Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы Англикан шіркеуінің басшысы

Жаңа Зеландияның приматы – Аотеароа, Жаңа Зеландия және Полинезиядағы Англикан шіркеуін басқаратын епископтың лауазымы. 2006 жылдан бері әрбір тиканганың (маори, пакеха, пасефика) аға епискобы үш тең дәрежелі примат және архиепископтың бірі болып автоматты түрде тағайындалады. Бұрын осы үштің бірі Бас епископ, ал қалған екеуі Тең Бас епископтар болып қызмет еткен. Одан бұрын тек бір ғана примат болған.

Бас діни қызметкер және архиепископ

ХХ ғасыр бойы Жаңа Зеландиядағы шіркеу өзінің құрамындағы әртүрлі мәдениеттерді түсінуді дамытты. 1925 жылы Полинезия епархиясы шіркеудің миссионерлік епархиясы ретінде құрылды. 1928 жылы Аотеароаның алғашқы епискобы, маори халқына қызмет еткен, Вайапу епискобының суфраган епискобы болып тағайындалды. 1970 жылдары Меланезия Жаңа Зеландиядан тәуелсіз шіркеулік провинцияға айналды, ал Аотеароа епискобы бүкіл Жаңа Зеландияны қамтитын епархиямен толық құқықты епископқа айналды. Брайан Дэвистің басшылығымен Полинезия толыққанды епархияға айналды және шіркеу құрылымын қайта қарау жұмысы басталды. 1992 жылы шіркеудің Бас Синоды Аотеароа епискобының басшылығымен жұмыс істеу үшін бес хуи аморанги, яки аймақтық епископтықтарды құрды. Жаңа Зеландия провинциясының шіркеуі өзінің қазіргі атауын – Аотеароа, Жаңа Зеландия және Полинезиядағы Англикан шіркеуі деп қабылдады, бұл үш тілдің (tikanga) иелігін көрсету үшін жасалды. Сол Синод әміршінің мерзімін он жылмен шектеді, содан кейін тағы бір төрт жылға қайта сайлану мүмкіндігі болды. Жаңа Зеландияның әміршілері мен архиепископтары:

1922 1925 Черчилль Джулиус, Крайстчерч епископы, 1890–1925 жж., 1919 жылдан бастап әмірші міндетін атқарушы.
1925 1940 Альфред Аверилл, Окленд епископы, 1914–1940 жж.
1940 1951 Кэмпбелл Уэстсон, Крайстчерч епископы, 1926–1951 жж.
1952 1960 Реджинальд Оуэн, Веллингтон епископы, 1947–1960 жж.
1961 1971 Норман Лессер, Уайапу епископы, 1947–1971 жж.
1972 1980 Аллен Джонстон, Уайкато епископы, 1969–1980 жж.
1980 1985 Пол Ривз
1986 1997 Брайан Дэвис
Дэвис денсаулығына байланысты отставкаға кеткеннен кейін (1 шілде 1997 ж. күшіне енді) және келесі Бас Синодқа (1998 жылдың мамыр айында) дейін, Ябез Брайс, Полинезия епископы (айықтау бойынша ең жоғары дәрежедегі епископ) әмірші міндетін атқарды.

Ортақ басымдық

Басшылыққа көбірек қатысуға мүмкіндік беру үшін, примат лауазымы екі жылдық мерзімге шектелді және епископтардың үштігі ретінде құрылды. 2006 жылғы Бас Синодтағы шешім мен қажетті заңнаманың аяқталуы арасындағы ауыспалы кезеңде Тюрей примат және архиепископ болды, ал Моксон мен Брайс оның тең төрағалық етуші епископтары болды; бірақ олар теңдес приматтар ретінде әрекет ете бастады, соның ішінде «Архиепископ» және «Ең Құрметті» атауларын қолданды. 2008 жылдан бастап Те Пихопа о Аотеароа, Полинезияның епархиялық епискобы және Жаңа Зеландияның (яғни, тиканга Пакеха) епархияларының аға епискобы, әрқайсысы – тең дәрежеде – экс-официо примат және архиепископ болды; әрқайсысы олардың бүкіл тикангасын білдіретін органмен сайланады. 2020 жылғы Te Hīnota Whānui/Бас Синод үш тиканга мен тең приматтық құрылымды қайта растады. Приматтар / Пихопа Матамуа Кезеңі Лауазымда болған мерзім 2006 2017 Браун Тюрей 2006 2010 Жабез Брайс 2006 сәуір 2013 Дэвид Моксон 2010 2018 Уинстон Халапуа Полинезия епископы, 2010–2018 1 мамыр 2013 2023 Филип Ричардсон 7 сәуір 2018 қазіргі уақытқа дейін Дон Тамихере 2019 2021 Фереими Кама Полинезия епископы, 2019–2021, қызмет барысында қайтыс болды. 2023 қазіргі уақытқа дейін Сионе Улуилакепа Полинезия епископы, 2023–қазіргі уақытқа дейін (2022 жылдың қарашасында тағайындалған; желтоқсанда бекітілген; және 2023 жылдың 11 наурызында киеліленген).