Кіріспе

Американдық компьютерлік ғалым Джон Майкл Клейнберг (1971 жылы туған) – американдық компьютерлік ғалым және Корнелл университетінің компьютерлік ғылымдар мен ақпараттама ғылымдарының Тиш университеті профессоры. Ол алгоритмдер және желілер саласындағы еңбектерімен белгілі. Халықаралық математикалық одақтың Неванлинна сыйлығының иегері.

Ерте өмір және білім

Джон Клейнберг 1971 жылы Массачусетс штатының Бостон қаласында математика профессоры әкесі мен компьютерлік кеңесші анасының отбасында дүниеге келген. 1993 жылы ол Корнелл университетінен компьютер ғылымдары бакалавры дәрежесін, ал 1996 жылы Массачусетс технология институтынан докторлық дәрежесін алды. Ол сондай-ақ Корнелл университетінің компьютер ғалымы Роберт Клейнбергтің ағасы болып табылады.

Мансап

1996 жылдан бері Клейнберг Корнелл университетінің Компьютерлік ғылымдар кафедрасында профессор қызметін атқарады, сонымен қатар IBM Almaden Research Center-де қонақ ғалым болып жұмыс істейді. Оның еңбектері NSF Карьералық сыйлығы, ONR Жас зерттеуші сыйлығы, MacArthur Foundation стипендиясы, Packard Foundation стипендиясы, Sloan Foundation стипендиясы, сондай-ақ Google, Yahoo! және NSF гранттарымен қолдау көрсетілді. Ол Ұлттық инженерлік академиясының және Америка өнер мен ғылым академиясының мүшесі. 2011 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясына сайланды. 2013 жылы ол Компьютерлік машиналар қауымдастығының феллосы атанды.

Зерттеу

Клейнберг желілердегі жұмысымен ең танымал. Оның ең белгілі үлесі – IBM-де жұмыс істеген кезінде жасалған HITS алгоритмі. HITS – бұл веб-іздеу алгоритмі, ол алгоритмдерде қолданылатын өзіндік векторлық әдістерге негізделген және веб-беттер немесе сайттар көптеген басқалармен байланысты болса ғана емес, сонымен қатар көптеген басқалармен байланыс жасаса да маңызды деп есептелуі керек екенін мойындау арқылы PageRank-тің толыққанды моделі ретінде қызмет етті. Іздеу жүйелерінің өзі көптеген басқа сайттарға сілтеме жасайтындықтан маңызды сайттардың мысалы болып табылады. Клейнберг бұл жалпылау маңызды веб-беттердің екі түрлі класын білдіретінін түсінді, оларды ол «хабтар» және «авторитеттер» деп атады. HITS алгоритмі – гиперсілтемеленген беттер желісіндегі жетекші хабтар мен авторитеттерді автоматты түрде анықтауға арналған алгоритм. Клейнберг сонымен қатар кіші әлем экспериментінің алгоритмдік аспектілеріндегі жұмысымен де танымал. Ол Стэнли Милграмның әйгілі «алты дәреже» атты хат алмасу эксперименті әлеуметтік желілерде адамдар арасында қысқа жолдар бар екенін ғана емес, сонымен қатар адамдар осы жолдарды табуға бейім екенін бірінші болып түсінді – бұл сырттай қарағанда қарапайым байқау, бірақ ол зертене жатқан желілердің құрылымына терең әсер етеді. Клейнберг осы мәселені зерттеген формальды модель – екі өлшемді тор, онда әр түйін тордағы көршілермен қысқа қашықтықтағы байланыстарға (қабырғаларға) және одан әрі қашықтықтағы түйіндермен ұзақ қашықтықтағы байланыстарға ие. Әрбір v түйіні үшін v мен w арасындағы қашықтықтың квадратына пропорционалды ықтималдықпен w түйініне ұзақ қашықтықтағы қабырға қосылады. Бұл d өлшемді торға жалпыланады, онда ықтималдық қашықтықтың d дәрежесіне пропорционалды төмендейді. Клейнберг көптеген мақалалар мен еңбектерді, сондай-ақ компьютерлік алгоритмдерге арналған оқулықты, «Алгоритмдік жобалау» кітабын жазды, оның бірінші басылымын Эва Тардоспен бірге, ал екінші басылымын жеке жазды. Басқа да наградалардың ішінде ол 2005 жылы «гений гранты» деп аталатын MacArthur Foundation Fellowship және 2006 жылы Nevanlinna Prize сыйлығын алды, бұл сыйлық төрт жылда бір рет Филдс медалімен бірге есептеу математикасының ең жоғары наградасы ретінде табыс етіледі. Оның жаңа кітабы «Желілер, көпшілік және нарықтар: жоғары байланысқан әлем туралы ойлау» деп аталады, ол 2010 жылы Кембридж университетінің баспасынан жарық көрді. Корнеллдің Компьютер ғылымдары студенттік қауымдастығы оған 2002 жылы «Жылдың оқытушысы» сыйлығын табыс етті.