Кіріспе
Ағылшын актері (1972 жылы туған)
Идрисса Акуна Эльба (IHdriss; 6 қыркүйек 1972 жылы туған) – ағылшын актері, рэпер, әнші және диджей. Лондондағы Ұлттық жастар музыка театрының түлегі, ол HBO телесериалындағы Стрингер Белл (2002–2004), BBC One телесериалындағы DCI Джон Лютер (2010–2019) және Нельсон Манделаның өмірбаяндық фильміндегі «Мандела: Бостандыққа дейінгі ұзақ жол» (2013) рөлдерімен танымал. «Лютер» үшін ол «Алтын глобус» сыйлығындағы «Ең үздік актер» және «Праймтайм Эмми» сыйлығындағы «Ең үздік жетекші актер» номинацияларын әрқайсысынан төрт рет алды, соның бірін жеңіп алды. Эльба «Американдық гангстер» (2007), «Қызығушылық» (2009) және «Прометей» (2012) фильмдерінде ойнады. Ол Marvel Cinematic Universe (MCU) әлемінде Хеймдалл рөлін сомдады, бұл «Тор» (2011) фильмімен басталды, ал DC Extended Universe әлеміндегі «Жасақтар отряды» (2021) фильмінде Bloodsport рөлін ойнады. Сондай-ақ ол «Тынық мұхитының шегі» (2013), «Ұлтсыз аңдар» (2015) фильмдерінде ойнады, осы рөлдері үшін «Алтын глобус» және «Ең үздік қосалқы актер» номинациясы бойынша BAFTA сыйлықтарына ие болды, сондай-ақ «Моллидің ойыны» (2017) фильмінде де ойнады. Оның тағы бір маңызды рөлі – «Құлағандардың қиыны» (2021) батыс фильміндегі Руфус Бак рөлі. Эльба «Зоотропия», «Ормандағы кітап», «Дориді іздеу» (барлығы 2016) және «Соник кірпігі 2» (2022) фильмдеріндегі кейіпкерлерді дауыстады. Ол «Ярд» (2018) фильмімен режиссерлік дебютін жасады. 2016 жылы Эльба Time журналының «Әлемдегі ең ықпалды 100 адам» тізіміне енді. 2019 жылдың мамыр айына дейін оның фильмдері әлемдік прокаттан 9,8 миллиард доллардан астам табыс тапты, оның ішінде Солтүстік Америкада 3,6 миллиард доллардан астам, ол ең көп табыс тапқан 20 актердің бірі. Актерлік қызметінен басқа, Эльба DJ Big Driis немесе Idris псевдонимдерімен диджейлікпен және R&B әншісі ретінде де жұмыс істейді.
Ерте өмір
Идрисса Акуна Эльба 1972 жылғы 6 қыркүйекте Уинстон Эльбаның, Форд Дагенхэм зауытында жұмыс істеген Сьерра-Леоне креолы және Ганалық әйел Евтің отбасында дүниеге келді. Эльба Хакни мен Ист-Хэмде өсті; ол мектепте бірінші атын "Идрис" деп қысқартты, осы жерде актерлік өнерге алғаш рет қатысты. Ол өзінің алғашқы үлкен мүмкіндігін "The Stage" журналынан алғанын айтады. Ондағы спектакльдің жарнамасын көрген соң, ол кастингке қатысып, рөлді орындап жүргенде алғашқы агентімен танысты. 1986 жылы ол бір туысының DJ бизнесіне көмектесе бастады; бір жыл ішінде ол достарымен бірге жеке DJ компаниясын құрды. 1988 жылы мектепті бітіріп, 1500 фунт стерлингтік Prince's Trust гранты арқасында Ұлттық жастар музыкалық театрына қабылданды. Карьерасының басында өзін асырау үшін дөңгелек орнату, суық қоңырау шалу және Ford Dagenham-да түнгі сменалар сияқты уақытша жұмыстар істеді. Жастық шағында "Big Driis" атты DJ лақап атымен түнгі клубтарда жұмыс істеді, бірақ жиырма жасынан бастап телевизиялық рөлдерге кастингке қатыса бастады. Ол "Ultraviolet" сериалында, содан кейін "Dangerfield" сериалында ойнады. Ол көп ұзамай Нью-Йоркке көшіп кетті. Ол Ботсванада түсірілген "Жеті әйелдің детективтік агенттігінде" Чарли Готсо рөлін ойнады. Сериалдың премьерасы 2008 жылғы 23 наурызда, Пасха күні BBC One арнасында өтті, оны 6,3 миллион көрермен және аудиторияның 27% көрді. 2009 жылдың қаңтарында Variety журналы Эльбаның NBC-нің "The Office" сериалында Dunder Mifflin аймақтық менеджері Майкл Скоттқа (Стив Карелл) жаңа қарсылас Чарльз Майнер рөлін ойнайтынын хабарлады. 2012 жылғы 15 қаңтарда өткен 69-шы "Алтын глобус" марапаттау кешінде Эльба BBC-нің қылмыстық триллері "Luther" сериалындағы рөлі үшін "Сериал, мини-сериал немесе телефильмдегі ең үздік актер" сыйлығын жеңіп алды. Сериал 2019 жылғы 15 наурызда көрсетілді және бір маусымнан кейін жабылды. Ол сондай-ақ жартылай автобиографиялық комедия "In the Long Run" сериалын жасап, оның басты рөлін ойнады.
