Джеффри Дэниел Уитти: Американдық драматург және сценарист

Кіріспе

Американдық сценарист, драматург, актер (1971 жылы туған) білім беру теориясының маманы.

Джеффри Дэниел Уити (30 қыркүйек 1971 жылы туған) – американдық драматург, актер және сценарист. «Avenue Q» мюзиклі үшін ол «Тони» сыйлығын «Музыкалық туындының ең жақсы кітабы» номинациясында жеңіп алды. «Сен мені кешіре аласың ба?» (2018) фильміндегі жұмысы үшін ол «BAFTA» және «Оскар» сыйлықтарына «Ең жақсы бейімделген сценарий» номинациясы бойынша ұсынылып, «Америка жазушылар гильдиясының» «Ең жақсы бейімделген сценарий» сыйлығы, «Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығының» «Ең жақсы сценарий» сыйлығы, AARP-тың «Ересектерге арналған фильмдер», «Спутник» сыйлықтары және «Film Independent Spirit» сыйлықтары сияқты көптеген сыйлықтарды жеңіп алды. «Avenue Q» – оның сахнаға қойылған алғашқы мюзиклі, ал «Сен мені кешіре аласың ба?» – алғашқы сценарийі.

Ерте өмір және білім

Уити 1971 жылдың 30 қыркүйегінде Орегон штатының Кус-Бэй қаласында дүниеге келді және алты баланың бесіншісі ретінде өсті. 1993 жылы Орегон университетін бітірген соң Нью-Йорк қаласына көшіп, 1997 жылы Нью-Йорк университетінің актерлік шеберлігі аспирантурасынан магистр дәрежесін алды. Нью-Йоркте екі он жылдық өткен соң 2013 жылы Лос-Анджелеске көшіп келді.

