Кіріспе

Чилидің Астрал университеті (lang es немесе UACh) – Чилидің зерттеу университеті, негізінен Вальдивия қаласында орналасқан, ал Пуэрто-Монт және Койхайке қалаларында филиалдары бар. 1954 жылдың 7 қыркүйегінде құрылған, ол Чилидің алғашқы сегіз дәстүрлі университетінің бірі. Университет жеке құқық бойынша коммерциялық емес дербес корпорация ретінде жұмыс істейді және мемлекеттен қаржыландыру алады.

Құрылтай және алғашқы жылдары (1942-1968)

1942 жылы Вальдивия қаласында Sociedad de Amigos del Arte (Өнер достарының қоғамы) құрылды. Мәдениетті дамытудан басқа, қоғамның басты мақсаттарының бірі қалада университет ашу болды. Университет құру идеясын 1950 жылдары Вальдивия сенаторы Карлос Ахаран Перес де Арсе ұлттық конгресске ұсынды, кейіннен ол жобаны іске асыруға қол жеткізді. 1954 жылғы 16 ақпанда өткен жиналыста университет ашуды қолдаушылар директория құрып, Эдуардо Моралес Миранданы оның президенті етіп жариялады. Университеттің бастапқы құрылуы жеке тұлғалардың, соның ішінде кейбір өнеркәсіптік кәсіпкерлердің қайырымдылықтарына негізделді. 1954 жылғы 7 қыркүйекте жарлықпен құрылғаннан кейін университет 1955 жылғы 12 наурызда президент Карлос Ибанес дель Кампо қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Салтанатты шараға Чили университеті мен Мемлекеттік техникалық университетінің ректорлары, сондай-ақ Венесуэла мен Аргентина елшілері, Нидерланды, Германия және АҚШ өкілдері қатысты. Университетте алғашқы оқытылатын мамандықтар – көркем өнер, агрономия, орман шаруашылығы және ветеринария болды, олардың әрқайсысының жеке факультеті болды. 1968 жылғы 3 маусымда 16.848 заң қабылданып, UACh Чили университетінен тәуелсіздік алды. Бұл тәуелсіздік UACh-қа өз жоспарларын және оқу бағдарламаларын дербес шешуге мүмкіндік берді, сонымен қатар университетті Чили университетінің басқаруынан шығарды.

Даму (1969-1999)

Әскери режимнің 1980 жылдардағы жоғары білімді жекешелендіру кезінде UACh, Universidad Técnica del Estado мемлекеттік университетінің облыстық бөлімінің және Instituto Profesional de Valdivia институтының мұрагерін қосты. Осы арқылы UACh елдің басқа аймақтарындағы ірі университеттердің облыстық бөлімдерінен бөлініп шыққан жаңа университеттердің құрылуына жол бермеді. Instituto Profesional de Valdivia институтын қосу нәтижесінде, қазіргі Miraflores кампусына айналған осы оқу орны инженерлік мамандықтар бойынша бакалавр дәрежесін беруді бастады және өз инженерлік факультетін құрды. 1993 жылы университет өзінің Cine Club кино клубының 30 жылдығын мерекелеу үшін алғаш рет Вальдивия халықаралық кинофестивалін өткізді, ол содан бері Чилидегі ең маңызды кинофестивальдердің біріне айналды.

Жақындағы тарих (2000-қазіргі уақыт)

