Кіріспе

Операциялық жүйелер үшін командалық жол интерпретаторы.

Bourne shell (sh) – компьютерлік операциялық жүйелер үшін командалық жол интерпретаторы. Bourne shell 7-ші нұсқадағы Unix жүйесінің стандартты қабығы болды. Unix сияқты жүйелерде /bin/sh әлі де бар, ол Bourne shell немесе оған үйлесімді қабыққа символдық немесе қатты сілтеме болып табылады, тіпті көптеген пайдаланушылар басқа қабықтарды қолданса да. Bell Labs зертханасында Стивен Bourne жасаған бұл қабық, орындалатын файлының атауы да sh болған Thompson shell-дің орнына келді. Ол 1979 жылы колледждер мен университеттерге таратылған Version 7 Unix нұсқасында жарық көрді. Ол интерактивті команда интерпретаторы ретінде қолданылғанмен, сонымен қатар скрипт тілі ретінде де қарастырылды және құрылымдық бағдарламалар жасау үшін қажетті көптеген мүмкіндіктерге ие. Ол Брайан Керниган мен Роб Пайктың «Unix бағдарламалау ортасы» кітабы жарық көргеннен кейін танымал болды – бұл қабықты оқулық түрінде бағдарламалау тілі ретінде ұсынған алғашқы коммерциялық кітап.

DMERT қабығы

Duplex Multi Environment Real Time (DMERT) — 1970 жылдары Bell Labs компаниясының Индиан Хилл орналасқан жерінде, Иллинойс штатының Непервилл қаласында жасалған гибридті уақыт бөлісу/нақты уақыт операциялық жүйесі. Ол 1978 жылғы Bourne Shell-дің "VERSION sys137 DATE 1978 Oct 12 22:39:57" нұсқасын пайдаланады. DMERT қабығы телекоммуникация индустриясында әлі де қолданылып жүрген 3B21D компьютерлерінде жұмыс істейді.

Қоңырдың қабығы

Корн қабығы (ksh) Дэвид Корн жазған, бастапқы кодты Bourne қабығынан алған, Bourne қабығы мен C қабығының арасындағы келісімді нұсқа болды. Оның синтаксисі көбінесе Bourne қабығынан алынған, ал жұмыс басқару мүмкіндіктері C қабығына ұқсас болды. Бастапқы Korn қабығының (оның пайда болу жылы ksh88 деп аталды) мүмкіндіктері POSIX қабық стандартын жасауға негіз болды. Жаңа нұсқасы, ksh93, 2000 жылдан бері ашық кодты және кейбір Linux дистрибутивтерінде қолданылады. ksh88-дің pdksh деп аталатын көшірмесі OpenBSD жүйесінде стандартты қабық болып табылады.

Шили Борн қабықшасы

Йорг Шиллингтің Schily Tools құралдары үш Bourne Shell нұсқасын қамтиды.

С қабығы

Билл Джой, C қабығының авторы, Борн қабығын интерактивті қолдануға қолайсыз деп сынады, бұл міндет үшін Стивен Борн өзі C қабығының басымдығын мойындады. Дегенмен, Борн өзінің қабығы скрипттер жасау үшін артық екенін және кез келген Unix жүйесінде қолжетімді екенін айтты, ал Том Кристиансен C қабығын скрипттер мен бағдарламалауға жарамсыз деп сынады.

Алмквист қабықшалары

Авторлық құқық мәселелеріне байланысты, Bourne Shell CSRG BSD-нің тарихи нұсқаларында қолданылғандықтан, Кеннет Алмквист Bourne Shell-дің клонын жасады, кейбірлер оны Almquist қабықшасы деп атайды. Ол BSD лицензиясымен қолжетімді және бүгінде кейбір BSD ұрпақтарында, сондай-ақ жадының шектеулі болған жағдайларда қолданылады. Almquist қабықшасы Linux жүйесіне портталды және Debian Almquist қабықшасы, немесе dash деп аталды. Бұл қабықша стандартты sh (және қазіргі нұсқаларында POSIX стандартты sh) скрипттерін Bash-қа қарағанда кішірек көлемдегі жадты пайдаланып, жылдам орындайды. Оны қолдану bash-тің ерекшеліктеріне – sh-де жұмыс істеуге арналған скрипттерде Bash-қа тән болжамдарға назар аударуға көмектеседі.

Басқа қабықшалар

Bash (Bourne Again қабығы) 1989 жылы GNU жобасы үшін әзірленді және Bourne қабығы, csh және ksh қабықтарының мүмкіндіктерін қамтиды. Ол POSIX стандартына сәйкес болуы тиіс. rc қабығы Bell Labs-те Том Дафф жасаған, ол Unix жүйесінің 10-шы нұсқасында sh қабығының орнын алмастыру үшін құрылған. Бұл Bell Labs компаниясының 9-шы жоспары үшін стандартты қабық. Ол User Space арқылы 9-шы жоспардың бір бөлігі ретінде UNIX жүйесіне портталды. Z shell қабығы, 1990 жылы Пол Фальстад әзірлеген, кеңейтілген Bourne қабығы болып табылады және көптеген жақсартуларға ие, соның ішінде Bash, ksh және tcsh қабықтарының кейбір мүмкіндіктері де бар.

Қолданылуы

Борн қабығы бір кезде барлық таңбаланған Unix жүйелерінде стандартты болған, бірақ тарихи тұрғыдан BSD негізіндегі жүйелерде csh-те жазылған көптеген скрипттер кездесетін. POSIX sh синтаксисінің негізі ретінде, Борн қабығының скрипттерін Linux немесе басқа Unix-қа ұқсас жүйелерде әдетте Bash немесе dash арқылы іске қосуға болады.