Кіріспе

Австралияның барлық әскери қатысуларының тарихы Австралияның әскери тарихы елдің 230 жылдық қазіргі заманғы тарихын қамтиды, аборигендер мен еуропалықтар арасындағы Австралияның алғашқы шекаралық соғыстарынан бастап, 21 ғасырдың басында Ирак пен Ауғанстандағы ағымдағы қақтығыстарға дейін. Бұл тарих көптеген басқа елдерге қарағанда қысқа болса да, Австралия көптеген қақтығыстар мен соғыстарға қатысты, ал соғыс және әскери қызмет Австралия қоғамы мен ұлттық ерекшелігіне, соның ішінде Анзак рухына маңызды әсер етті. Соғыс пен Австралия қоғамы арасындағы қарым-қатынас, сондай-ақ Австралияның стратегиялық мәдениетінің берік тақырыптары мен оның алдында тұрған ерекше қауіпсіздік сындықтарымен қалыптасқан. Австралиядағы алты британдық колония 19 ғасырдағы Ұлыбританияның кейбір соғыстарына қатысты. 20 ғасырдың басында федерациялық доминион ретінде, ал кейін тәуелсіз мемлекет ретінде Австралия Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда, сондай-ақ Корея, Малайя, Борнео және Вьетнамдағы соғыстарда күресті. Вьетнамнан кейінгі кезеңде Австралия әскерлері Біріккен Ұлттар Ұйымы және басқа да агенттіктер арқылы көптеген халықаралық бейбітшілік миссияларына қатысты, оның ішінде Синай, Парсы шығанағы, Руанда, Сомали, Шығыс Тимор және Соломон аралдарында, сондай-ақ көптеген шетелдегі гуманитарлық көмек операцияларында болды, ал соңғы кезделерде Ирак пен Ауғанстанда көпжақты күштер құрамында шайқасты. Барлығында 103 мыңға жуық австралиялық осы қақтығыстарда қаза тапты.

Соғыс және Австралия қоғамы

Өткен ғасырдың көп бөлігінде әскери қызмет ақ австралиялық еркектердің ең маңызды ортақ тәжірибесінің бірі болды. Бұл, қазір әскерилердің кәсібиленуі және 20 ғасырдың екінші жартысындағы ірі соғыстардың болмауына байланысты өзгере бастағанымен, бүгінгі күнге дейін австралиялық қоғамға әсер етеді. Соғыс пен австралиялық қоғам арасындағы қарым-қатынас австралиялық стратегиялық мәдениеттің ең берік екі тақырыбымен – күшті одақтасқа қосылу және экспедициялық соғыс жүргізумен қалыптасты. Шындығында, Австралияның қорғаныс саясаты 1942 жылғы жапон дағдарысына дейін Ұлыбританиямен тығыз байланысты болды, ал содан бері АҚШ-пен одақ оның қауіпсіздігін қамтамасыз етіп келеді. Осы одақтастық үрдісі – мәдени себептерге, мысалы, ортақ құндылықтар мен сенімдерге, сондай-ақ қауіпсіздік мәселелеріне байланысты – Австралияның стратегиялық саясатының одақтастарымен қарым-қатынастар арқылы жиі анықталуын қамтамасыз етті. Дегенмен, стратегиялық немқұрайлылыққа бейімділік те байқалады, австралиялықтар көбінесе қорғаныс мәселелері туралы ойлауға немесе дағдарыс туғанға дейін ресурстарды бөлуге құлшынбайды; бұл тарихи тұрғыдан ірі әскери қиындықтарға дайынсыздыққа әкеп соқты. Халықаралық қатынастардың реалистік және либералдық парадигмаларын, сондай-ақ ұлттық мүдделерді түсіндіретін австралиялық стратегиялық мәдениеттегі тағы бірнеше маңызды тақырыптар да көзге түседі. Оларға мыналар жатады: мемлекеттің халықаралық саясаттағы басты ойыншы ретінде қабылдануы, Вестфалиялық егемендік ұғымдарының маңыздылығы, қарулы күштердің қауіпсіздіктің кепілі ретіндегі маңыздылығы мен заңдылығына сенім және халықаралық қатынастардағы қалыпты жағдай тек бейбіт жолмен өзгертілуі керек деген пікір. Сондай-ақ, көпжақтылық, ұжымдық қауіпсіздік және қорғаныс саласындағы өзін-өзі қамтамасыз ету де маңызды тақырыптар болып табылады. Өзгеріс революциялық емес, эволюциялық сипатта болды және осы стратегиялық мінез-құлықтар Австралия қоғамының демократиялық саяси дәстүрі мен яһуди-христиандық англо-европалық мұрасының, сондай-ақ оған байланысты құндылықтардың, сенімдердің және экономикалық, саяси және діни идеологияның нәтижесі ретінде тарихының барлық кезеңінде сақталды. Бұл мінез-құлық Азия-Тынық мұхитының шетіндегі еуропалық арал ретіндегі оның ерекше жағдайы мен әлемдік билік орталықтарынан физикалық қашықтықта орналасқан орта державаның геосаяси жағдайының да көрінісі болып табылады. Әрине, Австралияның негізгі қауіпсіздігіне қауіп төнген кезде ол көбінесе шеткері аймақтарды қорғауға мәжбүр болады және осының нәтижесінде шетелдік соғыстарға жиі араласады.

Австралиядағы британдық әскерлер, 1788-1870

1788 жылдан 1870 жылға дейін Австралия колонияларының қорғауын негізінен Ұлыбритания армиясының тұрақты күштері қамтамасыз етті. Алғашқыда теңізшілер Сидней шығанағы мен Норфолк аралындағы алғашқы поселеністерді қорғады, бірақ 1790 жылы олар колониялық қызметке арнайы жұмысқа алынған Ұлыбритания армиясының бөлімшесі – Жаңа Оңтүстік Уэльс корпусымен алмастырылды. Жаңа Оңтүстік Уэльс корпусы кейіннен 1804 жылы Касл-Хиллде ирланд сотталғандарының бүліктерін басуға қатысты. Бірақ көп ұзамай корпустағы кемшіліктер Ұлыбритания армиясының бас штабын Жаңа Оңтүстік Уэльс және Ван Димен елінде сенімді гарнизон қажеттігіне көндірді. Осы кемшіліктердің ең бастысы – 1808 жылы офицерлері жасаған Ру бүлігі болды. Осының нәтижесінде 1810 жылдың қаңтар айында 73-ші (Пертшир) жаяу әскер полкі Австралияға келді. 1870 жылға қарай Австралияда 25 британдық жаяу әскер полкі, сондай-ақ шағын артиллерия және инженерлік бөлімшелер қызмет етті. Ұлыбритания армиясының басты міндеті – колонияларды сыртқы шабуылдан қорғау болғанымен, нақты қауіп ешқашан тумады. Ұлыбритания армиясы полиция қызметін атқаруға, жазалау орындарындағы сотталғандарды күзетуге, қарақшылармен күресуге, 1830 жылы Батерстте болған сотталғандардың бүліктерін басуға және еуропалық қоныстануға қарсы аборигендердің қарсылығын басуға қолданылды. Айта кетерлігі, британдық сарбаздар 1854 жылы Викториядағы алтын кендерінде болған Эврика бекінісіндегі шайқасқа қатысты. Австралияда орналасқан британдық полктердің әскери қызметкерлері Үндістан, Ауғанстан, Жаңа Зеландия және Судан елдерінде де әрекет етті. Қоныстанудың алғашқы жылдары Австралияның теңіз қорғауын Сиднейде орналасқан Корольдік теңіз флотының Бас қолбасшысы, Шығыс Үндістанға қарасты бөлімдер қамтамасыз етті. Бірақ 1859 жылы Австралия коммодор басқаруымен жеке эскадрилья ретінде құрылды, бұл Корольдік теңіз флотының кемелерінің Австралияда тұрақты түрде орналасқан алғашқы жағдайы болды. Корольдік теңіз флоты 1913 жылға дейін Австралия суларындағы басты теңіз күші болып қала берді, сол кезде Австралия станциясы таратылды және жауапкершілік Австралия Корольдік теңіз флотына берілді; Корольдік теңіз флотының қоймалары, кемежайлары мен құрылыстары австралиялықтарға тапсырылды.

Шекаралық соғыс, 1788-1934

Австралияға британдық қоныс аударушылардың кенеттен келуіне жергілікті халықтың реакциясы әртүрлі болды, бірақ қоныс аударушылардың болуы ресурстар үшін бәсекелестікке және жергілікті тұрғындардың жерлерін иеленуге әкелген кезде, олар сөзсіз жаулыққа ұшырады. Еуропалық аурулар аборигендердің санын азайтты, ал жерлерді иелену немесе жою және азық-түлік ресурстарын жоғалту кейде аштыққа соқты. Жалпы алғанда, британдықтар да, аборигендер де қақтығысқа ұйымдасқан түрде келмеді, және қақтығыстар жүйелі соғыс емес, қоныс аударушылар мен жеке тайпалар арасында болды. Ұйымдастырылған немесе ұйымдастырылмаған, шекаралық соғыс үлгісі аборигендердің қарсылығымен 18-ғасырда басталып, 20-ғасырдың басында жалғасты. Бұл соғыс Австралиядағы бейбітшілік орнату туралы кең таралған және кейде ғылыми "мифке" қайшы келеді. Аборигендердің қарсылығына жауап ретінде қоныс аударушылар көбінесе зорлық-зомбылыққа жүгінді, нәтижесінде бірнеше жаппай қырғындар орын алды. Ең танымалдарының бірі – 1834 жылы Батыс Австралиядағы Пинжарра шайқасы. Алайда, мұндай оқиғалар ресми түрде мақұлданбады, және 1838 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Майолл Крик қырғынынан кейін жеті еуропалық адам өлтіруге қатысқаны үшін дарға асылды. Бірақ Тасманияда 1828-1832 жылдар аралығында "Қара соғыс" деп аталатын соғыс болды, оның мақсаты аралдың жергілікті тұрғындарының көпшілігін бірнеше оқшауланған түбектерге қуу болды. Британдықтар үшін бұл сәтсіздікпен басталса да, түпкілікті халық арасында айтарлықтай шығынға әкелді. Дегенмен, бұл қақтығысты тек бір жақты және негізінен еуропалықтардың аборигендерге жасаған шабуылы ретінде бейнелеу дұрыс емес. Британдықтарға қарағанда көбірек аборигендер қаза тапса да, бұл еуропалықтардың технологиялық және логистикалық артықшылықтарымен байланысты болуы мүмкін. Аборигендер әртүрлі тактиканы қолданды, бірақ негізінен ол бұрыннан бар аң аулау және ұрыс тәсілдеріне негізделген – найзалар, дубинкалар және басқа да қарапайым қаруларды пайдаланды. Жаңа Зеландия мен Солтүстік Американың жергілікті халықтарынан айырмашылығы, аборигендер еуропалықтардың қатеріне бейімделе алмады. Жеке адамдар мен топтар қару сатып алып, оны қолданған жағдайлар болғанмен, бұл кеңінен таралған емес. Аборигендер еуропалық қоныс аударушыларға ешқашан елеулі әскери қауіп төндірмеді, қоныс аударушылар олардан қаншалықты қорқып жүрсе де. Кейде аборигендердің үлкен топтары ашық жерде қоныс аударушыларға шабуыл жасады, содан кейін әдеттегідей шайқас болды, оның барысында аборигендер өздерінің көптігін пайдаланып, қарсыластарын қоршауға тырысты, алғашқы оқтарды күтіп, содан кейін қоныс аударушылар қайтадан зарядталған кезде найзаларын лақтырады. Алайда, мұндай ашық соғыс көбінесе аборигендер үшін еуропалықтарға қарағанда қымбатқа түсті. Еуропалықтардың табысының басты себебі атыс қаруын қолдану болды. Алайда, атыс қаруының артықшылықтары көбінесе асыра бағаланады. 19-ғасырдың соңына дейін атыс қарулары көбінесе ауыр, ұңғымалық жүктемелі, тегіс ұңғылы, бір рет атылатын, кремнийлі бұғаттау механизмі бар мылтықтар болды. Мұндай қарулар атыс жылдамдығы төмен, жиі істен шығып қалатын және тек қысқа қашықтықта ғана дәл болды. Бұл кемшіліктер бастапқыда аборигендерге артықшылық берді, оларға найзалар немесе дубинкалармен жақын араға шығуға мүмкіндік берді. Бірақ 1850 жылға қарай атыс қаруының маңызды жетістіктері еуропалықтарға айқын артықшылық берді, алты ұңғылы Колт револьвері, Снайдер бір ұңғылы винтовкасы, кейіннен Мартини Генри винтовкасы, сондай-ақ Винчестер винтовкасы сияқты жылдам атуға арналған винтовкалар қолжетімді болды. Бұл қарулар ашық жерде қолданылғанда және аттармен бірге аборигендер тобын қоршап, шабуылға алғанда, көбінесе табысты болды. Еуропалықтар тез қозғалатын, көбінесе жасырын жауларымен күресу үшін тактикасын да өзгертуге мәжбүр болды. Қолданылған тактикаға түнгі күтпеген шабуылдар және жергілікті тұрғындарды жартастан құлату немесе оларды екі жағалаудан шабуылдаған кезде өзендерге шегінуге мәжбүрлеу үшін күш орналастыру кірді. Бұл қақтығыс 150 жылдан астам уақытқа созылды және Австралиядағы британдық қоныстану үлгісіне сәйкес келді. Жаңа Оңтүстік Уэльсте 1788 жылдың мамыр айында алғашқы еуропалықтардың келуімен басталып, 1820-жылдарға дейін Сидней мен оның айналасында жалғасты. Шекара батысқа қарай жылжыған сайын, қақтығыс сонымен бірге жылжыды, 1840-жылдары Жаңа Оңтүстік Уэльстің шөлді аймақтарына енді. Тасманияда, шайқастар 1804 жылдан 1830-жылдарға дейін жүрді, ал Виктория мен Оңтүстік Австралияның оңтүстік бөліктерінде, зорлық-зомбылықтың көп бөлігі 1830-жылдар мен 1840-жылдары орын алды. Батыс Австралияның оңтүстік-батысында 1829 жылдан 1850 жылға дейін соғыс болды. Квинслендтегі соғыс 1840-жылдары Брисбен маңында басталды және 1860 жылға дейін жалғасты, 1850-жылдары мен 1860-жылдары Орталық Квинслендке, ал 1860-жылдардан 1900 жылға дейін Солтүстік Квинслендке көшті. Батыс Австралияда зорлық-зомбылық еуропалықтардың қоныстануымен бірге солтүстіске қарай жылжыды, 1880 жылға қарай Кимберли аймағына жетті, зорлықты қақтығыстар 1920 жылдарына дейін жалғасты. Солтүстік территорияда қақтығыс одан да кейін жалғасты, әсіресе Орталық Австралияда, 1880-жылдардан 1930-жылдарға дейін. Еуропалықтардың қазасы 2,500 адамды құрайды деген есеп бар, ал кем дегенде 20,000 аборигеннің қаза болғанына сеніледі. Алайда, 20-ғасырдың басында аборигендердің халқының айтарлықтай азаюына әкелген аурудың әсері одан да ауыр болды, бұл олардың қарсылық көрсету қабілетін де шектеді.

Таранаки соғысы

1861 жылы Виктория кемесі HMCSS Victoria Таранакиде маорилерге қарсы соғыста Жаңа Зеландия отар үкіметіне көмектесу үшін жіберілді. Виктория кемесі кейіннен патрульдеу және логистикалық қолдау үшін пайдаланылды, алайда бірнеше адам маори бекіністеріне қарсы шайқастарға қатысты. Осы миссия барысында бір теңізші қаза болды, себебі оқ жарақаттанды.

Вайкатоға шабуыл

1863 жылдың соңында Жаңа Зеландия үкіметі маорилерге қарсы Вайкато провинциясына шабуыл жасауға көмектесу үшін әскер сұрады. Тартысқа түскен жерлерге қоныстану мүмкіндігі уәде етілгендіктен, 2500-ден астам австралиялық (олардың жартысынан астамы Викториядан) төрт Вайкато полкін құруға тартылды. Басқа австралиялықтар Орман рейнджерлерінің барлаушылары болды. Ауыр жағдайларға қарамастан, австралиялықтар көптеп шайқастарға қатыспады, көбінесе қарауылдық және гарнизондық міндеттерді орындады. Австралиялықтар Матарикорико, Пукекохе-Ист, Тити-Хилл, Оракау және Те-Рангадағы шайқастарға қатысты. 20-дан аз адамның қаза тапқаны белгілі болды. 1864 жылға қарай қақтығыс аяқталды, ал Вайкато полктері 1867 жылы таратылды. Дегенмен, жаулық тоқтаған кезде жер иеленуге ниет білдірген көптеген сарбаздар онжылдықтың соңына қарай қалаларға қоныс аударды, ал көптеген басқалары Австралияға оралды.

Колониялық әскери күштер, 1870-1901

1870 жылдан 1901 жылға дейін алты колониялық үкіметтің әрқайсысы өз қорғанысына жауапты болды. Колониялар 1855 және 1890 жылдар аралығында жауапты үкімет құрды, ал Лондондағы Колониялық кеңсе кейбір мәселелерді бақылауда ұстады, сонымен қатар әр колонияның губернаторы өз колониялық милициясын құруға міндеттелді. Бұл үшін оларға британдық тәжден әскери және теңіз күштерін жинауға рұқсат берілді. Бастапқыда бұл британдық тұрақты әскерлерді қолдаған милициялар болды, бірақ 1870 жылы колонияларға әскери қолдау көрсету тоқтатылғаннан кейін, колониялар өздерінің қорғаныс жауапкершілігін өз мойнына алды. Колониялық әскери күштерге жалақысыз ерікті милиция, жалақы алатын азамат сарбаздары және шағын тұрақты құрам кірді. Олар негізінен жаяу әскер, атты әскер және атты жаяу әскерден тұрды, казармаларда орналастырылмады және толық әскери тәртіпке бағынбады. 1870 жылдардағы маңызды реформалардан кейін – тұрақты күштерді инженерлік және артиллериялық бөлімшелерді қоса кеңейтуден кейін де – олар қазіргі заманғы армия деп санауға тым кішкентай және теңгерімсіз болып қалды. 1885 жылы күштердің саны 21 000 адамды құрады. Олар шетелде қызмет етуге міндетті болмаса да, көптеген еріктілер 19 ғасырда Британ империясының бірқатар қақтығыстарында қатысты, колониялар Судан, Оңтүстік Африка және Қытайда қызмет ету үшін жасақтар жинады. Колониялық төмендік репутациясына қарамастан, жергілікті жерлерден құрылған көптеген бөлімшелер жоғары ұйымдастырылған, тәртіпті, кәсіби және жақсы даярланған еді. Осы кезеңде Австралиядағы қорғаныс негізінен жағалаудағы бекіністерге негізделген, жаяу әскер мен артиллерияның біріктірілген стационарлық қорғанысынан тұрды. Алайда, 1890 жылдары материктің шығыс колониялары арасындағы теміржол байланысының жақсаруы, колониялық әскери күштерді зерттеген генерал-майор Джеймс Эдвардсты колонияларды жаяу әскер бригадаларын жылдам жұмылдыру арқылы қорғауға болады деген сенімге жеткізді. Осының салдарынан ол қорғанысты қайта құруға және колониялар арасында қорғаныс келісімдерін жасауға шақырды. Эдвардс колониялық күштерді федерациялауды және ерікті күштерді Оңтүстік Тынық мұхитының кез келген жерінде қызмет етуге міндетті кәсіби бөлімшелермен алмастыруды ұсынды. Бұл көзқарастар ықпалды Жаңа Оңтүстік Уэльс Коменданты, генерал-майор Эдвард Хаттонның қолдауын тапты, алайда кіші колониялардың Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Викторияға деген күмәні ұсынысты тоқтатты. Батыс Австралияны қоспағанда, колониялар өздерінің теңіз күштерін де құрды. 1856 жылы Виктория өзінің HMCSS Victoria әскери кемесін алды, ал 1860 жылы Бірінші Таранаки соғысы кезінде Жаңа Зеландияға орналасуы Австралиялық әскери кемелердің теңізден тысқары орналасуының алғашқы жағдайы болды. Колониялық теңіз күштері 1880 жылдардың ортасында едәуір кеңейтілді және порттар мен өзендерді қорғау үшін бірнеше канонерлік қайықтар мен торпедалық қайықтардан, сондай-ақ кемелер мен бекіністерді қорғау үшін теңіз бригадаларынан тұрды. Виктория барлық колониялық теңіз күштерінің ішіндегі ең күштісі болды, 1870 жылдан бастап темірден жасалған HMVS Cerberus, сондай-ақ Корольдік теңіз күштерінен алынған булы желкенді әскери кеме, үш шағын канонерлік қайық және бес торпедалық қайыққа ие болды. Жаңа Оңтүстік Уэльс 1863 жылы теңіз бригадасын құрды және 20 ғасырдың басында екі шағын торпедалық қайық пен корветке ие болды. Квинсленд теңіз қорғаныс күштері 1885 жылы құрылды, ал Оңтүстік Австралия HMCS Protector атты бір кемемен жұмыс істеді. Тасманияда шағын торпеда корпусы болды, ал Батыс Австралияның теңіз қорғанысына Фримантель теңіз артиллериясы кірді. Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Викторияның теңізшілері 1900 жылы Қытайдағы Боксерлер көтерілісін басуға қатысты, ал HMCS Protector Оңтүстік Австралиядан жіберілді, бірақ ешқандай қақтығысқа қатыспады. Жеке колониялар 1901 жылы Федерацияға дейін әскери және теңіз күштерін бақылауда ұстады, содан кейін олар біріктіріліп, жаңа Австралия Ұлттық Достастығының бақылауына берілді.

Судан, 1885 жыл

1880-жылдардың басында британдықтардың қолдауымен Судандағы Мысыр үкіметі, жергілікті Мұхаммед Ахмедтің (немесе Ахметтің) басшылығымен туған бүлікке тап болды. Оның ізбасарлары оны Махди деп білді. 1883 жылы Махдистік соғыстың аясында мысырлықтар көтерілісті басу үшін әскер жіберді, бірақ олар жеңіліске ұшырады және күштерін шығару қиынға соқты. Британдықтар мысырлықтарға Суданды тастап кетуді бұйырды және эвакуацияны үйлестіру үшін генерал Чарльз Гордонды жіберді, бірақ ол 1885 жылдың қаңтарында қаза тапты. Оның өлімі туралы хабар 1885 жылдың ақпанында Жаңа Оңтүстік Уэльске жеткенде, үкімет әскер жіберуге және контингент шығындарын көтеруге уәде берді. Жаңа Оңтүстік Уэльс контингенті 522 сарбаз бен 24 офицерден тұратын жаяу әскер батальонынан және 212 сарбаздық артиллериялық батареядан құралды. Олар 1885 жылдың 3 наурызында Сиднейден теңізге шықты. Контингент 29 наурызда Суакинге жетті және шотландтықтардан, гренадерлерден және Колдстрим гвардиясынан тұратын бригадаға қосылды. Содан кейін олар 10 мың адамнан тұратын үлкен "төртбұрыш" формациясында Тамайға қарай жорық жасады. Ауылға жеткен соң, олар лашықтарды өртеп, Суакинге қайтты: үш австралиялық шайқаста жеңіл жарақат алды. Контингенттің көп бөлігі Нил өзеніне қарай шөл дала арқылы салынып жатқан теміржол құрылысында жұмыс істеуге жіберілді. Австралиялықтарға күзет міндеттері жүктелді, бірақ жақын арада түйе жасағы құрылып, 50 ерікті қатысты. Олар 6 мамырда Такдулға барлау сапарына шықты және 100-ден астам арабтың қаза тапқан немесе тұтқынға алынған қақтығысқа қатысты. 15 мамырда олар өткен наурыздағы шайқаста қаза тапқандарды жерлеу үшін соңғы рет жорық жасады. Теміржол артиллериясы Хандюбқа орналастырылып, бір ай бойы жаттығулар жасады, бірақ олар көп ұзамай Суакиндегі лагерьге қайта оралды.

Екінші Бура соғысы, 1899-1902

Британдықтардың Оңтүстік Африканың африканер бурлары қоныстанған аймақтарына енуі және одан туындаған ресурстар мен жер үшін бәсекелестік 1899 жылы Екінші бур соғысына әкелді. Британдық күштердің орналасуын болжап білген Оранж еркін мемлекеті мен Трансваал Республикасы президент Пол Крюгердің басшылығымен 1899 жылдың 11 қазанында соғыс жариялады, олар Британдық Натал және Кап колониясының аумақтарына терең шабуыл жасады. Соғыс басталғаннан кейін, Австралияның біріккен күшін жіберу жоспарлары британдық соғыс кеңсесі тарапынан кейінге шегерілді және алты отарлық үкіметтер британдық құралымдармен бірге қызмет ету үшін жеке контингенттер жіберді, олардың әрқайсысы Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Викториядан 125 адамнан тұратын екі эскадрон, ал қалған отарлардан бірер контингент жіберді. Бірінші әскерлер үш аптадан кейін келді, соғысқа дейін Англияда жаттығудан өткен Жаңа Оңтүстік Уэльс лансерлері асығыс түрде Оңтүстік Африкаға ауыстырылды. 22 қарашада лансерлер Белмонт маңында алғаш рет атысқа түсті, содан кейін шабуылдаушыларды ауыр жарақаттар келтіргеннен кейін кері шегінуге мәжбүр етті. Кішігірім жеңістерден кейін, британдықтар 1899 жылдың 10-17 желтоқсаны аралығындағы Қара аптада үлкен сәтсіздікке ұшырады, бірақ австралиялық бөлімшелер қатыспады. Виктория, Оңтүстік Австралия, Батыс Австралия және Тасманиядан келген жаяу әскерлердің алғашқы контингенттері 26 қарашада Кап-Таунға келді және полковник Джон Чарльз Хоадтың басшылығымен Австралия полкі деп аталды. Көтерілген жылдамдық қажеттілігіне байланысты, олар жақын арада атты жаяу әскерге айналдырылды. Желтоқсан айында Квинсленд пен Жаңа Оңтүстік Уэльстен қосымша бөлімшелер келді және көп ұзамай майданға жіберілді. Алғашқы жарақаттар 1900 жылдың 1 қаңтарында Саннисайдте болды, 250 Квинсленд атты жаяу әскері және канадалықтар, британдықтар мен артиллерия колоннасы Белмонттағы бурлар лагеріне шабуыл жасады. Патрульде болған Дэвид Маклеод пен Виктор Джонс бурлардың алдыңғы күзетшілерімен қақтығысқанда қаза тапты. Нәтижесінде екі сағатқа созылған шайқаста 50-ден астам адам өлтіріліп, тағы 40-ы тұтқынға алынды. Кейіннен 500 Квинсленд және Жаңа Оңтүстік Уэльс лансерлері 1900 жылдың ақпан айында Кимберли қоршауына қатысты. Қаңтар айында Коллензо, Стормберг, Магерсфонтейн және Спион-Копта үлкен жеңіліске ұшырағаннан кейін – және Лэдисмит әлі де қоршауда болған кезде – британдықтар ақпан айында Оранж еркін мемлекетіне қарсы бес дивизиядан тұратын қарсы шабуыл жасады. Шабуылдаушы күшке генерал-лейтенант Джон Френчтің басқаруындағы ат әскерінің дивизиясы, Жаңа Оңтүстік Уэльс лансерлері, Квинсленд атты жаяу әскері және Жаңа Оңтүстік Уэльс армиясының медициналық корпусы қосылды. Біріншіден, Кимберли Моддер өзені мен Магерсфонтейн шайқастарынан кейін босатылды, ал кері шегінген бурлар Паардебергте жеңілді, Жаңа Оңтүстік Уэльс атты мылтықтары бур генералын тапты. Британдықтар 1900 жылдың 13 наурызында Блумфонтейнге кірді, ал Лэдисмит босатылды. Аурулар тарала бастады, көптеген сарбаздар қайтыс болды. Дегенмен, алға жылжу жалғасты, мамыр айында Преторияға дейін 3000-нан астам австралиялықтар келді. Йоханнесбург 30 мамырда, ал бурлар 3 маусымда Преториядан кері шегінді. Жаңа Оңтүстік Уэльс атқыштары мен Батыс Австралиялықтар 12 маусымда Даймонд Хиллде тағы да шайқасқа қатысты. Мафекинг 17 мамырда босатылды. Африканер республикалары жеңіліске ұшырағаннан кейін бурлар әлі де қарсы тұрып, шағын коммандо бөлімшелерін құрып, британдық әскерлердің қозғалысын және жабдықтау желілерін бұзу үшін партизандық соғыс жүргізді. Бұл қарсылықтың жаңа кезеңі Австралия колонияларында жаңадан сарбаздарды жинауға және Бушмендер контингенттерін құруға әкелді. Бұл сарбаздар әдетте атқа міну және ату дағдылары бар, бірақ әскери тәжірибесі аз еріктілер болды. 1901 жылы Федерациядан кейін, жаңадан құрылған Австралия армиясының сегіз Австралиялық одақтастық ат батальоны Оңтүстік Африкаға жіберілді, бірақ олар соғыс аяқталғанға дейін аз шайқасқа қатысты. Партизандарға жабдықтау қажет болғандықтан, Кус де ла Рей батыс Трансваалдағы Эландс өзенінің бойындағы Бракфонтейнге қарсы 3000 бурлық күшпен аттанады. Постта көптеген қоймалар болды және оны 300 австралиялық және 200 родезиялық қорғады. Шабуыл 1900 жылдың 4 тамызында ауыр оқ атумен басталды, нәтижесінде 32 адам қаза тапты. Түнде қорғанысшылар қазба жұмыстарын жүргізіп, оқ-дәрі мен мылтық атысына төтеп берді. Көмекке келген күш бурлар тарапынан тоқтатылды, ал екінші колонна посттың бұрын босатылғанына сеніп кері қайтты. Қоршау 11 күнге созылды, осы кезеңде постқа 1800-нен астам снарядтар атылды. Қорғанысшылардың тапсырылу туралы шақыруларына құлақ аспағандықтан және майдандық шабуыл жасауға дайын болмағандықтан, бурлар ақырында кері шегінді. Эландс өзенінің қоршауы – соғыс кезінде австралиялықтардың маңызды жетістіктерінің бірі болды, пост 16 тамызда ақыры босатылды. Жауап ретінде британдықтар қарсы бүлік тактикасын қабылдады, оның ішінде үйлер мен егістерді өртеу, бур әйелдері мен балалары үшін концлагерлер құру, бурлардың жылдамдығын шектеу және теміржол байланысын қорғау үшін блокпосттар мен кедергілерді орнату сияқты шаралар қолданылды. Мұндай шаралар көп шығындарға әкелді және британдықтарға деген ашу-ызаны тудырды, бірақ олар көп ұзамай нәтиже берді. 1901 жылдың ортасына қарай, соғыстың басым бөлігі аяқталды, ал британдық атты бірліктері бурлардың үйлеріне немесе лагерьлеріне түнде шабуыл жасап, оларды басып тастады. 1901 жылдың соңғы айларындағы соғыстың сипатын көрсететін Жаңа Оңтүстік Уэльс атты мылтықтары 2919 км (1814 миль) сапар шегіп, 13 шайқасқа қатысты, 27 бурды өлтіріп, 15-ін жаралады және 5-і өлтіліп, 19-ы жараланған 196-сын тұтқынға алды. Басқа да маңызды австралиялық шараларға Слингерсфонтейн, Пинк Хилл, Реностеркоп және Хаартебестефонтейн кірді. Австралиялықтар әрқашан сәтті болған жоқ, соғыстың соңында бірнеше ауыр шығындарға ұшырады. 1901 жылдың 12 маусымында 5-ші Виктория атты мылтықтары Мидделбург маңындағы Вилмансрустте нашар қауіпсіздік салдарынан 150 бурдың шабуылына ұшырап, 19 қаза тапты және 42 жараланды. Алты австралиялыққа Виктория кресі сыйланды.

