Кіріспе

Strike Fighter Squadron 103 (VFA 103), «Jolly Rogers» деген лақап атымен танымал, 1952 жылы құрылған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің авиациялық бөлімшесі. VFA 103 F/A 18F Super Hornet ұшақтарымен ұшып, Вирджиния штатындағы (АҚШ) Океана әскери-әуе базасында орналасқан. Эскадрильяның радиолық шақыру белгісі – «Victory» және ол 7-ші авиатасымалдаушы эскадрильясына қарасты.

Белгілер мен лақап есімдер

Бастапқы VF 103 эскадрильясының таңбасы - үш жапырақты қонжыр, ал ұшақтың құйрық қанаттарының ұшы қара сызығы бар көлденең сары жебемен белгіленген. Кейіннен жапырақ арқылы ұшып өтетін стилделген ұшақ суреті және бейсбол таяқшасы қосылды. Бейсбол таяқшасы оны өзімен бірге жиі алып жүретін ертедегі эскадрилья командирінен бастау алды. 1991 жылы VF 103 ұшақтары құйрық суреті ретінде эскадрилья таңбасын пайдаланды, бұл батыл жебенің орнына болды. VF 84 (1955-95) эскадрильясы таратылғаннан кейін "Слаггерлер" "Жолли Роджерс" болып өзгергенде, олар әйгілі ақ бас сүйектері мен сүйектерді қабылдады. "Жолли Роджерс" әрқашан әлемдегі ең танымал эскадрилья таңбаларын көрсетті: қара құйрықтарының барлығында қатыгез ақ бас сүйектері мен сүйектер, құйрық қанаттарының ұштарына оралған алтын жолақтар және VF 84 крестоносшыларының дәуірінен белгілі "вагабондтар жолақтары" деп аталатын алтын шевронды қара жолақтар ұшақтың алдыңғы бөлігінің екі жағынан төмен қарай созылған.

Тарих

АҚШ Әскери-теңіз авиациясының төрт бөлімшесі "Жолли Роджер" атауын және нышанын пайдаланған: VF 17, VF 61, VF 84 және VF 103, кейіннен VFA 103 болып қайта аталды. Бұл бөлімшелердің ешқайсысы тікелей байланысты емес, бірақ олардың барлығы бірдей "Жолли Роджер" атын, бас сүйек пен сүйектерден тұратын нышанын және дәстүрлерін бөліседі. 1995 жылы VF 84 таратылғаннан кейін, "Jolly Rogers" атауы мен нышаны VF 103 бөлімшесіне берілді, ол кейіннен VFA 103 болып өзгерді, осы мақаланың тақырыбы осы бөлімше туралы. VF 103 деп тағайындалған бір ғана бөлімше болды.

1950 жылдар

VF 103 ("Slugger") 1952 жылдың 1 мамырында құрылды және FG 1D Corsair ұшақтарымен жабдықталды. Эскадрилья 10-шы авиациялық топқа (CVG 10) бекітілді және 1952 жылдың соңында Шамплейн көлінде қысқа сапар жасады. Кейін VF 103 F9F 6 Cougar ұшағына көшті және "Flying Cougars" деген атқа ие болды. CVG 10 1953 жылдың тамыз және қараша айлары аралығында Кариб теңізінде қайта жандандырылғаннан кейін Рэндольф кемесімен сынақ сапарына шықты. Содан кейін әуе тобы Корал теңізіне қайта орналастырылды және VF 103 F9F 8B ұшақтарымен жабдықталды. Кеме 1956 жылдың тамызынан 1957 жылдың ақпанына дейін Жерорта теңізінде болды. Бұл VF 103 үшін тік палубалы кемеде жұмыс істеген соңғы рет болды. 1957 жылы VF 103 – F8U 1 Crusader ұшағына көшкен алғашқы эскадрильялардың бірі болды және "Sluggers" деп қайта аталды. Көшу аяқталғаннан кейін, олар Форресталдағы VF 102 эскадрильясымен бірікті. Crusader ұшақтары енгізілгенге дейін, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдаушы шайқас топтары одақтас жаттығулар кезінде британдық бомбалаушы ұшақтарынан жиі ұятқа қалды, өйткені RAF ағылшын электрлік Канберралары АҚШ тасымалдаушыларына жазасыз шабуыл жасай алды. Сол кезде АҚШ ұшақтары тиімді қарсылық көрсете алмады. 1958 жылғы Жерорта теңізі сапарында британдық ұшқыштар VF 103 Канберралардың құрамын шабуылды бастамай тұрып-ақ бұзып жібергеніне таң қалды. USS Forrestal және VF 103 1958 жылғы Ливан дағдарысы кезінде Жерорта теңізіне орналастырылды, бірақ кеме өз орнына жеткенге дейін дағдарыс басылды. 1958 жылдың қыркүйегінен 1959 жылдың наурызына дейін реттеліп орналастырылды. Болашақ астронавт Джон У. Янг осы сапар кезінде эскадрилья мүшесі болды.

