға жауапты макияж бастығы болды. Видиандарға жасалған макияж және протездер көп көлемді жұмысты талап етті, актерлер бас киімдерін, контактты линзаларды және тіс протездерін киюге мәжбүр болды. Видиандар сыншылар тарапынан жағымды пікірлер алды, олар оларды серияға қорқыныш атмосферасын сәтті әкелгені үшін мақтады. Сюзан Диол Данара Пел рөлін ойнағаны үшін мақтауға ие болды.

" Жұлдыздар жолы: Вояджер "

Видиандықтар "Жұлдызды жол: Вояджер" бағдарламасының алғашқы екі маусымында қайта-қайта қарсыластар ретінде көрінеді. USS Voyager экипажы бұл жаратылыстарды алғаш рет бірінші маусымның "Фаге" эпизодында кездестіреді, онда талаксиан Ниликс (Этан Филлипс) екі видиан – Дерет (Калли Фредриксен) және Мотура (Стивен Раппапорт) – оның өкпесін ұрлайды. Капитан Кэтрин Джейнвей (Кейт Малгрю) Ниликс мүшелерін қайтару үшін видиандарды қуғаннан кейін, олардың бүкіл түрі "Фаг" деп аталатын пандемияға ұшырағанын түсіндіреді. Олар тірі организмдерден ағзаларды қашықтан алуға арналған жетілген медициналық технологияны жасады, бұл Фагтың прогрессируін тоқтатуға мүмкіндік береді, ол жасуша деңгейінде тінді ыдыратуға себеп болады. Мотура Джейнвейге Ниликс өкпесін өзінің денесіне импланттағанын, бірақ оны өлтірмей алып тастау мүмкін емес екенін айтады, ол келіседі. Моральдық дилеммаға тап болған Джейнвей оның ұсынысын қабылдамай, Дерет пен Мотураның кетуіне рұқсат береді. Оларға Voyager экипажының мүшелерін алуға тырысқан кез келген адам қатаң жазаланатынын айтуды бұйырады. Дерет пен Мотура операция жасап, Ниликске үйлесімді донор табу үшін Окампа және Ниликске ғашық Кестің (Дженнифер Лиен) өкпесін бейімдейді. Олар өкпені Ниликске сәтті импланттай алады. "Түс" эпизодында лейтенанттар Том Пэрис (Роберт Дункан МакНилл), Б'Эланна Торрес (Роксанн Доусон) және Питер Дёрст (Брайан Маркинсон) видиандармен бірге ұрланады. Пэрис пен Дёрст органдары алынады деп күтіп, шахтада жұмыс істеуге мәжбүр болады. Видиан бас хирургі Сулан (оны да Маркинсон ойнайды) Торресте Фагқа қарсы ем табу үшін тәжірибе жүргізеді, өйткені оның клингондық генетикалық құрылымы ауруға иммунитет көрсетеді. Процедура Торресті екі денеге бөледі (толыққанды клингон және толыққанды адам); Сулан клингон Торресте қосымша тәжірибелер жүргізеді, ал адам Торрес шахтада жұмыс істеуге мәжбүр болады. Сулан Дёрсті өлтіріп, оның бетін өзіне импланттайды. Командир Чакотай (Роберт Белтран), лейтенант-командир Тувок (Тим Рас) және прапорщик Гарри Ким (Гаррет Ванг) жоғалған экипаж мүшелерін табу үшін іздеу тобын құрады, бірақ қарулы күзетшілермен кездескеннен кейін кері қайтуға мәжбүр болады. Алайда, Чакотай қайта оралады, енді ол Тувок пен Доктордың (Роберт Пикардо) көмегімен видиан күзетшісі ретінде киініп, Торресті құтқаруға көмектеседі; Доктор Торрестің екі нұсқасын біріктіреді. "Lifesigns" эпизодында экипаж қиындық сигналына жауап береді және видиан ғалымы Данара Пелге (Сюзан Диол) көмектесуге тырысады. Доктор Пелге Фагқа қарсы ем жасау үшін онымен жұмыс істеу үшін голограммалық дене жасайды. Видиандардың Торреске "Түс" эпизодында жасаған жамандықтарына қарамастан, ол олардың тәжірибелері үшін өзінің клингондық ДНК-сының үлгісін беруге келіседі. Олардың ынтымақтастығы барысында Доктор Пелге романтикалық сезімдерді дамытады және екеуі голодекте кездесуге барады. Пелдің жағдайы нашарлағанда, ол Доктормен бірнеше күн тірі қалу үшін жаңа голограммалық денесінде қалуды шешеді, өзінің Фагтан зардап шеккен денесіне қайтудың орнына. Доктор Пелді санасын денесіне қайтаруға көндіреді және Пел Voyager-ден кеткенге дейін олар билейді. Видиандар "Deadlock" және "Resolutions" эпизодтарында шағын рөлдерде көрінеді. "Deadlock" эпизодында Джейнвей Том Пэриске экипажды екі жақын видиандық планеталардан жасыру үшін Voyager-ді тұмандыққа бағыттауды бұйырады. Ғарыш-уақыт жарылысынан кейін кеме мен экипаж көбейеді. Бірнеше видиан Voyager-дің бір көшірмесіне шабуыл жасап, экипаж мүшелерінен маңызды мүшелерді алады. Шабуылға ұшыраған кеменің капитаны Voyager-ді өзінен-өзі жою арқылы шабуылды тоқтатады. Бұл видиандарды және сол Voyager экипажын өлтіреді, Гарри Ким мен жаңа туған Наоми Уайлдманды қоспағанда; олардың әріптестері қайтыс болғаннан кейін, өзін-өзі жою аяқталғанға дейін кемелерді ауыстырады. "Think Tank" эпизодында Джейнвей шетелдік зиялылар комитеті Фагқа қарсы емдік құралды жасағанын біледі. Видиандар "Fury" эпизодындағы балама уақыт желісінде соңғы рет көрінеді. Бұл эпизодта Кес Voyager-ге оралады (ол төртінші маусымның басында псиондық қабілеттері кеме мен экипажға қауіп төндірген кезде кетіп қалған). Кес бұрынғы кету себебін ұмытып, экипажды оны тастап кеткені үшін кінәлайды. Өткенге саяхаттағаннан кейін ол видиандармен байланысады және олар Voyager-ді басып алуға көмектеседі деп уәде береді, егер олар оның өзінің өткен нұсқасын үйіне қайтарып берсе. Болашақтағы Кес видиандардың шабуылы кезінде Джейнвеймен өлтіріледі, ал оның өткен нұсқасы оқиғалардың қайта орын алуын болдырмау үшін голограммалық хабарлама жасайды. Видиандар туралы соңғы айқас алтыншы маусымның "Жақсы бақташы" эпизодында Voyager-ді бұрын қорқытқан түрлі жаратылыстардың бірі ретінде айтылады.

