Кіріспе

б.з.д. 125/120 – 110 жылдар аралығында билік еткен Индо-грек патшасы, Индо-грек патшасы I Страто Дикайос (грекше: Στράτων Δίκαιος, «Жақсы») санскрит тілінде Страта деп те аталады. Ол Яван патшасы (б.з.д. 125/120 – 110 жылдар аралығында билік құрған), Менандрдың ұлы және мұрагері. Стратоның анасы Агатоклея 120 жылға дейін патша анасы және регент ретінде билік жүргізді, осы уақытқа дейін Страто әкесінің орнын басуға жетілген болатын. Оның орнын ұлы Менандр II бағындырды.

Күн және санжыра

Соңғы кезге дейін ол шамамен б.з.д. 130–110 жылдары Солтүстік Үндістанда билік еткен және оның әкесі Ұлы патша Менандр I болған деген пікір қалыптасқан. Менандр бүкіл Индо-грек империясын биледі, бірақ осы сценарий бойынша Менандр I-нің қайтысынан кейін Паропамисада мен Арахосияны қоса алғандағы батыс аймақтары тәуелсіздік алды, бұл Страто мен Агатоклеяны Гандара және Пәнджабқа қарай ығыстырды. Бұл көзқарасты Тарн ұсынды және Бопеараччи 1998 жылға дейін қорғады. Қазіргі заманғы көзқарас, Р. С. Старший қабылдаған және нумизматикалық талдауларға негізделгендіктен, одан да сенімді, Страто I кейінірек патша болғанын, шамамен б.з.д. 110–85 жылдары билік еткенін көрсетеді, бірақ бәлкім, ол да Агатоклеяның ұрпағы болған. Осы жағдайда Агатоклея басқа патшаның жесірі болған, мүмкін, Никий немесе Теофил. 2007 жылы Ж. Якобсон үшінші гипотеза ұсынды: оған сәйкес, Стратоның монеталары шын мәнінде екі патшаға тиесілі, олар шамамен б.з.д. 105–80 жылдары әртүрлі аймақтарда билік еткен: Страто Сотер (грекше: ΣΤΡΑΤΩΝ Ο ΣΩΤΗΡ "Страто құтқарушы") – Агатоклеяның ұлы, ал Страто Эпифан Сотер (грекше: ΣΤΡΑΤΩΝ Ο ΕΠΙΦΑΝΗΣ ΣΩΤΗΡ "Страто даңқты құтқарушы") – орта жастағы патша, Агатоклеяның інісі болуы мүмкін және Батыс Пәнджабта билік еткен. Бұл теория екі патшаның атауларындағы, монограммаларындағы және монета түрлеріндегі айырмашылықтарға негізделген.

Билік ету кезіндегі оқиғалар

Агатоклеяның маңызы монеталарда біртіндеп азайтылды, демек оның қамқорлығы Страто есейген кезде аяқталған болуы мүмкін. I Стратон – сақалмен бейнеленген жалғыз грек-үнді патшасы, бұл оның енді бала емес екенін көрсетеді. I Стратон немесе екі Стратон Пәнджабтағы билік үшін Гелиокль II патшасымен күресті, ол олардың бірнеше монеталарын қайта басып шығарды. Басқа патшалармен де соғыстар болған болуы әбден мүмкін. Үшінші теория бойынша, орта жастағы Стратонның орнын ұлы Поликсений басты, ол аз ғана уақыт билік етті. Жаңа Делидің сыртындағы Матурадан Стратонның монеталары табылды, бұл грек-үнді территориясының шығыс шебі болған болуы мүмкін.