Карл Оһс: Монтана саяхатшысы және саяси қайраткері

Кіріспе

Карл Осс (18 қараша 1946 – 25 қараша 2007) – американдық саясаткер, Монтана штатының 28-ші вице-губернаторы қызметін атқарған, Джуди Марц басшылығымен жұмыс істеген.

Өмірбаян

Карл Осс Мальта қаласында, Монтана штатында швед иммигрантының ұлы болып дүниеге келген. Саясатқа кірмес бұрын Монтана штатында ранчо шаруашылығымен және фермерлікпен айналысқан. Монтана штатының колледжінде (кейін Монтана штатының университеті) күреске қатысып, екі рет Big Sky конференциясының чемпионы атанған. 1969 жылы Осс Монтана штатының университетінде ауыл шаруашылығы экономикасы бойынша оқуын тоқтатты және отбасысына Мадисон округіне қарасты Харрисон қаласының жанындағы Темекі түбір тауларындағы Пони қаласына жаңа ранчоға көшуге көмектесті. Монтана штатынан кеткенде Осс диплом алуға бірнеше кредиттен ғана қалып қойды. Ол әкесі мен ағасы Джерримен бірге отбасылық ранчода жұмыс істеп, төрт баласын – Брэд, Эрик, Брайан және Элизабетті тәрбиеледі. Лейтенант-губернатор болып қызмет еткен кезінде Карл МГУ-ға оралып, 2004 жылы ауыл шаруашылығы бизнесі саласындағы ғылым бакалавры дәрежесін аяқтады. Дипломды қабылдап, салтанатты сөз сөйлегенде Осс: «Өзіме қайта оралатыныма уәде берген едім, бірақ 40 жыл өткенін ешқашан ойламаған едім», – деді.

Саяси мансап

Оның саяси қызметі 1986 жылғы қыркүйекте Сент-Луис қаласында Уилли Нельсонның «Farm Aid» конференциясына қатысқаннан кейін басталды. Оз бүкіл АҚШ-тағы фермерлер мен шаруалармен кездесуден алған құнды тәжірибені үйге алып келді және Монтана штатының ауыл шаруашылығы үшін экономикалық мүмкіндіктерді арттырудың жолдарын іздеуге кірісті. 1988 жылы Оз және тағы тоғыз Монтана фермері «Montana Agricultural Producers, Inc.» (MAGPI) компаниясын құрды. Оз MAGPI төрағасы болып тағайындалды және компанияның балама өнімдер мен балама нарықтарды зерттеуіне жетекшілік етті. MAGPI үшін балама дақылдар балама нарықпен бірге болуы керек еді. «Егер сата алмай, пайда көре алмасаң, оны өсірудің қажеті жоқ», - дейтін Оз жиі айтатын. 1989 және 1990 жылдары Оз Монтана штаты бойынша саяхаттап, фермерлерді арпа сияқты келісімшарт бойынша канола өсіруге ынталандырды. MAGPI сондай-ақ арамшөп тұқымы жоқ шөп өндірісін қолдады, АҚШ Орман шаруашылығы қызметі мен мемлекеттік жерлерге тек арамшөпсіз шөп жеткізілуін талап ететін бағдарламаларға қатысты: «Бұл барлық жағынан тиімді: Монтанадағы зиянды арамшөптермен күресуіміз керек және фермерлерге нарығы бар өнімдерді өсіруге көмектесуіміз керек». Оз 1995, 1997 және 1999 жылдары Монтана штатының Өкілдер палатасында қызмет етті. 1997 және 1999 жылғы сессияларда ол көпшілік фракциясының жетекшісі болды. Монтана штатының заң шығарушы органындағы қызметі кезінде Оз штаттың Вирджиния және Невада қалаларындағы Бови мүліктерін сатып алуға әкелген заң жобасын ұсынды, бұл Вирджиния және Невада қалаларының тарихы мен мұраларын болашақ ұрпақтар үшін сақтап қалуға мүмкіндік берді. Штаттық саясатқа қатысудан бұрын Оз 1978–1984 жылдары Гаррисон қаласының мектеп тақтасында 7 жыл қызмет етті. 2000 жылы губернаторлыққа үміткер Джуди Мартцпен бірге лейтенант-губернатор болып сайланған Оз әкімшілікте белсенді мүше болды, штат алдында тұрған күрделі және даулы мәселелерді шешуде жетекші рөл атқарды, соның ішінде құрғақшылық жылдары Губернатордың құрғақшылық жөніндегі кеңес комитетінің төрағасы және Монтананың мемлекеттік мектептерінің қаржыландыру мәселелерін шешу үшін партиялық бағыттардан тыс жұмыс істеген K-12 мемлекеттік мектептерді жаңарту комиссиясының төрағасы болды. Оз Монтана штатының Джордан қаласының жанындағы Монтана Фримендер қақтығысын бейбіт түрде аяқтағандығымен ең көп танылды. 1996 жылы бұрынғы шаруаның қызы мен немересі ішінде болғанда көмек сұраған Оз, Фримендердің қосылысына 19 рет барып, бас келіссөзші ретінде қызмет етті. Оның қатысуы оған 1998 жылы ФБР-дің қоғамдық қызметі үшін берген Луис Э. Петерс есімді сыйлығын сыйлады. Оның күш-жігері ФБР-дің осындай жағдайларды басқару үлгісі болды және Оз Вашингтон қаласына барып, ФБР-ге өзінің тәжірибесіне негізделген келіссөзшілерді даярлау бағдарламасын әзірлеуге көмектесті.

