Кіріспе
А. Литтелтон (1857 - 1913) – британдық саясаткер және спортшы. Лителтон әулетінен шыққан, футбол мен крикетте өте жақсы ойнаған тұлға. Университетте оқып жүрген кезінде ол бес түрлі спорттан Varsity матчтарына қатысты: крикет (1876–79), футбол (1876–78), жеңіл атлетика (1876; балға тастауға іріктелді), ракетка (1877–79) және нағыз теннис (1877–79). Оның бұл көрсеткіштері оны замандастарының арасындағы ең көрнекті спортшы деп санауға негіз болды; оның көптеген қабілеттерімен тең келген жалғыз қарсыласы Оксфордтың Катберт Оттавейі еді. Ол көптеген жетістіктерінің ішінде Англия құрамасынан футбол және крикетте алғашқы болып өнер көрсеткен. Литтелтон табысты саясаткер де болды және 1903-1905 жылдар аралығында Отарлар жөніндегі мемлекеттік хатшы қызметін атқарды.
Alfred Lyttelton KC (7 February 1857 – 5 July 1913) was a British politician and sportsman from the Lyttelton family who excelled at both football and cricket. During his time at university he participated in Varsity Matches in five sports: cricket (1876–79), football (1876–78), athletics (1876; selected to throw the hammer), rackets (1877–79) and real tennis (1877–79), displaying an ability that made him arguably the pre eminent sportsman of his generation; his only rival in terms of versatility was Oxford's Cuthbert Ottaway. He was, among numerous other achievements, the first man to represent England at both football and cricket. Lyttelton was also a successful politician and served as Secretary of State for the Colonies between 1903 and 1905.
Өмірбаян және білім
Литтлтон – Джордж Литтлтонның төртінші баронының он екінші және ең кіші баласы, оның бірінші әйелі Мэри, сэр Стивен Глинннің сегізінші баронетінің қызы. Чарльз Литтлтон, сегізінші виконт Кобхем, сэр Невилл Литтлтон және Артур Литтлтон – оның үлкен ағалары, ал премьер-министр Уильям Эварт Гладстон – неке арқылы туысы. Тағы бір туысы – оның шөбере інісі, джаз трубашысы Хамфри Литтлтон. Литтлтон Итон колледжінде білім алды, онда ол «Поп» клубының президенті болды, содан кейін Кембридж университетінің Тринити колледжінде оқыды. Кембриджте ол Университет Питт клубының мүшесі болды және «Реал теннис» университеттік матчында Кембридж атынан Оксфордқа қарсы ойнады.
Криккеттік мансап
Литтлтон Кембридж университеті үшін бірінші сыныпты крикет ойнады және 1879 жылы команданың капитаны болды. Университетті бітіргеннен кейін ол Миддлсекстің құрамында өнер көрсетті, онда ол танымал қақпашы болды. Крикет карьерасы барысында Литтлтон 27,85 орташа есеппен 4429 бірінші сыныпты ұпай жинап, жеті жүздік соқты. Қақпашы ретінде ол 134 рет ұстап, 70 рет соққыға түсірді. 1879 жылы ол ұлттық бірінші сыныпты орташа есепте үшінші орынды иеленді, 688 ұпай жинап, орташа көрсеткіші 28,66 болды. Миддлсекс үшін ойнағанда ол Вустерширдің (1874–85) да өкілі болды, ол кезде бұл бірінші сыныпты округ емес еді. 1880-жылдардың басында Литтлтон Австралияға қарсы төрт Тест матчында ойнады, олардың ең әйгілісі 1884 жылы The Oval стадионында өтті. Осы ойын барысында Австралия сол кезде естілмеген 500/6 жалпы есепке жетті, ал Англия капитаны Лорд Харрис ойынды бұзу үшін соншалықты бейшара болды, ол қақпашысы Литтлтонды боулингке шақырды. У.Г. Грейс қақпаны ұстады, ал Литтлтон бірнеше төменнен лақтырылған доптарды жіберді, нәтижесінде он төрт доптан тұратын бірнеше оверде Австралияның соңғы төрт қақпасын бар болғаны 19 ұпайға алуға қол жеткізді. 1898 жылы ол Мэрилебон крикет клубының президенті болды.
