Кіріспе

Крейг қарсы Борен, 429 U. S. 190 (1976) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, онда Конституцияның 14-толықтыруының Тең қорғау ережесіне сәйкес, заңдық немесе әкімшілік жыныс бойынша жіктемелер орташа деңгейде тексеруге жатады деп шешілді. Бұл істі болашақ Жоғарғы Сот төрешісі Рут Бадер Гинзбург Америка азаматтық бостандықтары одағында жұмыс істеген кезде қарады. Аталған іс барысында ерлер мен әйелдердің қалай әрекет ететіні туралы стереотиптер мен болжамдардың әділетсіз екені анықталды. "Еркектер көбірек машина жүргізеді, көбірек ішеді және алкогольге байланысты қылмыстарды көбірек жасайды" сияқты талаптар айтылды. Кертис Крейг пен Кэролин Уайтенер екеуі де заңға алғашқы болып қарсы шыққан Марк Уокердің достары болды. Иронияға орай, Уокер мас күйде машина жүргізіп, жол апатында қаза тапты. Кертис 21-ге толғанда, Уайтенер жалғыз талапкер ретінде қалып қойды. Ол бұл идеяның Марк Уокерге тиесілі екенін айтады және оның пікірінше, бұл идея мас күйде машина жүргізуге дейін пайда болған. "Хонк Н. Холлер" дискриминациялық заңға қарсы ұзақ күрес жүргізді.

Өтініш иесінің жақтауы

Бұл заңға Кертис Крейг, 18-ден асқан, бірақ 21-ге толмаған ер адам, және Оклахома штатының алкоголь сатушысы Кэролин Уайтенер наразылық білдірді. Бастапқыда Марк Уокер ұсынған талапкердің аргументін Кертис Крейг жалғастырды, ал Крейг 21-ге толғаннан кейін Honk and Holler иесі Кэролин Уайтенер оны қабылдады. Кертис Крейг 18 жасында әртүрлі 7/11 дүкендеріне барып, 3,2% сыра сатып алмақ болып сұраған, бірақ оған бас тартылды. Ол Кертис Крейг сияқты үшінші тараптардың өз нарығына қол жеткізу құқығын қорғап, "сатушылар өздерінің бизнесін шектеу әрекеттеріне қарсы тұра алады" деді. Рид бұрынғы үкім бойынша, жыныс бойынша жіктеу маңызды мемлекеттік мақсаттарға айқын үлес қосуы керек екенін белгіледі, осыған сүйене отырып Крейг пен Уайтенер Оклахома алкоголь заңын енгізу үшін қажетті талаптарды орындамады деп мәлімдеді.

Жауап берушінің жауабы

Атаулы айыпталушы Дэвид Борен болды, ол сот процесі кезінде Оклахома штатының губернаторы қызметін атқарғандықтан, лауазымы бойынша сотқа тартылды. Рут Бадер Гинзбург, Америка Азаматтық Бостандықтар Одағының адвокаты ретінде, талапкердің адвокатына кеңес берді, құдайы қорғаушы хат (amicus brief) ұсынды және Жоғарғы Сотта ауызша жарыс кезінде кеңесшілер үстелінде болды.

ACLU әйелдер құқығын қорғау жобасының қатысуы

Бұл іс Гинзбургтің ACLU әйелдер құқығы жобасымен жұмысының бір бөлігі болды. Жоғарғы сотқа жынысына қарай бір жастағы адамдарға сыра сатуға тыйым салатын заңның Тең қорғау туралы қағиданы бұзатынын анықтау тапсырылды. Сонымен қатар, Жоғарғы сот бұл жағдайда 3,2% сыра сатушының құқықтарын, яғни jus tertii (үшінші тараптың құқықтарын) қарастырды.

Шешім

Соттанушы Уильям Дж. Бреннан сот пікірін оқыды, оған судьялар Уайт, Маршалл, Пауэлл және Стивенс қосылды (Судья Блэкмун пікірдің бір бөлігіне қосылмаған басқа барлық бөліктерімен келісті, ал Блэкмун, Пауэлл, Стивенс және Стюарт өз келісімін білдірді).

Бір-бірінен айырмашылық пікірлер

Бас судья Бёргер және судья Ренквист келіспеді. Ренквист бұл заң тек "рационалды негізде" қабылдануы керек деп ойлағандықтан келіспеді, себебі осы саладағы бұрынғы істер, мысалы, Стэнтонға қарсы Стэнтон ісі, тек "рационалды негіз" сынағын қолданған. Бёргер "судья Ренквисттің пікірімен көбінесе келісті", бірақ "даугер тек өзінің конституциялық құқықтары мен иммунитеттерін ғана пайдалана алады" дегенді баса көрсету үшін жеке пікір білдірді. Ол Уайтенер және басқа сатушыларға тиген жанама экономикалық зиян "мен келіспейтін конституциялық мәртебе туралы жаңа ұғымды" енгізді деп санайтын.

Кейінгі

Крейг пен Борен және Рид пен Рид істерінің нәтижесінде Конгресс кейіннен Ұлттық ең төменгі ішу жасы заңын қабылдады, онда егер штаттың ең төменгі ішу жасы 21-ге жетпесе, оларға бөлінетін федералдық тас жол қаражатының 10 пайызын төлеуден айырылатын болды. Бұл заң Южная Дакота – Доль ісі бойынша Жоғарғы Сотта конституциялық деп жарияланды.