Кіріспе

Малайзия миллиардері, іскер магнаты Роберт Кук Хок Ниен (; Foochow Romanized: Guóh Hŏk nièng; 6 қазан 1923 жылы туған) – Малайзияның іскер магнаты, инвестор және меценат. 1973 жылдан бері Куок Гонконгта тұрады. Forbes журналының мәліметінше, 2023 жылдың сәуір айына қарай оның жеке капиталы 11,8 миллиард долларды құрап, ол Малайзияның ең бай азаматы және әлем бойынша 96-шы орында тұр. 2023 жылдың сәуір айына қарай Bloomberg Billionaires Index 2023 индексі бойынша Куок 17,7 миллиард долларлық жеке капиталымен әлемдегі ең бай адамдардың 97-орында саналады. Куок Малайзияның іскерлік ортасындағы маңызды тұлға болғанымен, ол бұқаралық ақпарат құралдарынан жалтарады және өте үлкен бизнестік жетістіктеріне және зор байлығына қарамастан, көптеген компаниялары жекеменшік болып, оның немесе оның отбасы мүшелерінің меншігінде болғандықтан, көпшілік назарынан тыс қалады. Малайзия экономикасының көптеген салаларындағы көптеген кәсіпорындарға иелік етуден басқа, оның компаниялары Еуразияның көптеген елдеріне инвестиция жасайды. Оның жеке капиталын қалыптастырған ең ірі көз – әлемдегі ең ірі пальм майы сауда компаниясы Wilmar International-дың үлесі. 2018 жылы Куок бұрынғы премьер-министр Махатхир Мохамедке кеңес беру үшін Еңбегі сіңген тұлғалар кеңесіне мүше болып тағайындалды.

Ерте өмір және білім

Куок 1923 жылғы 6 қазанда Джохор-Бахру қаласында бай малайзиялық қытай отбасында дүниеге келді. Ол әкесінің ағылшын тілінде сөйлейтін кеңсе қызметкері ағылшын бастауыш мектебіне қатысқанда Роберт Брюс есімімен аталып, сол атпен таныстырылды. Куок әкесі Куок Кенг Канг 20 ғасырдың басында Қытайдың Фучжоу қаласынан Малайяға келді. Роберт Куок Кенг Канг пен Роберттің анасы Чжэн Ге Рудан туған үш ұлдың кенжесі болды. Ол Жапонияның Малайяны соғыс кезінде оккупациялаған тұсында ата-анасының Фучжоу диалектісінде, ағылшын және жапон тілдерінде сөйледі. Ол Raffles институтында және Джохор-Бахру ағылшын колледжінде Сингапурдың тұңғыш премьер-министрі Ли Куан Юмен бірге оқыды.

