Кирон Дайер: Англиялық футболшының мансабы

Кіріспе

Кирон Кортни Дайер (29 желтоқсан 1978 жылы туған) – ағылшын футболшысы, бұрынғы кәсіби ойыншы, жартылай қорғаушы. Қазір Честерфилд клубының бірінші командасының жаттықтырушысы. Ипсвич қаласында туған Дайер, өзінің туған клубы Ипсвич Таун үшін жастар футболында ойнаған, ал кейін клубтың бірінші құрамасы сапында 100-ге жуық лигалық ойын өткізді. Ол 6 миллион фунтқа «Ньюкасл Юнайтед» клубына сатылды, ол кезде бұл Ипсвич ойыншысы үшін төленген ең жоғары сома болды, және 1999-2007 жылдар аралығында «Ньюкасл» үшін 200-ге жуық ойын өткізді. Содан кейін ол сол ақшаға «Вест Хэм Юнайтед» клубына ауысты, бірақ Дайер түрлі жарақаттарға ұшырады, нәтижесінде төрт маусымда 30 лигалық ойынмен ғана шектелді. 2011 жылдың наурыз айында «Ипсвичке» қысқа мерзімге қайта оралғаннан кейін, ол 2011-12 жылғы Премьер-лига маусымы алдында жаңадан көтерілген «Куинз Парк Рейнджерс» клубымен келісім шарт жасады. Алайда, «Куинз Парк Рейнджерс» клубындағы уақыты да жарақаттармен қиындыққа толы болды және ол 2013 жылдың қаңтарында босатылар алдында клуб үшін бар болғаны сегіз ойын өткізді, содан кейін зейнеткерлікке шыққанға дейін маусымның қалған бөлігін «Миддлсброда» клубында өткізді. Дайер 1999-2007 жылдар аралығында Англия құрамасы сапында 33 рет ойнады. Ол 2002 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының және 2004 жылғы УЕФА Еуро чемпионатының жартылай финалына жеткен Англия құрамасының құрамында болды.

Ипсвич қаласы

Дайер Ипсвичте антигуалық әке мен ағылшын анасынан дүниеге келген. Дайердің карьерасы туған қаласының – «Ипсвич Таун» командасымен басталды, ол 1996 жылы 17 жасында клубқа оқушы ретінде қосылды. Ол клубтағы алғашқы маусымында-ақ «Ипсвичтің» негізгі құрамына еніп, Премьер-лигада емес, ағылшын футболындағы ең талантты жас ойыншылардың бірі ретінде танылды. «Портман Роудта» үш жыл ойнағаннан кейін, 1999 жылы плей-офф арқылы Премьер-лигаға көтеріле алмағандықтан, халықаралық деңгейде өсуі үшін трансфер сұрады.

