Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дайнс компенсациясы немесе Дайнс компенсациясы принципі – ағылшын метеорологы Уильям Генри Дайнс ұсынған эмпирикалық ереже. Оған сәйкес, белгілі бір ауа бағанына жиналатын желдер басқа биіктіктегі желдердің таралуымен теңестіріледі, және керісінше. Мысалы, дауыл астындағы ауа жер бетінен сорылып кіреді, кумулонимбус бұлты арқылы жоғары көтеріледі, содан кейін бұлттың үстінде таралады, осылайша жиналатын және таралатын ауа ағындары тепе-теңдікке келеді және белгілі бір жерде ауа молекулаларының жалпы саны өспейді. Дайнс компенсациясы – атмосфера биіктігі Жердің кез келген нүктесінде шамамен бірдей деген шартта массаның сақталуының көрінісі. Математикалық тұрғыдан алғанда, кез келген ауа бағанында көлденең дивергенцияның таңбасы кем дегенде бір рет өзгереді. Соның салдарынан, атмосфераның кез келген нүктесінде көтерілетін ауа басқа жерде төмен түсетін ауамен тепе-теңдікке келеді. Бұл мезомасштабты атмосфералық айналымның (мысалы, суперклеткалардың) және макро- және мезомасштабты тропикалық айналымдардың маңызды ерекшелігі. Мысалы, спутниктік суреттерде дауылдан жоғары биіктікте антициклондық циррус ағыны жиі кездеседі, ол теңіз деңгейіндегі желдердің кірімін толықтырады. Дайнс компенсациясы ауа райын болжауда жер бетіндегі жоғары және төмен қысым аймақтарының пайда болуы мен қозғалысын жоғарғы тропосферадағы жел құбылыстарымен – Россби толқындары және қабаттық жел ағындарымен байланыстыруға көмектеседі. Жалпы алғанда, Дайнс компенсациясы атмосферадағы тік және көлденең ауа қозғалыстарын байланыстырады.
Dines' compensation, or Dines compensation principle, is a rule of thumb devised by English meteorologist William Henry Dines which states that winds converging on a given column of air at one altitude tends to be balanced by winds diverging at another altitude, and vice versa. As an example, the air under a thunderstorm rushes in at ground level, rises up through the cumulonimbus cloud, and then disperses at the top of the cloud so there is a balancing of converging and diverging air flows and no net increase in air molecules above a given location. Dines compensation is a demonstration of conservation of mass under the weak constraint that the height of the atmosphere is approximately the same anywhere on Earth. Mathematically it may be stated that the sign of the horizontal divergence changes at least once in any given column of air. A corollary is that rising air at any given point in the atmosphere tends to be balanced by sinking or subsiding air elsewhere. This is a salient feature of mesoscale atmospheric circulation (i. e. supercells) and in macroscale and mesoscale tropical circulations. For instance, it is not uncommon to see high altitude anticyclonic cirrus outflow from a hurricane in visible satellite imagery which is compensating for the inbound winds at sea level. Dines compensation is useful in weather forecasting to connect the formation and movement of ground level high and low pressure zones with wind phenomenon in the upper troposphere such as Rossby waves and jet streams. In general Dines compensation ties together vertical and horizontal air movements in the atmosphere.