Кәсіби және қоғамдық мансап
Кембриджден оралғаннан кейін Литтлтон заңгерлікпен айналысып, бас прокурор сэр Генри Джеймстің жеке хатшысы болды. Ол көкесі зейнеткерлікке шыққанға дейін саясаттан алшақ болды, бірақ 1894 жылы либералдық-ұлттық одақтас ретінде саясатқа қатысып, 1895 жылғы қосымша сайлауда Уорвик пен Лимингтон округінен парламент депутаты болып сайланды. 1900 жылдың қаңтарында ол патшаның кеңесшісі болып тағайындалды, ал сол жылы колониялық хатшы Джозеф Чемберлен оны Боер соғысынан кейін жаңару жоспарлау комитетінің төрағасы ретінде Оңтүстік Африкаға жіберді. Ол бұл қызметінде Оңтүстік Африканың жоғарғы комиссары Альфред Милнерге әсер етті. Чемберлен отставкаға кеткеннен кейін Литтлтон, саяси тәжірибесі аз болса да, оның орнына колониялық хатшы болып тағайындалды. Оның Оңтүстік Африкаға қытайлық мердігер жұмысшыларын кіргізуге рұқсат беруі аса даулы болды және 1906 жылғы сайлауда либералдар үшін маңызды мәселеге айналды. Литтлтон сондай-ақ Ұлыбританияның колонияларды басқаруын орталықтандыруға бағытталған, империялық көзқарасқа ұмтылған амбициялы реформалар жасауға тырысты, бірақ оның орнын басып алған либералдар бұл идеялардан бас тартты. Консерваторлар биліктен құлағаннан кейін Литтлтон саяси белсенділігін жалғастырып, Уэльстің мемлекеттен бөлінуіне қарсылық көрсетті және әйелдердің сайлау құқығын қолдады. 1913 жылдың жазында Оңтүстік Африкада өткен крикет матчында оның қабырғасына доп тиді. Ұлыбританияға оралғаннан кейін көп ұзамай ол Сыртқы істер министрлігінде ауырып қалды, ал жасалған операция кезінде асқазанында іріңдік бар екені анықталды. Операция сәтті аяқталмады және ол шілде айының басында емханада қайтыс болды. Оның қорылуы жыл сайынғы университеттік крикет матчы күні өтті, ал Оксфорд пен Кембридж арасындағы ойын құрмет көрсету мақсатында екі минутқа тоқтатылды.
Отбасы
Литтлтон және оның екі әйелі де "Жүректер" деп белгілі болған зиялы топтың мүшелері болды. 1885 жылы ол сэр Чарльз Теннанттың, 1-ші баронның қызы Октавия Лаураға үйленді. Жұбайлар Мейфэрдегі 4 Жоғарғы Брук көшесінде тұрды. Лаура, оны көбінесе осылай атады, 1862 жылы дүниеге келді және 1886 жылы қайтыс болды, жалғыз баласын туғаннан кейін бірнеше күн өткен соң. Баласы 1888 жылы қайтыс болды. Эдвард Берн-Джонс оның ескерткішін Меллс қаласындағы Сент-Эндрю шіркеуінде жасады, сондай-ақ оның естелігі үшін 1886 жылғы "Теңіздің тереңдігі" картинасындағы суқұйрығының бейнесін оның сымбатымен суреттеді. Литтлтон 1892 жылы Арчибальд Балфурдың қызы Эдит Софиге екінші рет үйленді. Олардың екі ұлы (олардың бірі нәресте кезінде қайтыс болды) және бір қызы болды. Оның үлкен ұлы Оливер көрнекті саясаткер және бизнесмен болды, 1954 жылы Чандос виконты титулы берілді. Литтлтон 1913 жылдың шілде айында 56 жасында қайтыс болды. Оның екінші әйелі одан отыз жылдан астам уақыт өмір сүрді және 1948 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды.