Кіріспе
Хосе Мигель Инсульса Салинас (2 маусым 1943 жылы туған) – чилилік саясаткер, заңгер және ғалым. 2018 жылдан бері Арика-и-Паринакота облысының сенаторы. Бұрын 1994 жылдан 1999 жылға дейін Сыртқы істер министрі, 1999 жылдан 2000 жылға дейін президент Эдуардо Фрей Руис Тагле басшылығымен Президент Әкімшілігінің Бас хатшысы, 2000 жылдан 2005 жылға дейін президент Рикардо Лагос басшылығымен Ішкі істер министрі, ал 2005 жылдан 2015 жылға дейін Америка мемлекеттері ұйымының Бас хатшысы қызметін атқарған. Инсульса Чилиде "Эль Панцер" деген лақап атымен белгілі, себебі оның танктей жігерлілігі және саяси қарсылыққа төтеп беру қабілеті бар. Ол мексикалық Георгина Нунес Рейеске үйленген және үш баласы бар.
José Miguel Insulza Salinas (born June 2, 1943) is a Chilean politician, lawyer, and academic serving as a senator for the Arica y Parinacota Region since 2018. He previously served as Minister of Foreign Affairs from 1994 to 1999 and Minister Secretary General of the Presidency from 1999 to 2000 under president Eduardo Frei Ruiz Tagle, as Minister of the Interior from 2000 to 2005 under president Ricardo Lagos, and as Secretary General of the Organization of American States from 2005 to 2015. Insulza is nicknamed El Panzer in Chile, for his tank like drive and reputation due to his ability to take political heat with little apparent damage. He is married to Georgina Núñez Reyes (Mexican) and has three children.
Ерте өмір және білім
Инсулза бастауыш және орта білімін Чилидің Сантьяго қаласындағы элиталық американдық ағылшын тіліндегі Сент-Джордж колледжінде аяқтады. Чили университетінде заң факультетінде оқып жүрген кезінде мемлекеттік қызметке ерте қызығушылық танытты, Заң студенттер орталығының президенті, Чили университеті студенттер федерациясының (FECH) вице-президенті және Ұлттық студенттер одағының (UFUCH) президенті болып қызмет етті. Заң факультетін бітіргеннен кейін Латын Америкасының әлеуметтік ғылымдар факультетінен (FLACSO) аспирантураны аяқтады және Мичиган университетінен саяси ғылымдар магистрі дәрежесін алды. 1973 жылға дейін Чили университетінде саяси теориядан, ал Чилидегі Католик университетінде саяси ғылымдардан профессор болып жұмыс істеді.
Бастапқы бастамасы
Инсулза 1969 жылдан 1973 жылға дейін Халықтық Біртұтас Әрекет қозғалысының (MAPU) мүшесі болды. 1973 жылғы парламент сайлауында Сантьяго, Пуэнте-Альто округінің үшінші сайлау округінен депутаттыққа түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. 1973 жылы Чили Сыртқы істер министрлігінің саяси кеңесшісі және Чили дипломатиялық академиясының директоры қызметін атқарды.
Мексикадағы жер аударылу
1973 жылғы Чилидегі төңкерістен кейін Инсульзаға Чилиге қайта кіруге тыйым салынды (сол кезде ол Париждегі халықаралық конференцияда болған еді). Ол келесі 15 жылды эмиграцияда өткізді, алдымен 1974 жылдан 1981 жылға дейін Италияның Рим қаласында, содан кейін 1981 жылдан 1988 жылға дейін Мексикада тұрды. Ол зерттеуші болып жұмыс істеді, соңында Экономикалық зерттеулер және оқыту орталығының (CIDE) АҚШ зерттеулер институтының директоры болды. Ол сонымен қатар Мексиканың Ұлттық автономды университетінде, Ибероамерика университетінде және Дипломатиялық зерттеулер институтында оқытумен айналысты. Ол өз саласында көптеген жарияланымдар жасаған. 1985 жылы Чилидің Социалистік партиясына қосылды.