Боксерлер көтерілісі, 1900-01

Қытайда Боксерлер көтерілісі 1900 жылы басталды, ал көптеген батыс мемлекеттері, соның ішінде көптеген еуропалық державалар, АҚШ және Жапония өз мүдделерін қорғау үшін Қытай дала күшінің құрамына әскер жіберді. Маусым айында британ үкіметі Австралия колонияларының рұқсатын сұрап, Австралия эскадрильясының кемелерін Қытайға жіберді. Колониялар да қосымша көмек көрсетуге ұсыныс жасады, бірақ олардың әскерлерінің көпшілігі әлі де Оңтүстік Африкада болғандықтан, олар адам күшін теңіз күштеріне сенуге тиіс болды. Ұлыбритания Викториядан 200 адам, Жаңа Оңтүстік Уэльстен 260 адам және Оңтүстік Австралияның HMCS Protector кемесін, капитан Уильям Кресвеллдің басқаруымен қабылдады. Бұл күштердің көпшілігі өздерінің жағалауды қорғау рөлін орындау үшін кемелерді басқару және әскери қызметте оқытылған теңіз бригадасының резервінен құралған. Жаңа Оңтүстік Уэльстің әскери-теңіз контингенті арасында 200 әскери офицер мен теңізші, сондай-ақ Виктория казармасында штаб-пәтері орналасқан 50 тұрақты сарбаз болды, олар бастапқыда Екінші Бур соғысы үшін тіркелген. Солдаттар Қытайға баруға құштар болды, бірақ теңізшілер ретінде тіркелуден бас тартты, ал Жаңа Оңтүстік Уэльстің теңіз бригадасы өздерінің қатарында сарбаздарға қарсы болды. Армия мен теңіз күштері келісімге келіп, контингентті Жаңа Оңтүстік Уэльс теңіз жеңіл жаяу әскері деп атады. Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Викториядан келген контингенттер 1900 жылдың 8 тамызында Қытайға жөнелтілді. Тяньцзиньге жеткен австралиялықтар 8000 адамнан тұратын көпұлтты күшке 300 адам берді. Олар шайқасқа қатысу үшін кеш келді, бірақ Батыстың әскерлері Пекин қаласын басып алғаннан кейін қытай үкіметі паналаған деп саналатын Пао-Тинг-Фу бекінісіне шабуылға қатысты. Викториялықтар 7500 адамнан тұратын күшпен он күндік жорықпен фортқа барды, бірақ ол бұрыннан берілгенін көрді. Викториялықтар кейін Тяньцзиньде гарнизон құрды, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс контингенті Пекинде гарнизондық міндеттерді атқарды. HMCS Protector көбінесе Бохай теңізінде зерттеу, тасымалдау және курьерлік қызметтер үшін пайдаланылды, ал қараша айында елге қайтты. Австралияның әскери күштері 1901 жылдың 1 наурызында құрылды және Оңтүстік Африкадағы барлық отаршылдық күштер, жаңа күшке қосылды. 28 923 отаршыл сарбаз, оның ішінде 1457 кәсіби сарбаз, 18 603 жалақылы милиция және 8863 жалақысыз еріктілер кейіннен ауыстырылды. Жеке бөлімшелер әр түрлі отаршылдық заңдар бойынша басқарыла берді, 1903 жылғы Қорғаныс заңы барлық бөлімшелерді бір заңның аясына біріктіргенше. Бұл заң сонымен қатар тұрақты жаяу әскер бөлімдерін құруға тыйым салды және милиция күштерін өндірістік дауларда пайдалануға немесе Австралиядан тыс жерде қызмет етуге болмайтынын нақтылады. Алайда, сарбаздардың көпшілігі Азаматтық әскери күштер (CMF) деп аталатын милиция бөлімдерінде қалды. Жаңа Оңтүстік Уэльс әскери күштерінің бұрынғы қолбасшысы генерал-майор сэр Эдвард Хаттон 26 желтоқсанда Қауымдастық әскери күштерінің бірінші қолбасшысы болып тағайындалды және жаңа армияның біріктірілген құрылымын әзірлеуге кірісті. 1911 жылы лорд Китченердің баяндамасы бойынша Корольдік әскери колледж, Дунтроун құрылды, сондай-ақ жалпы ұлттық қызмет жүйесі енгізілді. Неміс теңіз құрылысының өсуі Адмиралтействоны өз позициясын өзгертуге итермеледі, нәтижесінде 1911 жылы Австралия Корольдік теңіз флоты құрылды, ол Одақ теңіз күштерін сіңіріп алды. 1913 жылдың 4 қазанында жаңа флот Сиднейдің басынан өтіп, бір шайқас крейсері, үш жеңіл крейсер және үш эсминецтен тұрды, ал бірнеше кемелер әлі құрылыс кезеңінде болды. Осының нәтижесінде теңіз флоты Бірінші дүниежүзілік соғысқа айтарлықтай күш ретінде кірді. Дегенмен, қызмет салалары бірыңғай басқару тізбесімен байланысты емес еді, әрқайсысы өз министріне есеп берді және жеке әкімшілік құрылымдары мен мемлекеттік ведомстволары болды.

Жаулық әрекеттердің басталуы

Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания Германияға соғыс жариялаған кезде, Австралия үкіметі дереу одан үлгі алып, премьер-министр Джозеф Кук 1914 жылдың 5 тамызында «Империя соғыста болса, Австралия да соғыста болады» деп мәлімдеді, бұл көптеген австралиялықтардың Ұлыбританияның кез келген соғыс жариялауы Австралияны автоматты түрде қамтиды деген сезімін көрсетеді. Бұл, өз кезегінде, сол кездегі Австралия халқының көп бөлігін құраған Ұлыбританияда туған азаматтар мен бірінші буын ағылшын-австралиялықтардың көптігіне байланысты болды. Шындығында, соғыс аяқталған кезде Австралия әскерінде қызмет еткендердің шамамен 20 пайызы Ұлыбританияда дүниеге келген. 1903 жылғы Қорғаныс заңының талаптарына сәйкес, қазіргі әскерлер шетелде қызмет ете алмайтындықтан, Австралия императорлық күштері (АИК) деп аталатын толық ерікті экспедициялық күш құрылды және 1914 жылдың 10 тамызында жұмысқа алу басталды. Үкімет бір жаяу әскер дивизиясы, бір жеңіл атты бригада және қолдау бөлімшелерінен тұратын 20 000 адам беруге уәде берді. Әскерге шақыру және ұйымдастыру негізінен аймақтық принцип бойынша жүргізілді және 1912 жылы жасалған жұмылдыру жоспарларына сәйкес іске асырылды. Бірінші қолбасшы генерал-майор Уильям Бриджес болды, ол сонымен қатар 1-ші дивизияның басшылығын да өз мойнына алды. Соғыс барысында Австралияның күш-жігері көбінесе құрлықтағы соғысқа бағытталды, бірақ шағын әуе және теңіз күштері де жұмылдырылды.

Германияның Жаңа Гвинеяны басып алуы

Соғыс басталғаннан кейін австралиялық әскерлер Германияның Тынық мұхитындағы колонияларының жақын орналасқандығынан кемелер қауіпсіздігіне төнген қауіпті азайту үшін жылдам әрекет етті. Австралияның әскери-теңіз экспедициялық күштері (АМЭК) – 2000 ерікті сарбаздан құралған, АИФ-тен тәуелсіз, бір жаяу әскер батальоны және 500 әскери-теңіз резервисі мен бұрынғы теңізшілерден тұратын күш, Уильям Холмс басшылығымен шапшаң құрылды. Күштің мақсаттары – Наурудағы, Каролин аралдарындағы Яптағы және Германиялық Жаңа Гвинеядағы Рабаулдағы радиостанциялар болатын. Күш 1914 жылдың 11 қыркүйегінде Рабаулға жетіп, келесі күні оны басып алды, Бита-Пака және Томадағы шайқастарда неміс және жергілікті қорғаушылардан қысқа ғана қарсылыққа тап болды. 1914 жылдың 17 қыркүйегінде Германиялық Жаңа Гвинея капитуляциялады. Австралиялықтардың жоғалғандары аз болды, оның ішінде шайқаста алты адам қаза тапты, бірақ барлығы 35 адаммен бірге AE1 суасты қайығының теңізде түсіп кеткені осы жоғалтуды күшейтті.

Галлиполи

АИФ 1914 жылы 1 қарашада Албани портынан бір конвоймен кемемен жөнелді. Сапар барысында конвойдың теңіз күзетінің бірі 8 қарашада Кокос аралы шайқасында неміс крейсерін жойып, жаңғыртты. Бұл Австралия Корольдік теңіз күштерінің кемелер арасындағы алғашқы шайқасы болды. Бастапқыда Англияға қосымша оқуға, содан кейін Батыс майданындағы әскери қызметке жіберілген австралиялықтар британдықтар бақылауындағы Мысырға жіберілді. Мақсаты – стратегиялық маңызды Суэц каналына қарсы түрік шабуылын болдырмау және Орталық державаларға қарсы жаңа майдан ашу болатын. Түркияны соғыстан шығаруды көздеген британдықтар Галлиполиде десанттық операция өткізуге шешім қабылдады. Оқу-жаттығулар мен қайта ұйымдастырудан кейін австралиялықтар британдық, үнді және француз әскерлерімен бірге науқанға қатысты. Британдық генерал Уильям Бёрдвуд басқаратын Австралия және Жаңа Зеландия біріккен әскер корпусы (Анзак) 1915 жылғы 25 сәуірде Галлиполи түбегіндегі Анзак шығанағына қонды. Сәттілікке жетсе, соғысты түбірінен өзгертуге мүмкіндік беретін Галлиполи науқаны дұрыс жоспарланбағандықтан, мақсатына жетпей, сегіз ай бойы қанды соғысқа ұласты. Австралиялықтардың жоғалғандары 26 111 адамды құрады, оның ішінде 8 141 адам қаза тапты. Австралиялықтар мен Жаңа Зеландиялықтар үшін Галлиполи науқаны екі елдің де әлемдік аренада тәуелсіз мемлекеттер ретінде қалыптасуымен және ұлттық сананың дамуымен байланысты маңызды кезең болды. Бүгінде, алғашқы десант күні – 25 сәуір Австралия мен Жаңа Зеландияда Анзак күні ретінде аталады. Жыл сайын екі елде де, сондай-ақ Түркияда мыңдаған адамдар жиналып, алғашқы Анзактардың батырлығы мен құрбандығын, сондай-ақ соғыста қаза тапқандардың барлығын құрметпен еске алады.

Мысыр мен Палестина

Галлиполиден шыққаннан кейін австралиялықтар Мысырға оралды және АИФ кеңейтілді. 1916 жылы жаяу әскер Францияға көшуді бастады, ал атты әскерлер түріктермен күресу үшін Таяу Шығыста қалды. Анзак атты дивизиясы мен Австралия атты дивизиясының австралиялық әскерлері Синай және Палестина кампаниясының барлық маңызды шайқастарында қатысты, Египеттің британдық бақылауына қауіп төндірген түрік әскерлерімен күресте шешуші рөл атқарды. Австралиялықтар алғаш рет Ливия шөлінде және Ніл аңғарында Сенуси көтерілісі кезінде шайқасқа түсті, оның барысында біріккен британдық күштер ауыр шығынмен түрікшіл ислам сектасын жеңді. Анзак атты дивизиясы 1916 жылдың 3-5 тамызы аралығында түріктерге қарсы Романи шайқасында да көзге түсті. Осы жеңістен кейін британдық күштер Синайда шабуылға шықты, бірақ ілгерілеудің қарқыны Суэц каналынан теміржол және су құбырының салыну жылдамдығымен шектелді. Рафа 1917 жылдың 9 қаңтарында басып алынды, ал Синайдағы соңғы кішкентай түрік гарнизондары ақпан айында жойылды. Әскерлер Палестинаға енді және Газаны басып алуға жасалған алғашқы сәтсіз әрекет 1917 жылдың 26 наурызында, ал екінші, сондай ақ сәтсіз әрекет 19 сәуірде болды. Үшінші шабуыл 31 қазан мен 7 қараша аралығында өтті, оған Анзак атты дивизиясы мен Австралия атты дивизиясы қатысты. Бұл шайқаста британдықтар толық жеңіске жетті, Газа-Бершеба желісін басып алып, 12 000 түрік сарбазын тұтқынға алды. Шешуші сәт – Австралияның 4-жеңіл атты бригадасы 6 км-ден астам шабуыл жасағаннан кейін, бірінші күні Бершебаны басып алу болды. Түрік бекіністері басып алынды, австралиялықтар Беер-Шебадағы құдықтарды басып алып, құнды суын және 700-ден астам тұтқынмен бірге 31 қаза тапқан және 36 жараланған әскерді қамтамасыз етті. Кейіннен австралиялық әскерлер түрік күштерін Палестинадан ығыстыруға көмектесті және Мугар қырқасындағы, Иерусалимдегі және Мегиддодағы шайқастарға қатысты. Түрік үкіметі 1918 жылдың 30 қазанында капитуляциялады. Жеңіл атты бөлімдері кейіннен 1919 жылы Мысырдағы ұлтшыл көтерілісті басуға жұмылдырылды, оны тиімділікпен және қатыгездікпен орындады, бірақ осы процесте көптеген қаза болды.

Батыс майдан

1916 жылы наурыз айында Мысырдан шыққан АИФ-тың бес жаяу әскер дивизиясы Франция мен Бельгияда әрекет етті. I Анзак корпусы кейін 1916 жылдың 7 сәуірінде Арментьерден оңтүстікке қарай тыныш секторда орналасты және келесі екі жарым жыл ішінде AIF Батыс майдандағы ірі шайқастарға қатысып, айтарлықтай беделге ие болды. Сомма шайқасының алғашқы күнінде қатысудан қалысқан болса да, бірнеше апта ішінде төрт австралиялық дивизия қамауға алынды. Сол жақ флангта орналасқан 5-дивизия 1916 жылы 19 шілдеде Фромлель шайқасында бірінші болып әрекет етті, бір күнде 5533 адам қаза тапты. 1-ші дивизия 23 шілдеде Позиерге шабуыл жасап, 27 шілдеде 2-ші дивизиямен алмастырған кезде 5 286 адам қаза тапты. Моуке фермасына тамыз айында шабуыл жасалып, жалпы саны 6300 адам қаза тапты. Соммеден қайта ұйымдасу үшін шығарылған кезде, АИФ тек 45 күн ішінде 23 000 адамнан зардап шекті. 15 сәуірде 1-ші және 2-ші дивизиялар Лагникорт маңында қарсы шабуылға ұшырады және қаладан бас тартуға мәжбүр болды, содан кейін оны қайтадан басып алды. 2-дивизия 3 мамырда басталған Бюллекурттың екінші шайқасына қатысып, Гинденбург сызығының бөліктерін басып алып, 1-дивизиямен алмастырғанға дейін ұстап тұруға қол жеткізді. 1917 жылы 7 маусымда II Анзак корпусы екі британдық корпуспен бірге Ипрден оңтүстікке қарай Фландрияда операция бастады. Шабуыл Мессин жотасының астына қойылған миллион фунт (454,545 кг) жарылғыш заттарды жарытумен басталды, бұл неміс траншеяларын жойды. Алдыңғы қадамға қарсылық болмады, ал келесі күні неміс қарсы шабуылдарына қарамастан, ол сәтті аяқталды. Мессин шайқасында австралиялықтардың қаза тапқандары 6800 адамды құрады. I Анзак корпусы кейін Бельгиядағы Үшінші Ипр шайқасына қатысып, 1917 жылдың қыркүйек пен қараша айлары аралығында Гелувельт алқабын басып алу науқанының бір бөлігі болды. 1918 жылы 21 наурызда неміс армиясы соғысты жеңу үшін соңғы күшін жұмсап, 113 шақырымдық майданға 63 дивизияны жіберіп, көктемгі шабуылға кірісті. Достасқандар кері шегінген кезде 3-ші және 4-ші дивизиялар оңтүстікке Сомма өзенінің бойындағы Амиенге қарай асықты. Шабуыл келесі бес ай бойы жалғасты және Франциядағы барлық бес АИФ дивизиясы бұл үрдісті тоқтатуға тырысты. Мамыр айының соңында немістер Парижге 80 шақырымға дейін жетті. Осы уақыт ішінде австралиялықтар Дернанкорт, Морланкорт, Виллерс Бретонне, Хангард Вуд, Хазебрук және Хамельде шайқасты. Хамельде Австралия корпусының қолбасшысы генерал-лейтенант Джон Монаш алғаш рет шабуылда ұшақтар, артиллерия және броньды техниканы біріктіріп қолданды. Неміс шабуылдары шілде айының ортасында тоқтады және қысқа уақытқа үзіліс болды, оның ішінде австралиялықтар "бейбіт шабуылдар" деп аталатын шабуылдар сериясын жүргізді. Көп ұзамай одақтастар өздерінің шабуылдарын бастады - "Жүз күндік шабуыл", ол соғысты аяқтады. 1918 жылдың 8 тамызынан бастап, шабуылға Амиенде шабуыл жасаған төрт австралиялық дивизия қатысты. Бұрын Хамельде қолданылған қару-жарақ техникасын пайдалану арқасында, Германия армиясы үшін "Қара күн" болған оқиғада елеулі табыстарға қол жеткізілді. Шабуыл төрт ай бойы жалғасты, Соммадағы екінші шайқаста австралиялық корпус Лихонс, Этинеем, Пройарт, Чуйн және Мон Сент-Квентинде шайқасты, содан кейін 1918 жылдың 5 қазанында Монбрехенде соғыстың соңғы жекпе-жегіне қатысты. АИФ 1918 жылдың 11 қарашасында қарулы келісім жарияланғанда, желіден шығарылды. Соғыста барлығы 416 806 австралиялық АИФ-ке қосылды және 333 000-ы шетелде қызмет етті. 61 508 адам қаза тауып, тағы 155 000 адам жарақат алды (жалпы зардап шеккендер саны 65%). Соғыс кезінде шетелдегі әскери қызметке шақыру туралы екі референдум жеңіліске ұшырады, бұл австралиялық күштердің ерікті мәртебесін сақтап қалды, бірақ қол жетімді жұмыс күшін, әсіресе, жауынгерлік күрестің соңына қарай кеңейтті. Нәтижесінде Австралия соғыста әскери міндеттілікке жүгінбеген екі армияның бірі болды. Соғыс Австралия қоғамына басқа да жолдармен қатты әсер етті. Шын мәнінде, көптеген австралиялықтар үшін елдің қатысуы оның халықаралық актер ретінде пайда болуының символы ретінде қарастырылады, ал бүгінде австралиялық сипат пен ұлт туралы көптеген түсініктер соғыс кезінде пайда болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 64 австралиялық Виктория крестімен марапатталды. Австралияның Корольдік әскери-теңіз флотының эсминдері де қысқа уақытқа қатысып, 1918 жылдың соңында Қара теңізде барлау жұмыстарын жүргізді. Басқа австралиялықтар Оңтүстік Ресейде ақ ресейлік генерал Антон Деникиннің британдық әскери миссиясында кеңесші болып қызмет етті, ал бірнешесі Сібірде адмирал Александр Колчакқа кеңес берді. Кейін олар Месопотамияда Даунстерфорс және Маллесон миссиясының құрамында қызмет етті, бірақ бұл миссиялардың мақсаты Түркияның Орта Шығыс және Үндістанға қол жеткізуіне жол бермеу болды және олар көп шайқасқа қатыспады. Австралиялықтардың Ресейде шайқасуға ерікті түрде келген себептерін болжауға болады, бірақ олардың саяси себептері болмауы ықтимал. Жалпы қаза болғандардың саны 10 өлген және 40 жарақат алған адамды құрады, Месопотамиядағы операциялар кезінде көптеген өлімдер аурудан болды.

Малаита, 1927 жыл

1927 жылы қазанда, 3 қазанда Малаита аралындағы Синалагуда Кваио тайпалары округтік офицерді және тағы он алты адамды өлтіргеніне жауап ретінде, жазалау экспедициясының құрамында Британдық Соломон аралдары протекторатына шақырылды. Бұл оқиға Малаита қырғыны деп белгілі болды. 14 қазанда Тулагиге келген кеме, үш взводтың құрға түсуін қорғау үшін Малаитаға бет алды, содан кейін сол аймақта қалды. Кеме экипажы жағадағы операцияларға қатыспады, тек логистикалық және байланыс қолдауын ғана көрсетті. Аделаида 23 қарашада Австралияға қайтып келді.

Испаниядағы азаматтық соғыс, 193639

Австралиялық еріктілердің шағын тобы Испания Азамат соғысының екі тарапында да шайқасты, бірақ олар негізінен Халықаралық бригадалар арқылы Испания Республикасын қолдады. Австралиялықтар өз бөлімшелерін құрудың орнына, британдық батальон және Линкольн батальоны сияқты басқа ұлттардың батальондарына бөлінді. Көпшілігі идеологиялық себептермен жетелерілген радикалдар болды, ал бірқатары – туған елдеріне соғысуға оралған испандық мигранттар еді. Кемінде 66 австралиялық ерікті болып тіркелді, олардың тек біреуі – консервативті католик Нюгент Булл, кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде RAF-та қызмет етіп қаза тапты – генерал Франсиско Франконың ұлтшыл күштері үшін соғысқандығы белгілі. Австралиялық солшылдар үшін, әсіресе Австралия Коммунистік партиясы және кәсіби одақтар үшін маңызды себеп болғанымен, соғыс халықтың айрықша қызығушылығын тудырмады және үкімет бейтараптық саясатын ұстанды. Республикалықтарға қарсылықты Б.А. Сантамария коммунизмге қарсы тұру негізінде ұйымдастырды, ұлтшылдыққа қолдау көрсету емес. Сондай-ақ, жекелеген оңшыл австралиялықтар ұлтшыл көтерілісшілермен бірге қызмет еткен болса да, олар халықтан қолдау алмады. Сол кезде шетелдік қарулы күштерде қызмет ету заңсыз болды, бірақ үкімет Испанияға әскери қызметке бару туралы ешқандай хабарлама алмағандықтан, ешқандай шара қолданылмады. Осының салдарынан, қайтып келген ардагерлер үкімет тарапынан да, Австралияның Қайтарылғандар мен әскери қызметкерлер лигасы (RSL) тарапынан да мойындалмады. Австралиялық еріктілердің саны басқа елдерден келгендермен салыстырғанда аз болғанымен, кемінде 14 адам қаза тапты.