Фильм
2007 жылы Эльба «Әкелердің кішкентай қыздары» фильмінің басты рөліне келісім берді. Ол Монтиді ойнады, ол жұмысшы табынан шыққан механик, оның қыздарының қамқорлығын алуға көмектесетін адвокатқа ғашық болады, ал олардың қарым-қатынасы мен қамқорлық үміті бұрынғы әйелінің оралуымен қауіпке ұшырайды. Ол 2007 жылы прокатта 50 миллион долларға жуық табыс әкелген «28 аптадан кейін» және «Бұл Рождество» фильмдерінде ойнады. 2008 жылы ол қорқыныш фильмі «Бал кешінде» және Гай Ричидің лондондық гангстерлік фильмі «Рокнроллада» ойнады. Соңғысы прокатта сәтті болды, алғашқы аптасында 29 миллион доллар жинады. Эльбаның келесі фильмі «Мұра» (2010) болды, онда ол Шығыс Еуропадағы сәтсіз миссиядан кейін Бруклинге оралған арнайы операциялар жасақшысын сомдады, ол кек алу іздеуіне шықты. Фильм Пуэрто-Рикода түсірілді және 2010 жылдың сәуірінде шықты. Эльба «Тейкерлер» (2010) триллерінде ойнады. Ол Кеннет Брананың «Тор» (2011) фильмінде Хаймдалл рөлін ойнады. 2010 жылдың тамызында Эльба Джеймс Паттерсонның «Алекс Крос» фильмінің жаңа нұсқасындағы басты кейіпкерді сомдауға келісім берді. «Ghost Rider: Spirit of Vengeance» (2011) фильмінде, «Ghost Rider» (2007) фильмінің жалғасы, Эльба алкогольге тәуелді жауынгер монахтың рөлін ойнады. 2012 жылдың ақпанында Эльба өзінің өмірбаяндық кітабына негізделген «Мандела: Бостандыққа дейінгі ұзақ жол» фильмінде Нельсон Мандела рөлін ойнайтынын растады. Рольге дайындық барысында Эльба Манделаның түрмеде отырған Роббен аралындағы жалғыз камерада бір түн өткізді. Оның ойнаған рөлі үшін ол «Алтын глобус» сыйлығына «Драмалық фильмдегі ең үздік актер» номинациясына ие болды. 2012 жылдың маусымында Эльба Ридли Скоттың «Прометей» фильмінде капитан Янек рөлін ойнады. Ол 2013 жылы «Тынық мұхитының шебі» фильмінің актерлік құрамына Стакер Пентекост рөлінде қосылды. Ол 2013 жылы «Тор: Қара әлем» фильмінде Хаймдалл рөлін қайталады. 2014 жылдың қаңтарында ол «Лютер» фильмінің бейімделуінде ойнайтынын растады. 2014 жылы ол «Жақсылық жоқ» фильмінде кекшіл психопаттық серийлі кісі өлтіруші рөлінде ойнады. Эльба сонымен қатар Абрахам Аттахпен бірге «Жұртқа тиіспейтін аңдар» фильмінде ойнады, ол таңдалған кинотеатрларда және Netflix-те көрсетілді. Ол «Алтын глобус» сыйлығына «Кез келген фильмдегі ең үздік қосалқы актер» номинациясына, сондай-ақ «Фильмдегі қосалқы актер» номинациясына BAFTA сыйлығына ұсынылды. 2016 жылы ол бірнеше дауыстық рөлдерді ойнады: Диснейдің «Зоотропиясында» Гиннифер Гудвин мен Джейсон Бейтменмен бірге полиция бастығы, шеф Бого; Джон Фавро режиссерлік еткен 1967 жылғы анимациялық фильмнің тірі экшн бейімделуі – «Ортангер» (2016) фильмінде Шер Хан; және Элен ДеДженерес пен Альберт Брукспен бірге Пиксардың «Дориді табуда» Флюк, екеуі де «Немоны табу» (2003) фильмінен өз рөлдерін қайталады. Сондай-ақ сол жылы ол «Жұлдызды жолдың арғы жағында» жалғастығында басты қарсыласы Кралл рөлін ойнады. 