Жон Монаш: Австралия армиясының батыры және бірінші дүниежүзілік соғыстың қолбасшысы

Кіріспе

Австралия армиясының офицері (1865–1931)

Генерал сэр Джон Монаш, (27 маусым 1865 – 8 қазан 1931) – австралиялық азаматтық инженер және Бірінші дүниежүзілік соғыстың әскери қолбасшысы. Соғысқа дейін ол 13-ші жаяу әскер бригадасына қолбасшылық етті, ал соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай Мысырдағы 4-ші бригаданың командирі болды, олар Галлиполи шайқасына қатысты. 1916 жылдың шілдесінде ол Францияның солтүстік-батысында жаңадан құрылған 3-ші дивизияны басқарды және 1918 жылдың мамырында Батыс майданындағы ең ірі корпус болған Австралия корпусының қолбасшысы болды. А.Ж.П. Тейлордың сөзіне сәйкес, ол "Бірінші дүниежүзілік соғысынан шыққан шығармашылық ой-қиялымен ерекшеленетін жалғыз генерал" болды.

Ерте өмір

Монаш Виктория штатының Батыс Мельбурн қаласында 58 Дадли көшесінде дүниеге келген. Оның туу туралы куәлігінде туған күні 1865 жылғы 23 маусым деп көрсетілген, бірақ бұл қате болуы мүмкін, себебі ол, көбінесе, 27 маусымда туған. Ол Луи Монаш пен оның әйелі Бертаның тұңғыш баласы болды, олар 1864 жылғы 5 маусымда «Бейбітшілік империясы» кемесімен Мельбурнға келген. Ол еврей ата-анасының отбасында дүниеге келген, екеуі де Пруссияның Позен провинциясындағы Кротошиннен (қазіргі Кротошин, Польша) шыққан; отбасының тегі бастапқыда Монаш деп жазылып, екінші буынға басымдық қойылған. Жас отбасы көп ұзамай Дадли көшесінен жақын маңдағы Виктория Парадындағы кеңірек үйге, содан кейін Ричмондтағы Чирч көшесіндегі үшінші жалдамалы үйге көшті. 1873 жылы Берта анасынан ірі мұра алды, соның есебінен Ярра көшесіндегі Хоторндағы үлкен үйді және Клифтон көшесіндегі Ричмондтағы кішкентай үйді сатып алды, кішкентай үйінде тұрып, үлкен үйін жалға берді. Жас Джонды Ричмондтағы Докерс-Хиллдегі Сент-Стефан мектебіне жіберді, ол ағылшын тіліне ерекше қызығушылық танытқан, сурет салуға бейім, көңілді және ұйымдастырылған спортқа мүлдем қызығушылық танытпаған жарыққа толы оқушы ретінде есте қалды. Үйде анасы оған фортепиано ойнатуды үйретті және ағылшын, француз және неміс тілдерінде оқып беруге ынталандырды. Отбасы неміс тілін ана тілі ретінде қолданды. Джонның туылғанға екі жыл бұрын Австралияға келген, білімді неміс ата-анасының тәрбиесінде өскендігін ескеретін болсақ, Монаш неміс тілінде еркін сөйлеп, оқып, жаза білді. Алайда, 1914 жылдан бастап өмірінің соңына дейін неміс тегін жариялауға ешқандай себебі болмады. 1874 жылы отбасы Жаңа Оңтүстік Уэльстің Риверина аймағындағы Джерильдери қаласына көшті, онда оның әкесі дүкен ашты. Монаш кейіннен 1879 жылы ол жерде шабуыл жасаған кезде заңнан тыс Нед Келлимен кездескенін айтты. Монаш мемлекеттік мектепке барып, оның зейіні танылды. 1877 жылы Джонның толыққанды дамуына мүмкіндік беру үшін отбасы Мельбурнға қайта оралды. Ата-анасы діни салттарды көптеп тастап кеткенімен, Монаш Шығыс Мельбурн еврей қауымында бар-мицва рәсімін өткізіп, хорында ән шырқады. Ол Мельбурндағы Шотланд колледжінде Александр Моррисоннан білім алды, онда 14 жасында ғана емтиханды тапсырды. 1891 жылғы 8 сәуірде Монаш Ханна Виктория Моссқа (1871–1920) үйленді, ал олардың жалғыз баласы Берта 1893 жылы дүниеге келді. Монаш бұрын әріптестерінің бірінің әйелі Энни Габриэльмен қарым-қатынаста болған, ол оның «Вик» деп аталатын адамға үйленуді саналы түрде таңдағаннан кейін аяқталды (бірақ көп жылдар бойы хабарласып тұрды). Ол азаматтық инженер болып жұмыс істеді және Австралияның инженерлік тәжірибесіне темір бетонды енгізуде маңызды рөл атқарды. Бастапқыда ол жеке мердігерлер үшін көпірлер мен теміржол құрылысында және келісімшарттар бойынша дауларды шешуде олардың адвокаты ретінде жұмыс істеді. Мельбурн портының басқарушы компаниясында жұмыс істегеннен кейін, 1894 жылы ол J. T. N. Anderson-мен кеңесшілер және мердігерлер ретінде серіктестік құрды. 1905 жылы серіктестік таратылғаннан кейін ол құрылысшы Дэвид Митчеллмен және өнеркәсіптік химик Джон Гибсонмен бірігіп, «Көмектік бетон және монье құбырларын құрылыс компаниясын» құрды, ал 1906 жылы олармен және Оңтүстік Австралиядан келген кәсіпкерлермен «Оңтүстік Австралия темір бетон компаниясын» құрды. Ол өз саласында жетекші рөл атқарды және Виктория инженерлер институтының президенті және Лондонның азаматтық инженерлер институтының мүшесі болды. 1895 жылы капитандыққа, 1897 жылғы сәуірде майорлыққа көтеріліп, батареяға қолбасшылық етті. 1908 жылғы 7 наурызда ол барлау корпусының подполковнигі болып тағайындалды. 1912 жылы 13-ші жаяу әскер бригадасының қолбасшысы болды.