Еуропа және Таяу Шығыс

Австралия 1939 жылдың 3 қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Германияға соғыс жарияланған кезде Австралия әскері шағын және соғысқа дайын емес еді. Екінші Австралия Императорлық күші (2-ші AIF) үшін сабақтасу қыркүйек айының ортасында басталды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағыдай еріктілердің көптеп ағылуы болмаса да, 1940 жылдың ортасына қарай әскери жастағы австралиялықтардың көп бөлігі әскери қызметке жазылды. 1939 және 1940 жылдары төрт жаяу әскер дивизиясы құрылды, олардың үшеуі Таяу Шығысқа жіберілді. RAAF ресурстары бастапқыда Империялық Әуе Оқу Схемасы (EATS) арқылы одақтас әуе күштерімен қызмет етуге авиаторларды даярлауға бағытталды, соның арқасында соғыс жылдарында шамамен 28 000 австралиялық оқытылды. Австралия әскерінің соғыстағы алғашқы ірі қақтығыстары Жерорта теңізі мен Солтүстік Африкада итальяндық күштерге қарсы болды. 1940 жылы жеңіл крейсер және бесеу ескі эсминец (нацистік пропаганда министрі Жозеф Геббельс оларды «Қақпақ темір флотилиясы» деп атады – кемелер мақтан тұтқан атау) британдық Жерорта теңіз флотының құрамында бірқатар операцияларға қатысып, бірнеше итальяндық соғыс кемелерін батырды. Армия алғаш рет 1941 жылдың қаңтарында, «Компас» операциясы кезінде 6-шы дивизиясы одақтас күштердің құрамына кірген кезде әрекетке кірісті. Дивизия 5 қаңтарда Бардияны және 22 қаңтарда Тобрукты шабуылдап, басып алды, екі қалада да ондаған мың итальяндық әскерлер тұтқынға алынды. 6-шы дивизия итальяндық армияны қууға қатысып, 4 ақпанда Бенгазиді басып алды. Ақпан айының соңында ол Грецияға қызмет ету үшін жіберілді, ал оның орнына 9-шы дивизия келді. 1941 жылы Жерорта теңізіндегі австралиялық күштер бірнеше науқандарға қатысты. Сәуір айында 6-шы дивизия, I корпустың басқа бөлімдері және бірнеше австралиялық соғыс кемелері Греция шайқасы кезінде Грецияны неміс басқынынан қорғауға тырысқан одақтас күштердің бір бөлігін құрады. Бұл науқанның соңында 6-шы дивизия Египетке және Критке көшірілді. Критідегі күштер мамыр айында Криті шайқасында шайқасты, ол да одақтастардың жеңілісімен аяқталды. Осы науқандарда 5000-нан астам австралиялық тұтқынға алынды, ал 6-шы дивизия қайтадан соғысқа дайын болу үшін ұзақ уақытты қайта құруға мұқтаж болды. Германия мен Италия да наурыздың соңында Солтүстік Африкаға шабуыл жасап, одақтас күштерін Египет шекарасына дейін кері тартты. 9-шы дивизия мен 7-ші дивизияның бригадасы Тобрукта қоршауға алынды; қазан айында британдық бөлімдер ауыстырғанға дейін маңызды портовый қаланы табысты қорғады. Маусым айында 7-ші дивизияның негізгі бөлігі, 6-шы дивизияның бригадасы және I корпустың штабы Виши Франциясына қарсы Сирия-Ливан науқанына қатысты. Қарсылық күткеннен күшті болды; австралиялықтар шайқастың көп бөлігіне қатысып, француздар шілде айының басында капитуляциялағанша ең көп шығынға ұшырады. Жерорта теңізіндегі австралиялық бөлімдердің көпшілігі Тынық мұхитындағы соғыс басталғаннан кейін 1942 жылдың басында Австралияға оралды. 9-шы дивизия Таяу Шығыста қалған ең ірі бөлім болды және маусым айында Эль-Аламейннің бірінші шайқасында және қазан айында Эль-Аламейннің екінші шайқасында маңызды рөл атқарды. Дивизия 1943 жылдың басында Австралияға оралды, бірақ RAAF эскадрильялары мен RAN соғыс кемелері 1943 жылдан бастап соғыстың соңына дейін Тунис науқанына және Италия науқанына қатысты. RAAF-тың Еуропадағы стратегиялық әуе шабуылындағы рөлі Австралияның Германияны жеңуге қосқан басты үлесін құрады. Шамамен 13 000 австралиялық авиатор 1940 жылдан бастап соғыс аяқталғанға дейін RAF Бомбардировкалау командасында ондаған британдық және бес австралиялық эскадрильяда қызмет етті. Австралиялықтар Бомбардировкалау командасының барлық ірі шабуылдарына қатысып, неміс қалалары мен нысандарына жасалған шабуылдарда ауыр шығынға ұшырады. Бомбардировкалау командасындағы австралиялық ұшақ экипажы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия әскерінің кез келген бөлімінде ең көп шығынға ұшырады және барлық австралиялық өлімдердің шамамен 20 пайызын құрады; 3486 адам қаза тапты және жүздеген адамдар тұтқынға алынды. Австралиялық авиаторлар жеңіл бомбалаушы және күрес эскадрильяларында 1944 және 1945 жылдары Батыс Еуропаны азат етуге қатысты, ал екі RAAF теңіз патрульдік эскадрильясы Атлант мұхиты шайқасында қызмет етті.

Азия және Тынық мұхит

1920-жылдардан бастап Австралияның қорғаныс ойлау жүйесі Британ империясының қорғаныс саясатымен, яғни «Сингапур стратегиясымен» үлкен дәрежеде басылып отырды. Бұл стратегия Сингапурдағы маңызды теңіз базасын салу және қорғауды қамтыды, сол арқылы үлкен британдық флот аймақтағы жапон агрессиясына жауап беретін болды. Осы мақсатта 1940 және 1941 жылдары Азиядағы австралиялық күштердің көп бөлігі Малайяда шоғырландырылды, себебі Жапония тарапынан туындаған қауіп күшейді. Дегенмен, Ұлыбританиямен ынтымақтастыққа баса назар аударғандықтан, Австралияда және Азия-Тынық мұхиты аймағында салыстырмалы түрде аз австралиялық әскери бөлімдер сақталды. 1941 жылы Жапониямен соғыс жақындағанда Австралияның қорғанысын жақсартуға шаралар қабылданды, бірақ олар жеткіліксіз болып шықты. 1941 жылдың желтоқсанында Тынық мұхитындағы Австралия армиясы 8-ші дивизиядан тұрды, оның көп бөлігі Малайяда орналасқан, сондай-ақ Австралияда жартылай даярланған және жабдықталған сегіз дивизия болды. RAAF-та 373 ұшақ болды, олардың көпшілігі ескірген оқу-жаттығу ұшақтары еді, ал RAN-ның Австралия суларында үш крейсері мен екі эсминеці болды. Австралия әскері Тынық мұхиты соғысының алғашқы айларында бірнеше жеңіліске ұшырады. Малайядағы 8-ші дивизия мен RAAF эскадрильясы 7 желтоқсанда жағалауға шыққан жапондық шабуыл күштерін тоқтата алмады. Британдық одақтас күштері қаңтар айының соңында Сингапурге қайтарылды, бірақ жапондықтар аралдың көп бөлігін басып алғаннан кейін 15 ақпанда капитуляциялауға мәжбүр болды. 1942 жылдың басында Рабаул, Амбон, Тимор және Явада австралиялықтардың шағын әскерлері де жеңіліске ұшырады. Жапондықтар 19 ақпанда Австралияның Дарвин қаласын одақтастардың базасы ретінде пайдалануын болдырмау үшін қатты бомбалады. 1942 жылдың басында 22 000-нан астам австралиялық тұтқынға алынып, жапондықтардың қамауындағы қиын жағдайларға түсті. Тұтқындар дұрыс тамақтандырылмады, медициналық көмекке қол жеткізе алмады және күзетшілер тарапынан жиі ұрып-сапалап, тіпті өлтірілді. Нәтижесінде 8 296 австралиялық тұтқын қамауда қайтыс болды. Тынық мұхитындағы одақтастардың жедел жеңілісі көптеген австралиялықтарды жапондықтардың Австралия құрлығын басып алуы мүмкін деген қорқынышқа салды. 1942 жылдың басында Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінің бір бөлігі мұны ұсынғанмен, Жапон Императорлық Бас штабы оны мүмкін емес деп шешті және Австралияны АҚШ-тан оқшаулау стратегиясын қабылдады, Жаңа Гвинея, Соломон аралдары, Фиджи, Самоа және Жаңа Каледонияны басып алу арқылы. Одақтастар бұл фактіні сол кезде білмеді, сондықтан Австралия әскері басып алу қаупіне қарсы тұру үшін айтарлықтай кеңейтілді. 1942 жылдың басында Австралияға АҚШ армиясы мен әскери-әуе күштерінің көптеген бөлімдері келді, ал австралиялық әскерилер наурыз айында генерал Дуглас Макартурдың жалпы басшылығына бағынды. 1942 және 1943 жылдары Жаңа Гвинеядағы науқанда австралиялықтардың рөлі маңызды болды. Порт-Морсбиге әскерлерді түсіруге жасалған әрекет Коралл теңізі шайқасында жеңіліске ұшырағаннан кейін, жапондықтар стратегиялық маңызды қаланы Оуэн Стэнли таулары мен Милн шығанағы арқылы құрлық арқылы басып алуға тырысты. Австралия армиясының бөлімдері Кокода жолындағы науқанда және Милн шығанағы шайқасында RAAF және USAAF қолдауымен осы шабуылдарды жеңді. Австралия мен АҚШ әскерлері Папуаның солтүстік жағалауындағы жапондық базаларға шабуыл жасап, оларды қиын шайқаста басып алды. Австралия армиясы 1943 жылдың қаңтарында Вау қаласын басып алуға жасалған жапондық әрекетті де жеңіп, сәуір айында Саламауа-Лэй жорығында шабуылға шықты. 1943 жылдың соңында 7-ші және 9-шы дивизиялар «Картуль» операциясында маңызды рөл атқарды, Лаэдің шығысы мен батысына қонды және Хуон түбегін қорғады. 1942 және 1943 жылдары Австралия құрлығына шабуылдар жасалды. Жапондық су асты кемелері 1942 жылдың мамыр-тамыз айларында және 1943 жылдың қаңтар-маусым айларында Австралия жағалауында жұмыс істеді. Бұл шабуылдар Австралия мен АҚШ және Австралия мен Жаңа Гвинея арасындағы одақтастардың жабдықтау желілерін кесіп тастауға бағытталған, бірақ сәтсіз аяқталды. 1943 жылдың 14 мамырында Брисбен маңында жапондық су асты кемесі AHS Centaur ауруханалық кемесін батырып жіберді, нәтижесінде 268 адам қаза тапты. Жапондық ұшақтар сонымен қатар Австралияның солтүстігіндегі одақтас базаларына қарсы әуе шабуылын жүргізді, олар Голландияның Шығыс Үндістанындағы жапондық позицияларға қарсы Солтүстік-Батыс аймақтық науқанды жүргізу үшін пайдаланылды. 1944 жылдан бастап Австралияның Тынық мұхиты соғысындағы рөлі төмендеді. Тынық мұхитындағы АҚШ күштерінің артқан саны Австралия әскерін қажетсіз етіп, еңбек тапшылығы үкіметті соғыс өндірісін арттыру үшін қарулы күштердің мөлшерін азайтуға мәжбүр етті. Дегенмен, үкімет Австралия әскерінің белсенді болуын қалады және Макартурдың оларды салыстырмалы түрде маңызсыз науқандарда пайдалану туралы ұсыныстарын қабылдады. 1944 жылдың соңында австралиялық әскерлер мен RAAF эскадрильялары Жаңа Гвинеяның шығысы, Жаңа Британия және Бугенвильдегі АҚШ гарнизондарын алмастырып, сол жердегі қалған жапондық күштерді жою немесе ұстап тұру мақсатында шабуылдар жасады. 1945 жылдың мамырында I корпус, Австралияның Бірінші тактикалық әуе күштері және USAAF мен USN бөлімдері Борнео жорысын бастады, ол соғыс аяқталғанға дейін жалғасты. Бұл науқандар Жапонияның жеңілісіне аз үлес қосты және әлі де даулы болып табылады. 1945 жылдың 15 тамызында Жапония капитуляциялағаннан кейін Австралия Борнеоның көп бөлігін және шығыс Голландиялық Шығыс Үндістанды британдық және голландтық колониялық үкіметтер қайта орнатылғанға дейін бақылауға алды. Австралия билігі жапондық қызметкерлерге қатысты бірқатар соғыс қылмыстары бойынша сот процестерін де өткізді. Соғыс кезінде 993 000 австралиялық әскери қызметке жазылды, ал 557 000-ы шетелде қызмет етті. Зардап шеккендердің арасында 39 767 қаза тапқан және тағы 66 553 жараланған адам болды. Австралиялықтарға 20 Виктория кресі марапатталды. Австралиялық тұрақты армиясы 1947 жылдың 30 қыркүйегінде құрылды, ал CMF 1948 жылдың 1 шілдесінде қайта құрылды.

Жапонияның оккупациясы, 194652

Соғыстан кейінгі алғашқы кезеңде Австралия Жапонияны одақтас күштермен басып алуға, Австралия, Ұлыбритания, Үндістан және Жаңа Зеландия күштерін қамтитын Британдық одақтастық әскерлерінің (BCOF) құрамында маңызды күштер салды. 1946 жылы австралиялық контингент бір жаяу әскер бригадасынан, төрт әскери кемеден және үш истребитель эскадрильясынан тұратын, барлығы 13 500 адамды құрады. Австралия армиясының құрамына бастапқыда 1946 жылдың ақпан айында Жапонияға келген және Хиросима префектурасында дислокацияланған 34-бригада кірді. Окупациялық міндеттер үшін құрылған үш жаяу әскер батальоны 1949 жылы Корольдік Австралия полкінің 1-ші, 2-ші және 3-ші батальондары болып бекітілді, ал 34-бригада 1948 жылдың желтоқсанында Австралияға оралғанда 1-ші бригадаға айналды, соғыстан кейінгі тұрақты армияның негізін қалады. Осы кезден бастап Австралия армиясының Жапонияны басып алудағы үлесі бір толық емес батальонға дейін азайтылды. Австралия күштері 1951 жылдың қыркүйегіне дейін, BCOF операцияларын тоқтағанға дейін Жапонияда қалды, бірақ сол кездегі бірліктердің көпшілігі 1950 жылы Корей соғысы басталғаннан кейін Корей түбегіндегі шайқастарға жіберілді. RAAF құрамында No. 76, 77 және 82 эскадрильялары RAAF-тың 81-қанатының құрамында P-51 Mustang ұшақтарымен, бастапқыда 1946 жылдың наурызынан бастап Бофуда, ал 1948 жылы Ивакуниге ауыстырылды. Алайда, 1950 жылы Жапонияда тек No. 77 эскадрильясы қалды. Осы кезеңде Жапонияда жалпы он RAN әскери кемесі қызмет етті, оның ішінде HMA Ships Australia, Hobart, Shropshire, Arunta, Bataan, Culgoa, Murchison, Shoalhaven, Quadrant және Quiberon, сондай-ақ HMAS Ships Manoora, Westralia және Kanimbla да қолдау көрсетті.

Алдын ала жоспарлау және міндеттемелер

Салқын соғыстың алғашқы жылдарында Австралияның қорғаныс жоспарлауында, Батыс әлемі мен Шығыс блогы елдері арасындағы жаһандық соғыс болған жағдайда, Біріккен Ұлттар Ұйымы аясында немесе АҚШ немесе Ұлыбритания жетекшілігіндегі коалицияның құрамында ұжымдық қауіпсіздік шараларына сәйкес күштерді аттандыру қажеттігі көзделіпті. Австралия күштерінің операциялар жүргізуі ең мүмкін аймақ ретінде Таяу Шығыс қарастырылған, онда олар британ күштерімен бірлесіп жұмыс істеуі күтілген. Алғашқы міндеттемелерге 1948-1949 жылдардағы Берлин әуе көпіріне RAAF ұшақ экипаждарының қатысуы және 1952-1954 жылдар аралығында No. 78-ші эскадрильясының Жерорта теңізіндегі Мальтаға орналастырылуы кірді. Сонымен қатар, қорғанысқа дайындық шараларына 1951 жылы Әскер, RAAF және ӘКФ-ның азаматтық күштері үшін кадрларды қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық қызмет схемасын енгізу кірді.