1960 жылдар

VF 103 F8U 2 (F 8C 1962 жылдан кейін)мен қайта жабдықталды және CVG 8-ге қайта тағайындалды, бірақ USS Forrestal-ға қарастырыла берді. 1960, 1961 және 1964–1965 жылдары Жерорта теңізіне тағы үш рет аттанды. 1964 жылы эскадрилья F 8E ұшақтарымен қайта жабдықталды. 1964–1965 жылдардағы сапар маңызды болды, себебі VF 103 F 8E және жаңадан енгізілген F 4B Phantom II ұшақтарын пайдаланды. VF 103 19 жыл бойы «Фантом» ұшағымен ұшты. 1965 жылдан 1980 жылға дейін VF 103 3-ші авиатасымалдаушы эскадрильясына (CVW 3) қарастырылды. Одан да ұзақ жылдар бойы Саратогаға қарастырылды, 1965 жылдан 1994 жылға дейін, ал 1984 жылдан бастап CVW 17 құрамында. VF 103 «Саратога» кемесімен Жерорта теңізіне 15 рет, ал 1982 жылы «Форрестал» кемесімен бір рет аттанды. VF 103 1968 жылы F 4J ұшағына ауысқанға дейін F 4B ұшағын пайдаланды. 1981 жылы эскадрилья F 4S ұшақтарымен қайта жабдықталды.

1970 жылдар

Солтүстік Вьетнам Оңтүстік Вьетнамға Пасхалық шабуылын бастарғанда, USS Saratoga кемесі Вьетнам жағалауына "Лайнбеккер" операциясына қатысу үшін жөнелтілді. 1972 жылдың 10 тамызында командир-лейтенант Роберт Такер және кіші лейтенант Стэнли Эденс түнгі ұшып өту кезінде Микоян-Гуревич МиГ-21 ұшағын AIM 7 Sparrow зымырасымен атып түсірді. Бұл "Спарроу" зымырасымен МиГ-ті атып түсірудің алғашқы түнгі жағдайдағы оқиғасы болды.

1980 жылдар

1983 жылдың қаңтарында VF 103 эскадрильясы F-14A Tomcat истребителіне көшуді аяқтаған соңғы эскадрильялардың бірі болды. Бір айдан кейін эскадрилья Шығыс жағалауындағы алғашқы ұрыс эскадрильясы ретінде AIM-54 Phoenix зымырасын төмен биіктікте сынақтан өткізді. 1985 жылдың қазанында VF 103 және VF 74 эскадрильялары Ахилл Лауро кемесіндегі ұрлықшыларды алып жүретін Египеттің Boeing 737 ұшағын тоқтатуға қатысты. VF 74 және VF 103 эскадрильяларының ұзақ қашықтықтағы түнгі ұстауы барысында 737 ұшағы Сицилиядағы Сигонелла әскери-әуе базасына қонуға мәжбүр болды. Террористер Италия билігіне беріліп, сотталып, жазаланды. VF 103 және әуе қанатының қалған бөлігі 1986 жылдың көктемінде "Attain Document" және "El Dorado Canyon" операцияларына қатысты. 1989 жылы VF 103 эскадрильясы F-14A+ (кейіннен F-14B деп қайта аталды) истребителіне көшті.