Monash was born in 58 Dudley Street, West Melbourne, Victoria. His birth certificate records his date of birth as 23 June 1865, however this is probably a mistake as he was almost certainly born on June 27. He was the first child of Louis Monash and his wife Bertha, née Manasse, who had arrived in Melbourne on the Empire of Peace on 5 June 1864. He was born to Jewish parents, both from Krotoschin in the Prussian province of Posen (now Krotoszyn, Poland); the family name was originally spelt Monasch and pronounced with the emphasis on the second syllable. The young family soon relocated from Dudley St to larger premises on the nearby Victoria Parade, before moving to a third rental property in Church St Richmond. In 1873 Bertha received a large inheritance from her mother, with which she purchased two houses, a large one in Yarra St Hawthorn, and a smaller one in Clifton St Richmond, residing in the smaller one and renting out the larger one. The young John was sent to St Stephen's School on Docker's Hill in Richmond, and he was remembered as a bright and alert schoolboy with a special interest in English, some skill in drawing, a keen sense of fun, and no interest whatsoever in organised sport. At home his mother taught him piano, and encouraged him to read to her in English, French and German. The family spoke German as their native language. As might have been expected from a man brought up by cultivated German parents who had arrived in Australia barely two years before John's birth, Monash spoke, read, and wrote German fluently. However, from 1914 until his death, he had no good reason to attract attention to his German background. In 1874, the family moved to the small town of Jerilderie in the Riverina region of New South Wales, where his father ran a store. Monash later claimed to have met the bushranger Ned Kelly during his raid there in 1879. Monash attended the state school and his intelligence was recognised. The family was advised to move back to Melbourne to let John reach his full potential, which they did in 1877. Although his parents had largely abandoned religious practice, Monash celebrated his Bar Mitzvah at the East Melbourne Hebrew Congregation and sang in its choir. He was educated under Alexander Morrison at Scotch College, Melbourne, where he passed the matriculation examination when only 14 years of age. On 8 April 1891, Monash married Hannah Victoria Moss (1871–1920), and their only child, Bertha, was born in 1893. Monash had previously engaged in an affair with Annie Gabriel, the wife of one of his colleagues, which ended as an active matter after his conscious choice of 'Vic' for marriage (though communication continued many years afterwards). He worked as a civil engineer, and played a major role in introducing reinforced concrete to Australian engineering practice. He initially worked for private contractors on bridge and railway construction, and as their advocate in contract arbitrations. Following a period with the Melbourne Harbor Trust, in 1894 he entered into partnership with J. T. N. Anderson as consultants and contractors. When the partnership was dissolved in 1905 he joined with the builder David Mitchell and industrial chemist John Gibson to form the Reinforced Concrete & Monier Pipe Construction Co, and in 1906 with them and businessmen from South Australia, to form the S. A. Reinforced Concrete Co. He took a leading part in his profession and became president of the Victorian Institute of Engineers and a member of the Institution of Civil Engineers, London. He was promoted to captain in 1895 and in April 1897 was promoted to major and given command of the battery. On 7 March 1908, he was promoted to lieutenant colonel in the intelligence corps. He was given command of the 13th Infantry Brigade in 1912,