Чилиге оралу
Инсулза 1988 жылдың басында Чилиге оралып, Социалистік партияның мүшесі ретінде солшыл саяси партиялардың Концертация коалициясына қосылды. Әскери биліктің аяқталуынан кейін Инсулза 1990 жылы Чилидің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі елшісі болып тағайындалды. Кейін ол Сыртқы істер министрлігінің көпжақты экономикалық істер жөніндегі директоры және Халықаралық ынтымақтастық агенттігінің (AGCI) вице-президенті болды. Ол Чилидің саяси ғылымдар қауымдастығының, адвокаттар қауымдастығының және Чилидің халықаралық қатынастар кеңесінің мүшесі болды. 1994 жылдың 11 наурызында Инсулза президент Эдуардо Фрей Руис Тагле кезінде Сыртқы істер министрінің орынбасары болды. 1994 жылдың 20 қыркүйегінде ол Сыртқы істер министрі лауазымына көтерілді. 1999 жылдың 22 маусымында ол Президенттік әкімшілігінің министр-хатшысы болды. 2000 жылдың 11 наурызында президент Рикардо Лагос кезінде Ішкі істер министрі болып тағайындалды.
Америка мемлекеттері ұйымының Бас хатшысы
Инсулза 2005 жылғы 2 мамырда Мексиканың сыртқы істер министрі Луис Эрнесто Дербестің жарыстан бас тартқаннан кейін Америка мемлекеттері ұйымының Бас хатшысы болып сайланды. (Толық мәліметтер үшін 2005 жылғы Америка мемлекеттері ұйымының Бас хатшысы сайлауына қараңыз.) 2007 жылдың 5 қаңтарында Инсулза Венесуэла президенті Уго Чавестің RCTV телеарнасының эфир тарату лицензиясын жаңартпау шешімін сынады (Чавес бұл станцияны төңкеріс жасауға қатысқан деп айыптаған еді). Үш күннен кейін Чавес Инсулзаны отставкаға кетуге шақырып, оны «пендехо» деп атады – бұл испан тіліндегі «ақымақ» деген сөзбен мағынасы жақын сөйіс. Кейін Инсулза АҚШ-ты қоса алғанда, бірнеше ОАҰ мүшелерінің қолдауын алды, ал Чавес сөздерімен шарадан асып кеткенін мойындады. 2008 жылдың сәуірінде Чавес Инсулзаны АҚШ Өкілдер палатасының Батыс жарты шар жөніндегі кіші комитеті алдындағы баяндамасында Венесуэланың террористік ұйымдармен байланысы туралы ешқандай дәлел жоқ екенін айтқаны үшін құттықтады. Инсулза Чили президенті лауазымына кандидат болу ниетін білдірді, бірақ 2009 жылдың 5 қаңтарында жарыстан бас тарды және өзінің мандаты аяқталғанша ОАҰ Бас хатшысы қызметін атқаруға уәде берді. Ол Эдуардо Фрей Руис Таглеге Консертасьон партиясынан президенттікке кандидат ретінде қолдау көрсетті. 2010 жылдың 24 наурызында жалғыз кандидат болған Инсулза (Боливияның дауыс беруден бас тартуымен) тағы бес жылға ОАҰ басшысы болып қайта сайланды. Инсулза 2008 жылы Латын Америкасы жөніндегі Вашингтондық кеңсесінің беделді Адам құқықтары сыйлығына ие болды. 2014 жылы Инсулза жарты шарлық істер жөніндегі кеңес тарапынан ұсынылатын беделді Калман Х. Сильверт сыйлығымен марапатталды.
Сын
Бас хатшы ретінде Инсулза Америкадағы адам құқықтарының бұзылуына қарсы жетерлік шаралар қабылдамағаны үшін сынға ұшырады. 2008 жылы Адам құқықтары қоры «Америкааралық демократиялық харта және мырза Инсулза» бағдарламасын іске қосты, осы бағдарлама арқылы Инсулзаға Америкада болып жатқан адам құқықтары бұзушылықтары туралы әр ай сайын хабар беріп отырды.
Кейінгі мансап
2019 жылы Инсулза Буэнос-Айресте өткен, солшыл көзқарасты саяси лидерлердің бас қосуы – «Пуэбла тобының» алғашқы отырысына қатысты.