1990 жылдар

1990 жылдың тамызында Ирак Кувейтке басып кірген кезде, USS Saratoga Жерорта теңізінде болды және көп ұзамай Дуайт Д. Эйзенхауэрмен бірге Қызыл теңізде қосылды. VF 84 Теодор Рузвельт шайқас тобының құрамында болды. VF 103 және VF 74 бірлесіп Перс шығанағындағы соғыс кезінде қолданылған истребитель тактикасын әзірледі. 1991 жылдың қаңтар айында соғыс басталғанда, VF 103 әуе қанатының шабуылдық топтарына эскорт, барлау және бомбалық залалдарды бағалау, сондай-ақ жауынгерлік әуе патрульдеуін жүзеге асырды. Соғыстың төртінші күні эскорт міссиясы кезінде VF 103 F 14A+ SA 2 "Guideline" деп саналатын жер-әуе зымыратына түсіріліп құлады. Ұшқышынан секіріп шыққаннан кейін, радарлық бақылау офицері, лейтенант Ларри Слейд ирактық әскерлеріне тұтқынға алынып, соғыс аяқталғанға дейін Бағдадта тұтқын ретінде ұсталды. Ұшқыш, лейтенант Девон Джонс тұтқынға түспей, жау территориясының тереңінен сегіз сағаттан кейін АҚШ Әуе күштерінің арнайы операциялар күштерімен құтқарылды. 1995 жылдың 1 қазанында VF 84 таратылды, осымен Jolly Rogers тарихы аяқталды. Jolly Rogers белгісі АҚШ Әскери-теңіз авиациясынан жоғалып кетпеуі үшін VF 103 өздерінің "Slugger" лақап атын жоюға және бұрын VF 84 қолданған Jolly Rogers атауын және белгісін қабылдауға өтініш білдірді. Сондай-ақ 1995 жылы VF 103 АҚШ Әуе күштерінің LANTIRN нысана алу жүйесін жылдам прототиптеу жобасы бойынша сынақтан өткізіп, осының нәтижесінде Tomcat тобы үшін LANTIRN қабылдануына әкелді. 1996 жылдың жазында "Энтерпрайз" кемесімен бірге шыққанда VF 103 LANTIRN нысана алу жүйесін операциялық қызметке енгізген алғашқы Tomcat эскадрильясы болды. LANTIRN автономды дәлдікпен шабуыл жасау мүмкіндігін қамтамасыз ету арқылы F-14 истребителінің шабуылдық қабілетін күрт жақсартты. 1997 жылы VF 103 USS Enterprise-дан Dwight D. Eisenhower-ге ауыстырылып, 1998 жылдың маусым айында Косово операциясын қолдау үшін бұрынғы Югославияға аттанды. Қараша айында кеме Ирактың агрессивті әрекеттеріне жауап ретінде Персия шығанағына көшті.

2000 жылдар

2002 жылдың маусым айында VF 103 және оның тасымалдаушысы Джордж Вашингтон Солтүстік Араб теңізі мен Парсы шығанағына жеткізіліп, «Тұрақты бостандық» және «Оңтүстік күзет» операцияларына қатысты. VF 103 Әфғанстандағы коалициялық күштерге жақыннан әуе қолдауын, алдынғы бақылаушыны және TARPS миссияларын ұшырып берді. VF 103 2003 жылдың басында Ирак операциясы басталғанда үйіне қайтып бара жатқан еді. VF 103 2004 жылдың 10 шілдесінде Джон Ф. Кеннедимен соңғы Tomcat рейсі үшін Парсы шығанағына оралды және он күннен кейін эскадрилья көтерілісшілердің орналасқан жерін бомбалады. Бөлім 2004 жылдың қазанында «Фантом ашу» операциясына қатысып, Фаллужадағы 1-ші теңіз экспедициялық корпусы мен Ирак армиясының сарбаздарына әуеден қолдау көрсетті. Бір миссияда VF 103-тен F-14 AH-1W Super Cobra тікұшағының AGM-114 Hellfire зымыранына лазерлік нысана белгілеуді қамтамасыз етіп, көтерілісшілер жасырынған ғимаратты жойды. Бұл операция бұрын Hellfire зымырасымен жасалмаған, бірақ зымыран ғимаратқа сәтті тиіп, АҚШ әскерлеріне қарсы жаудың атысын тоқтатты. F-14 экипажына ғимаратқа қосымша GBU-12 лазерлік басқарылатын екі бомба тастау және құрылысты тегістеу бұйрығы берілді. Тағы бір миссияда жердегі жауынгерлерге әуеден қолдау сұралды. VF 103-тен F-14 жақыннан әуе қолдау көрсетіп, гидравликалық желісі зақымданды. F-14 ұшу кезіндегі төтенше жағдайды жариялап, Әл-Асад әуе базасына қаусіз қонды. Жөндеу жұмыстары бірнеше күнге созылды, себебі оң жақ қозғалтқышы алынып тасталды, содан кейін экипаж F-14 ұшағын Джон Ф. Кеннедиге қайтарды. Соңғы рет USS John F. Kennedy CVW 17 ұшағымен 2004 жылдың желтоқсанында NAS Oceana-ға оралғаннан кейін VF 103 өзінің F-14B Tomcat ұшақтарын зейнеткерлікке шығарып, F/A-18F Super Hornet-ке көшіп, Carrier Air Wing Seven (CVW 7) ұшағына ауысты. F/A-18F-ке көшкеннен кейін 2005 жылдың ақпанында эскадрилья ресми түрде VFA 103 болып қайта аталды. F/A-18F ұшағымен алғашқы рейс 2006 жылы басталды және 2007 жылдың көктемінде аяқталды. USS Dwight D. Eisenhower кемесімен жасалған рейс кезінде VFA 103 және VFA 143 Ирактың бостандық операцияларын, Сомали жағалауындағы операцияларды және VFA 131 және VFA 83 операцияларын қолдады. Олар 140 дана дәлдікпен басқарылатын қару-жарақтарды қолданды және шамамен 70 шабуылдық рейс жасады. Осы рейс кезінде көрсеткен өте табысты қызметі үшін VFA 103 2006 және 2007 жылдары AIRLANT шайқасының «E» белгісімен марапатталды, сондай-ақ 2007 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ең жақсы шабуыл жасаған эскадрильясы ретінде Уэйд МакКласки сыйлығын алды. VFA 103 2008 жылы CVW 17 ұшағымен уақытша кемеге мінгізілді, өйткені USS George Washington Тынық мұхитына Жапониядағы Kitty Hawk-ты алмастыру үшін жүзіп кетті. 2009 жылдың 21 ақпанында VFA 103 және CVW 7 «Тұрақты бостандық» операциясын және Парсы шығанағындағы теңіз қауіпсіздігін қолдау үшін USS Dwight D. Eisenhower кемесіне мінгізілді. 2009 жылдың 30 шілдесінде USS Dwight D. Eisenhower шамамен алты айлық рейсіден кейін Норфолк теңіз базасына оралды.