Галлиполи

1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Монаш толық уақытты әскери офицер болып, Австралияның бас цензурасы қызметіне тағайындалды. Монаш бұл жұмысты ұнатпады және жауынгерлік бөлімше басқаруға ұмтылды. Қыркүйекте Австралия императорлық күштері құрылғаннан кейін, ол 13-ші, 14-ші, 15-ші және 16-шы батальондардан тұратын 4-ші жаяу әскер бригадасының қолбасшысы болып тағайындалды. Оның тағайындалуы әскери шенділер арасында наразылық тудырды, оның бір бөлігі оның неміс және еврей тегімен байланысты болды, бірақ Монаштың тағайындалуын Джеймс Легг, Джеймс Маккей және Иан Гамильтон сияқты жоғары лауазымды көптеген офицерлер қолдады. Қазан айында Австралия әскерлерінің бірінші тобы, 1-ші дивизия, теңізге шыққанда, 4-ші бригада артта қалды. 1914 жылдың желтоқсанында кемеге отыру алдында Виктория штатындағы Бродмидоуз қаласында оқу-жаттығулар өтті. 1915 жылдың қаңтарында Мысырға келгеннен кейін Монаш бригадасы Гелиополисте орналасты, онда генерал-майор Александр Годли басқаратын Жаңа Зеландия және Австралия дивизиясына қосылды. Бірнеше оқу кезеңінен кейін, сәуір айында бригада түріктерге қарсы Галлиполи жорығына қатысты. Дивизиялық резерв рөлін атқарған Монаш 26 сәуірде жағаға қонды. Ол сол жерде тәуелсіз шешім қабылдау қабілетімен және ұйымдастырушылық шеберлігімен көзге түсті. Шілде айында ол бригадир-генерал болып тағайындалды, бірақ бұл жаңалық Каир, Мельбурн және Лондон қалаларында оның "неміс тыңшысы" екендігі туралы жалақорлық әңгімелермен көлеңкеленді. Тамыз айында одақтастар бастаған шабуыл кезінде Монаш бригадасы Сарыбайр жотасының ең биік нүктесі – 971 төбесін басып алу үшін "сол қанатын" қолдануға тиіс болды. 6/7 тамыз күні кешке бригада шабуылға шықты, бірақ нашар карталар, қатты қарсылық және таулы жер оларды жеңді. Басқа жерлерде де шабуыл сәтсіз аяқталып, Галлиполи түбегіндегі түрік күштерін жеңуге жасалған соңғы үйлестірілген әрекет апатқа ұшырады. Тамыздың ортасына қарай Монаш бригадасы жорықты 3350 адаммен бастап, енді тек 1400 сарбаз қалды. 21 тамызда Монаш оларды 60-шы төбеге шабуылға жетектеді, содан кейін бригада демалыс үшін түбекіден шығарылды. Бригада Лемнос аралында қалпына келген кезде Монаш Мысырда демалыс алды, онда ол Бань орденінің серігі болып тағайындалғанын білді. Алайда, Монаштың Галлиполидегі уақыты мен одан кетуі соғысқа қатысы жоқ себептермен де даулы болды. Галлиполиде болған кезде ол "әйеліне ағымдағы көптеген ақпаратты ашық жазып жіберді" және "өзінің кіші офицерлерінің қатаң сақтауы керек ережелерді бұзбайтынын айтып, сынға ұшырады". Кейіннен Монаш үйге жіберген ұзақ күнделік хатында, ол әскерлік ереже бойынша заңсыз екенін білген, Монаш өзінің "Галлиполиден соңғылардың бірі" екенін айтты, ал "соңғысынан бес сағат бұрын жағажайдан кеткенін" мәлімдеді. Бұл - көпшілікке мәлім болған жалғандық". Галлиполиден шыққаннан кейін Монаш Мысырға оралды, онда Австралия императорлық күштері қайта ұйымдастыру және кеңейту кезеңін бастан кешірді. Бұл процестің нәтижесінде 4-ші бригада бөлініп, 12-ші бригаданы құру үшін тәжірибелі кадрлар жасады. Сонымен қатар, ол 4-ші дивизияға қайта тағайындалды. Оқудан кейін Монаш бригадасы Суэц каналы бойында қорғаныс міндеттерін атқарды. 1916 жылдың 25 сәуірінде Галлиполиде қонудың бірінші жылдығына орай, Тель-эль-Кебирде Монаш пен оның әскерлері Анзак күнін салтанатты түрде атап өтті. Монаш алғашқы қонуға қатысқан сарбаздарға қызыл, ал кейін келгендерге көк ленталар таратты.