2017 жылы ол Стивен Кингтің «Қараңғы мұнара» фильмінде Роланд Десчейн рөлін ойнады, «Біздің арамыздағы тау» және Аарон Соркиннің режиссерлік дебюті «Моллидің ойыны» фильмінде Джессика Чейстенмен бірге ойнады. 2019 жылы Эльба «Fast & Furious Presents: Hobbs & Shaw» фильмінде зұлым кейіпкерді сомдады, бұл «Fast & Furious» франшизасының спин-оффы, сонымен қатар Том Хупердің Эндрю Ллойд Веббердің «Мысықтар» мюзиклінің киноадаптациясында Макавитті ойнады. 2021 жылы Эльба Джеймс Ганнның «Жасырын жасақ» фильмінде жалдамалы сарбаз Роберт «Милтон» Дюбоис / Bloodsport рөлін сомдады. 2022 жылы Эльба «Соник-кірпікше 2» фильмінде Кнуклс-кірпікшенің дауысын сомдады, ол «Соник-кірпікше» фильмінің жалғасы, ол өзімен аттас франшизаға негізделген. Ол Paramount + үшін жеке сериядағы рөлін қайталады және 2024 жылы «Соник-кірпікше 3» үшін қайта оралады.
Музыка
Эльба Fat Joe (2002), Angie Stone (2004) және рэпер Giggs (2010) музыкалық бейнелерiнде пайда болды. 2006 жылы ол Hevlar Records үшін төрт әндi Big Man EP жазды. Ол Jay Z-дiң American Gangster (2007) альбомының кіріспесiнде бiрлесiп шығарды және орындады. Ол Лас-Вегастағы The Venetian және Ice House Lounge-де 2007 жылғы NBA All Star кештерiнде диджей болды. 2009 жылдың шiлдесiнде Эльба BET-тiң Rising Icons сериясының ди-джейi болды. Ол өзiнiң алғашқы "Please Be True" синглiнiң шығарылуын жариялады. 2009 жылдың тамыз айындағы Essence журналында ол өзiнiң алты әндi EP-нiң атауын Kings Among Kings деп жариялады. Ол өзiнiң "High Class Problems Vol. 1" EP-сiн 2010 жылы ақпанда Ұлыбританияда шығарды, ол көптеген жүлделерге ие болды, соның iшiнде Billboard Music Awards номинациясы. 2011 жылы ол Pharoahe Monch-тiң W. A. R альбомының кіріспесiнде өнер көрсеттi. Келесi жылы ол "Lover of the Light" әнiнiң "Mumford & Sons" музыкалық бейнесiнде бiрлесiп режиссерлiк және орындаушылық қызметтерiн атқарды. 2014 жылы ол К. Мишельдің "The Rebellious Soul Musical" музыкалық қойылымын жасады, ол 2014 жылдың 19 тамызында VH1 арнасында дебют жасады. Мамыр айында Эльба Мистер Хадсонның "Step Into the Shadows" синглiнде өнер көрсеттi. Хадсон өзінің 2014 жылдың қарашасында шыққан "Идрис Эльба Манделаны таныстырады" атты альбомын да шығарды. Сондай-ақ, ол 2014 жылдың 12 қыркүйегінде шыққан Нигериялық рэпер Финомен бiрге Ганалық VVIP тобының "Selfie" синглiнiң ремиксiнде және 2015 жылдың 11 сәуiрiнде YouTube-та жарияланған бейнеде де өнер көрсеттi. Эльба Ноэль Филдинг пен Серхио Пицзорноның "Loose Tapestries" тобының екінші альбомы үшiн рэп орындады. Эльба сондай-ақ 1 маусымда SoundCloud-қа жүктелген Skepta-ның "Shutdown" ремиксiмен рэп жазды. 