Ньюкасл Юнайтед

1999 жылғы шілдеде Дайер 6 миллион фунт стерлингке «Ньюкасл Юнайтед» клубына сатылды, бұл Коннор Уикхэм «Сандерлендке» сатылғанға дейін «Ипсвич Таун» клубы алған рекордтық трансферлік сома болды. Руд Гуллит «Ньюкаслдың» бас жаттықтырушысы болған кезеңде қол қойған жалғыз ағылшыз ойыншысы осы Дайер болды. Дайер «Ньюкаслдың» голын жергілікті қарсыласы «Сандерлендке» қарсы өз алаңында соқты, бірақ матч 2:1 есебімен аяқталып, Гуллит көп ұзамай отставкаға кетті. Гуллиттің орнын бастан алған Бобби Робсон басшылығымен Дайер 2001–2002, 2002–2003 және 2003–2004 жылғы Премьер лигада сәйкесінше төртінші, үшінші және бесінші орындарға ие болған «Ньюкасл» командасының маңызды ойыншысы болды. 2005 жылғы 2 сәуірде Дайер «Ньюкаслдың» Премьер лига матчында «Астон Вилламен» өткен ойында командаласы Ли Бойермен төбелес шығарды, екеуі де командаластары мен «Вилла» ойыншылары тарапынан бөлініп алынды. Осыдан кейін Дайер мен Бойер қызыл карточка алды, ал Стивен Тейлор қасақана қолымен ойнағаны үшін алаңнан қуылғандықтан «Ньюкасл» сегіз ойыншымен қалды. Бойерге Футбол қауымдастығы төрт матчқа қатысудан тыйым салып, 200 000 фунт стерлингке жуық, алты апталық жалақысынан астам айыппұл салды. Сәуір айында ФА Бойердің жазалау мерзімін тағы үш матчқа ұзартып, 30 000 фунт стерлинг айыппұл салды. 2006 жылы «Ньюкасл» соты Бойерге 600 фунт стерлинг айыппұл салып, 1000 фунт стерлинг шығын төлеуге міндеттеді. 2005–2006 маусымының басында Дайер тағы да жарақат алғандар тізіміне енді, бұл жолы тізесіне жарақат алғандықтан клуб немесе ел құрамасына шақырылмады. Бұл маусымда «Ньюкаслдың» бас жаттықтырушысы Грэм Сунесс Эмре Белозоглу, Скотт Паркер, Альберт Луке және Нольберто Солано сияқты бірнеше орталық шеп ойыншыларын трансферледі. Дайер 2006 жылғы 4 ақпанда «Портсмутқа» қарсы өткен матчта алғашқы құрамға оралды, бұл Сунесс кеткеннен кейін «Ньюкаслдың» алғашқы ойыны болды. Дайер 2006 жылғы 18 ақпанда «Саутгемптонға» қарсы ФА кубогының бесінші турындағы матчта гол соғып, маусымдағы бірінші ойынын сәтті өткізді. Дайер 2006 жылғы 18 қарашада «Арсеналмен» 1:1 есебімен тең ойнаған матчта «Эмирейтс» стадионында гол соққан «Ньюкасл Юнайтедтің» алғашқы ойыншысы болды. Жеті айдан бері алғаш рет алаңға шыққан Дайер матчтың 30-шы минутында гол соғып, есепті ашты. Бұл оның 20 айдан астам уақыттан бері «Ньюкасл» сапындағы бірінші лигалық голы болды. Ол өзінің жақсы формасын сақтап, «Тоттенхэм Хотспур», «Болтон Уондерерс», «Бирмингем Сити», «Астон Вилла», «АЗ» және «Уотфорд» командаларына қарсы да гол соқты. Жарақатынан кейін оралған Дайер өзінің жан-жақтылығын орталық, оң және шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде көрсетіп, Обафеми Мартинске көмектесті. 2007 жылғы тамызда Дайер «Вест Хэм Юнайтедпен» келісімдерге отыруға рұқсат алды, екі клуб та трансферлік сома туралы келісімге келді. 4 тамызда «Вест Хэм» «Ньюкаслдың» келісімнен бас тартқандықтан келісімнің бұзылғанын растады.

