Кіріспе

Сан-Саба округі – АҚШ-тың Техас штатындағы, Батыс Орталық Техастағы Эдвардс платосында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 5 730 адамды құрайды. Округ орталығы – Сан-Саба қаласы. Округ Сан-Саба өзенінің атымен аталып, осы өзен округ аумағынан өтеді.

Ерте тарих

Бұл аймақтың ертедегі американдық жергілікті тұрғындары Тонкава, Каддо, Липан апачи және Команчи тайпаларын қамтыды. 1732 жылы испандық Техастың губернаторы Хуан Антонио Бустилло и Себальос алтыншы ғасырдағы монах Әулие Сабастың мереке күні келді және өзенге Río de San Sabá de las Nueces деп ат қойды. Санта-Крус-де-Сан-Саба миссиясы 1757 жылы құрылды. 1788 жылы Хосе Марес Сан-Антониодан Санта-Феге экспедиция жетекшілік етті. 1828 жылы Стивен Ф. Остин тобынан 28 адам өтіп кетті. Остинге Мексика үкіметінен берілген жердің бір бөлігі округ құрамына кірді. Бес жыл өткен соң, Сан-Саба округінде Мюзебах-Команчи келісіміне қол қойылды. Сан-Саба округі 1856 жылы Бексар округінен бөлініп шықты және Сан-Саба өзенінің атымен аталып, округ орталығы болып таңдалды.

Азамат соғысынан кейінгі тарих

1880-90 жылдары халықтың өз билігімен әрекет етуі Тексас штабының қалаларында көптеген адамдарды қамшылап, қуғынға ұшыратып қана қоймай, Азамат соғысынан кейін Техаста 140 адамның өмірін алды. Сан-Саба округінде 1880 жылдан 1896 жылға дейін 25 адам дарға асылып өлтірілді. Техаста соғыстан кейінгі жылдары болған халықтың жасаған кісі өлтірулері көбінесе Ку-Клукс-Клан мүшелерінің күдікті құл көтерілісшілері мен ақ нәсілді құлдықты жоюшыларға қарсы жасаған нәсілдік қылмыстары болды. Тергеу нәтижесінде Техас рейнджерлері тәртіпті қалпына келтірді. Азамат соғысынан кейін Техас штабында жасалған көптеген жазалаулар нәсілдік себептермен болды және көбінесе Техастың Шелби округінде құрылған Ку-Клукс-Клан (KKK) мүшелері жасады. Соғыстан кейінгі бес жыл ішінде халықтың жасаған қастандықтарында "құлдарға қарсы көтерілісшілер және ақ нәсілді құлдықты жоюшылар деп күдіктелгендер" болды. 1870 жылдары Техастағы ККК белсенділігі азайғанмен, жыл сайын адам өмірінен айырылу жалғасты. 1885 жылы Техас штатында "22 топ 43 адамды, оның ішінде 19 қара және 24 ақ адамды, соның ішінде бір әйелді дарға асты". 1889 жылы Біріккен Конфедерация ардагерлерінің Уильям П. Роджерс No. 322-ші тобы құрылды, ол полковник Уильям П. Роджерс есімімен аталады. Батыс Техас Нормальдық және Бизнес колледжін 1885 жылы Фрэнсис Марион Бернс ұйымдастырды.

XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасыр

Беверидж көпірінің параллель сыммен ілінісі 1896 жылы Флинн, Мойер Bridge Co. компаниясымен Сан-Саба өзеніне салынды. 1911 жылы Мексика шығанағы, Колорадо және Санта-Фе темір жолының Ломета-Еден тармағы Сан-Саба округі арқылы салынды. Сан-Саба округінің кірпіш және құмтастан салынған соты тұрғызылды. Архитекторы – Чемберлин және компания. 1930 жылы округтың жартысына жуық шаруашылықтары жалға берілді. 1938 жылғы Сан-Саба өзенінің тасқыны округ бойынша кең ауқымды қиратуға әкелді. Сан-Саба қаласының үштен бір бөлігі су астында қалды. Сан-Саба қаласы 1940 жылы құрылды. 1950 жылдардың ортасындағы ұзақ құрғақшылық округтың ауыл шаруашылығы экономикасына ауыр соққы берді.

География

АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 1138 шаршы миль (2947 км²), оның ішінде 1135 шаршы миль (2940 км²) құрлық және 3,1 шаршы миль (8 км²) (0,3%) су жамылған.

Көрікті жерлер

Сан-Саба округі штатта көлік қозғалысына ашық жалғыз аспалы көпірге ие; округтің солтүстік бөлігіндегі FM 500 тас жолында орналасқан Колорадо өзенін қамтитын Регентский көпірі 1939 жылы салынған. 1896 жылы Сан-Саба өзені арқылы салынған Беверидж көпірі 2004 жылға дейін Техаста көлік қозғалысына ашық болған жалғыз аспалы көпір болды, содан кейін ол бетон көпірмен ауыстырылды. Қайта қалпына келтіріліп, жаяу жүргіншілерге арналған көпір ретінде ашылған Беверидж көпірі Сан-Саба қаласының солтүстік-батыс шетінде, China Creek Road-та, Үйлену еменінен солтүстікке қарай орналасқан. Сан-Саба округі Техас штатындағы алты адамдық футболдан басқа округтерге қарағанда көбірек штаттық чемпионаттарды өткізді. Ричленд Спрингс (Ричленд Спрингс Койотес) және Чероки (Чероки үнділері) қалалары барлығы 11 штаттық чемпионатта жеңіс оді. Ричленд Спрингс барлығы 9 штаттық чемпионат ойынына қатысып, олардың сегізінде жеңіске жетті (2004, 2006, 2007, 2010, 2011, 2012, 2015, 2016). Чероки барлығы төрт штаттық чемпионатта ойнап, олардың үшеуінде (1973, 1975, 1978) жеңіске жетті.