When the First World War broke out in August 1914, Monash became a full time army officer, accepting an appointment as the chief censor in Australia. Monash did not enjoy the job, and was keen for a field command. In September, after the Australian Imperial Force was formed, he was appointed as the commander of the 4th Infantry Brigade, which consisted of four battalions: the 13th, 14th, 15th and 16th. His appointment was met with some protest within the military, in part due to his German and Jewish ancestry, but Monash was supported by numerous high ranking officers, including James Legge, James McCay and Ian Hamilton, and his appointment stood. When the first contingent of Australian troops, the 1st Division, sailed in October, the 4th Brigade remained behind. Training was undertaken at Broadmeadows, Victoria, before embarking in December 1914. After arriving in Egypt in January 1915, Monash's brigade established itself at Heliopolis, where it was assigned to the New Zealand and Australian Division under Major General Alexander Godley. After a period of training, in April, the brigade took part in the Gallipoli campaign against the Turks. Assigned the role of divisional reserve, Monash came ashore early on 26 April. There he made a name for himself with his independent decision making and his organisational ability. He was promoted to brigadier general in July, although the news was marred by spiteful rumours that were passed in Cairo, Melbourne and London about him being a "German spy". During the August offensive that was launched by the Allies to break the deadlock on the peninsula, Monash's brigade was to conduct a "left hook" to the capture of Hill 971, the highest point on the Sari Bair range. On the evening of 6/7 August, the brigade launched its attack, but poor maps, heavy resistance and the mountainous terrain defeated them. Elsewhere, the offensive also stalled, resulting in disaster for the last co ordinated effort to defeat the Turkish forces on the Gallipoli Peninsula. By mid August, Monash's brigade was down to just 1,400 men out of the 3,350 it had begun the campaign with. On 21 August, Monash led them in an attack on Hill 60, before it was withdrawn from the peninsula for rest. While the brigade recuperated on Lemnos, Monash took leave in Egypt, where he learned of his appointment as a Companion of the Order of the Bath. Monash's time on Gallipoli and his departure from it were not, however, without controversy for reasons unrelated to the fighting. While on Gallipoli he "wrote very freely to his wife revealing much current information" and "opened himself to the criticism that he would not keep the rules by which his juniors had strictly to adhere." Later, in a long diary letter sent home by Monash and known by him to be illegal in Army terms, Monash implied that he was "one of the very last off Gallipoli" whereas "he had left for the beach nearly five hours before the last. It was a clumsy deception as so many people knew the facts." Following the withdrawal from Gallipoli, Monash returned to Egypt where the AIF underwent a period of reorganisation and expansion. This process resulted in the 4th Brigade being split and providing a cadre of experienced personnel to form the 12th Brigade. It was also reassigned to the 4th Division. After a period of training, Monash's brigade undertook defensive duties along the Suez Canal. On 25 April 1916, the first anniversary of the landing at Gallipoli, while at Tel el Kebir, Monash and his men solemnly observed Anzac Day. Monash distributed red ribbons to soldiers present at the first landing and blue ribbons to those who came later.

Батыс майдан

1916 жылдың маусым айында Монаш пен оның штабы Батыс майданға жіберілді, Армантьер маңындағы фронтқа орналасты. 10 шілдеде Монаш генерал-майор дәрежесіне көтеріліп, Австралияның 3-ші дивизиясына қолбасшы болып тағайындалды. Ол дивизияны Англияда егжей-тегжейлі дайындады, ал 1916 жылдың қараша айында дивизия Мессин, Броудсайнде және Пасшендейлдің бірінші шайқасы сияқты ұрыстарға қатысып, Батыс майданға жіберілді.