Dyer was sold to Newcastle United in July 1999 for a fee of £6 million, which stood as the record transfer fee received by Ipswich Town until Connor Wickham was sold to Sunderland. He was the only English player signed by Ruud Gullit during his spell as Newcastle's manager. Dyer opened his Newcastle goalscoring account at home to local rivals Sunderland, but the match ended in a 2–1 defeat, which saw Gullit resign shortly afterwards. Under Gullit's replacement, Bobby Robson, Dyer was a key player in the Newcastle team which finished fourth, third and fifth in the 2001–02, 2002–03 and 2003–04 Premier League seasons respectively. On 2 April 2005, Dyer was involved in an on pitch brawl with teammate Lee Bowyer in Newcastle's Premier League match with Aston Villa, and both had to be pulled apart and separated by their teammates and Villa players. This resulted in Dyer and Bowyer receiving red cards, leaving Newcastle with eight men as Steven Taylor had already been sent off for a deliberate handball. Bowyer received a four match ban from the FA and was fined more than six weeks' wages – about £200,000 – by Newcastle. Later in April, The FA increased Bowyer's ban by three more matches and fined him £30,000. In 2006 the Newcastle Magistrates' court fined Bowyer £600 and ordered him to pay £1,000 costs after he pleaded guilty to sparking the brawl. At the start of the 2005–06 season, Dyer was once again on the injured list, this time with a hamstring injury, preventing his selection for club or country. This followed a close season in which Newcastle manager Graeme Souness signed a number of other midfield players, including Emre Belözoğlu, Scott Parker, Albert Luque and Nolberto Solano. Dyer returned to first team action on 4 February 2006 against Portsmouth, Newcastle's first match following the departure of Souness. Dyer marked his first start of the season since the opening day against Arsenal with a goal in a FA Cup fifth round match against Southampton on 18 February 2006. Dyer became the first Newcastle United player to score at the Emirates Stadium in a 1–1 draw with Arsenal on 18 November 2006. In what was his first start in seven months, Dyer opened the match's scoring after 30 minutes with his first league goal for Newcastle in over 20 months. He continued his rich vein of form, also scoring against Tottenham Hotspur, Bolton Wanderers, Birmingham City, Aston Villa, AZ and Watford. Following his return from injury, Dyer showed his versatility by playing in central midfield, right midfield and as an attacking midfielder, supporting Obafemi Martins. Dyer was given permission to speak to West Ham United in August 2007 after both clubs agreed an undisclosed transfer fee. On 4 August, West Ham confirmed the deal had fallen through due to Newcastle's pulling out of the deal.

Вест Хэм Юнайтед

Дайер 2007 жылғы 16 тамызда «Вест Хэмге» 6 миллион фунтқа ауысып, төрт жылдық келісімге қол қойды. Дегенмен, бұл Дайердің «Вест Хэмдегі» уақытындағы сирек оң жайттардың бірі болды, себебі ол кейіннен жарақаттармен қиналды. Дебюттік матчынан кейін он күн өткен соң, ол «Бристоль Роверс» клубына қарсы Лига кубогы матчында Джо Джейкобсонның соққысынан кейін екі жерден жамбас сүйегі сындырылып, жеткізілді. Содан кейін Дайер 2007/08 маусымының қалған бөлігін өткізіп жіберді. Оның жарақаттары 2008 жылғы тамызда қайта бағаланды, нәтижесінде маусымға дайындық жаттығуларын бастамас бұрын алты апталық мамандандырылған оңалту бағдарламасы қажет болды. Осы кезеңде Дайердің жарақаттан жай жазылуы оның мансабы аяқталуы мүмкін деген кең тараған болжамдарға әкелді. 2009 жылғы 3 қаңтарда Дайер 17 айдан кейін «Вест Хэм» сапына оралды, «Болейн Граундта» өткен «Барнсли» клубымен ФА кубогының үшінші турындағы ойында екінші таймда алаңға шықты. Дайердің жарақаттары 2009 жылғы мамыр айында жалғасты, ол жамбас бұлшық етінің жарақатынан алаңнан шығарылды. Ол 2009/10 маусымының «Вест Хэмнің» алғашқы матчында «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына қарсы ойнады, бірақ матчтан кейін жарақат алды. Ол «Блэкберн Роверс» клубына қарсы өткен сыртқы ойында тағы бір матч өткізді, бірақ жамбас бұлшық етінің проблемалары қайтадан орын алды. Ол қыркүйекте тағы бір жарақат алғанға дейін тағы екі матчқа қатысты. 2010 жылғы қаңтарда «Вест Хэмді» басқаруды қолға алған Дэвид Салливан клубтың жалпы сомасы 110 миллион фунт стерлинг болатын қарыздарының толық көлемін жариялады. Содан кейін, вице-президент Каррен Брейди жасаған үлкен қысқартуларға қоса, Салливан Дайердің Дин Эштон сияқты зейнеткерлікке кетуі керек екенін ұсынды; Салливан клубтың Дайердің аптасына 60 000 фунт стерлинг табыс табатынына қарамастан, үш жыл ішінде бар болғаны 18 матч ойнағанына наразы екенін білдірді. Дайер 2010/11 маусымының соңында «Вест Хэм» клубынан босатылды, себебі ол ойнаған әр матч үшін клубқа шамамен 450 000 фунт стерлинг тұрды.

Ипсвич қаласына қайта оралу (салық)

2011 жылдың 11 наурызында Дайер өзінің алғашқы клубы Ипсвич Таунға бір айлық мерзімге қарызға оралды. Оған 30-шы нөмірлі жейде берілді. 12 наурызда ол Элланд Роудта Лидс Юнайтед клубына қарсы Ипсвич сапында екінші рет өнер көрсетті, бірақ екінші таймда ауыстырылып, ойын 0:0 есебімен тең аяқталды. 2011 жылдың сәуір айында Вест Хэмнің бас жаттықтырушысы Аврам Грант Ипсвичтің 2010–2011 маусымының соңына дейін Дайерді қатарында қалдыру туралы өтінішін қабылдамады, содан кейін Дайер Ипсвич сапында төрт ойын өткізіп, Вест Хэмге қайта оралды.

Квинс Парк Рейнджерлері

2011 жылдың шілдесінде Дайер «Квинс Парк Рейнджерс» клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол өзінің алғашқы ойынын 2011 жылдың 13 тамызында, Премьер-лига маусымының ашылу күні «Болтон Уондерерс» клубына қарсы өткізді, бірақ үш минуттан кейін жарақат алған аяғымен алаңнан шығарылды. Сауығу кезеңінде ол резервтік матчта аяқ буынын жарақаттады. Бұл жарақатқа хирургиялық араласу қажет болды және ол маусымның қалған бөлігінде ойнаудан шеттесті. Жарақатының салдарынан Дайер 2011–12 жылғы Премьер-лига маусымының екінші жартысында «QPR» клубының 25 ойыншыға кірмей қалды. 2011–12 маусымында бар болғаны жеті минут ойнағанына қарамастан, Дайер «QPR» клубымен келісімшартты бір жылға ұзартты, осылайша ол 2012–13 маусымының соңына дейін клубта қалды. Дайер клуб сапындағы жалғыз голын 2013 жылдың 5 қаңтарында Англия кубогының үшінші турында «Вест-Бромвич Альбионға» қарсы матчтың қосымша уақытында соқты, бұл кездесу 1–1 есебімен аяқталды. Бұл оның шамамен алты жылдан бергі алғашқы голы болды. Үш күннен кейін бас жаттықтырушы Гарри Реднапп оны босатып, «Дайер менің жоспарымда жоқ» деді. 2013 жылдың қаңтар айында босатылғаннан кейін Дайер жаңа клуб іздеу кезеңінде дене шынықтыруын сақтау үшін «Ипсвич Таун» клубымен жаттығулар жасады.

Миддлсборо және зейнеткерлік

Дайер КПР-ден босатылғаннан кейін Ипсвичке оралды және 2013 жылдың қаңтар айында Чемпионшиптегі командамен жаттығуларға қайта қосылды. 2013 жылдың 31 қаңтарында Дайер Чемпионшип лигасының «Миддлсбро» клубымен «қысқа мерзімді» келісімшартқа қол қойды. Дайердің «Миддлсбро» сапындағы тұңғыш ойыны 2 ақпанда бұрынғы клубтарының бірі – «Ипсвич Таунға» қарсы өтті, онда «Боро» 4:0 есебімен жеңілді. 2 наурызда Дайер алғашқы голын соқты, бұл матчты «Кардифф Сити» 2:1 есебімен жеңіп алды, ол 2007 жылдан бергі алғашқы лигалық голы болды. 16 сәуірде «Ноттингем Форест» клубына қарсы өткен үй матчында 1:0 есебімен жеңіске жеткен кезде Дайер 2010 жылы «QPR» клубына қосылғаннан бері алғаш рет 90 минут бойы алаңда болды. Келісімшарты аяқталғаннан кейін Дайерге келісімшартты ұзарту туралы ұсыныс жасалмады, ол клубты тастады. Дайер «Миддлсбродан» кеткеннен кейін «Ипсвичке» академия жаттықтырушысы болып оралды. Ол 2012/13 маусымының соңында бірінші командамен жаттығуларға қайта оралғандығын растады. Сол кездегі жергілікті баспасөздерде оның жақын арада «Ипсвичке» қайта қосылатыны туралы болжамдар тарады, бірақ оған келісімшарт ұсынылмады және ол ойыншылық жолын аяқтады, бірақ клубта академия жаттықтырушысы ретінде қалды.

Халықаралық мансап

Англияның жастар құрамасы, 21 жасқа дейінгі және "B" құрамасында өнер көрсеткеннен кейін Дайердің аға командадағы дебюті 1999 жылдың 4 қыркүйегінде Люксембургқа қарсы өткен 6–0 есебімен аяқталған Англияның ойынында болды. Ол қалыпты емес, оң қапталдағы қорғаушы ретінде ойнады және Алан Ширердің матчтағы үшінші голын жасау кезінде жарақат алғаннан кейін, бірінші таймда Гэри Невиллмен ауыстырылды. Англия Еуро-2000 турниріне қатысуға іліккенімен, Дайер жарақаттан жазылып, Аргентина және Украинаға қарсы өткен дайындық матчтарына қатысқан жоқ. Рио Фердинанд, Франк Лэмпард, Майкл Дуберри, Джоди Моррис және Джонатан Вудгейт сияқты құрамаға ілікпеген бірнеше жас ойыншылармен бірге Дайер Кипрдің Ая-Напа курортында той жасады. Олардың жеке өмірінен түсірілген видео, Дайер, Фердинанд және Лэмпардтың бірнеше әйелмен қарым-қатынаста болғанын көрсететін видео "The News of the World" газетіне жетіп, жаңалықтарда кеңінен таралды. Оқиғадан кейін көп ұзамай, Дайер Ипсвичтегі түнгі клубта болған төбелес кезінде бетіне әйнек тигенінен кейін ауруханада бір түн жатқаны белгілі болды. Дайер Еуро-2000 турнирінен кейін 2002 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының алғашқы іріктеу ойынында, Германияға қарсы, Wembley стадионындағы соңғы матчта Англия құрамасына оралды. Англия 1–0 есебімен жеңіліп, содан кейін бас жаттықтырушы Кевин Киган отставкаға шықты. Құрама жарияланғаннан екі күн өткен соң, Дайер Саутгемптонға қарсы лига матчында Тахар Эль Халедждің соққысынан кейін тізе буынына зақым алды. Алайда, ол құрамада қалу үшін үлгеріп жазылды. Турнирде ол үш рет, барлығы да қосымша уақытта алаңға шықты, бірақ Англия жартылай финалда болашақ чемпион Бразилиядан жеңіліп, турнирден шықты. Дайер Еуро-2004 іріктеу кезеңдерінің бірнеше матчында ойнады, бірақ Еуро-2004 турнирінде тек жеті минут ғана алаңда болды, Швейцарияға қарсы Англияның екінші топтық матчында Уэйн Рунидің орнына соңғы минуттарда шықты. Дайердің Англия құрамасындағы карьерасы Миддлсброға қарсы өткен матчта омыртқа созылуына байланысты аяқталды. Англия құрамасына шамамен екі жылдан кейін қайта шақырылған Дайердің "Ньюкасл" клубындағы жақсы формасы, оны 2007 жылдың ақпан айында Испанияға қарсы өткен жолдастық матчқа Стив Маклареннің Англия құрамасына шақыруға мүмкіндік берді. Оның Англия құрамасындағы соңғы және түпкілікті матчы 2007 жылдың тамызында Германияға қарсы өткен 2–1 есебімен аяқталған жолдастық матчта болды, онда Дайер екінші таймда Алан Смитты алмастырды.

