Кіріспе

Венгриядағы музыка және мәдени фестиваль

Sziget фестивалі (Sziget Fesztivál, ; "Sziget" – "Арал" деген мағынада) – Еуропадағы ең ірі музыка және мәдени фестивальдердің бірі. Ол әр тамыз айында Венгрияның Будапешт қаласының солтүстігінде, Дунай өзеніндегі 108 гектар (266 акр) көлеміндегі, жасыл шөпті Обудай аралында ("Ескі Буда аралы") өтеді. Жыл сайын 1000-нан астам концерт пен қойылым ұйымдастырылады. Апталық фестиваль 1993 жылы қарапайым студенттік шара ретінде басталып, қазір Еуропаның танымал рок фестивальдерінің біріне айналды. Барлық келушілердің шамамен жартысы Венгриядан тыс, әсіресе Батыс Еуропа елдерінен келеді. Фестивальге қатысушылар үшін арнайы диджейлермен жабдықталған "party train" (кездесу пойызы) қызметі де ұйымдастырылған. Екінші шара (1994), Eurowoodstock деп аталды, онда түпнұсқа Woodstock фестивалінің жұлдыздары өнер көрсетті. 1997 жылға қарай фестивальге келгендердің саны 250 000-нан асып, 2001 жылы 360 000-ға жетті. 2018 жылы бұл рекорд 565 000 келушімен жаңаланды. 2000-жылдардың ортасынан бері Sziget фестивалі өзінің ерекшелігімен Burning Man фестиваліне еуропалық балама ретінде таныла бастады ("шындықтан алыс, электронды түрде күшейтілген, қиялдағы ойын-сауық паркі"). 2011 жылы The Independent басылымы Sziget фестивалін Еуропадағы үздік 5 фестивальдің бірі деп атады. Фестиваль 2011 және 2014 жылдары Еуропа фестивальдері сыйлығында "Еуропадағы ең үздік ірі фестиваль" номинациясы бойынша екі рет жеңіске жетті. 2002 жылы Sziget Трансильванияға қарай кеңейді, онда ұйымдастырушылар Félsziget Fesztivál (румын тілінде: Festivalul Peninsula) атты жаңа жылдық фестиваль құрды, ол Румыниядағы осындай шаралардың ішінде ең ірісіне айналды. 2007 жылы ұйымдастырушылар Балатон көлінің оңтүстік жағалауында өтетін Balaton Sound электронды музыка фестивалін ұйымдастырды, ол тез арада танымал болды.

Тарих

1989 жылы коммунистік дәуір аяқталғаннан кейін Будапешттегі бұрынғы жарқын жазғы фестивальдер үкіметтік қаржыландырудың күрт тоқтауына байланысты дағдарысқа ұшырады. Суретшілер мен рок әуесқойларының бір тобы осы олқылықты толтыру үшін Sziget іс-шарасын ұсынды. Фестиваль 1993 жылы басталды, алғашқыда «Диаксигет» (Студент аралы) деп аталды. Бұл алғашқы іс-шара музыка жанкүйерлерімен бос уақытында ұйымдастырылды және бюджеттен асып кетті, шығынды өтеуге 1997 жылға дейін уақыт кетті. 1996 жылдан 2001 жылға дейін Pepsi компаниясының демеушілігімен «Pepsi Sziget» деп аталды. 2002 жылдан бері «Sziget Fesztivál» («Арал фестивалі») деп аталады. Ұлттық денсаулықты нығайту институты (OEI) 2007 жылы Sziget фестиваліне келгендердің тәуекелге бару мінез-құлқы мен көңіл-күйі туралы жан-жақты зерттеу жүргізіп, нәтижесін жариялады. Зерттеу көрсеткендей, қатысушылардың 9,4% соңғы жыныстық қатынаста қорғаныш шараларын қолданбаған. Sziget фестивалі әртүрлі жанрлардағы өнер орындарымен ерекшеленеді. 2006 жылы блюз сахнасы, джаз шатыры, әлемдік музыка сахнасы және негізгі сахнада танымал рок топтары өнер көрсетті. Фестиваль Батыс Еуропа тұрғындары арасында танымал. Келушілердің шамамен 50% Венгриядан тыс елдерден келеді, олардың көп бөлігі Нидерландыдан. Бельгия, Ұлыбритания, Германия, Италия, Франция, Ирландия және Румыниядан да көптеген адамдар келеді. Аралда орналасқандықтан, фестивальге қатысушылардың кейбіреуі Дунай өзенін жүзіп немесе қауаптау арқылы өтуге тырысады. Ұйымдастырушылар мұндай әрекеттерге қарсы шығады, өйткені Дунай өзенінің күшті ағысы қауіпті.