Корея соғысы, 1950-53 жж.

1950 жылғы 25 маусымда Солтүстік Корея армиясы (KPA) Оңтүстік Корея шекарасын кесіп, бір аптадан кем уақыт ішінде құлаған Сеул қаласына қарай жылжыды. Солтүстік кореялық күштер Пусан портына қарай жол тартты және екі күннен кейін АҚШ Оңтүстік Кореяға көмек көрсетуді ұсынды. Жауап ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі мүше мемлекеттерден Солтүстік Кореяның шабуылын тойтаруға көмектесуді сұрады. Австралия бастапқыда No. 77 эскадрильясының P-51 Mustang ұшақтарын және 3-ші батальонның, Корольдік Австралия армиясының (3 RAR) жаяу әскерлерін жөнелтті. Екеуі де BCOF құрамында Жапонияда орналасқан еді. Сонымен қатар, ол Кореядағы Британдық Достастық күштеріне жабдықтау және қолдау қызметкерлерінің көп бөлігін қамтамасыз етті. "HMAS Shoalhaven" фрегаты мен "HMAS Bataan" эсмингісі де қатысты. Кейіннен әскери күшке ұшақ тасымалдаушы соққы тобы қосылды. 28 қыркүйекте Пусанға 3 RAR келген кезде Солтүстік кореялықтар Инчхонға десанттан кейін шегініп жатты. БҰҰ Жоғарғы Бас қолбасшысы генерал Дуглас Макартур басқарған шабуыл күштерінің құрамында батальон солтүстікке қарай жылжыды және 22 қазанда Пхеньян маңындағы Йонгжу шайқасында алғашқы ірі шайқасқа қатысты, содан кейін Ялу өзеніне қарай жылжыды. 1950 жылғы 25-26 қазанда Куджин және 1950 жылғы 29 қазанда Чонджудағы басқа да сәтті әрекеттер жасалды. Солтүстік Кореяның жоғалтулары ауыр болды, ал Австралияның жоғалтуларының ішінде олардың командирі, подполковник Чарльз Грин болды, ол шайқастан кейін артиллериядан асқазанға жарақат алды және екі күннен кейін, 1 қарашада жарақатынан көз жұмды. Осы арада қазан айының соңғы апталарында қытайлықтар ҚХА қалдықтарын нығайту үшін Ялу өзенінен Халықтық еріктілер армиясының 18 дивизиясын көшірді. АҚШ және Оңтүстік Корея барлау қызметі байқамағанда, 13-ші армия тобы 16 қазанда шекараны кесіп, Солтүстік Кореяға еніп, қарашаның басында 9-шы армия тобының 12 дивизиясымен күшейтілді; барлығы 30 дивизия, 380 000 адамнан тұрады. 3 RAR 5 қарашада Пакчонда қытайлықтарға қарсы алғашқы шайқасын өткізді. Шайқас батальонға ауыр шығын келтірді және қытай дивизиясын тоқтатқанмен, жаңа батальон командирі қызметтен босатылды. Қытайдың араласуынан кейін БҰҰ күштері бірден-бір шайқастарда жеңіліске ұшырады және 3 RAR 38-ші параллельге кері шегінуге мәжбүр болды. 1951 жылы Австралиялық әскерлер тағы екі ірі шайқасқа қатысты, ал біріншісі кейін Капьон шайқасы деп аталды. 22 сәуірде қытайлық күштер Капьон аңғарына шабуыл жасап, Оңтүстік Корея қорғаныстарын кері шегінуге мәжбүр етті. Австралиялық және канадтық әскерлерге қытайлықтардың бұл ілгерілеуін тоқтату туралы бұйрық берілді. Бір түнгі шайқастан кейін Австралиялықтар өздерінің позицияларын қайта басып алды, 32 адам қаза тауып, 59 адам жарақат алды. 1951 жылдың шілдесінде Австралиялық батальон Канада, Ұлыбритания, Австралия, Жаңа Зеландия және Үндістанның біріккен 1-ші Достастық дивизиясының құрамына кірді. Екінші ірі шайқас Командо операциясы кезінде болды және қытайлықтар Имджин өзенінің иіліміндегі шығыңқы жерге шабуыл жасағаннан кейін болды. 1-ші Достастық дивизиясы 3 қазанда қарсы шабуыл жасап, Марянг-Сан шайқасында 355-ші және 317-ші төбелерді басып алды; бес күннен кейін қытайлықтар шегінді. Австралиялықтардың жоғалтуларының ішінде 20 адам қаза тауып, 104 адам жарақат алды. Соғысқа қатысушы тараптар Бірінші дүниежүзілік соғысқа ұқсас, адамдар тұйық траншеяларда, нығайтылған бекіністерде және тікенді сыммен қоршалған қорғандарда өмір сүрді. 1951 жылдан бастап соғыс аяқталғанға дейін 3 RAR дивизияның позицияларының шығыс жағында Имджин өзенінің солтүстік-шығысындағы төбелерде траншеяларды ұстады. Олардың қарсысында қытайлықтардың қатаң қорғалған позициялары орналасқан еді. 1952 жылдың наурыз айында Австралия құрлықтағы күштерін екі батальонға дейін арттырып, 1 RAR жіберді. Бұл батальон Кореяда 12 ай болды, содан кейін 1953 жылдың сәуірінде 2 RAR алмастырды. Австралиялықтар соңғы шайқасын 1953 жылдың 24-26 шілдесінде өткізді, 2 RAR Самичон өзенінің бойындағы қытайлықтардың күшті шабуылын тойтарды және бес адам қаза тауып, 24 адам жарақат алды. 1953 жылдың 27 шілдесінде жауынгерлік әрекеттер тоқтатылды. Соғыста 17 808 Австралиялық қызмет етті, 341 адам қаза тауып, 1216 адам жарақат алды және 30 адам тұтқынға алынды.

Малайялық төтенше жағдай, 1950-1960 жылдар

Малайзиядағы төтенше жағдай 1948 жылдың 18 маусымында Малайзия Коммунистік партиясының (МКП) мүшелері үш плантация басшысын өлтіргеннен кейін жарияланды. Австралияның қатысуы 1950 жылдың маусымында басталды, британдықтардың өтініші бойынша No. 1 эскадрильядан алты Lincoln және No. 38 эскадрильядан бір топ Dakota Сингапурға Британдық Одақтастықтың Қиыр Шығыс Әуе Күштерінің (FEAF) құрамына қосылу үшін келді. Dakota кейіннен жүк тасымалдауға, әскерлерді жылжытуға, парашютшілерді және үнқағаздарды тастауға қолданылды, ал Lincoln бомбалаушылары Коммунистік Террористтердің (КТ) джунглидегі базаларына қарсы бомбалау шабуылдарын жүргізді. RAAF ерекше табысқа жетті, және "Термит" операциясы деп аталған миссияның бірінде бес Lincoln бомбалаушысы 181 коммунистік лагерьті жойды, 13 коммунисті өлтірді және біреуін қарсыласуға мәжбүр етті, бұл RAF және жер күштерімен бірлескен операция болды. Австралияның жер күштері 1955 жылдың қазанында Алыс Шығыс Стратегиялық Резервінің құрамында Малайяға жөнелтілді. 1956 жылдың қаңтарында Малайзия түбегіне алғашқы австралиялық жер күштері орналастырылды, олар Корольдік Австралиялық полкінің (2 RAR) 2-ші батальонынан тұрды. 2 RAR келесі 20 айда негізінен "тазалау" операцияларына қатысты, 28-ші Британдық Одақтастық бригадасының құрамында КТ джунгли базаларының маңында кең көлемді патрульдік жүргізді. Жаумен байланыс сирек болды және нәтижелер шамалы болды, салыстырмалы түрде аз адам өлтірілді. 2 RAR 1957 жылдың қазанында Малайзиядан шығып, оның орнына 3 RAR келді. 3 RAR алты апта джунглиде оқудан өтті және Перак пен Кедахтың джунглиіне МКП көтерілісшілерін кері қайтаруға кірісті. Жаңа батальон кеңінен патрульдік жүргізді және азық-түлікпен қамтамасыз ету операцияларына және тұзақтарға қатысты. Бұл жолы да байланыс шектеулі болды, бірақ 3 RAR өзінің алдыңғысына қарағанда сәттірек болды. 1959 жылдың соңында МКП-ға қарсы операциялар соңғы кезеңіне жетіп, коммунистердің көпшілігі Таиланд шекарасынан кері шегінді. 3 RAR 1959 жылдың қазанында Малайзиядан шығып, оның орнына 1 RAR келді. Шекарада патрульдік қызмет атқарған 1 RAR көтерілісшілермен байланыс орнатпады, ал 1960 жылдың қазанында оны 2 RAR алмастырды, ол 1963 жылдың тамызына дейін Малайзияда қалды. Малайзиядағы төтенше жағдай 1960 жылдың 31 шілдесінде ресми түрде аяқталды. 1961 жылы АҚШ-тан үш S эсминеці Q класының ескі эсминецтерін алмастыру үшін сатып алынды. Дәстүрлі түрде, RAN Корольдік Теңіз Флотының үлгілеріне негіделген жобаларды сатып алатын, ал американдық эсминецтерді сатып алу маңызды оқиға болды. 1965 жылы және 1967 жылы флотка қосылды. Басқа жобалар алты фрегат салуды, авианосецті су астына қарсы ролге қайта жабдықтауды, он Wessex тікұшағын сатып алуды және алты S сатып алуды қамтыды. RAAF 1967 жылы алғашқы Mirage истребителдерін алып, No. 3, No. 75 және No. 77 эскадрильяларын олармен жабдықтады. Сондай-ақ, қызмет американдық F 111 шабуылдаушы ұшақтарды, C 130 Hercules көліктік ұшақтарын, P 3 Orion теңіз барлау ұшақтарын және итальяндық Macchi оқу ұшақтарын алды.

Индонезия-Малайзия қарсыласы, 196266

Индонезия-Малайзия қақтығысы 1962 жылдан 1966 жылға дейін Ұлыбритания Достастығы мен Индонезия арасында Малайзия Федерациясын құру мәселесі бойынша жүрді. Достастық жаңа мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тырысты. Соғыс шектеулі сипатта болды және негізінен Борнео аралында өтті, бірақ Малайя түбегіне Индонезияның теңіз және әуе шабуылдары да жасалды. Австралияның Малайзияның қауіпсіздігіне берген әскери міндеттемелерінің бір бөлігі ретінде, армия, теңіз және әуе күштерінің бөлімдері Алыс Шығыс стратегиялық резервінің құрамында орналастырылды. Австралия үкіметі Индонезиямен соғысқа араласудан сақтанды және бастапқыда қатысуын тек Малайя түбегін қорғаумен шектеді. Екі рет австралиялық әскерлер 3 RAR құрамында Лабис пен Понтианда теңіз және әуе шабуылдарынан келген басқыншыларды тазалауға көмектесті. 3 RAR 1965 жылдың наурыз айында Борнеоға жіберілді және шілде айының соңына дейін Саравакта қызмет етті, шекараның екі жағында да операциялар жүргізді. Батальон Индонезия күштерімен төрт ірі және бірнеше ұсақ қақтығыстарға қатысты, оның ішінде Сунгеи Коемба, Киндау және Бабангта индонезиялықтарға ауыр шығын келтірді, сондай-ақ екі мина оқиғасында зардап шекті. 4 RAR 1966 жылдың сәуір және тамыз аралығында салыстырмалы түрде оқиғасыз сапар жасады, сонымен қатар шекарадан өтіп, бірнеше рет индонезиялықтармен сәтті шайқасты. Басқа бөлімшелерге артиллерия мен инженерлер кірді, ал бірнеше RAN кемелері Борнеодағы Индонезия позицияларын атқылап, Сингапур бұғазында басқыншыларды қайтарды. Борнеодағы операциялар өте сезімтал болды және Австралияда олар туралы аз мәлімделді, ал шекарадан тыс миссияларға қатысу туралы ресми мәлімдеме тек 1996 жылы жасалды. 1966 жылдың басында Индонезияда генерал Сухарто билікке келген әскери төңкерістен кейін 1966 жылдың тамызында қақтығысты аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылды. Осының салдарынан Австралия 1960-шы жылдардың басында Оңтүстік Вьетнамды қолдады. 1961 және 1962 жылдары Оңтүстік Вьетнам үкіметінің басшысы Нго Динь Дием коммунистік Солтүстік Вьетнамның қолдауымен күшейіп келе жатқан бүлікшілдікке жауап ретінде АҚШ пен оның одақтастарынан көмек сұрады. Австралия Вьетнамдағы Австралия армиясының оқу тобынан 30 әскери кеңесші ұсынды, олар жай ғана "Команда" деп аталды. Олар 1962 жылдың шілде-тамыз айларында келді, бұл Австралияның соғысқа қатысуының бастамасы болды. 1964 жылдың тамызында RAAF Вунг-Тау портына Caribou көлік ұшақтарын жіберді. Алайда, Оңтүстік Вьетнамдағы қауіпсіздік жағдайы нашарлағандықтан, АҚШ 1965 жылдың басына қарай өзінің қатысуын 200 000 жауынгерлік әскерге дейін арттырды. Австралия да жердегі күштерін жіберді, 1 RAR-ді 1965 жылдың маусым айында АҚШ-тың 173-ші әуе десант бригадасымен бірге Бьен-Хоа провинциясында қызмет етуге жіберді, және ол кейін бірнеше маңызды шайқастарға қатысты, оның ішінде Gang Toi, Crimp операциясы және Suoi Bong Trang. Бұл шайқас австралиялықтарға Фуок Туй провинциясының үстемдігін алуға мүмкіндік берді және 1 АТФ қайтадан сынға алынбады. 1967 жылдың ақпан айында австралиялықтар соғыстағы ең көп шығынға ұшырады, бір апта ішінде 16 адам қаза тауып, 55 адам жарақат алды, олардың көп бөлігі Операция Бриби кезінде болды. Алайда, Фуок Туй провинциясы 1967 жылы бірте-бірте бақылауға алынды, австралиялықтар уақыт өте келе одан әрі операцияларды жүргізуге көбірек уақыт жұмсады. 1 АТФ кейіннен 1968 жылғы Тет шабуылы кезінде және кейіннен 1968 жылдың мамыр және маусым айларында Коралл-Балморал шайқасында Кобург операциясының бөлігі ретінде астанаға қарсы коммунистік қозғалысты тоқтату үшін Сайгонға апаратын инфильтрациялық жолдарға орналастырылды. Өртке қарсы базалар Коралл мен Балморалда австралиялықтар Түнгі Вьетнам армиясымен және Вьет Конгтың негізгі күштерімен батальондық және полктік күштерде алғаш рет дәстүрлі соғыс кезінде шайқасты. 26 күндік ұрыс кезінде австралиялықтардың қаза тапқандары 25 адамнан және 99 адамнан құралды, ал коммунистердің қаза тапқандары 267 адамды құрады, 60 адам қаза тапқан, 7 адам жараланған және 11 адам тұтқынға алынды. Австралияның басқа да маңызды әрекеттеріне 1969 жылдың маусым айында Бин Ба, 1968 жылдың желтоқсанының соңында және 1969 жылдың басында Хат Дих және 1971 жылдың маусым айында Лонг Ханх кірді. Австралияның қатысуының ең жоғары кезінде 1 АТФ-да 8500 сарбаз болды, оның ішінде үш жаяу әскер батальоны, бронь, артиллерия, инженерлер, логистика және авиация бөлімшелері қолдау көрсетті. RAAF-тың үшінші бөлімшесі, No. 2 эскадрилья RAAF, Канберра бомбалаушыларын ұшатын, 1967 жылы жіберілді, ал төрт RAN эсминдері Солтүстік Вьетнам жағалауларында АҚШ патрульдеріне қосылды. Австралияның әскерін шығаруы тиімді түрде 1970 жылдың қараша айында басталды. Вьетнамды вьетнамизациялаудың жалпы стратегиясының нәтижесінде және Австралия үкіметі соғысқа қатысуын азайтуға ниеттенгендіктен, 8 RAR өзінің міндеттемесі аяқталғаннан кейін ауыстырылмады. 1 АТФ қайтадан тек екі жаяу әскер батальонына дейін қысқартылды, бірақ маңызды бронь, артиллерия және авиациялық қолдауы сақталды. Австралияның жауынгерлік күштері 1971 жылы кезең-кезеңмен шығарылып, 1 АТФ қазан айында операцияларын тоқтатты. Ал кеңесшілер Оңтүстік Вьетнамдық әскерлерді оқыту үшін 1972 жылдың 18 желтоқсанында Gough Whitlam-ның жаңадан сайланған Лейборист үкіметімен шығарылғанға дейін қалды. Соңғы австралиялық күштер 1973 жылы толығымен шығарылды. Вьетнам соғысы Австралияның ең ұзақ және ең даулы соғысы болды және бастапқыда кең қолдауға ие болғанымен, елдің әскери қатысуы артқан сайын қарсы соғыс қозғалысы күшейді. 50 000-нан астам австралиялықтар Вьетнамда қызмет етті; 519 қаза тауып, 2 398 жарақат алды. Төрт адам Виктория кресімен марапатталды. Интеграцияланған басқару құрылысының қажеттілігі Вьетнам соғысындағы Австралия армиясының тәжірибесі кезінде көбірек назар аударды. Whitlam Лейборист үкіметі кейіннен 1973 жылы бес қорғаныс министрлігін (Қорғаныс, Теңіз күштері, Армия, Әуе күштері және Жабдықтау) бірыңғай Қорғаныс министрлігіне біріктірді, ал Ұлттық қызмет схемасы бойынша шақыру жойылды. Бүгінде ADF Канберрадағы Рассел кеңселерде орналасқан және Әуе, Жер, Теңіз және Арнайы операциялар басқаруларына бөлінген. Сонымен қатар, Солтүстік басқару Дарвинде орналасқан және Солтүстік Австралиядағы операцияларға жауапты.