2000 жылы Валдивия қаласына Centro de Estudios Científicos (CECS) келгеннен кейін қала ғылыми-зерттеу орталығы ретінде бекітілді, себебі CECS биофизика, молекулалық физиология, теориялық физика, мұзтану және климаттың өзгеруі салаларында қалаға сарапшылық білім әкелді. CECS-тің келгені UACh басшылығы тарапынан жағымды бағаланды, өйткені CECS жүргізетін зерттеулер UACh-тің негізгі зерттеу салаларымен қабаттаспайды және ғылыми зерттеу корпорациясы ретінде студенттерді қабылдау ісінде бәсекелес емес. Дегенмен, 2007 жылы UACh мен CECS арасында дау туды, себебі Лос-Лагос аймағының өңірлік кеңесі UACh және Лос-Лагос университетінің бірлескен жобасы талқыланған отырысқа қатыспастан, CECS-ке тендерге қойылған өңірлік қаражатты берді. Депутат Габриэль Асенсио (DC) CECS директоры Клаудио Бунстерді саясаткерлер мен бәсекеге қабілеттілікті арттыру жөніндегі кеңес (оның мүшесі) арасындағы жеке байланыстарын пайдаланып, көбірек қаржы алуға тырысқаны үшін айыптады. 2007 жылдың 3 желтоқсанында, дүйсенбі күні Ғылым факультетінің Эмилио Пугин ғимараты өртенді. Тея аралындағы кампуста орналасқан ғимаратта көптеген химиялық заттар мен ғылыми жабдықтар болды, оларды сақтап қалу мүмкін болмады. Жабдықтардың, сынамалардың және деректердің жоғалуына байланысты бірнеше зерттеу жобалары тоқтатылды немесе тоқтатылуға мәжбүр болды. Уытты түтін тарағандықтан полиция Исла Техадан барлығы 10 000 адамды эвакуациялауға мәжбүр болды. Жақын орналасқан Осорно, Ла-Унион және Паиллако қалаларынан келген өрт сөндірушілер өртті бақылауға алып, сөндіруге көмектесті. Ғимаратта химия, физика, зоология, микробиология және ботаника институттары, соның ішінде бірнеше зертханалар орналасқан. Ғимаратқа келген зиян 5000 миллион чили песосы (шамамен 10 миллион АҚШ доллары) деп бағаланды. Аталған зиянның 22% тиісті сақтандырумен қамтылмады, бірақ Чили үкіметінен тікелей қаржыландырылды. 2008 жылдың 13 мамырында UACh студенттік федерациясы университет басшылығына жіберілген талаптар тізіміне берілген жауаптың тым жалпылама болғанын есептегендіктен, ереуілге шығуға шешім қабылдады. Студенттердің университетті басып алуы және ереуілі маусым айының соңында ректор Виктор Кубильос пен басшылық бірнеше мәселе бойынша ұступ жасағаннан кейін аяқталды, бірақ студенттер мен факультет өкілдері тарапынан қатты сынға ұшырады, олар ректор студенттерге тым көп ұступ жасады деп санайды. 2010 жылдың сәуірінде Ғылым факультетінің Эмилио Пугин ғимаратын қайта құру бойынша конкурстық іс-шаралар басталды, және осы жылы қайта құру жұмыстары күтілуде. Кубильос 2010 жылғы сайлауда 229 дауыспен жеңіске жетті, бұл алдыңғы сайлаудан 13 дауысқа кем. Оның екінші мерзімі 2014 жылдың маусым айында аяқталды.

Кампус

UACh негізгі кампусы, Isla Teja Campus, Вальдивиядағы Isla Teja аймағының бүкіл солтүстік-батысын алып жатыр. Isla Teja кампусы UACh әкімшілігінің, Кино клубының, ботаникалық бақтың және көптеген факультеттердің орналасқан жері. Ботаникалық бақ – демалыс орны, сонымен қатар 12 гектар аумақта өсетін шамамен 950 түрлі өсімдікке арналған зерттеу алаңы. Ботаникалық бақтағы өсімдіктердің көп бөлігі Вальдивияның қоңыржай жаңбырлы орман өсімдіктеріне жатады, бірақ экзотикалық тектілері де бар. Ботаникалық бақтың солтүстік бөлігінен өтетін Кау-Кау өзенінің сулары баққа енгізілген ылғалды жерлерде өсетін өсімдіктердің бір бөлігін қамтамасыз етеді. Инженерлік факультет Вальдивия өзені бойында, Вальдивия қаласының Плаза-де-Армас алаңынан оңтүстікке қарай орналасқан Miraflores кампусында жұмыс істейді. Үшінші кампус Пуэрто Монтте орналасқан, онда бизнес-әкімшілік, сөйлеу және тіл бұзылыстарын зерттеу, сондай-ақ аквакультура пәндері оқытылады. UACh Лос-Риос және Лос-Лагос аймақтарында Parque Arboretum (солтүстік Isla Teja-да), Нибла жағалауындағы Calfuco далалық станциясы және Анд тауларының етегіндегі San Pablo de Tregua ормандары сияқты бірнеше басқа да мүліктеріне ие. Coyhaique қаласында Campus Patagonia деп аталатын, әлдеқайда кішкентай кампус орналасқан.