Басқа көріністер

Видиандықтар "Жұлдыздық жол" франшизасына негізделген түпнұсқа туындыларда пайда болды. Мысалы, "Аспан көлеңкесі" романында Данара Пел бір шетелдік түрдің тұтқынына айналады, олар Видиандықтардың бұрынғы органдарын алу операциялары үшін кек қайтаруға ниеттенді. Кес Пелді өзінің псиондық қабілеттерін пайдаланып құтқарады. "Шеттегі орындар" әңгімесінде ұсынылған балама әлемде, дәрігер мен Пел Фагқа қарсы емді жасағандар болып табылады. Осы түсіндіруде Видиандықтар "Вояджер" экипажымен дипломатиялық байланыс орнатып, олардың Альфа квадрантына оралуын жеделдетуге көмектесуге уәде береді. Видиандықтарға қатысты бірнеше тауарлар олардың дебютінен кейін жарық көрді. 1996 жылы Vidiian-ның әрекеттік фигурасы Playmates Toys компаниясының "Жұлдыздық жол" тауарларының екінші толқынының бір бөлігі ретінде шығарылды. WizKids компаниясы Видиандық ғарыш кемесінің фигурасын да шығарды. Видиандықтар онлайн-рольдік ойында (MMORPG) – "Жұлдыздық жол Онлайн" көрсетілмеген, бірақ Cryptic Studios жазушысы 2013 жылғы мақаласында олардың болашақ жаңартуларда енгізілуі мүмкін шетелдік түрлердің бірі болуы мүмкін екенін айтты.