Австралияның қорғанысы, 1980 және 1990 жылдар

1970-ші жылдарға дейін Австралияның әскери стратегиясы «Алдыңғы Қорғаныс» тұжырымдамасына негізделген болатын. Оған сәйкес, Австралияның әскери және теңіз күштерінің міндеті – Австралия аймағындағы қауіп-қатерлерге қарсы тұру үшін одақтас күштермен ынтымақтастықпен әрекет ету еді. 1969 жылы АҚШ-тың Гуам доктринасын қабылдауы және 1970-ші жылдардың басында Ұлыбританияның «Суэцтен шығысқа қарай» шығуынан кейін Австралия өзін-өзі қамтамасыз етуге және Австралия құрлығын қорғауға баса назар аударған қорғаныс саясатын қабылдады. «Австралияны қорғау саясаты» деп аталған бұл саясат Австралияның қорғаныс жоспарын елдің солтүстік теңіз бағыттарын («ауа-теңіз кеңістігін») ықтимал шабуылдан қорғауға бағыттады. Осы мақсатқа жету үшін АҚК өз әскери базаларынан жау күштеріне соққы беру және Австралия континентіне жасалатын шабуылдарды тойтару қабілетін арттыру үшін қайта құрылды. Бұл Теңіз күштері мен Әуе күштерінің мүмкіндіктерін арттыру және әскери бөлімдерді Солтүстік Австралияға орналастыру арқылы іске асырылды. Осы кезеңде АҚК-ның Австралиядан тыс жерде операциялық міндеттердегі әскери бөлімшелері болған жоқ. Бірақ 1987 жылы АҚК «Моррис Дэнс» операциясы аясында алғашқы операциялық жұмысын жүзеге асырды. Осы операцияда бірнеше әскери кемелер мен мотострелоктер ротасы 1987 жылғы Фиджи төңкерісіне жауап ретінде Фиджи суларына орналастырылды. Бұл шара сәтті болғанымен, АҚК-ның күтпеген жағдайларға жылдам жауап беру қабілетін арттыру қажеттігін көрсетті. Осы кезеңде Австралия 1971 жылы сыртқы шабуылдардан қорғану үшін келісілген «Бес елдің қорғаныс шаралары» (FPDA) аясында Малайзиядағы күштерін сақтап қалды. Бұл міндеттеме бастапқыда маңызды әуе, құрлық және теңіз күштерін қамтыды. Алайда, 1973 жылы Сингапурдан жаяу әскер батальоны және 1988 жылы екі «Мираж» эскадрильясы шығарылып, бұл күштер біртіндеп қысқартылды. Содан бері «Орион» теңіздік патрульдік ұшақтары, техникалық персонал және «Rifle Company Butterworth» деп аталатын жаяу әскер ротасы, сондай-ақ кейде F/A 18 «Хорнет» истребительдері орналастырылып келеді. Соғыс суының соңғы онжылдықтарында Австралиялық су асты кемелері Азия суларында бірқатар құпия бақылау миссияларын жүргізгендігі хабарланды. Әуе және Теңіз күштерінің бөлімдері де аймақтағы совет кемелері мен су асты кемелерінің қозғалысын бақылауға қатысты. Содан бері «Орион» ұшақтары «Gateway» операциясы аясында теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз ету операцияларына қатысып, Үнді мұхиты, Малакка бұғазы және Оңтүстік Қытай теңізі үстінде патрульдік бақылау жүргізуде. Олар сонымен қатар теңіздік еркіндікке қатысты ұшуларға да қатысқандығы хабарланды.

Перс шығанағындағы соғыс, 1991 жыл

Австралия 1991 жылғы Перс шығанағы соғысына қатысқан халықаралық коалицияның мүшесі болды, оған екі әскери кемеден тұратын теңіз жұмыс тобы, бір қолдау кемесі және су астындағы нысандарды тазартатын топ жөнелтілді; барлығы шамамен 750 адамды құрады. Австралияның қатысуы – Австралия әскери қызметкерлерінің Қарулы Күштер құрылғаннан бергі алғашқы рет белсенді соғыс аймағына жөнелтілуі болды және бұл олардың қабілеттерін және басқару құрылымын сынап көрді. Алайда, австралиялық күштер ұрысқа қатыспады, оның орнына Кувейттің басып алынуынан кейін Иракқа қатысты санкцияларды күшейтуде маңызды рөл атқарды. Британдық және американдық бөлімшелермен алмасу бағдарламасы бойынша қызмет еткен кейбір Қарулы Күштер қызметкерлері ұрысқа қатысты, ал кейбіреулері кейіннен жасаған ерліктері үшін марапатталды. Соғыстан кейін Теңіз күштері Иракқа қатысты сауда санкцияларын сақтау үшін Перс шығанағына немесе Қызыл теңізге фрегаттарды үнемі жіберіп тұрды. АҚШ және Ұлыбритания әуе күштерімен алмасу немесе бірлескен қызметте болған бірқатар австралиялық ұшқыштар мен жердегі техникалық қызметкерлер 1991 және 2003 жылдар аралығында Ирак үстіндегі ұшуға тыйым салынған аймақтарды сақтауға қатысты.

Әлемдік қауіпсіздік, 1990 жылдардың аяғы

1980 жылдардың соңынан бастап Австралия үкіметі ӘҚК-ны әлемдегі бейбітшілік сақтау миссияларына күш салуға шақырды. Бұл жұмыстардың көпшілігі тек аздаған мамандарды қамтыса, бірнешеуі жүздеген адамдарды жұмылдыруға әкелді. Ірі бейбітшілік сақтау күштері 1989 жылдың басында Намибияға, 1992-1993 жылдар аралығында Камбоджаға, 1993 жылы Сомалиге, 1994-1995 жылдары Руандаға және 1994 жылы және 1997 жылдан бастап Бугенвиллге жіберілді. 1996 жылы Говард либералдық үкіметінің сайлауы ӘҚК-ның құрылымы мен рөлінде маңызды реформаларға әкелді. Жаңа үкіметтің қорғаныс стратегиясы Австралияны тікелей шабуылдан қорғауға толыққанды назар бөлмей, Австралияның жаһандық қауіпсіздік мүдделерін ескере отырып, аймақтық мемлекеттермен және Австралияның одақтастарымен ынтымақтастықта жұмыс істеуге көбірек мән берді. Осы жаңа бағытқа сәйкес, ӘҚК-ның құрылымы жауынгерлік бөлімшелердің үлесін арттыру және ӘҚК-ның жауынгерлік қабілетін жақсарту мақсатында өзгертілді.

Шығыс Тимор, 1999-2013 жылдар

Бұрынғы португалдық колониясы Шығыс Тимор 1975 жылы Индонезия тарапынан басып алынды. Бірақ, жылдар бойы созылған қақтығыстардан кейін, президент Б. Дж. Хабибидің жаңа үкіметі 1999 жылы Шығыс Тимор халқының тәуелсіздікке қатысты референдум өткізуіне келісім берді. 1999 жылдың тамыз айының соңында өткен дауыс беруді ұйымдастыру және өткізу үшін Шығыс Тимордағы Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) миссиясы (ЮНАМЕТ) құрылды. Дауыс беру нәтижелері жарияланғаннан кейін, Индонезияның әскери құрамының қолдауына ие, Индонезияны жақтаған милициялық топтар зорлық-зомбылық, қарақорлық және өртке орын беру науқанын бастады. Осы оқиғалар салдарынан көптеген Шығыс Тимор азаматтары қаза тапты, ал 500 мыңнан астам адам үйсіз қалды. Индонезия зорлық-зомбылықты тоқтатуға шама келтіре алмағандықтан, көпұлтты бейбітшілік сақтау күштерін орналастыруға келісті. ЮНАМЕТ-ке полиция бөлімшесін жіберген Австралия БҰҰ шешімдеріне сәйкес жұмыс істейтін, БҰҰ-ға бағынбаған Шығыс Тимордағы халықаралық күш (ИНТЕРФЕТ) деп аталған халықаралық әскери коалицияны ұйымдастырып, басқарды. Австралиялық күштердің жалпы саны 5500 адамды құрады, бұл 1945 жылдан бергі Австралия күштерінің ең ірі орналасуы болды. Олар әуе және теңіз күштерінің қолдауымен құрлықтағы күштерден тұрды. Аталған күштердің жалпы қолбасшысы – Австралияның генерал-майоры Питер Косгроув болды. INTERFET 1999 жылдың 12 қыркүйегінде Шығыс Тиморға келіп, бейбітшілік пен қауіпсіздікті қалпына келтіру, ЮНАМЕТ-ті қорғау және қолдау, сондай-ақ гуманитарлық көмек көрсету міндеттерін атқарды. Индонезияның қарулы күштері, полиция және үкіметтік шенеуніктер Шығыс Тимордан шығарылғаннан кейін, ЮНАМЕТ 28 қыркүйекте Дилидегі штаб-пәтерін қайта құрды. Осыған жауап ретінде 2000 жылғы қорғаныс саясатында АДФ-ты (Австралия қорғаныс күштері) шетелдегі операцияларға дайындауға басымдық берілді. Австралия үкіметі АДФ бөлімшелерінің жабдықталуын және дайындығын арттыру, АДФ құрамын 57000 штаттан тыс қызметкерге дейін кеңейту, сондай-ақ қорғаныс шығындарын жылына 3%-ға арттыру арқылы АДФ мүмкіндіктерін жақсартуға міндеттенді. 2006 жылдың мамыр айында Шығыс Тимор қорғаныс күштері арасындағы тәртіпсіздіктерге байланысты 2000 АДФ әскери қызметкері «Astute» операциясы аясында Шығыс Тиморға қайтадан жіберілді. Осы кезеңде австралиялық күштер бірнеше шайқастарға қатысты, соның ішінде 2007 жылдың 4 наурызында Альфредо Рейнадо басқарған көтерілісшілермен болған қақтығыс ерекше көзге түсті. Бірақ 2010 жылдың басына қарай қауіпсіздік жағдайы тұрақтанды, және жергілікті қауіпсіздік күштерін оқыту үшін шағын халықаралық күш құрамында 400 австралиялық әскери қызметкер қалды. 2012 жылдың қараша айында халықаралық тұрақтандыру күштері Шығыс Тимордан шығару процесін бастады, ол 2013 жылдың сәуір айында аяқталды.

