Кіріспе

1842 жылы туған Джеймс Лиллиуайт (23 ақпан 1842 – 25 қазан 1929) – ағылшын тестілік крикетші және төреші. Ол тестілік матчта Англия құрамасын басқарған алғашқы ойыншы, 1876–77 жылдары Австралияға қарсы екі матчта команданы жетектеп, біріншісінде жеңіліске ұшырап, екіншісінде жеңіс одіс. Лиллиуайт Суссекс округіндегі Уэстэмпнетте, кірпіш шебері Джон Лиллиуайттың отбасында дүниеге келді. 1861 жылғы халық санағында 19 жастағы Джеймстің мамандығы плитка жасаушы деп көрсетілген. Ол Уильям Лиллиуайттың сіңілі баласы, демек Уильямның ұлдары – Джеймс Лиллиуайт аға, Джон, Фред және Гарридің туысы. Лиллиуайтты оның аға кузені Джеймстен ажырату үшін "кіші" деп атайды. Ол кәсіби крикетші болды және 1862 жылдан 1883 жылға дейін Сассекс құрамасы үшін бірінші сыныпты крикет ойнады. 1885 жылы ол тағы бір бірінші сыныпты матчқа қатысты. 1876–77 жылдары Австралияға Аш-Тесттен бұрынғы турға қатысқан Лиллиуайт 1868 жылы Эдгар Уилшер басқарған командамен Солтүстік Америкаға, ал 1873–74 жылдары У.Г. Грейс басқарған командамен Австралияға барды. Ол сондай-ақ Альфред Шоу басқарған командалармен 1881–82, 1884–85 және 1886–87 жылдары Австралияға үш тур жасады.

Тестілік крикет

Джеймс Лиллиуайт пен Дейв Грегори – ең алғашқы Тест командаларының капитандығын атқарғандар. Екеуінің де соққымен жақсы қарым-қатынасы болмады. Олардың екеуінен Джеймс 1-ші Тестте жоғары нәтиже көрсетті, 17 наурызда өткен 1-ші иннингте 10 ұпай, ал 19 наурыздағы 2-ші иннингте 4 ұпай жинады. Джеймс жеребе тастаудан жеңіліп, өз командасын соққыға түсірді, осылайша ол Англия командасын алаңға шығарып, бірінші Тест ойыншысы атанды. Ол 35 жас 20 күндік болған. Командасы оның артынан шығып келгенде, Англияның 1-нөмірі Гарри Жопп пен Англияның 8-нөмірі Том Эммет оны басып өтті, олар екеуі де 35 жаста болғанмен, Джеймс Лиллиуайттан үлкен болды. 1883-1901 жылдар аралығында бірінші сыныпты төреші болып жұмыс істеді, оның ішінде алты Тест матчын қамтыды. 1881-82 маусымда Австралия мен Англия арасындағы барлық төрт Тест матчында төрешілік жасады (үш матхта Джон Свифтпен, ал қалғанында Джордж Колтардпен бірге). Ол 1884-85 жылдары Артур Шрусберидің Австралияға жасаған сапарын ұйымдастырушылардың бірі болды, бірақ тәжірибесіне қарамастан, Австралияның капитаны Билли Мердок оған Аделаидадағы алғашқы Тест матчында төрешілік жасауға рұқсат бермеді. Дегенмен, Тед Эллиоттпен бірге ол осы серияның екінші Тестінде төрешілік жасады, онда бүкіл Австралия командасы қақпадан түскен табыстың 50 пайызын алмаса, ойнаудан бас тартуға мәлімдеді. Австралия үшін тоғыз жаңа ойыншы пайда болды және олар ойсыра жеңіліске ұшырады. Лиллиуайттың төрешілік еткен басқа матчы – 1899 жылы Олд Траффордта Англия мен Австралия арасындағы тең түскен төртінші Тест матчы. Ол Чичестерде қайтыс болды, бірінші Тест матчынан аман қалған соңғы ағылшын.