Мансап

Ол 2004 жылы «Avenue Q» мюзиклінің үздік кітабы үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды, ол Роберт Лопес және Джефф Маркспен бірлесіп жазылған. Мюзикль 2003 жылы Бродвейдің Джон Голден театрында ашылып, Нью-Йоркте он алты жыл бойы коммерциялық табысқа ие болды. Одан әрі, ондаған халықаралық қойылымдар мен екі ұлттық турнеден кейін, мюзикль алты жыл бойы Лондонның Вест-Эндінде Камерон Маккинтош продюсерлігімен көрсетілді. Уити Армистед Мопиннің «Таулар туралы әңгімелер» романдарының музыкалық бейімделуіне либретто жазды, ал музыкасын Джейк Ширс және Scissor Sisters тобының Джон Гарден жазды. Мюзикль 2009 жылы Юджин О’Нилл Театр орталығының Ұлттық музыкалық театр конференциясында жұмыстың нәтижесі ретінде көрсетілді. 2011 жылдың 18 мамырында Сан-Францискодағы Американдық консерватория театрында шектеулі қойылыммен ашылып, екі рет ұзартылғаннан кейін 10 шілдеде жабылды. Режиссерлігін Джейсон Мур жасады, ал актерлік құрамында Джуди Кей, Бетси Вулф, Мэри Бердсонг және Уэсли Тейлор болды. Уити өзінің жұмысы үшін 2011 жылы Бей-Эйриясы сыншылар шеңберінің сыйлығын жеңіп алды. Уити «Bring It On: The Musical» мюзиклі үшін либретто жазды, ол танымал фильмдер сериясының «еркін бейімделуі» болып табылады, ал түпнұсқа әңгімесі Уитиге тиесілі. Музыкасын Том Китт пен Лин-Мануэль Миранда, ал әндерін Аманда Грин мен Миранда жазды. Режиссерлігін Энди Бланкенбюлер жасады, ал музыкалық жетекшісі Алекс Лакамуар болды. Мюзикльдің премьерасы 2011 жылдың 16 қаңтарында Атлантадағы Альянс театрында өтті. Содан кейін мюзикль 2011 жылдың 30 қазанында Лос-Анджелестегі Ахмансон театрында басталатын көп қалалық ұлттық турнеге шықты. 2012 жылдың 1 тамызында Бродвейдің Сент-Джеймс театрында шектеулі қойылыммен ашылған қайта қарастырылған нұсқасы 2013 жылы үздік мюзикл үшін «Тони» сыйлығына ұсынылды. 2015 жылы Уити өзінің «Head Over Heels» мюзиклінің тұңғыш көрсетілімін Орегон Шекспир фестивалінің 1100 орындық Allen Elizabethan театрында өткізді. Оның серіктесі және музыкалық жетекшісі Кармель Дин болды. Уити мюзиклді сэр Филип Сиднидің «Пемброк графесінің Аркадиясы» мен 80-ші жылдардың поп-жұлдыздары «The Go-Go’s» тобының репертуарынан құралған гибрид ретінде ойлап тапты. 13 маусымда ашылғаннан кейін Уитидің мюзиклінің нұсқасы бес айлық сатылымды екі апта ішінде сатылып түгелдей бітті. «New York Times» газетінің драма сыншысы Чарльз Ишервуд Уитидің кітабын «тамаша ақылды, әдепсіз және қызықты, және шеберлікпен жазылған иамбикалық пентаметрде» деп мақтады. 2016 жылы Уити режиссер Майкл Майер режиссерлік міндеттерді өз мойнына алғаннан кейін, Том Китті музыкалық жетекші етіп тағайындап, Уитидің барлық серіктестерін жұмыстан босатты. Продюсерлердің мәлімдемесінде: «Джефф Уитидің түпнұсқа кітабы «The Go-Go’s» музыкасының ерекше тілімен және аранжировкасымен байланысты болды. Келіп жатқан режиссер Майкл Майердің «Head Over Heels» үшін басқаша көзқарасы болды және Уити өндірістен кетуді таңдады. Барлық тараптар бір-біріне болашақ жобаларында сәттілік тілейді». Майер мен Китттің «Head Over Heels» мюзиклінің өзгеше нұсқасы Сан-Францискодағы Курран театрында ашылып, 2018 жылдың 26 шілдесінде Бродвейде ашылды, сценарийі Джеймс МакГрудердің «маңызды өзгертулермен» жазылған. 2023 жылдың наурызында Уити «Grand Theft Musical» атты эссе жариялады, онда «Head Over Heels» мюзиклінің продюсерлері, оның агенті және адвокаты тарапынан жасалған қатыгездіктер туралы айтты, олардың ішінде түрлі жолдармен пайдалану, қорқыту, мазақтау және авторлық құқықтарды ұрлау сияқты жағдайлар болды. 2018 жылы Fox Searchlight Pictures Ли Израильдің естеліктеріне сүйене отырып, Уити мен Николь Холофсенердің сценарийімен «Сен мені кешіре аласың ба?» фильмін шығарды. Фильмнің режиссері Мариэлл Хеллер, ал басты рөлдерде Мелисса Маккарти (Израиль) және Ричард Э. Грант (Джек Хок, Израильдің серіктесі) ойнады. Фильм, оның шығармашылық тобы мен актерлік құрамы көптеген марапаттарға ие болды, ал Уити мен Холофсенердің сценарийі Американың жазушылар гильдиясы, Independent Spirit Awards, Сателлит Пресс Ассоциациясы, Лос-Анджелес сыншылар шеңбері және тағы да басқа көптеген сыйлықтарды жеңіп алды, сондай-ақ BAFTA және Оскар сыйлықтарының «Үздік бейімделген сценарий» номинациясына ие болды. Уитидің пьесаларына «The Further Adventures of Hedda Gabler» (2006 жылдың қаңтарында South Coast Repertory театрында әлемдік премьерасы өткен), «The Plank Project» (The Laramie Project сияқты деректі театр пьесаларының пародисы), «Balls» (көп пьесалы цикл), «The Hiding Place» (романтикалық Манхэттен комедиясы, New York дебюті Atlantic Theater Company-де өткен) және «Suicide Weather» (қараңғы комедия) кіреді. Уити кейде актерлік талантын да көрсетеді, ол Нью-Йорктегі Эми Фридтің пьесаларында, соның ішінде «The Beard of Avon» және «Freedomland» пьесаларында ойнады, сондай-ақ «Garmento», «Lisa Picard is Famous» және «Shortbus» фильмдерінде эпизодтық рөлдерде ойнады. Оның театрлық жұмыстарының ішінде Чикагодағы Goodman Theater, Филадельфиядағы Philadelphia Theatre Company, New York Theatre Workshop және New York қаласындағы Playwrights Horizons театрларындағы жұмыстары бар. 2012 жылы 25 қойылымдық қойылымда ол Exit, Pursued by a Bear компаниясының қойылымындағы «The Further Adventures of Hedda Gabler» пьесасындағы бас рөлді ойнады, ал Билли Портер Мамми рөлін ойнады. Бұл қойылымға дейін екі рөл де әйелдерге арналған еді. Оның үлкен ағасы Джордж Уити танымал джаз музыканты және продюсер, сондай-ақ бірнеше Грэмми және Эмми сыйлықтарының иегері. Джефф Уити қазір Калифорния штатының Вест-Голливуд қаласында тұрады.