Австралия корпусының қолбасшысы

1 маусым 1918 жылы Монаш генерал-лейтенант және сол кездегі Батыс майдандағы ең ірі жеке корпус – Австралия корпусының қолбасшысы болып бекітілді. Монаштың жоғарылауы даусыз болған жоқ. Австралия корпусының басшылығына генерал-майор Бруденелл Уайтты қарастырған және жақтағандардың арасында Австралияның ресми соғыс тілшісі, кейін ресми тарихшы Чарльз Бин және журналист Кит Мердок болды. Алайда, тарихшы Джастин Чэдвик Биннің осы пікірді бөліскен көптеген адамдардың бірі болғанын жазды. Бин Монаштың «идеалдарына» күмәнмен қарады және Монаштың пруссиялық еврей тегіне қатысты жалпыға ортақ көзқарасқа ие болды. Келлинің сөзіне сәйкес, Биннің басты мотивациясы сол кезде Бруденелл Уайттың тағайындалуы AIF-тің мүддесіне сай екендігі және Уайттың Австралия корпусынан кетіп, Бёрдвудпен британдық Бесінші армияға қосылуы үлкен қателік болар еді. Осы жағдайда Хьюз Хамель шайқасы алдында майданға келді, Монашты алмастыруға дайын болды, бірақ жоғары шенді офицерлермен кеңескеннен кейін және Монаштың жоспарлау және орындаудың тамаша қабілетін көргеннен кейін ол ойын өзгертті. Ресми тарихында Чарльз Бин Монаш армиядағы лауазымын жоғарылатқан сайын тиімдірек болғанын атап өтті. Оның әскери мәселелер ғана емес, сонымен қатар инженерлік және бизнес салаларындағы терең білімі оның операциялық жоспарларының мұқият дайындалғанын және қатаң тексеруден өткенін қамтамасыз етті. Бин кейінірек өзінің «жақсы ниетті, бірақ дұрыс емес араласуы» туралы жазды және «Монаштың тағайындалуына қатысты әрекеттер жасағандар, кейіннен түсінгенімдей, Монашты лайықты бағаламастан жасады, ол майдан сарбазы ретінде жақсы беделге ие болмаса да, біздің көпшілігіміз ойлағаннан гөрі әлдеқайда ұлы адам еді». 1918 жылдың 4 шілдесінде Хамель шайқасында Монаш, британдық 4-армияның қолбасшысы сэр Генри Роулинсонның қолдауымен, 4-австралиялық дивизияға, британдық 5-танк бригадасының қолдауымен және американдық әскерлердің жасағымен бірге одақтастар үшін маңызды жеңіске жетті. 1918 жылдың 8 тамызында Амиен шайқасы басталды. Хейгтің басшылығымен одақтас әскерлер, негізінен Роулинсонның британдық 4-армиясы (Монаш басқаратын Австралия корпусы, сэр Артур Керри басқаратын Канада корпусы, Батлер басқаратын британдық III корпус және Каванаг басқаратын британдық кавалерия корпусы) немістерге шабуыл жасады. Австралия корпусы одақтастардың шабуылына бастама берді. Монаш оларға бірінші кезеңдегі басты міндет ретінде жаудың артиллериясын жаулап алуды тапсырды, бұл шабуылдаушы күштерге зиян келтіру мүмкіндігін азайту үшін жасалды. Бұл шайқас одақтастар үшін маңызды жеңіс болды, бұл британдық армияның соғыстағы алғашқы шешуші жеңісі болды және немістерге соғыстың жоғалғанын мойындауға мәжбүр етті. Жеңілген неміс басшысы генерал Эрих Людендорф оны былай деп сипаттады: «8 тамыз – Германия армиясының соғыс тарихындағы қара күні». Бұл операциялар Батыс майданындағы кең ауқымды одақтастардың шабуылының бастамасы болды. 1918 жылдың 12 тамызында Бертанглес сарайында Монаш король Георг V-тің қолмен Бати орденінің кавалер-командующийы болып тағайындалды. Содан кейін австралиялықтар Монаш басшылығымен немістерге қарсы Чюйнь, Мон-Сен-Квентин, Перонн және Харгикорттағы жеңістер сериясіне қол жеткізді. Сент-Квентин тауындағы шайқас және Перонн қаласын басып алу туралы Чарльз Бин ресми тарихта «әскерлердің ерлігі, ақыл-ойы және табандылығы бес неміс дивизиясына күшті соққы беріп, жауды Франциядағы оның маңызды позицияларының бірінен ығыстырды және 3000-нан сәл астам жарақат алған 2600 тұтқынға алды» деп жазды. Монаштың қол астында 208 000 адам болды, оның ішінде 50 000 тәжірибесі жоқ американдықтар. Монаш 1918 жылдың 16 қыркүйегі мен 5 қазаны аралығында Гинденбург шебі шайқасында неміс қорғанысына шабуылды жоспарлады. Соғыстың соңында одақтастар 5 қазанға дейін Гинденбург шебін бұзып, соғыс аяқталды. 5 қазанда принц Макс фон Баден Германия үкіметі атынан дереу қарулы келісімді талап етті. Соғыс аяқталғанда Монаш интеллектуалдық қабілеті, жеке магнетизмі, басқару және тапқырлығы үшін ерекше беделге ие болды. Ол сонымен қатар әскерлерінің құрметі мен адалдығын жеңді: оның ұраны «Әскерлеріңізді жеңіске қоректендіріңіз» болды. Монаш британдықтар тарапынан үлкен құрметпен қаралды – Уильям Хенкердің 8-ші дивизиясының британдық капитаны Монашты «адамның үлкен бұқасы» деп сипаттады, «оның мінез-құлқы жағымды болса да және оның әрекеттері осылай болса да, мен осындай күш сезімін берген аз адамдарды көрдім – ол өзі басқарған қаһарлы адамдарға лайықты басшы». Маршал Бернард Монтгомери кейінірек: «Мен сэр Джон Монашты Еуропадағы Батыс майдандағы ең жақсы генерал деп атаймын» деп жазды. Соғыс кезіндегі қызметі үшін және Бати орденінің кавалер-командующийы болып тағайындалғаннан басқа, Монаш 1919 жылдың 1 қаңтарында Святого Михаила және Святого Георгия орденінің үлкен крестімен марапатталды. Ол көптеген шетелдік наградаларды да алды – француздар оны Легион құрметінің үлкен офицері етіп тағайындады және оған Кро де Герр сыйлады, бельгиялықтар оны Король орденінің үлкен офицері (Grand Officier Ordre de la Couronne) етіп тағайындады және оған Кро де Герр сыйлады, ал АҚШ оған Ерекше қызмет медалін сыйлады. Австралия үкіметі Монаштың «Австралия әскери күштерімен ұзақ және көрнекті қызметінің танылуы» үшін 1929 жылдың 11 қарашасында толық генерал шеніне көтерді.