Тарих және мәдениет

"Жұлдызды жол" әлемінде "Вояджердің" Дельта квадрантына келгенге шамамен 2000 жыл бұрын Видиандық қоғам "білім берушілер, суретшілер және зерттеушілер" басқаратын мәдениет болды. "Жұлдызды жол: Жұлдыздық карталар" кітабында Видиандықтардың туған планетасы Видиа Прайм, Видиа жүйесінің орталық планетасы және М класындағы планета деп көрсетілген. Фагтың таралуы, нәтижесінде күн сайын мыңдаған Видиандықтар қаза тапқандықтан, бұл шетелдік жаратылысты өліктерден де, тірі организмдерден де мүшелер мен тіндерді алуға итермеледі. Олар сондай-ақ Фагқа ем табу үшін басқа шетелдік түрлермен тәжірибе жасады. Тейлор, Пиллер және продюсер Браннон Брага Фагтың және Видиандықтардың мүшелерді алу себептерін келесі сұрақтарға жауап беретін идеяларды талқылау арқылы жасады: "Кім қызықты? Не қызықты? Бізге қандай мақсат қызықты?" Тейлордың айтуынша, Видиандықтар "өздері мен өз түрлерін сақтап қалу үшін кез келген нәрсеге дайын болатын, емсіз вирустан өліп бара жатқан мәдениеттің идеясынан" туды. Тейлор бастапқыда Видиандықтарды Майя өркениетін, әсіресе адамдық құрбандықтар мен жеме-жеке шалумен байланысты еске түсіретіндей деп ойлаған. Алайда Брага бұл шетелдік жаратылысты Еуропа тарихымен байланыстырып, егер қара өлім пандемия ретінде жалғасқан болса, еуропалықтар ұқсас әдістерді қолданар ма екенін сұрады. Брага Видиандықтардың Мэри Шеллидің "Франкенштейн" романынан шабыт алғанын айтты және оларды жаны ашырғылықтай бейнелеуді қалағанын атап өтті. Крис Грегори өзінің "Жұлдызды жол: Параллельді әңгімелер" кітабында Видиандықтардың дамуын Браганың қорқыныш жанрына деген құштарлығымен байланыстырды. "Жүздер" эпизодын жазу және дамыту кезінде, оқиға редакторы Кеннет Биллер басты Видиандық кейіпкерді жаны ашырғылықтай жамандық ретінде жазуда қиындықтарға тап болды. Ол Жене Родденберридің "Жұлдызды жол" франшизасындағы қарсыластарды бейнелеуге қатысты көзқарасына жүгінді: "Шетелдіктер ешқашан ашық жамандыққа бойұсынбауы керек. Олардың құндылықтары біздікінен өзгеше болуы мүмкін, бірақ оларды қастық зұлымдар деп атамаңыз". Тейлор шоудың шетелдік жаратылысқа деген көзқарасын қорытындылап былай деді: "Біздің ойымызша, олар өте қорқынышты нәрселер жасайды, бірақ олар тек тірі қалуға тырысқандықтан жасайды, сондықтан бұл өте күрделі мақсат деп ойладық. [ ] Егер сіз осындай негізден бастасаңыз, оларды толығымен жаман ету мүмкін емес, өйткені олардың мотивациясы толығымен түсінікті. Егер бірдеңе болса, оның астында жас, күшті және әдемі болған адам бар екенін түсінгенде, одан да қорқынышты болады". Дебюттік эпизодтың сценарийі аяқталғаннан кейін, актерлік құрамның ықтимал айтылу мәселелерін болдырмау үшін түрдің атауы "Видиандар" деп қайта қарастырылды. Бірінші маусымда таныстырылған Видиандар, қайта-қайта пайда болатын қарсыластар ретінде пайда болуы мүмкін үш жаңа шетелдік жаратылыстың бірі ретінде жасалды; қалған екеуі Казон және Сикариандар болды. Видиандар