Зерттеу

UACh Чилидегі ғылыми зерттеулер саласындағы жетекші университеттердің бірі болып табылады. El Mercurio басылымы ғылыми зерттеулер бойынша Чили университетінен кейін UACh екінші орында тұрды және 2008 жылы үкіметтік Mecesup зерттеу қаржысының басым бөлігін алған үшінші университет атанды. UACh ғалымдарының еңбектерімен танымал болған салалар:

Археология: Археология ғылымында университет ғалымы Том Диллехай Америкадағы ең көне археологиялық ескерткіштердің бірі – Монте-Вердедегі қазба жұмыстарын басқарды. Университет ғалымдары зерттеген тағы бір нысан – Чан-Чан, ол Архаикалық Чан-Чан кешеніне есім берген. Сүт технологиясы және ғылымы: Университеттің Сүт технологиясы орталығы (исп. Centro Tecnológico de la Leche) ғалымы Паулина Ритконен Лос-Риос аймағындағы сүт өнімдерінің өнімділігі көршілес Лос-Лагос аймағымен салыстырғанда жоғары екенін атап көрсетті. Дендрохронология: UACh дендрохронология зертханасының ғалымдары Оңтүстік жарты шарда 5666 жылға дейін соққан ең ұзақ дендрохронологияны құрды. Зерттеушілер сондай-ақ Фицроядан алынған ағаш сақиналары арқылы соңғы 3622 жылдың температурасын қайта жаңғыртты және Талкадан Наварино аралына дейінгі Ленга шыршысының дендрохронологиялық желісін пайдаланып, соңғы онжылдықтардағы жаһандық жылынуды зерттеді. Мапудунгун тілі: UACh – мапудунгун тілінің лингвистикалық зерттеулері мен оқытуының маңызды орталықтарының бірі. Бұл, ішінара, профессор Мария Катрилео Чигуайлафтың еңбегімен байланысты, ол 2009 жылы ұлттық ескерткіштерді сақтау жөніндегі провинциялық сыйлықты алды. Оның жұмысы мапудунгун тілінің фонетикасы мен морфосинтаксисіне, әсіресе етістік формаларына бағытталған. Катрилео испан, ағылшын және мапудунгун тілдерін меңгерген жалғыз мапуче болуы мүмкін. Палеонтология: Оңтүстік Чилидегі палеонтологиялық зерттеулерге бірнеше UACh академиктері қатысты, олардың ішінде геоархеолог Марио Пино бар, ол Осорнодағы Пилауко Бахо төрттік қазба орнындағы қазба жұмысына қатысты, онда гомфотерий түрінің қалдықтары табылды. Университет ғалымдары Лос-Риос аймағындағы тағы екі гомфотерий қазба орнын болашақта зерттеуді жоспарлап отыр. Вирусология: Медицина және Ғылым факультеттерінің зерттеушілері бірлесіп медициналық, вирустық және зоологиялық зерттеулер жүргізді. Хантавирус Чилиде алғаш рет 1995 жылы анықталды, бірақ ол одан бұрын да көп уақыт бұрын болған деп саналады. Доктор Луис Зарордың сөзіне сүйенсек, UACh Хантавирусқа қатысты жасаған ең маңызды ашылуы 2005 жылы, қайтыс болған адамдардың сілекей бездерінен Ханта антигендері табылды. Вирусология зертханасында жұмыс істейтін UACh академиктері Лос-Риос аймағындағы өкпеге жұқтырған хантавирустың алғашқы өлім-жітім деңгейін 60%-ға дейін төмендетуге үлес қосты, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (37%) төмен.