On 1 June 1918, the promotion of Monash to lieutenant general and commander of the Australian Corps, at the time the largest individual corps on the Western Front, was confirmed. Monash's promotion was not without contention. Among those who considered and advocated for Major General Brudenell White to have command of the Australian Corps were Australia's Official War Correspondent and later Official Historian, Charles Bean, and journalist Keith Murdoch, although historian Justin Chadwick has written that Bean was one of many of that view. Bean had reservations about Monash's 'ideals'. and was said to have a general prejudice against Monash's Prussian Jewish background. According to Kelly, Bean's core motivation at that time was that Brudenell White's appointment was in the best interest of the AIF, and that it would be a big mistake for White to leave the Australian Corps and go with Birdwood to the British Fifth Army. In this climate Hughes arrived at the front, before the Battle of Hamel, prepared to replace Monash – but, after consulting with senior officers, and after seeing the superb power of planning and execution displayed by Monash, he changed his mind. In the Official History, Charles Bean noted that Monash was more effective the higher he rose within the Army. His depth of knowledge not only of military matters, but also of engineering and business, ensured that his operational plans were the product of meticulous preparation and thorough and rigorous scrutiny. Bean later wrote of his own 'high intentioned but ill judged intervention' and that 'those who took action (relating to Monash's appointment) did so as I afterwards realised, without adequate appreciation of Monash, who, though his reputation as a front line soldier had been poor, was never the less a much greater man than most of us then thought.' At the Battle of Hamel on 4 July 1918, Monash, with the support of the British 4th Army commander Sir Henry Rawlinson, commanded the 4th Australian Division, supported by the British 5th Tank Brigade, along with a detachment of American troops, to win a small but operationally significant victory for the Allies. On 8 August 1918, the Battle of Amiens was launched. Allied troops under the command of Haig, predominantly Rawlinson's British 4th Army (consisting of the Australian Corps under Monash, Canadian Corps under Sir Arthur Currie, British III Corps under Butler and British Cavalry Corps under Kavanagh), attacked the Germans. The Australian Corps sprearheaded the allied attack. Monash gave them, as a key objective in the first phase, the capture of enemy artillery, in order to minimize the potential harm to the attacking forces. The battle was a strong, significant victory for the Allies, the first decisive win for the British Army of the war, causing the Germans to recognise that for them the War was lost. The defeated German leader, General Erich Ludendorff, described it in the following words: "August 8th was the black day of the German Army in the history of the war". These operations were just a start of a broad Allied offensive across the Western Front. On 12 August 1918, at Château de Bertangles, Monash was knighted as a Knight Commander of the Order of the Bath by King George V.

The Australians then achieved under Monash a series of victories against the Germans at Chuignes, Mont St Quentin, Peronne and Hargicourt. Of the battle of Mt St Quentin and the subsequent taking of the town of Peronne, Charles Bean was to write in the Official History that 'the dash, intelligence, and persistence of the troops dealt a stunning blow to five German divisions, drove the enemy from one of its key positions in France, and took 2,600 prisoners at a cost of slightly over 3,000 casualties.' Monash had 208,000 men under his command, including 50,000 inexperienced Americans. Monash planned the attack on the German defences in the Battle of the Hindenburg Line between 16 September and 5 October 1918. The Allies eventually breached the Hindenburg Line by 5 October, and the war was essentially over. On 5 October, Prinz Max von Baden, on behalf of the German Government, asked for an immediate armistice. By the end of the war, Monash had acquired an outstanding reputation for intellect, personal magnetism, management and ingenuity. He also won the respect and loyalty of his troops: his motto was "Feed your troops on victory". Monash was regarded with great respect by the British – a British captain on the staff of William Heneker's 8th Division described Monash as "a great bullock of a man though his manners were pleasant and his behaviour far from rough, I have seen few men who gave me such a sensation of force a fit leader for the wild men he commanded". Field Marshal Bernard Montgomery later wrote: "I would name Sir John Monash as the best general on the western front in Europe". For his services during the war, and in addition to his creation as a Knight Commander of the Order of the Bath, Monash was appointed as a Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George on 1 January 1919. He also received numerous foreign honours – the French appointed him a Grand Officer of the Légion d'honneur and awarded him the Croix de Guerre, the Belgians appointed him a Grand Officer of the Order of the Crown (Grand Officier Ordre de la Couronne) and awarded him the Croix de Guerre, and the United States awarded him the Distinguished Service Medal. The Australian Government honoured Monash with promotion to the full rank of general explicitly "in recognition of his long and distinguished service with the Australian military forces" on 11 November 1929.