Іскерлік мансап

Куоқтың өзінің айтуынша, ол мансабын кеңседе жұмыс істейтін қызметкер ретінде бастаған, ал кейін туыстарының қаржылық көмегімен бизнесті бастап кеткен. 1948 жылы ағасы Куок қайтыс болғаннан кейін, Куок және оның екі бауыры мен туысы Куок Хок Чин 1949 жылы Kuok Brothers Sdn Bhd компаниясын құрды, ол ауыл шаруашылығы тауарларымен айналысты. Куоқтың жапондықтармен байланысы Малайзия тәуелсіздік алғаннан кейін де үзілмеді. 1959 жылы Куок екі белгілі жапондық серіктесімен бірлесіп Malayan Sugar Manufacturing Co. Bhd. компаниясын құрды. Ол сондай-ақ, саясаткерлер мен патшалар отбасы мүшелері сияқты, ықпалды малай элиталарын компанияға директорлар мен акционерлер ретінде тартты. 1961 жылы бағалар өспей тұрып, ол Үндістаннан арзан қант сатып алды және қант зауыттарына үлкен инвестиция жасауын жалғастырды. Бір кезде ол Малайзияның қант нарығының 80% -ын, яғни 1,5 миллион тонна өнімді бақылады, бұл әлемдік өндірістің 10% -ына тең болатын, осылайша ол "Азияның қант патшасы" атанды. 1971 жылы ол Сингапурда алғашқы Shangri-La қонақүйін салды, ал жерін Petaling Garden Berhad, Малайзиядағы дамытушы компания арқылы сатып алды. Гонконгтағы алғашқы мүлігін 1977 жылы, жаңадан құрған Цим Ша Цуидің шығыс жағалауында жер учаскесін сатып алып, екінші қонақ үйін, Kowloon Shangri-La салғанда алды. 1993 жылы оның Kerry Group компаниясы Murdoch-тың News Corporation компаниясынан South China Morning Post газетінің 34,9% үлесін сатып алды. Куок 1993 жылдың 1 сәуірінде Kerry Group компаниясынан ресми түрде зейнетке шықты. Оның компаниялары Сингапур, Филиппин, Таиланд, Қытай, Индонезия, Фиджи және Австралия сияқты көптеген елдерде инвестициялар жасады. Қытайдағы бизнесіне Coca-Cola үшін 10 бөтелкелеу зауыты және Пекиннің Дүниежүзілік сауда орталығының меншігі кіреді. 2009 жылдың 31 қазанында Robert Kuok басқаратын PPB Group компаниясы Малайзия қор биржасына (Bursa Malaysia) қант өнімдерін және қант құмырзасын өсіруге пайдаланылатын жерлерін FELDA компаниясына 1,29 миллиард ринггитке сату туралы мәлімдеме жасады. Сатудан компания бір реттік пайдаға ие болды. 2014 жылдың ақпанында Сингапурлық мұнай қызметтерін ұсынатын PACC Offshore Services Holdings (POSH) компаниясы, Куокқа тиесілі, Сингапур қор биржасында акцияларын орналастыру үшін инвесторлармен алдын ала келіссөздер жүргізіп, 400 миллион доллар тартуды көздеді.

Саясат

Оның саяси ықпалы Гонконгқа егемендік беруге дайындық кезінде Гонконг істері жөніндегі кеңесшілердің бірі ретінде таңдалуымен және CITIC Pacific-тегі кіші үлесімен куәландырылады. Ол Малайзия мен Қытай үкіметтері арасында ақпарат беру және екі елдің толық дипломатиялық өзара мойындауына әкелген кездесулерді ұйымдастыруда да маңызды рөл атқарды. 2018 жылдың 12 мамырында Малайзияда өткен жалпы сайлаудан кейін Куок Тун Дайм Зайнуддин, Тан Шри Датук Сери Зети Ахтар Азиз, Тан Шри Хасан Марикан және Джомо Кваме Сундараммен бірге жаңа Пактан Харапан федералды үкіметіне кеңес беру үшін құрылған бесеуден тұратын Еңбектік Кеңеске мүше болып тағайындалды.

Жеке өмір

Кук екі рет үйленген. Оның бірінші әйелі Джойс Чья, ал екінші әйелі Полин Хо Пох Лин. Оның осы некелерден сегіз баласы бар. Оның ұлдарының бірі, Кук Кхун Эан, бизнестің күнделікті басқаруын жүзеге асырады. Қазіргі уақытта ол Куала-Лумпурде тұрады. Кук ағасы, Филип Кук Хок Хи, Малайзияның Германия, Югославия, Нидерланды, Бельгия, Люксембург және Дания елдеріндегі бұрынғы елшісі болған. Филип Айлин Куокқа үйленген және екі ұлы мен екі қызы бар. Филип Кук 2003 жылы қайтыс болды. Тағы бір бауыры, Уильям Кук Хок Линг, Малайя Коммунистік партиясының мүшесі болды және 1952 жылы Малайя Төтенше жағдайы кезінде қаза тапты. Өзінің естеліктерінде Кук, барлық бауырларының ішінде анасы Чжэн Ге Ру Уильямды ең көп жақсы көріп, оған ерекше қамқорлық жасағанын, ал Уильямның қазасы туралы хабарды естігенде қатты қайғырғанын айтқан. Оның сіңілі ұлы, Кук Кхун Хонг, Wilmar International компаниясының төрағасы және Сингапурдың ең бай адамдарының бірі. Кук Кхун Хонгтың әкесі, Кук Хок Суи, Роберт Куктан үлкен туыс болған. Оның шөбересі, Куок Мэн Ру, музыка саудасымен айналысады және Swee Lee музыка компаниясының иесі. Кук буддизмді ұстанады. Ол Гонконг аралындағы Дип Уотер Бэй ауданында тұрады.