мен Казондар кейінгі эпизодтарда көрінеді, ал Сикариандардың пайда болуы "Басты факторлар" эпизодымен шектелді. Ғылыми кеңесші Андре Борманиспен бірлесіп, өндірушілер Фагты бактериофаг ретінде анықтады. Шоудың екінші маусымының DVD-де шығарылған көрініс артында Борманис сценарийлер мен продюсерлер бүкіл түрлерді жоятын вирусты елестетуге көп көңіл бөлгенін түсіндірді. Пиллер де, Брага да Тейлордың Видиандықтар туралы тұжырымдамасына оң жауап берді. Пиллер "өркениетті халық болып табылатын, тіршілік ету үшін өркениетсіз нәрселерді жасауға мәжбүр болатын шетелдік мәдениет" идеясын қызықты сюжеттік желі ретінде қарастырды. Видиандықтардың бастапқы дамуына көмектескен тәуелсіз жазушы Скай Дент, бұл шетелдік жаратылыстың мақтанышпен сипатталатынын сезінді. Ол былай түсіндірді: "Олар өздерінің істегендері дұрыс емес екенін білгенмен, өздерінің мәдениеттік жоғарылығына сенгендіктен, адамдарды өлтіріп, мүшелерін алулары дұрыс деп санайтын". Вестмордың айтуынша, "Фаг" эпизодының сценарийінде бұл жаратылыстың "терісі мен мүшелері шіріп бара жатқан адамдар" сияқты көрінуі керек болған. Сериалдың макияж бақылаушылары Видиандықтардың дизайнын жапсырмалық шүберектерге негіздеді, әсіресе олардың денелері әртүрлі жиналған дене мүшелері мен мүшелерінен, сондай-ақ өздерінің шіріп бара жатқан терілерінен құралған. Видиандықтарды бейнелейтін актерлер маскамен бірге контактты линзалар мен протездерді киетін. Роберт Белтран "Жүздер" эпизодында маскировкаланған Чакотайды түсіргенде маска киюдің ыңғайсыз болғанын айтты. Ол бұл протездің өзіне "шикі, жаралы бет" сезімін бергенін, бұл оны адам ретінде өте осал сезіндіргенін және оны актерлік қиындық ретінде қарастырған. Ұзаққа созылған кастинг процесінен кейін, американдық актриса Сьюзан Диол Данара Пел рөліне таңдалды. Диол бұрын "Жұлдызды жол: Келесі буын" эпизодында "Кремнийлі аватар" инженер Кармен Давила рөлінде ойнаған. Роберт Пикардо оның өнерін жоғары бағалады және оның "бұл рөлдің барлық тұзақтарынан керемет өтті" деп атап өтті. Тейлор Данара Пелді соңғы сатыдағы науқастарды қалай қарау мәселесін зерттеу үшін жасады, ал Пикардо бұл кейіпкерді физикалық келбеттің романтикалық қарым-қатынастардағы рөлі туралы ойларға бағыштады. Ол Жанейвтің Видиандықтарға этика тақырыбын талқылауға басталғандағы қиындығын "шынайылықтың" деңгейін көрсететінін айтты. "Вояджердің" алғашқы маусымдарында таныстырылған шетелдік жаратылыстар туралы сөйлеген Вестмор Видиандықтардың ең тартымды дизайны болғанын айтты. Ол оларды "жаңа тұжырымдама мен көрініс, және мүлдем ерекше нәрсеге қатысты біз кездескен ең қызықты жаратылыстар" деп сипаттады, олардың қорқыныш конвенцияларын пайдалануын атап өтті. Видиандықтардың бейнеленуі туралы сөйлеген Биллер Видиандық ғалымы Суланның лейтенант Питер Дурсттың (сонымен қатар Маркинсон ойнаған) бетін өзіне транспланттаған көрінісін және оны "бірінші маусымдағы "Вояджердегі" классикалық сәт" деп атады.