Соғыстан кейін

1918 жылдың қазан айында, соғыстың соңына қарай, Австралияның соғыс тарихшысы Чарльз Бин премьер-министр Уильям Хьюзге АИФ-тың репатриация жоспарын жасауға және Монашты оның басшысы етіп тағайындауға шақырды. 1918 жылдың қарашасында жаулық тоқтағаннан кейін көп ұзамай Хьюз Монашты Лондонға қайта оралуын сұрады. Ол Репатриация және демобилизация бас директоры болып тағайындалды, жаңа құрылған департаментке жетекшілік етіп, австралиялық әскерлерді Еуропадан қайтаруды ұйымдастырды. 1919 жылдың тамызында Лондонда болғанда Монаш 1918 жылы Франциядағы австралиялық жеңістер туралы еңбек жазды, ол 1920 жылы жарық көрді. "Бұл үгіт болды, бірақ шындықтан алыс емес" және "Ол «соғыс жеңімпазы Монаш» деген халыққа кең тараған түсінікке негіз салды". Монаш, алайда, жаяу әскер, авиация, артиллерия және танктерді үйлесімді пайдаланудың жақтаушысы болды. Ол кітапта жазғандай: жаяу әскердің нағыз рөлі – батырлықпен күш салу емес, аяусыз пулемет атысының астында құрып қалу емес, жаудың штыктарына ілініп, жаудың тығырықтарында өзін-өзі қирату емес (Позьер, Штормды траншея, Булкурт және басқа да қанды далалар есімде), керісінше, қару-жарақ, пулеметтер, танктер, минометтер және ұшақтар сияқты механикалық құралдардың барынша көптігімен қамтамасыз етілген максималды қорғаумен алға жылжу; мүмкіндігінше кедергісіз алға жылжу; алға ұрысу міндетінен мүмкіндігінше босатылу; белгіленген мақсатқа қатыгездікпен, шайқастың шуы мен дабылына қарамастан, жылжу; және онда жеңіске жеткен аумақты ұстап, қорғау; тұтқындар, қару-жарақ және жабдықтар түрінде жеңістің жемістерін жинау. Ол 1919 жылдың 26 желтоқсанында Австралияға зор қуанышпен қарсы алынып оралды. Оралғаннан кейін көп ұзамай, 1920 жылдың 27 ақпанында Монаштың әйелі Вик жатыр мойнының қатерлі ісігінен қайтыс болды. Кейін Монаш маңызды азаматтық лауазымдарда жұмыс істеді, ең танымал – 1920 жылдың қазан айынан бастап Виктория мемлекеттік электр энергиясы комиссиясының (SECV) басшысы. Ол сондай-ақ 1923 жылдан бастап сегіз жылдан кейін қайтыс болғанға дейін Мельбурн университетінің вице-канцлері болды. 1923 жылы Гарри Лоусонның Виктория үкіметі оны 1923 жылғы Виктория полициясының ереуілі кезінде тәртіпті қалпына келтіру үшін «арнайы констебльдерді» ұйымдастыруға шақырды. Ол ANZAC күнін жыл сайын атап өтуді ұйымдастырушылардың бірі болды және Мельбурнның монументалды соғыс ескерткіші – Еске алу ғибадатханасының жоспарын қадағалады. Монаш университеттер мен шетелдік үкіметтерден көптеген наградалар мен ордендермен марапатталды. Соңғы қарапайымдылық белгісі ретінде, өзінің жетістіктеріне, құрметтеріне және атақтарына қарамастан, ол өзінің қабір тасына тек «Джон Монаш» деген сөздерді жазуды өтінді. Одан қызы Берта (1893–1979) қалды.

In October 1918, towards the end of the war, Australian War Historian, Charles Bean, had urged Prime Minister William Hughes to cause a plan of repatriation to be drawn up by the AIF and to put Monash in charge of it. Soon after the cessation of hostilities in November 1918, Hughes requested that Monash return to London to take up the appointment as Director General of Repatriation and Demobilisation, heading a newly created department to carry out the repatriation of Australian troops from Europe. In August 1919, while in London, Monash wrote The Australian Victories in France in 1918 which was published in 1920. "It was propaganda, but not far off the truth." and "(it) laid the groundwork for the popular narrative of 'Monash the war winner.'" Monash was, nevertheless, a noted advocate of the co ordinated use of infantry, aircraft, artillery and tanks. As he wrote in the book: the true role of infantry was not to expend itself upon heroic physical effort, not to wither away under merciless machine gun fire, not to impale itself on hostile bayonets, nor to tear itself to pieces in hostile entanglements—(I am thinking of Pozières and Stormy Trench and Bullecourt, and other bloody fields)—but on the contrary, to advance under the maximum possible protection of the maximum possible array of mechanical resources, in the form of guns, machine guns, tanks, mortars and aeroplanes; to advance with as little impediment as possible; to be relieved as far as possible of the obligation to fight their way forward; to march, resolutely, regardless of the din and tumult of battle, to the appointed goal; and there to hold and defend the territory gained; and to gather in the form of prisoners, guns and stores, the fruits of victory. He returned to Australia on 26 December 1919 to an enthusiastic welcome. Shortly after his return, on 27 February 1920, Monash's wife, Vic, died of cervical cancer. Later, Monash worked in prominent civilian positions, the most notable being head of the State Electricity Commission of Victoria (SECV) from October 1920. He was also vice chancellor of the University of Melbourne from 1923 until his death eight years later. He was called upon by the Victorian Government of Harry Lawson in 1923 to organise "special constables" to restore order during the 1923 Victorian Police strike. He was one of the principal organisers of the annual observance of ANZAC Day and oversaw the planning for Melbourne's monumental war memorial, the Shrine of Remembrance. Monash was honoured with numerous awards and decorations from universities and foreign governments. In a final sign of humility, despite his achievements, honours and titles, he instructed that his tombstone simply bear the words "John Monash". He was survived by his daughter, Bertha (1893–1979).

Әскери әсері

Британдық тарихшы А.Ж.П. Тейлордың пікірінше, Монаш – "Бірінші дүниежүзілік соғыста туған шығармашыл дарынға ие жалғыз генерал" болды.

Мәдени әсері

Оның ұзаққа созылған ықпалын ескере отырып, Монаш суреті Австралияның ең жоғары номиналдық ақша белгісінде (100 доллар) бейнеленген.

