Кіріспе

Windows үшін мәтіндік редактор және бастапқы код редакторы

Notepad++ – Microsoft Windows жүйесімен қолдануға арналған тегін және ашық кодты мәтіндік редактор және бастапқы код редакторы. Ол бір терезеде бірнеше ашық файлмен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін, табулар арқылы өңдеуді қолдайды. Өнімнің атауы C тіліндегі постфикс инкремент операторынан алынған; оны кейде npp немесе NPP деп те атайды. Notepad++ тегін бағдарлама ретінде таралды. Алғашқыда жоба SourceForge платформасында орналастырылған, одан 28 миллионнан астам рет жүктелген және екі рет SourceForge Community Choice Award сыйлығын үздік әзірлеуші құралы ретінде жеңіп алған. Жоба 2010 жылдан 2015 жылға дейін орналастырылды; 2015 жылдан бері Notepad++ GitHub платформасында орналастырылған. Notepad++ Scintilla редакторы компонентін пайдаланады.

Тарих

Notepad++ бағдарламасын 2003 жылдың қыркүйегінде Дон Хо әзірледі. Хо алғаш рет өзінің компаниясында JEXT (Java негізделген мәтін редакторы) қолданды, бірақ оның нашар жұмыс істеуіне қанағаттанбағандықтан, ол Scintilla-мен C++ тілінде жазылған мәтін редакторын әзірлеуді бастады. 2010 жылдың қаңтар айында АҚШ үкіметі АҚШ-та орналасқан ашық кодты жобалардың хостинг провайдерлерін Куба, Иран, Солтүстік Корея, Судан және Сириядан қол жеткізуді тоқтатуға міндеттеді, бұл АҚШ заңнамасына сәйкес келу үшін жасалды. Дамушы бұл шараны еркін және ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету (FOSS) философиясын бұзу деп санады. Оған жауап ретінде 2010 жылдың маусым айында Notepad++ Франциядағы TuxFamily платформасында нұсқасын жариялап, АҚШ-тың аумақтық юрисдикциясынан шықты. Notepad++ қауымдастығының кейбір қызметтері (мысалы, форумдар мен қателерді ізкестеу құралы) 2015 жылға дейін SourceForge-де қалды, содан кейін Notepad++ SourceForge-ден толықтай кетті. 2011 жылы Lifehacker Notepad++-ды "Windows үшін ең жақсы бағдарламалау мәтін редакторы" деп сипаттап, "Егер сіз қарапайым, жеңіл және кеңейтілген бағдарламалау мәтін редакторын қаласаңыз, біздің бірінші таңдауымыз – тегін, ашық кодты Notepad++" деді. Lifehacker оның пайдаланушы интерфейсін сынға алып, "Шындығында, ол өте жаман. Бірақ әлдеқандай нәрсеге оны өзгертуге болады, және оның әдемілігінің жетіспеушілігі функционалдығымен толықтырылады" деді. Lifehacker тобы бағдарламаны "жылдам, икемді, мүмкіндіктерге толы және толығымен тегін" деп қорытты. Stack Overflow "Нәрселер қаншалықты өзгерсе де, олардың көп бөлігі Windows машинасымен NotePad++ арқылы JavaScript-те жазылған" деп атап өтті. 2015 жылы SourceForge-де хостингтелген жобаларды ұрлау оқиғасына жауап ретінде Notepad++ SourceForge-ден толықтай кетті, форумдар NodeBB-ге, ал қателерді ізкестеу құралы GitHub-қа көшірілді.

Тіркемелер

Notepad++ макростарды және плагиндерді қолдайды, сондай-ақ бағдарламаға түрлі жаңа мүмкіндіктерді енгізуге мүмкіндік беретін тұрақты плагин архитектурасымен ерекшеленеді. Қазіргі уақытта Notepad++ үшін 140-тан астам үйлесімді плагин әзірленген, олардың 10-ы бағдарламаға бастапқыда кіріктірілген. Бағдарламаға енгізілген алғашқы плагин – "TextFX", ол HTML және CSS үшін W3C тікелей тексеруін, мәтінді сұрыптауды, әріптердің регистрін өзгертуді және цитаталарды басқаруды қамтиды.