17 тамызда ән шығарылды, онда Эльба Нигерия әншiсi Д'Бандждың "Confidential" синглiнде пайда болды, 20 тамызда YouTube-қа жүктелген бейнеде Сьерра-Леоне рэперi Shadow Boxer қатысты. 2015 жылдың қарашасында Эльба Германияның Берлин қаласында Мадоннаның "Rebel Heart" турнесі кезінде ашылды. Эльба сонымен қатар Макклмор мен Райан Льюистің This Unruly Mess I've Made (2016) альбомында да кездеседі. 2018 жылдың шiлдесiнде 7Wallace Music атты лейблiн ашты. Эльба 2019 жылдың сәуiрiнде Коачелла аңғарының музыка және өнер фестивалінде өнер көрсеттi. 2019 жылы ол британдық грим-артист Уайлидің "Boasty" трекiнде өнер көрсеттi. Эльба "Boasty" музыкалық бейнесiне де қатысып, өзiнiң өлеңiн фильм түсiрiлген үйде орындайды. 2019 жылы Эльба Тейлор Свифттің "London Boy" әнiнде оның жетiншi студиялық альбомынан "Lover" әнiнде пайда болады. Әннің кіріспесінде Эльбаның сұхбатының үзіндісі келтірілген. 2020 жылдың сәуірінде Эльба продюсер Джей Робинсонмен Mau5trap-та шыққан "Know Yourself" трекiнде жұмыс iстедi. 2020 жылы канадалық R&B әншiсi Эммануэльдің "Need You" атты тұңғыш синглiн естiгеннен кейiн, Эльба COVID-19 пандемиясын жеңуге көмектескен адамдар туралы клиптерден құрастырылған музыкалық видео идеясымен хабарласты. Эльба бейнероликтің шығармашылық директоры ретiнде танылды және Эммануэльдің алдағы толық көлемдi дебюттiк альбомының атқарушы продюсерi ретiнде танылды. 2021 жылдың 22 қыркүйегінде Эльба австралиялық поп-рок дуэтi Lime Cordiale-мен бiрлесiп Cordi Elba атты EP шығаратынын жариялады, ол 2022 жылдың 14 қаңтарында жарық көрді. Эльба сонымен қатар Пол Маккартнимен Маккартнидің "Long Tailed Winter Bird" әнiнiң ремиксi бойынша жұмыс iстедi. 8 қаңтар 2024 жылы Эльба Ұлыбританиядағы пышақ қылмысына қарсы науқанының бiр бөлігі ретiнде Ұлыбританиялық рэпер ДБ Мазбен бiрге "Knives Down" әнін шығарды. CD Projekt Red 2020 Cyberpunk 2077 бейнеойынына жүктелетін Phantom Liberty кеңейтуінің шығарылуымен, үш жаңа радиостанцияның екеуi Эльба функциясын енгiздi. Бұл 107.5 Darkstar радиосы және 99.9 Impulse радиосы болып саналады. 107.5 Darkstar альбомында Эльбаның екi жаңа трекi ("Choke Hold", "Roller Coaster") және 99.9 Impulse альбомында Эльба мен Private Press DJ-дің бiр сағаттық сетi бар. 2024 жылдың 24 қаңтарында Детройттегі Movement Electronic Music Festival Эльбаның 2024 жылы ветеран EDM ди-джейi және продюсер Кевин Сондерсонмен бiрге DJ сетiмен жұмыс iстейтiнiн жариялады.