Ауғанстан, 20012021

2001 жылдың 11 қыркүйегінде Нью-Йорк және Вашингтонда исламист террористер жасаған шабуылдардан кейін, Австралия әскерлері Америка Құрама Штаттары бастаған терроризмге қарсы халықаралық коалицияға қосылды. Австралия Құралды Күштерінің (АҚК) ең маңызды үлесі – «Слипер» операциясы деп аталған, 2001-2002 жылдары және 2005 жылдың ортасынан бастап Ауғанстанда «Талибан» қозғалысына қарсы күрес жүргізген арнайы күштер тобы болды. Уақыт өте келе Австралияның қатысуы артты, 2006 жылдан бастап Ауғанстан Ұлттық Армиясына қауіпсіздік пен қайта құруға көмектесу және оқыту мақсатында құрылған Қайта Құру Тобына қосымша жер күштері енгізілді. Австралия 2001 жылдан бері Парсы шығанағы мен Үнді мұхитындағы халықаралық операцияларға фрегат, екі AP-3C Orion бақылау ұшағы және үш C-130 Hercules көліктік ұшағын жөнелтті, сондай-ақ Ауғанстандағы және «Катализатор» операциясы аясында Ирактағы операцияларды қолдады. 2001 жылдың соңынан 2002 жылдың ортасына дейін төрт F/A-18 Hornet истребитель-бомбардировщиктері Диего Гарсияда орналасқан, ал екі Boeing 707 әуеден жанармай құю ұшағы Ауғанстан әуе кеңістігінде жұмыс істейтін коалициялық ұшақтарға көмек көрсету үшін Қырғызстандағы Манас әуе базасында орналасқан, бірақ кейіннен қайтарылып алынды. 2007 жылдың сәуірінде Қайта Құру Тобын қолдау үшін Арнайы Операциялар Тобы жөнелтілді. Радар экипаждары, логистика және барлау офицерлері, сондай-ақ қауіпсіздік қызметкерлерімен бірге, 2007 жылдың ортасына дейін Ауғанстандағы австралиялық қызметкерлердің саны 950-ге жетті, ал 2008 жылдың ортасында 1000-ға, 2009 жылдың басында 1100-ға және 2009 жылдың ортасында 1550-ге дейін өсті. Осы кезеңде Ауғанстанда шағын күш сақталып, АҚШ және басқа коалициялық күштермен, оның ішінде Нидерландымен (олар кері шегінгенге дейін) Урузган провинциясындағы бүлікшілерге қарсы операцияларға қатысты. Күштерде моторизацияланған жаяу әскер, арнайы күштер, инженерлер, атты әскер, артиллерия және авиация бөлімшелері болды. 2010 жылға қарай оған «Mentoring Task Force» деп аталатын біріктірілген қарулы батальон өлшемді шайқас тобы және Арнайы Операциялар Тобы кірді, екеуі де Тарин Коуттың сыртындағы Рипли алдыңғы операциялық базасында орналасқан, сондай-ақ CH-47D Chinook тікұшақтарын басқаратын Ротари Wing Group, Force Logistics Asset және Кандагарда орналасқан RAAF әуе бақылау радиолокациялық бөлімі де болды. Бұған қоса, 800 австралиялық логистикалық қызметкер Таяу Шығыста қолдау көрсету үшін орналасқан, бірақ Ауғанстаннан тыс жерде болды. Сондай-ақ, Араб теңізі мен Аден шығанағында қарақшылыққа қарсы және теңіздік тыйым салу міндеттерін орындау үшін RAN фрегатының бірі жөнелтілді. Австралиялық күштер кейде ауыр шайқастарға қатысты, маңызды операцияларға 2002 жылғы «Анаконда» операциясы, 2006 жылғы «Перт» операциясы, сондай-ақ 2007 жылғы Чорадағы, 2009 жылғы Какарактағы, 2010 жылғы Шах Вали Кот және Дерапеттегі, ал 2011 жылғы Доандағы операциялар кірді. Операциялық қауіпсіздік талаптарына байланысты басқа да операциялар туралы ақпарат әзірге жарияланбады. Қайтыс болғандардың саны 41 адамды құрады, 256 адам жарақат алды, ал тағы бір австралиялық британдық армияда қызмет етіп қайтыс болды. Австралиядан төрт адам Австралияның Виктория орденімен марапатталды, бұл соңғы 40 жылдағы алғашқы награда болды. Күштерді қысқартудан кейін соңғы жауынгерлік әскерлер 2013 жылдың 15 желтоқсанында елге қайтарылды. Дегенмен, шамамен 400 адам Ауғанстанда оқытушылар мен кеңесшілер ретінде қалды және Кандагар мен Кабулда орналасқан. Ауғанстанда 26 мыңнан астам австралиялық қызметкер жұмыс істеді. 2020 жылдың қараша айында Австралия Қорғаныс Күштерінің Бас Инспекторының есебінде, Жаңа Оңтүстік Уэльс апелляциялық сотының судьясы генерал-майор Пол Бреретон 25 қазіргі немесе бұрынғы АҚК мүшелерінің 39 ауған тұтқынды және бейбіт азаматтарды өлтіруге қатысқан немесе оған көмектескенін, ал тағы екеуіне қатыгездікпен қарағанын растады. Бұл оқиғалардың ешқайсысы «шайқас қызысында» болған жоқ. Бреретонның тергеуін аяқтауға төрт жарым жыл кетті, оның барысында 423 куәгермен сұхбаттасылып, 20000-нан астам құжат және 25000 сурет қарастырылды, бұл 2005 және 2016 жылдар аралығында Ауғанстандағы мінез-құлыққа қатысты мәліметтерді қамтыды. 36 оқиғаны қылмыстық тергеу үшін АФП-ға жіберу ұсынылды. Есептің қатты редакцияланған нұсқасы 19 қарашада Қорғаныс Күштерінің Бастығы генерал Ангус Кэмпбелл тарапынан жарияланды. Кэмпбелл «австралиялық сарбаздардың кез келген қателіктері үшін» кешірім сұрады және бұл мәселелердің көбінесе SASR-ге қатысты екенін атап өтті. Ол есептің қорытындысын былай баялады: «Кейбір патрульдер заңды өз қолына алған, ережелер бұзылған, оқиғалар ойлап табылды, өтірік айтылды және тұтқындар өлтірілген», сондай-ақ қасақана заңсыз өлтірулерді жасыру үшін әдеттер қалыптасқанын айтты. 26 қарашада Қорғаныс министрлігі SASR-дың кем дегенде 10 қызметкеріне қатысты әкімшілік шаралар қолданғаны және оларды қызметтен босату туралы «себебін түсіндіруді» талап еткені хабарланды.

Ирак, 2003 жыл11

Кейіннен 2003 жылы Австралия әскерлері Ұлыбритания және АҚШ әскерлеріне қосылып, Иракқа басып кірді. Бастапқы үлесі де шамалы болды, ол бар болғаны 2058 әскери қызметкерден тұрды – бұл операция "Соқыр құс" деп аталды. Басты күш элементтеріне арнайы күштер, роторлық және қанатты авиация және теңіз күштері кірді. Әскер бөлімдеріне SASR және Корольдік Австралия армиясының 4-ші батальоны (коммандос), CH-47 Chinook тобы және басқа да бірқатар мамандандырылған бөлімдер кірді. Әскери-теңіз күштерінің құрамында амфибиялық кеме және фрегаттар болды, ал Әскери-авиация күштері No. 75 эскадрильясынан 14 F/A-18 Hornet, бірнеше AP-3C Orion және C-130 Hercules ұшақтарын жөнелтті. Австралияның арнайы күштерінің жедел тобы Ирак шекарасын кесіп өткен коалициялық күштердің алғашқыларының бірі болды, ал бірнеше күн бойы Бағдадқа ең жақын жердегі әскерлер SASR-дан болды. Басып кіру кезінде Әскери-авиация күштері Вьетнам соғысынан бері алғашқы жауынгерлік миссияларын орындады, No. 75 эскадрильясы барлығы 350 рейс жасады және 122 лазерлік басқарылатын бомба тастады. Ирак әскері коалицияның әскери күшіне тез арада қарсы тұра алмады, олардың жеңілуінен кейін Австралия күштерінің көп бөлігі елге қайтарылды. Австралия бастапқыда Иракты соғыстан кейін басып алуға қатыспағанмен, Австралия армиясының жеңіл брондалған шайқас тобы – "Аль-Мутанна" тобы деп белгіленді, құрамында 40 ASLAV жеңіл брондалған машинасы және жаяу әскері болды. Кейіннен 2005 жылдың сәуір айында "Катализатор" операциясының аясында Оңтүстік Иракқа жөнелтілді. Бұл күштердің міндеті – аймақтағы жапон инженерлік контингентін қорғау және жаңа Ирак армиясының бөлімдерін даярлауға көмектесу болды. AMTG кейіннен Аль-Мутанна провинциясы Ирактың бақылауына қайтарылғаннан кейін Overwatch Battle Group (West) (OBG(W)) тобына айналды. Күштердің саны 2007 жылдың мамыр айында 1400 адамға жетті, оның ішінде Оңтүстік Ирактағы OBG(W), Бағдадтағы қауіпсіздік бөлімшесі және Австралия армиясының Ирактағы оқу тобы бар еді. RAN фрегаты Солтүстік Парсы шығанағында орналасқан, ал RAAF активтеріне C-130H Hercules және AP-3C ұшақтары кірді. Премьер-министр Кевин Радд басқаратын жаңа Лейбористік үкімет сайланғаннан кейін, бұл күштердің көп бөлігі 2009 жылдың ортасына дейін елге қайтарылды, ал RAAF және RAN операциялары "Слипер" операциясының аясында Таяу Шығыс операциялық аймағының басқа бөліктеріне қайта бағытталды. Дегенмен, төмен деңгейдегі операциялар жалғасты, 80 сарбаздан тұратын шағын Австралия күші Бағдадтағы Австралия елшілігін қорғау үшін "Крюгер" операциясының SECDET бөлігі ретінде Иракта қалды. SECDET 2011 жылдың тамызында елге қайтарылды және оның орнына жеке әскери компания келді, ол Ирактағы Австралияның дипломатиялық өкілдігін қамтамасыз ету жауапкершілігін өз мойнына алды. Ирактағы операция кезінде 17 000-нан астам адам қызмет еткенімен, Австралияның шығындары салыстырмалы түрде аз болды, екі сарбаз апатты жағдайда қаза тапты, ал үшінші Австралия азаматы британдық Корольдік әуе күштерінде қызмет етіп қайтыс болды. Тағы 27 адам жарақат алды. Бұл операция 2013 жылдың қарашасында аяқталды.

ИМИЛ-ге қарсы әскери интервенция, 2014 қазіргі уақытқа дейін

2014 жылдың маусым айында Бағдадтың қауіпсіздігіне 2014 жылғы Солтүстік Ирак шабуылы қауіп төндірген кезде Аустралия елшілігін қорғау үшін шағын SASR тобы Иракқа жөнелтілді. Кейіннен, тамыз және қыркүйек айларында Таяу Шығыста орналасқан RAAF C 17 және C 130J көлік ұшақтары тұтқындалған азаматтарға гуманитарлық көмек жеткізу және Күрдтер бақылауындағы Солтүстік Ирактағы күштерге қару-жарақ пен оқ-дәрілерді әуеден жеткізу үшін пайдаланылды. 2014 жылдың қыркүйек айының соңында Әуе тапсырмалар тобы (ATG) және Арнайы операциялар тобы (SOTG) Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Әл-Минхад әуе базасына Ирактағы Ислам мемлекеті күштеріне қарсы күрес коалициясының құрамында орналастырылды. F/A 18F Super Hornet шабуылдық ұшақтарымен, KC 30A көп мақсатты жанармай құю және тасымалдау ұшағымен және E 7A Wedgetail ерте ескерту және басқару ұшағымен жабдықталған ATG 1 қазан күні операцияларын бастады. SOTG-ға Ирак қауіпсіздік күштеріне кеңес беру және көмек көрсету жұмыстары тапсырылды және Аустралия мен Ирак үкіметтері арасында олардың елде болуын регламенттеуші құқықтық негіз келісілгеннен кейін Иракқа жөнелтілді. Олар қараша айының басында Иракқа қарай қозғалды. 2015 жылдың сәуір айында Таджи тобы деп белгіленген 300 адамнан тұратын бөлім Иракқа Ирак қауіпсіздік күштерін даярлау үшін жіберілді. 2015 жылдың қыркүйегінде әуе шабуылдары Сирияға дейін кеңейтілді. Шабуылдық миссиялар 2017 жылдың желтоқсан айында аяқталды.

Бейбітшілік сақтау және гуманитарлық көмек операциялары

Австралияның халықаралық бейбітшілік операцияларына қатысуы әртүрлі болды және Біріккен Ұлттар Ұйымының демеушілігімен өткен миссияларды, сондай-ақ арнайы коалициялар құрамындағы қатысуды қамтыды. Австралиялықтар соғысқа қатысқандарға қарағанда бейбітшілік сақтаушылар ретінде көбірек қақтығыстарға қатысты; алайда, "халықаралық салыстыру бойынша Австралия орташа белсенділіктегі бейбітшілік сақтаушысы ғана". Австралия 60 жыл бойы үздіксіз бейбітшілік сақтаушыларын ұстап келген, 1947 жылы Индонезиядағы БҰҰ әскери бақылаушыларының алғашқы тобының құрамында болған, бірақ оның міндеттемелері көбінесе жоғары деңгейдегі және техникалық қолдау жасақтарынан – мысалы, байланысшылар, инженерлер, дәрігерлер, бақылаушылар және полициядан тұрды. Австралияның Синайдағы көпұлттық күштер мен бақылаушылармен ұзақ мерзімді қатысуы маңызды міндеттемелердің бірі болды. Операциялық қарқын 1990 жылдардың ортасында артты, Австралия Камбоджа, Руанда, Сомали, Шығыс Тимор және Соломон аралдары сияқты бірқатар миссияларды қолдау үшін айтарлықтай үлкен жауынгерлік бөлімдерді жөнелткен кезде жоғары беделді операцияларға қатысты. Австралия шамамен 100 жеке миссияға қатысты, онда 30 000-нан астам адам жұмылдырылды; осы операциялар кезінде 14 австралиялық қаза тапты. Сонымен қатар, 1918-2006 жылдар аралығында 66 түрлі шетелдегі гуманитарлық көмек операцияларына шамамен 7 000 адам қатысты. Осы миссиялар барысында 11 адам өмірін жоғалтты.