After representing England at Youth, Under 21 and "B" level, Dyer's debut for the senior team came on 4 September 1999 when he started in England's 6–0 win against Luxembourg. He was deployed out of position at right back, and was replaced by Gary Neville at half time after injuring himself while setting up Alan Shearer's third goal of the match. England qualified for the Euro 2000 competition but Dyer was not selected for the squad for the tournament, though he had recovered from injury and taken part in pre tournament friendlies against Argentina and Ukraine. Along with a number of other young players who failed to make the squad – including Rio Ferdinand, Frank Lampard, Michael Duberry, Jody Morris and Jonathan Woodgate – Dyer took a drunken holiday to the Cypriot resort of Ayia Napa. The holiday hit the headlines when a video of Dyer, Ferdinand and Lampard having sex with a number of women was leaked to The News of the World. Shortly after the story broke, it was revealed that Dyer had spent a night in hospital after being glassed in the face during a fight in an Ipswich night club. Dyer returned to the England squad for the first game after Euro 2000 for the first qualifier for the 2002 FIFA World Cup, against Germany, the last football match at the original Wembley Stadium. England lost 1–0, after which manager Kevin Keegan resigned. Two days after the squad was announced, Dyer suffered knee ligament damage after being tackled by Tahar El Khalej in a league game against Southampton. However, he recovered just in time to remain in the squad. He made three appearances, all as a substitute, in the tournament until England were eliminated in the quarter finals by eventual champions Brazil. Dyer played in several of Euro 2004 qualifiers but only had seven minutes on the pitch at Euro 2004, coming on as a late replacement for Wayne Rooney in England's second group match, against Switzerland. Dyer's run in the England squad was ended by the recurrence of a hamstring injury while playing against Middlesbrough. After almost two years without making an appearance for England, Dyer's form for Newcastle earned him a call up to Steve McClaren's England starting line up for a friendly against Spain in February 2007. His most recent, and subsequently final, appearance for England came in a 2–1 friendly defeat to Germany in August 2007, Dyer replacing Alan Smith in the second half.

Жаттықтырушылық мансап

Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Дайер 2014 жылы алғашқы клубы "Ипсвич Таун" академиясының жаттықтырушысы болып жұмыс істеді, ал 2018 жылдың тамызында 18 жасқа дейінгі жастар командасының көмекші бапкері болды. 2019 жылдың тамызында клубты тастап, негізгі команданы басқаруға көшу ниетін білдірді. 2021 жылдың наурызында жаңа бас тренер Пол Кук тағайындалғаннан кейін Дайер негізгі команданың істеріне жақын қатысып, көбінесе бапкерлерге көмектесіп, құрама алаңында болды. Дайер 2022 жылдың 21 наурызында күтпеген жерден қызметінен кетіп қалды.

Жеке өмір

2015 жылдың қарашасында Дайер "Мен танымалмын, мені осыдан шығарыңыз!" бағдарламасының он бесінші маусымына қатысушы ретінде таңдалды. Ол 21 күнге созылған бағдарламада төртінші орынды иеленді және барлық гонорарын Джуд Брейди қорына сыйлады. 2018 жылдың ақпан айында Дайер 11 жасында қайтыс болған үлкен ағасы Кенниден сексуалдық зорлық көргенін жариялады. Дайер 2021 жылы "Celebrity SAS: Who Dares Wins" бағдарламасының үшінші маусымында бақ сынады. Түсірілім барысында ол нұсқаушы Джейсон Фокспен қатысты жанжалға түсті, оны бала кезіндегі зорлық-зомбылық әсерімен байланыстырды. Дайер өкпесі құлап, қазан айында ауруханаға түсті. 31 қазанда ауруханада жасалған бірқатар тексерулерден кейін "Ипсвич Таун" клубы оған бастапқы склерозирушы холангит диагнозы қойылғанын және бауыр трансплантациясына жататынын хабарлады. 2023 жылдың қазан айында Дайер сәтті бауыр трансплантациясынан кейін ауруханадан шықты.