Сыни қабылдау

Видиандықтар теледидар сыншыларынан жағымды пікірлер алды. "Den of Geek!" веб-сайтының Марк Бакстоны Видиандықтарды "Жұлдыз жолы" ғаламындағы ең жақсы 50 шетелдік тіршілік формасының тізіміне енгізіп, оларды "Уэс Крэйвеннің қорқынышты түсі" деп сипаттады. "Lifesigns" эпизодына сын айтқан TrekToday-дің Мишель Эрика Грин шоудың Казонға назар аудару шешімін күмәндандырып, Видиандықтарды алғашқы екі маусымдағы басты қарсыластар рөліне лайықты әрі тартымды кандидат деп атады. Бүгінгі Ри Хайнз Видиандықтарды "Жұлдыз жолы" тарихындағы ең ұлы жаулардың бірі деп атап, "олардың мүшелерді алу әдісі қорқыныштың деңгейін көтеріп" оларды жаны ашымайтын еткенін жазды. Jammer's Reviews сайтынан Jamahl Epsicokhan "Faces" эпизодында Видиандықтардың дамуын жоғары бағалап, оларды күрделі жаулар ретінде бейнелегенін мәлімдеді. Видиандықтардың тартымды идеясы бар екенін мойындаса да, олардың жиі пайда болуы серияның үйіне қайтуға тырысатын жоғалған экипаж туралы сюжеттік желісінен алаңдатады деп сынға алды. "Den of Geek!" сайтынан Джульетта Харрисон Сьюзан Диолдың Данара Пел рөлін "Жұлдыз жолы: Вояджер" сериалындағы ең жақсы он қонақ рөлінің бірі деп бағалады. Харрисон Пелдің сюжетін "созылмалы аурудың зардап шегушінің өзіне деген сезіміне тигізетін әсерін" көрсететіндей деп мақтады; Харрисон үшін Диол рөлге "сақтықпен, бірақ шын жүректен жағдайға жауап беру арқылы" ұмтылды.

Академиялық талдау

Бірқатар ғалымдар видиандықтардың генетика және мүшелерді донорлыққа беруді қоса алғанда, ғылыми мәселелер мен қоғамдық білімге кері әсер ете алатынын анықтады. Кларенс Спигер және оның әріптестері студенттердің мүшелерді донорлыққа беру туралы түсініктерін зерттеу барысында, көптеген қатысушылар өздерінің түсініктері үшін маңызды көз деп атаған телеарнадағы осы тақырыпқа қатысты ақпараттың проблемалық көзі ретінде видиандықтарды көрсетті. "Біз тек қана студенттердің осындай бағдарламаларды көру арқылы тікелей немесе бейсана түрде ықпал етуі мүмкін екенін болжай аламыз", - деп жазды олар. 2016 жылы шыққан "Жұлдыз жолының саясаты" атты еңбегінде саясаттанушы Джордж А. Гонсалес видиандықтардың нақты саясатты сынағандығын айтты. Ол бұл шетелдік түрлерді "басқалардың денелеріне/органдарына құқығын мойындамайтын" "субъективті келісімге" негізделген деп сипаттады. Ғалым Карин Блэр Доктордың Пелмен билеуін "видиандықтардың жинақталған қосалқы бөлшектері" деп сипаттап, "Жұлдыз жолы: Бастапқы серия" және "Жұлдыз жолы: Келесі буын" фильмдеріндегі "көп түрлілік пен ашық әртүрлілікке" баса назар салғаннан гөрі, "Вояджердің" "шектелген сөздерге, тұрақты мекенжайға немесе үйдің естеліктеріне" қалай назар аударғанының бір мысалы екенін түсіндірді. Блэр Пелдің фагадан бұрынғы видиандықтардың сыртқы түріне көз жеткізгенін, оның бұрынғы эпизодтардағы видиандықтарға қарағанда моральдық жағынан күштірек екенін атап өтті.