2010 жылдар

VFA 103 және CVW 7-нің қалған бөлігі 2010 жылдың 2 қаңтарында USS Dwight D. Eisenhower кемесіне 5-ші және 6-шы флоттың операцияларын қолдау мақсатында алты айлық іссапарға шықты. 2010 жылдың 27 шілдесінде эскадрилья соңғы іссапарынан кейін NAS Oceana әскери-теңіз базасына оралды. Сәтті техникалық қызмет көрсету және дайындық циклынан кейін VFA 103, 2012 жылдың 22 маусымында USS Dwight D. Eisenhower бортында CVW 7-мен бірге 5-ші флоттың операциялар аймағында жоспарланған тоғыз айлық іссапарға аттанды. Алайда, операциялық талаптардың өзгеруіне байланысты VFA 103, CVW 7 және Dwight D. Eisenhower 2012 жылдың 21 желтоқсанында NAS Oceana-ға оралды, жақын арада теңізге қайта оралуға дайындық үшін техникалық қызмет көрсету жұмыстарын жүргізді. VFA 103 қысқа дайындықтан кейін 2013 жылдың 21 ақпанында теңізге қайта оралды және CVW 7 және Carrier Strike Group Eight-тің қалған бөлігімен бірге 5-ші флоттың операциялар аймағында операцияларды қолдады. Operation Enduring Freedom және Парсы шығанағындағы операцияларды қолдауда теңізде өткен он бір айдан кейін эскадрилья 2013 жылдың 3 шілдесінде NAS Oceana-ға оралды. Jolly Rogers-тің 70 жылдығына арналған мерекелік шара ретінде эскадрилья өте танымал бас сүйек пен сүйектерден тұратын белгісін толық қайта жобалады, бұл ретте VF 17 эскадрильясының бастапқы нышандарын, түстерін және қанат тілдерін пайдаланды. Jolly Rogers F/A 18F ұшақтары 2016 жылдың маусым айында USS Harry Truman кемесінен ұшып, Ирак пен Сириядағы Daesh нысаналарын жойды, көптеген ұшақтардағы ауыр шайқас іздері көрінді, ал ұшақтардың алдыңғы бөліктері бомба силуэттерімен жабылған, бұл ұрыс кезінде тасталған оқ-дәрілерді көрсетеді. Эскадрильяның ойдан шығарылған нұсқасы, "Жолшықты кілттер", Диснейдің "Ұшақтар" атты авиациялық фильмінде пайда болды, сол ливреяны қолданды, бірақ бас сүйек пен сүйектер поршень басымен және кілттермен ауыстырылды.