2008 жыл

2008 жылы Sziget фестивалі 11-18 тамыз аралығында өтті. Фестиваль 2007 жылы болған 7+1 күннің орнына 5+2 күнге дейін қысқартылды, соның ішінде бір үлкен концерттік өнер көрсеткен (Iron Maiden) "нөлдік күн" және бірнеше танымал венгр рок-топтарының (LGT және Beatrice-тің ішінде) бас рольде ойнаған "Мажар әндері күні" деп аталған арнайы "минус бірінші күн" болды. Iron Maiden, R.E.M., Mass Hysteria, Babyshambles, Sex Pistols, Jamiroquai, Anti Flag, Flogging Molly, Alanis Morissette, The Killers, The Kooks, Kaiser Chiefs, The Cribs, Speak және тағы да көптеген артистердің қатысуы расталды, олардың өнер көрсететін күндері Sziget веб-сайтында жарияланған. Фестивальдің ұзақтығы қысқартылуының себебі – жақын жерде тұратын тұрғындардың шуға байланысты ыңғайсыздықтарын азайту болды. Ұйымдастырушылар шуды азайту үшін қосымша шаралар қабылдауды жоспарлап отыр: металл сахнасы тек сағат 23:00-ге дейін жұмыс істейтін болады және ең шулы сахналардың жанына шуды сүзгілейтін қабырғалар орнатылады.

Негізгі кезең

Принс, Марсқа 30 секунд, The Prodigy, Pulp, Химиялық бауырлар, Ақ өтірік, Kasabian, Кайзер Чифс, Маниакты көше уағыздаушылары, Дизи Раскал, Интерпол, Flogging Molly, Кейт Нэш, Британдық теңіз күші, Скунк Анази, Гоголь Борделло, Ла Ру, Көтеріліс, Ұлттық, Хадукен!, Жақсы Шарлотта, Батукада дыбыс машинасы.

Әлемдік музыка сахнасы

AfroCubism, Rotfront, Ojos de Brujo, Gotan Project, Eliades Ochoa, Hurlements d’Leo, Debout Sur Le Zinc, Goran Bregovic Wedding & Funeral Band және Shtetl Super Stars.

Партиялық арена

Crystal Castles, 2 Many DJ's, Empire of the Sun, Goose (бельгиялық тобы) және Zombie Nation.

Еуропа кезеңі

Сөнэ Маннхайм, Вердена, "Зоопарққа қайт" және "Триггерфингер".

A38/Wan2 сатысы

"De Jeugd Van Tegenwoordig", "Baskerville", "DeWolff", "Kees van Hondt", "Selah Sue", "Марина және Алмазтар", "Bloody Beetroots", "Death Crew 77" және "Hurts".

Металл басты сахна

Deftones, Lostprophets, Within Temptation, Sonata Arctica, Judas Priest және Motörhead.

Сот ісі

Будапешттің 4-ші ауданы – Уйпест қаласының әкімі доктор Тамас Дерче «Сзигет» фестивалін сотқа берді, фестивальдің шуы соншалықты қатты екенін, жергілікті тұрғындар түнде ұйықта алмайтынын айтады. Әкім сот арқылы ұйымдастырушыларды кешкі 6-дан таңғы 10-ға дейінгі барлық іс-шараларды тоқтатуға мәжбүрлеуді қалайды, бұл фестивальді жабумен тең. Әкім 2002 жылы «Сзигетке» қарсы осыған ұқсас сот ісін ұтып алмай қалған. 2008 жылғы фестиваль ұйымдастырушылары жергілікті билік өкілдеріне негізгі сахна сағат 23:00-де жабылатынын және одан кейін онда музыка ойналмайтынын уәде берген. Осы себепті Iron Maiden концерті бастапқыда сағат 21:30-да басталғаннан сағат 21:00-ге ауыстырылды.

Басқа қызмет түрлері

Музыкадан басқа, фестивальде кино, би, театр, татуировка жасау, интернетке қол жеткізу, волейбол, теннис, футбол, жабық ескек шабу, тауға шығу, банджи-джампинг және толық өлшемді футбол сияқты көптеген басқа да іс-шаралар ұсынылады. Арал Будапешт қаласында орналасқан, сондықтан күндіз қала орталығына баруға болады.