Халықаралықласу

Notepad++ қолданбаға тән форматтағы XML файлдары арқылы интернационалдастырылуды қолдайды, бұл файлдарда барлық интернационалдастырылған тізбектер (әңтермелердің тақырыптары, мәзір атаулары мен элементтері және т.б.) белгілі бір тілде сақталады; бұл файлды қолданба параметрлерінен қайта жүктеуге болады. Жаңа тілдерге аударма жасау үшін қолданыстағы файлды өңдеу жеткілікті.

Саяси хабарлау

2008 жылдың наурыз айында "Бейжің 2008-ді бойкоттау" баннері Notepad++ SourceForge.net үй бетіне орналастырылды. Бірнеше айдан кейін, 2008 жылдың 26 маусымынан 24 шілдесіне дейін Қытайдағы көптеген пайдаланушылар SourceForge.net сайтына кіре алмады. Бұл Қытайдың "Бойкот" баннеріне жауап ретінде SourceForge.net-ке тыйым салғаны туралы кең таралған пікірге әкелді. 2015 жылдың қаңтарында Notepad++ веб-сайтын Fallaga Team тобының белсенділері бұзды, олар Je suis Charlie-ді қолдаған Пасха жұмыртқасына қарсы болды. Fallaga Team тобы ISIL-мен байланысты және 2017 жылы Ұлыбритания Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің веб-сайттарын хакерлікке ұшыратқан деп саналады. 2019 жылдың қазан айында Notepad++ "Free Uyghur" (v7.8.1) кодовый атымен жаңа нұсқасын шығарды. Автор мәлімдемесінде жүздеген мың ұйғырлардың Шыңжаңдағы қайта тәрбиелеу лагерлерінде "саяси идеологиялық тәрбиеге, кейде тіпті азаптауға" ұшырағанына алаңдаушылық білдірді. Ол "қытай үкіметінің ұйғыр халқына қатысты зорлық-зомбылық әрекеттерін және қылмыстарын тоқтату үшін оған қосымша қысым көрсетуге" шақырды. Бағдарламалық қамтамасының арнайы сайты қызметтен бас тартуға қарсы шабуылға ұшырады, ал оның GitHub мәселелер беті ұлтшылдық сөздермен толтырылды, бірақ кейін Cloudflare-дің DDoS-қа қарсы қызметіне көшірілгеннен кейін жаңарып, қалпына келді. 2020 жылдың шілдесінде Notepad++ "Гонконгпен бірге тұру" (v7.8.9) кодовый атымен жаңа нұсқасын шығарды. Автор бұл хабарламада Қытай үкіметінің Гонконгтағы Ұлттық қауіпсіздік заңын енгізгеніне алаңдаушылық білдірді. Жауап ретінде, Қытайдың Tencent (QQ браузері және WeChat браузері), Alibaba (UC браузері), 360 және Sogou браузерлері ресми сайттың "Жүктеу" бетін бұғаттап, басқа беттерін бұғаттамай бастады. 2022 жылдың ақпан айының басында және ортасында Notepad++ "Бейжің 2022-ді бойкоттау" (v8.3) және (v8.3.1) кодовый атымен жаңа нұсқаларын шығарды. Автор Қытайдағы адам құқықтары, әсіресе ұйғырлар мен гонконгтықтардың құқықтары туралы алаңдаушылық білдірді. Ол тыңдаушыларына "ойындарды тамашалаудан немесе оларға назар аударудан бас тартуға" кеңес берді. 2022 жылдың ақпан айының соңында Notepad++ "Айнымалыларды жарияла, соғыс емес" (v8.3.2) кодовый атымен жаңа нұсқасын шығарды. Автор мәлімдемесінде Ресейдің Украинаға басып кіруін айыптап, Украинаны қолдауға шақырды. 2022 жылдың наурызында Notepad++ "Қолданбалар жаса, соғыс емес" (v8.3.3) кодовый атымен жаңа нұсқасын шығарды. Автор Ресейдің Украинаға басып кіруіне қатысты пікірін білдіруді жалғастырды.