Басқа жұмыстар
2014 жылдың қазан айында Эльба BBC Radio 2 арнасында Идрис Эльбамен бірге «Journey Dot Africa» сериясын ұсынды, ол Африка музыкасының барлық түрлерін зерттейді. Эльба 2013, 2014, 2015, 2016 және 2019 жылдары Sky қораптарының әртүрлі теледидар жарнамаларында түсті. Ол 2014 жылы Ұлыбритания парламентімен бірлесіп, Батыс Африкадан Эбола қырыққанын жою жөніндегі жұмыстарға қатысты, сондай-ақ Ұлыбританияның халықаралық даму жөніндегі мемлекеттік хатшысы Джастин Гринингпен бірге жұмыс істеді. Эльба 2015 жылдың қараша айының соңында британдық Superdry сәндік брендімен ынтымақтастық жасады. 2016 жылдың қаңтар айында Эльба Ұлыбритания парламентіне экрандағы әртүрліліктің жетіспеуіне қатысты алаңдаушылығын білдірді. Ол: «Өзгерістер болып жатыр, бірақ олар өте баяу ілеседі», – деді. Ол нәсіл, гендер және сексуалдық бағдарға қатысты әртүрліліктің жетіспеуі туралы сөз сөйледі. Эльба 2017 жылдың 23 қазанында Лондон Палладиумда ФИФА үздік футбол сыйлықтарын табыс етті. Шоу барысында ол Лионель Месси, Криштиану Роналду және Неймарды қамтитын «әлемдегі ең үздік команданың» суретін түсірді. Ол өзінің «Идрис Эльба Манделаны ұсынады» альбомынан музыканы шоуға айналдыру идеясын ойлап тапты, нәтижесінде 2019 жылы Манчестер халықаралық фестивалінде «Ағаш» атты пьесаның тұсаукесері өтті. Алайда, шығарманың авторлық құқығына қатысты дау туды. 2019 жылдың 2 шілдесінде The Guardian газеті жазушылар Тори Аллен Мартин мен Сара Хенлидің күмәнді жағдайлар деп сипаттаған жағдайда өндірістен шығарылғанын мәлімдеген мақала жариялады. Екі жазушы төрт жыл бойы жобада жұмыс істеді, содан кейін Эльба олардан альбом негізінде музыкалық идеяны дамытуды сұрады, сонда Аллен Мартин де олармен бірлесіп жұмыс істеді. Кваме Квей Арма 2018 жылдың мамыр айында жобаға қосылды және олардың материалдарының бір бөлігін қайта жазды. Премьера кезінде «Ағаш» «Идрис Эльба мен Кваме Квей Арма жасаған» деп таныстырылды. Эльба мен Квей Арма Twitter желісінде жазушылардың оқиғаға қатысты пікірлерін жоққа шығарды. Ол қазіргі уақытта Apple компаниясымен Green Door Pictures компаниясы арқылы түпнұсқа контент өндіру туралы келісімге келді. 2021 жылдың ақпан айында Эльба мен оның әйелі Сабрина Доуре компаниялары Crunchyroll үшін «Dantai» атты афрофьютуристік ересектерге арналған анимациялық ғылыми-фантастикалық сериалды әзірлеп жатыр деген хабар тарады, ол биотехнологияның «иелері мен мұқтаждар арасындағы алшақтықты одан әрі кеңейтетін» уақыт туралы болады. 2021 жылдың сәуір айында Den of Geek сайтына берген сұхбатында ол сериалдың «негізінен әйелінің идеясы екенін» айтты, оны ол анимеге қатысты «супер-гик» деп сипаттады. Эльба 2023 жылы шыққан CD Projekt Red компаниясының 2020 жылғы «Cyberpunk 2077» видео ойынына қосымша «Phantom Liberty» толыққанды кеңейтуіндегі Соломон Рид рөлін сомдады. Ол кейіпкерге дауысын және келбетін берді.
Жеке өмір
Эльба үш рет үйленген: алғашқысы Ханне "Ким" Норгаардпен (1999 жылдан 2003 жылға дейін), содан кейін Соня Николь Хамлинмен (2006 жылы төрт ай бойы). Норгаардтан оның бір қызы, ал бұрынғы әйел досы Найяна Гарттан бір ұлы бар. 2017 жылдың басында Эльба канадалық модель Сабрина Доуребен қарым-қатынас бастады. Олар 2018 жылдың 10 ақпанында Шығыс Лондондағы кинотеатрдың бірінде оның "Ярди" фильмінің көрсетілімі кезінде никелесті. 2019 жылдың 26 сәуірінде Мараккеште олар үйленді. Эльба өзінің рухани адам екенін, бірақ дінге қатысы жоқ екенін айтады. Ол "Арсенал" клубының белсенді жақтаушысы. 2015 жылы Discovery Channel арнасының "Идрис Эльба: No Limits" атты мини-сериалы аясында ол Пендин Сэндс трассасының "Flying Mile" бөлігіндегі жер жылдамдығының рекордын жаңартты. 1976 жылы Принц Чарльз құрған, Эльба өзінің мансабын бастауына көмектескен деп есептейтін Ұлыбританиялық "The Prince's Trust" жастар қайырымдылық қоры, 2009 жылдың сәуірінде оны қылмысқа қарсы елшісі етіп тағайындады. Ол 2016 жылғы Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа қатысуы жөніндегі референдумда Еуропалық Одақта қалуды қолдады. Эльба пышақпен жасалатын қылмыстарға қарсы тұрақты түрде күреседі.