Кіріспе

Өлшеуге болатын қасиет немесе ерекшелік

Машиналық оқыту және үлгілерді тануда, ерекшелік – құбылыстың жеке өлшенетін қасиеті немесе ерекшелігі болып табылады. Ақпаратты, ажыратуға мүмкіндік беретін және тәуелсіз ерекшеліктерді таңдау – үлгілерді тану, жіктеу және регрессиядағы тиімді алгоритмдердің маңызды бөлігі. Ерекшеліктер көбінесе сандық болады, бірақ синтаксистік үлгілерді тануда жолдар мен графтар сияқты құрылымдық ерекшеліктер де қолданылады. "Ерекшелік" түсінігі, сызықтық регрессия сияқты статистикалық әдістерде қолданылатын түсіндірмелі айнымалымен байланысты.

Өзгерістердің түрлері

Ерекшеліктерді жасауда екі түрлі ерекшеліктер жиі қолданылады: сандық және санаттық. Сандық ерекшеліктер – шкала бойынша өлшенетін үздіксіз мәндер. Сандық ерекшеліктерге жас, бой, салмақ және кіріс жатады. Сандық ерекшеліктерді машиналық оқыту алгоритмдерінде тікелей пайдалануға болады. Санаттық ерекшеліктер – санаттарға жіктеуге болатын дискретті мәндер. Санаттық ерекшеліктерге жыныс, түс және пошта индексі жатады. Санаттық ерекшеліктерді машиналық оқыту алгоритмдерінде пайдалану үшін, әдетте, сандық ерекшеліктерге түрлендіру қажет. Бұл бір-жолды кодтау, белгі кодтау және реттік кодтау сияқты әртүрлі техникаларды қолдану арқылы жасалуы мүмкін. Ерекшеліктерді жасауда қолданылатын ерекшелік түрі қолданылатын нақты машиналық оқыту алгоритміне байланысты. Кейбір машиналық оқыту алгоритмдері, мысалы, шешім ағаштары, сандық және санаттық ерекшеліктерді де өңдей алады. Ал басқа машиналық оқыту алгоритмдері, мысалы, сызықтық регрессия, тек сандық ерекшеліктерді ғана өңдей алады.

Жіктеу

Сандық белгіні белгі векторы арқылы ыңғайлы түрде сипаттауға болады. Бинарлық жіктеуге қол жеткізудің бір жолы – кіріс ретінде белгі векторын пайдаланатын сызықтық болжау функциясын (перцептронмен байланысты) қолдану. Бұл әдіс белгі векторы мен салмақ векторы арасындағы скалярлық көбейтіндіні есептеуден тұрады, нәтижесі белгілі бір шектен асатын деректерді анықтауға мүмкіндік береді. Белгі векторы негізінде жіктеуге арналған алгоритмдерге жақын көршілер жіктеуі, нейрондық желілер және Байес тәсілдері сияқты статистикалық әдістер жатады.

Өзіндік векторлары

Үлгіні тану және машиналық оқытуда ерекшелік векторы – белгілі бір нысанды сипаттайтын сандық ерекшеліктердің n өлшемді векторы. Машиналық оқытудағы көптеген алгоритмдер нысандардың сандық өрнектелуін қажет етеді, себебі мұндай өрнектелулер өңдеуді және статистикалық талдауды жеңілдетеді. Кескіндерді өрнектеген кезде, ерекшелік мәндері кескіннің пиксельдеріне сәйкес келуі мүмкін, ал мәтіндерді өрнектеген кезде, ерекшеліктер мәтіндік терминдердің кездесу жиілігі болуы мүмкін. Ерекшелік векторлары статистикалық процедураларда, мысалы, сызықтық регрессияда қолданылатын түсіндірмелі айнымалылардың векторларымен тең. Ерекшелік векторлары көбінесе болжам жасау үшін ұпайды анықтауға қолданылатын сызықтық болжау функциясын құру үшін нүктелік көбейтінді арқылы салмақтармен біріктіріледі. Осы векторлармен байланысты векторлық кеңістік көбінесе ерекшелік кеңістігі деп аталады. Ерекшелік кеңістігінің өлшемділігін азайту үшін өлшемділікті азайтудың бірнеше әдістерін қолдануға болады. Жоғары деңгейдегі ерекшеліктерді бұрыннан бар ерекшеліктерден алуға және оларды ерекшелік векторына қосуға болады; мысалы, ауруларды зерттеу үшін «Жас» ерекшелігі пайдалы және ол «Жас» = «Өлім жылы» – «Туған жылы» деп анықталады. Бұл процесс ерекшеліктерді құрастыру деп аталады. Ерекшеліктерді құрастыру – жаңа ерекшеліктерді құруға әкелетін, қолданыстағы ерекшеліктер жиынтығына конструктивті операторлар жиынтығын қолдану. Мұндай конструктивті операторлардың мысалдары: {=, ≠} теңдік шарттарын, {+,−,×, /} арифметикалық операторларды, {max(S), min(S), average(S)} массив операторларын, сондай-ақ басқа да күрделі операторларды, мысалы, count(S,C) – ерекшелік векторы S-тағы C шартын қанағаттандыратын ерекшеліктердің санын санайтын функцияны немесе, мысалы, кейбір қабылдау құрылғысымен жалпыланған басқа тану сыныптарына дейінгі қашықтықтарды есептейтін функцияны қамтиды. Ерекшеліктерді құрастыру ұзақ уақыттан бері дәлдікті және құрылымды түсінуді арттырудың қуатты құралы болып саналады, әсіресе жоғары өлшемді мәселелерде. Қолданылуына ауруларды зерттеу және сөйлеу арқылы эмоцияларды тану жатады.

Таңдау және алу

Шикі сипаттамалардың бастапқы жиынтығы артық болуы және бағалау мен оңтайландыруды қиын немесе тиімсіз ететіндей үлкен болуы мүмкін. Сондықтан, машиналық оқыту мен үлгіні танудың көптеген қолданбаларындағы алғашқы қадам – оқытуды жеңілдету, жалпылауды және түсіндірілуді жақсарту үшін сипаттамалардың кіші жиынтығын таңдау немесе жаңа, қысқартылған сипаттамалар жиынтығын құру болып табылады. Сипаттамаларды бөліп алу немесе таңдау – бұл өнер мен ғылымның үйлесімі; мұндай жүйелерді әзірлеу сипаттамаларды жасау (feature engineering) деп аталады. Бұл үшін көптеген мүмкіндіктерді тәжірибеден өткізу және автоматтандырылған техникаларды салалық сарапшының интуициясымен және білімімен үйлестіру қажет. Бұл процесті автоматтандыру – сипаттамаларды оқыту (feature learning) болып табылады, онда машина сипаттамаларды оқыту үшін ғана емес, сонымен қатар өзі оқып алады.