Өлгеннен кейін мойындау туралы өтініш

2013 жылдан бері Монашты қайтыс болғаннан кейін фельдмаршал шеніне көтеруге бағытталған қозғалыс жүріп келеді. Монаш бұл шенге ие болған төртінші адам және тек екінші, Австралияда туған адам болар еді. Бұл қозғалысты Австралияның бұрынғы вице-премьері және «Маэстро Джон Монаш: Австралияның ең ұлы азамат-генералы» кітабының авторы Тим Фишер жетекшілік етті, сондай-ақ Джош Фрайденберг және Кэти МакГоуэн сияқты басқа австралиялық парламент мүшелері де қолдады. Фишердің сөзіне göre, Монаш өмірінде дискриминацияға ұшырағандықтан, оның ішінде неміс-еврей тегі мен кәсіби әскери емес, резервист мәртебесіне байланысты шен алудан бас тартылған. 2015 жылдың қазан айында Джерилдери округі кеңесі Австралия үкіметіне Монашты шенге көтеруге шақырып, «Джерилдери ұсынысын» бірауыздан қабылдады: «Сэр Джон Монаштың Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, оның кезінде және содан кейін мемлекетке және ұлтқа қосқан үлкен үлесін ескере отырып, және Сэр Джон Монаш 1918 жылдың 11 қарашасынан кейін Австралиядан ешқандай сыйлық немесе құрмет алмағанын ескере отырып, Премьер-министр үкіметтік газетте жариялау арқылы генерал сэр Джон Монаштың шені бір сатыға көтеріліп, 1930 жылдың 11 қарашасынан бастап Австралия фельдмаршалы шеніне ие болуына келісім берсін, бұл Сэр Джон Монаш генерал шеніне көтерілгеннен бір жыл өткен соң болды». Шындығында, Монаш 1918 жылдың қарашасынан кейін Австралия үкіметі тарапынан мойындалды және 1929 жылдың 11 қарашасында премьер-министр Джеймс Скуллин Австралия әскери күштеріндегі ұзақ және көрнекті қызметі үшін оны генерал шеніне көтерді. 2018 жылдың 14 сәуірінде Австралия қорғаныс қауымдастығының атқарушы директоры Нил Джеймс Монашты қайтыс болғаннан кейін шенге көтерудің қажеті жоқ екенін және «оның жетістіктерін төмендететінін» айтты. Джеймс сондай-ақ, осы мақсаттағы науқан «біздің әскери тарихымыз туралы эмоционалдық мифология» мәселесін көрсетті деп жазды. Ол Гарри Шоуэллдің дивизияға басшылық етіп, корпус командирі болған алғашқы австралиялық екенін атап өтті, ол Монаштан бір жыл бұрын генерал-лейтенант шеніне көтерілген. Джеймс былай деді: «Монаштың шенге көтеру ұсынысын қолдайтын [әскери тарихшыны] кездестіргенім жоқ, тіпті естігенім де жоқ». Джеймстің бұл сөздерінен үш күн өткен соң Австралия премьер-министрі Малкольм Тернбулл Монаштың қайтыс болғаннан кейін фельдмаршал шеніне көтерілмейтінін мәлімдеді.

Since 2013, there has been a movement to posthumously promote Monash to the rank of field marshal. Monash would be the fourth person, and only second Australian born person, to hold this rank. The movement was led by Tim Fischer, former Australian Deputy Prime Minister and author of the book, Maestro John Monash: Australia's Greatest Citizen General, and supported by other Australian Members of Parliament including Josh Frydenberg and Cathy McGowan. According to Fischer, Monash was denied promotion during his life due to discrimination, including as a result of his German Jewish ancestry and his status as a reservist rather than professional soldier. In October 2015, the Jerilderie Shire Council unanimously adopted the "Jerilderie Proposition", calling on the Australian Government to promote Monash:Following on the outstanding contribution of Sir John Monash to state and nation before, during and after World War I and reflecting the fact that Sir John Monash received no Australian awards or honours post 11 November 1918, the Prime Minister approve by government gazette publication the posthumous promotion of one step in rank of General Sir John Monash to the rank of Australian field marshal, with effect 11 November 1930, one year after Sir John Monash was eventually promoted to the rank of general. In fact, Monash was recognised after November 1918 by the Australian Government, and was promoted to the full rank of general by the Prime Minister James Scullin in recognition of his long and distinguished service with the Australian military forces on Armistice Day 11 November 1929. On 14 April 2018, Neil James, Executive Director of the Australian Defence Association, suggested that posthumously promoting Monash was unnecessary and "would demean his record." James also wrote that the campaign to do so highlighted the problem of "emotive mythology about our military history." He pointed out that Harry Chauvel was the first Australian to command a division and become a corps commander, being promoted to lieutenant general a year before Monash. James added: "I have yet to meet or even hear of [a military historian] who supports the Monash promotion proposal". Three days after James' comments the Australian Prime Minister, Malcolm Turnbull, announced that Monash would not be promoted posthumously to field marshal.