He won the 2004 Tony Award for Best Book of a musical for Avenue Q, written with composers Robert Lopez and Jeff Marx, which opened at Broadway's John Golden Theatre in 2003 and ran commercially in New York City for sixteen years. Among dozens of international productions and two national tours, the musical ran for six years on London's West End, as produced by Cameron Mackintosh. Whitty wrote the libretto to the musical adaptation of Armistead Maupin's Tales of the City novels, with music by Jake Shears and John Garden of the musical group Scissor Sisters. The musical was workshopped at the Eugene O'Neill Theater Center's 2009 National Music Theater Conference. It opened in a limited run at American Conservatory Theater in San Francisco on May 18, 2011, and, after extending twice, closed on July 10. It was directed by Jason Moore with a cast that featured Judy Kaye, Betsy Wolfe, Mary Birdsong and Wesley Taylor. Whitty won the 2011 Bay Area Critics Circle award for his work. Whitty wrote the libretto for Bring It On: The Musical, a "free adaptation" of the popular film series with an original story by Whitty, with music by Tom Kitt and Lin Manuel Miranda and lyrics by Amanda Green and Miranda. Direction was by Andy Blankenbuehler with music direction by Alex Lacamoire. The musical premiered at the Alliance Theatre, Atlanta, Georgia on January 16, 2011. The musical subsequently went on a multi city national tour beginning at the Ahmanson Theater in Los Angeles on October 30, 2011. A revised version opened for a limited run at Broadway's St. James Theatre on August 1, 2012, and was nominated for the 2013 Tony Award for Best Musical. In 2015, Whitty premiered his original vision of Head Over Heels (musical) at the outdoor 1100 seat Allen Elizabethan Theatre at the Oregon Shakespeare Festival. His co writer and music supervisor was Carmel Dean. Whitty devised the jukebox musical as a hybrid of Sir Philip Sidney's The Countess of Pembroke's Arcadia and the back catalog of 80's pop stars The Go Go's. After it opened on June 13, Whitty's version of the musical sold out its five month run within two weeks. New York Times drama critic Charles Isherwood praised Whitty's book as "deliciously witty, bawdy and full of loopy appeal — and written mostly in skillfully wrought iambic pentameter yet." In 2016, Whitty left the production when director Michael Mayer took over directing duties, installing Tom Kitt as music supervisor and firing all of Whitty's collaborators. A statement from the producers read: “Jeff Whitty’s original book was tied to specific language and arrangements of the Go Go’s music. Incoming director Michael Mayer had a different vision for ‘Head Over Heels’ and Whitty chose to leave the production. All concerned wish one another success in their future endeavors.” Mayer and Kitt's quite different version of Head Over Heels opened at the Curran Theatre in San Francisco, bound for a Broadway run that opened July 26th, 2018, with a script "substantially revised" by James MacGruder. In March 2023, Whitty published an essay entitled "Grand Theft Musical" alleging severe mistreatment on the part of the producers of Head Over Heels, his agent, and his lawyer, including—variously—exploitation, threats, harassment, and theft of royalties. In 2018, Fox Searchlight Pictures released Can You Ever Forgive Me, with a screenplay by Whitty and Nicole Holofcener, adapted from a memoir by Lee Israel. The film was directed by Marielle Heller and starred Melissa McCarthy as Israel and Richard E. Grant as Jack Hock, Israel's accomplice. The movie, its creative team and cast won a multitude of awards, with Whitty and Holofcener's screenplay garnering awards from the Writers Guild of America, the Independent Spirit Awards, the Satellite Press Association, the Los Angeles Critic Circle and many more, as well as BAFTA and Oscar nominations for Best Adapted Screenplay. Whitty's plays include The Further Adventures of Hedda Gabler which was commissioned by and received its world premiere at South Coast Repertory in January, 2006; The Plank Project (a parody of documentary theater pieces like The Laramie Project); the multi play cycle Balls; The Hiding Place, a romantic Manhattan comedy which received its New York debut at the Atlantic Theater Company; the dark comedy Suicide Weather. Whitty is an occasional actor, having appeared in New York productions of plays by Amy Freed, including The Beard of Avon and Freedomland, as well as small roles in the films Garmento, Lisa Picard is Famous, and a cameo in Shortbus. Among his theatrical credits include stints at the Goodman Theater in Chicago, Philadelphia Theatre Company, and Playwrights Horizons and New York Theatre Workshop in New York City. In 2012 for a 25 performance run he played the title role in his own The Further Adventures of Hedda Gabler in a production by New York company Exit, Pursued by a Bear, with Billy Porter playing the co leading role of Mammy. Both roles had been created for and played by women until this production. His older brother George Whitty is a noted jazz musician and producer, and the winner of multiple Grammy and Emmy Awards. Jeff Whitty now lives in West Hollywood, California.