Кіріспе

Даниялық кеме тасымалының ірі кәсіпкері (1913–2012)

Арнольд Марск Мак-Кинни Мёллер (13 шілде 1913 – 16 сәуір 2012) – Даниялық кеме тасымалының ірі кәсіпкері. Ол әкесі құрған A. P. Moller–Maersk Group компаниясында ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген маңызды тұлға.

Жеке өмір

Мэрск МакКинни Меллер Хеллеруп қаласында даниялық әкесі Арнольд Питер Меллер, А. П. Меллер – Мерск тобының негізін қалаушысы, және ирланд және неміс тегі бар американдық анасы Чэстин Эстель Роберта (құрметті аты МакКинни) Меллердің отбасында дүниеге келді. Мэрск 1940 жылы мектеп кезіндегі сүйіктісі Эмма Неергаард Расмуссенге үйленді және ол 2005 жылы қайтыс болғанға дейін оның әйелі болды. Олардың үш қызы болды: Лейзе (1941 жылы туған), Кирстен, Олуфсен ханым (1944 жылы туған) және Ане, Уггла ханым (1948 жылы туған). 2007 жылы Forbes тізімінде ол әлемдегі 557-ші бай адам деп танылды, оның байлығы шамамен 142 миллиард даниялық кронаны құрады, бұл оны өліміне дейін Даниядағы ең бай адам етті.

Кәсіпкерлік қызмет

1940 жылы Мёльлер A. P. Moller–Maersk тобының серіктесі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Данияны Германия басып алған кезде Мёльлер АҚШ-қа эмиграцияға кетіп, 1947 жылы Данияға оралғанға дейін Нью-Йорктен отбасылық бизнесті басқарды. Мёльлер 1965 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін бас директор және төраға болды. 1970 жылы Мёльлер IBM директорлар кеңесінің алғашқы американдық емес мүшесі болды, ол 1984 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Мёльлер 1993 жылы Джесс Сёдербергтің пайдасына бас директорлық қызметтен бас тартты, бірақ 90 жасқа толғанда толық зейнеткерлікке шыққан 2003 жылға дейін директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқаруын жалғастырды. Ол қайтыс болғанға дейін компания акцияларының маңызды бөлігін жеке бақылауда ұстады. Forbes журналының 2007 жылғы миллиардерлер тізімі бойынша, ол Кьелд Кирк Кристиансеннен кейін Данияның екінші бай адамы болды. Алайда, Данияның Berlingske Nyhedsmagasin қаржы журналы бұл мәліметке қарсы шығып, Мёльлерді Данияда бірінші орынға қойды және оның 2006 жылғы байлығын 141,2 миллиард DKK, ал жеке байлығын 7,0 миллиард DKK деп бағалады. Мёльлердің байлығының көп бөлігі A. P. Moller–Maersk тобын басқаратын және оның бақылау үлесіне ие болған қорларға салынған.

Солтүстік теңіз мұнай

1962 жылы A. P. Møller–Maersk A/S компаниясына Даниядағы мұнай және табиғи газ ресурстарын зерттеу және игеруге концессия берілді, бұл Maersk компаниясына монополияға ұқсас жағдай жасады. 40 жылдық келісім 2003 жылы жаңартылды, бұл кейбір пікірталас тудырды. Мемлекетке төленетін алым мұнай бағасының өзгеруіне байланысты емес, яғни Maersk мұнай бағасы жоғары болған кезде әлдеқайда көп пайда таба алады. Бұл Норвегиядағы салық мөлшерінен (80 пайыз) төмен. Ұлыбритания жоғары бағаларға байланысты 2006 жылы мұнайға салынатын салықты көтерді. 2007 жылдың қараша айына дейін мұнай бағасы 22 доллардан 96 долларға дейін өсті, 2003 жылғы келісімге сәйкес, 40 жыл ішінде компания күтілген 87 миллиард крона ғана емес, жалпы сомада 346 миллиард крона пайда табатын болды. Үкіметтік партиялар келісімді өзгертуден немесе мұнай алымын көтеруден бас тартты. Мұнай мен газды Mærsks Olie og Gas A/S және Dansk Undergrunds Consortium (DUC) өндірді, оның құрамында A. P. Møller–Maersk A/S (39%), Royal Dutch Shell (46%) және Chevron Denmark Inc. (15%) компаниялары бар. Компания 2001 жылдан 2011 жылға дейін Данияның үкіметтік коалициясын құраған Консервативтік халық партиясы мен Venstre партиясына үлкен үлес қосты. Данияның Социал-либералдық партиясы, Даниялық халық партиясы және бұрынғы Орталық демократтар мен Прогресс партиясы сияқты басқа да саяси партияларға да аз көлемде қаржы жұмсалды.

Мұрагерлік

Ол қайтыс болғаннан кейін, оның ең кіші қызы Ане Мэрск МакКинни Уггла Maersk-тің басқарушы қорының төрағасы болып тағайындалды және ұйымды көбінесе байланысы шала бизнесдердің конгломераты ретінде сақтап қалу жоспарын жариялады.

Қайырымдылық

Копенгаген опера театры 2,3 миллиард кронаға салынған, ол ең қымбат опера театрларының бірі; оны А. П. Мёллер және Чэстин МакКинни Мёллер қоры сыйға берді. Ол корольдік резиденция – Амалиенборг сарайының қарсы жағында, сондай-ақ оның Maersk штаб-пәтерінен көрінетіндей орналасқан. Сол аймақта Мёллер 1980 жылдары сарай мен портың арасындағы Амелихавен паркін сыйға берген.

Өлім

Мьоллер 2012 жылғы 16 сәуірде 98 жасында, соңғы рет қоғамдық оқиғада болғаннан кейін төрт күн өткен соң қайтыс болды. Ол үш қызын қалдырды.

Құрметті атақтар мен марапаттар

Мёллер Данияның "Сары піл" орденінің рыцары болды (2000 жылдың 15 желтоқсанында марапатталған); орденге мүше болған кезінде ол бұл құрметке ие болған патша отбасының мүшесі де, мемлекет басшысы да емес жалғыз адам болды (ядролық физик Нильс Бор және Шығыс Азия компаниясының негізін қалаушы Ханс Нильс Андерсен де осы орденмен марапатталған), бұл оған "Ең жоғарысы" атағын берді. Ол Балтық теңізінің кеме жүйтіне қосқан үлесі үшін Балтық биржасының өмір бойына құрметті мүшесі болып тағайындалды. AP Møller Maersk компаниясы 20 ғасырдың басынан бері Балтық биржасының брокерлері арқылы бизнес жүргізіп келеді, ал оның лондондық компаниясы 1951 жылдан бері Балтық биржасының мүшесі болып табылады. Maersk 2013, жаңа Triple E класты контейнер тасымалдайтын кеме (165 000 метрикалық тонна deadweight), IMO:9619907, құрылыс нөмірі 4250, кеме атауы Mærsk Mc Kinney Møller, Mærsk Mc Kinney Møllerдің құрметіне аталды.