Ғылыми журналдар

Университет бірнеше ғылыми журналдар шығарады, олардың үшеуі – Bosque, Archivos de Medicina Veterinaria және Estudios Filológicos ISI библиографиялық деректер базасына кіреді. BOSQUE журналын Орман ғылымдары факультеті шығарады. "BOSQUE" журналының алғашқы саны 1975 жылы жарық көрді және 1985 жылға дейін жыл сайын шығарылды. 1985 жылдан 2003 жылға дейін ол жылына екі рет, ал 2003 жылдан бастап жылына үш рет жарияланды. BOSQUE журналында орман ресурстарын басқару және өндіру, ағаш ғылымы мен технологиясы, орман шаруашылығы, орман экологиясы, табиғи ресурстарды сақтау және орман экожүйелерімен байланысты ауылдық даму тақырыптары қамтылған. Мақалалар, хабарламалар және пікірлер испан және ағылшын тілдерінде жарияланады. BOSQUE 2009 жылы ISI библиографиялық деректер базасына енді. Әдебиет, коммуникация ғылымдары және тіл білімі салаларында университет 1977 жылдан бері Documentos Lingüísticos y Literarios (DLL) журналын шығарып келеді. Documentos Lingüísticos y Literarios екі бөлімнен тұрады: біреуі – әдебиет, тіл білімі және коммуникация ғылымдарына арналған мақалалар мен түсініктемелер, екіншісі – түпнұсқа әдеби шығармалар жариялайды. DLL – мапудунгун тіліндегі әдебиет пен тіл біліміне қатысты мақалаларды қамтитын сирек журналдардың бірі.

Мұражайлар желісі

Универсидад Аустраль де Чили өзінің музейтану бөлімі арқылы Вальдивия және Чилидің оңтүстігіндегі бірнеше мұражайды басқарады, олардың ішінде: UACh-тың қазіргі заманғы өнер мұражайы, 19 ғасырдағы оңтүстік Чилиді зерттеу және мекендеу тарихына арналған Филиппи мұражайы және тарих пен антропологияға арналған Морис ван де Маэле мұражайы. Музейтану бөлімінде ежелгі керамика сияқты жергілікті халықтарға тиесілі артефакттардың коллекциялары, сондай-ақ мапуче күміс бұйымдары мен тоқымалары сақталған. Бұдан өзге, Монте-Вердедегі алғашқы адам қонысынан табылған заттардан тұратын жинақ бар. Басқа коллекциялардың ішінде 19 ғасырға тән киім-кешек пен ойыншықтар, сондай-ақ 1850 жылға дейінгі кең фотосурет архиві бар.

Рейтингтер

2011 жылы Quacquarelli Symonds университетінің рейтингінде Чилидің Астрал университеті Латын Америка университеттері арасында 30-шы орынды, Чили университеттері арасында 5-ші орынды және Сантьягодан тыс Чили университеттері арасында екінші орынды иеленді. El Mercurio басылымының 2006 жылғы «Еліміздің ең үздік университеттері» рейтингісінде UACh Чилидің кез келген университетінің «оқыту сапасы» көрсеткіші бойынша ең жоғары балл алды. Сол мақалада UACh ғылыми зерттеулер сапасы бойынша Чилидің Универсидад де Чилиден кейін екінші орынға ие болды және Валдивиядағы университет Чили университеттері арасында жалпы үшінші орынды иеленді. Жоғары рейтингке ие екі университет те Сантьягода орналасқандықтан (U. de Chile және Чилидің Рим-католик университеті), UACh Чилидегі ең жоғары рейтингтегі астанадан тыс университет атанды. AméricaEconomía журналы 2009 жылы жариялаған Чилидің ең соңғы университеттер рейтингісінде UACh жалпы рейтингте 7-орынды, ал Сантьягодан тыс университеттер арасында 4-орынды иеленді. Бакалавриат рейтингінде медбике мамандығы 3-орынды, медицина және агрономия 4-орынды, заң 7-орынды, кинезиология 8-орынды және Бизнес-әкімшілік (Ingeniería Comercial) 10-орынды иеленді. 2006 жылы UACh-тың медицина студенттері Ұлттық медицина емтиханында ПУК-тен кейін Чилиде екінші орынды алды. Бірақ 2007 жылы UACh медицина студенттері 5-орынға, ал 2008 жылы 6-орынға түсіп қалды.