Ohs political involvement was sparked when he attended Willie Nelson's Farm Aid conference in St. Louis in September 1986. Carrying the vital spirit sparked by meeting with farmers and ranchers from all over the United States, Ohs returned home and began searching for ways and means of increasing economic options for Montana agriculture. In 1988, Ohs and nine other Montana ranchers and farmers formed MAGPI, Montana Agricultural Producers, Inc. Ohs served as Chairman of MAGPI, leading the company's exploration of alternative products and alternative markets. For MAGPI, alternative crops had to be accompanied by alternative markets. "No sense in growing it if you can't sell it and make a profit," Ohs often said. In 1989 and 1990, Ohs traveled throughout Montana, educating and encouraging farmers to consider canola as a contract crop, much as they did for barley. MAGPI also promoted production of weed seed free hay, participating in programs to require only weed seed free hay on US Forest Service and State owned lands: "It's win win all way around: we need to get after our noxious weeds here in Montana and we need to find crops farmers can grow that have a market." Ohs served in the Montana House of Representatives in 1995, 1997, and 1999. During the 1997 and 1999 sessions, he served as Majority Whip. During his time in the Montana State Legislature, Ohs sponsored the legislation that resulted in the purchase, by the state, of the Bovey properties in Virginia City and Nevada City, keeping the history and artifacts of Virginia and Nevada Cities accessible to future generations. Prior to his involvement in state politics, Ohs served 7 years on the Harrison, Montana school board (1978–1984). Running successfully for Lieutenant Governor in 2000 with gubernatorial candidate Judy Martz, Ohs was an active member of the administration, taking a leadership role is resolving complex or controversial issues facing the state including serving as chairman of the Governor's Drought Advisory Committee during drought years and chairing the K 12 Public School Renewal Commission working across party lines to solve the Montana public schools' funding problems. Ohs was best known for his role in peacefully ending the Montana Freeman standoff near Jordan, Montana. In 1996, asked for help by a former ranch hand whose daughter and granddaughter were inside, Ohs served as principal negotiator making 19 separate trips into the Freeman compound. His involvement earned him the 1998 The Louis E. Peters Memorial Service Award given by the FBI for public service. His efforts also served as a model for FBI handling of similar situations and Ohs traveled to Washington, D. C. to help the FBI develop negotiator training programs based on his experiences.

Кейінгі жылдар

2002 жылы Осс Ұлттық вице-губернаторлар қауымдастығының төрағасы болып сайланды. Төрт жыл губернатор орынбасары қызметін атқарғаннан кейін, Осс 2005 жылы Монтана Республикалық партиясының төрағасы болып сайланды. Осс 2007 жылы ми қатерлі ісігіне байланысты операциядан және химиотерапиядан емделуге тырысқандықтан партиялық лауазымға қайта үміткер болмады. Осс 2007 жылғы 25 қарашада Монтана штатының Хелена қаласындағы үйінде 61 жасында ми қатерінен қайтыс болды. Монтана құқық қорғау академиясы қайтыс болған Монтананың бұрынғы вице-губернаторы Карл Осс есімімен аталатын ғимаратты ашты.

Жеке өмір

1996 жылдан бастап ол Монтана штатының оңтүстік-батысында бірнеше шағын кәсіпорынға иелік етіп, басқарды. Оустың төрт баласы болды: Брэд, Эрик, Брайан және Элизабет.