Кіріспе

Діни мазмұнды телерадио арқылы тарату, дінге қатысты хабарлар

Діни хабар тарату, кейде діни бағытталған хабар тарату деп те аталады, діни идеяларды, діни тәжірибені немесе діни амалдарды негізгі мазмұны ретінде ұсынатын теледидар және/немесе радио бағдарламаларын таратуды білдіреді. Кейбір елдерде діни хабар тарату, негізінен мемлекеттік қызмет көрсету аясында дамыды (мысалы, Ұлыбританияда), ал басқаларында діни ұйымдардың өзі ықпал етті (мысалы, АҚШ-та). Еуропа, АҚШ және Канадада діни хабар тарату радионың алғашқы жылдарында басталды, көбінесе діни құлшылық, уағыз немесе «сөздер» эфирге берілді. Уақыт өте келе, форматтар кеңейіп, радио және теледидарлық драмалар, деректі фильмдер, ток-шоулар сияқты әртүрлі стильдер мен тәсілдерді, сондай-ақ дәстүрлі діни мазмұнды қамтыды. Бүгінде көптеген діни ұйымдар уағыздар мен дәрістерді жазып, оларды өздерінің интернеттегі IP-арналары арқылы таратуға көшті. Діни хабар тарату коммерциялық немесе мемлекеттік хабар тарату үлгісінде қаржыландырылуы мүмкін (діни хабар таратушылар көбінесе коммерциялық емес ұйымдар ретінде танылады). Кейбір хабар таратушылар тыңдаушылар мен көрермендерден салықтан жеңілдік алатын қайырымдылықтарды жинауға тырысады. АҚШ-та коммерциялық емес радиостанциялардың 42 пайызы діни форматта, ал бүкіл АҚШ-тағы 2400 христиандық радиостанцияның 80 пайызы және 100 толық қуатты христиандық телеарнасы коммерциялық емес деп есептеледі. Кейбір елдерде, әсіресе мемлекеттік діні бар елдерде, тек бір дінге қатысты хабар таратуға рұқсат беріледі немесе кейбір жағдайларда талап етіледі. Мысалы, мемлекеттік Пәкістан радио хабар тарату корпорациясының заң бойынша міндеті – «Ислам идеологиясын, ұлттық бірлікті, демократия, бостандық, теңдік, төзімділік және Исламда баяндалған әлеуметтік әділдік принциптерін насихаттайтын бағдарламаларды тарату» (10-бап, 1-тармақ, б-тамыз). Радио және теледидар хабарлары интернет пен мобильді құрылғылардың дамуымен жаңа бейне алды. Интернет-радиостанциялар мен интернет-телеарналар соңғы жылдары көбейіп келеді. Бұл өсімнің басты себебі – дәстүрлі радио және теледидар станцияларын құру мен жұмыс істеуге қарағанда шығындардың айтарлықтай төмендеуі. Бұл діни ұйымдар үшін өте маңызды, себебі олар өздерінің діни мазмұнын әлемдік аудиторияға шығындарды қысқартып жеткізе алады.

Радио

Радио және телеарналар арасындағы шекара нақты емес; осы мақалада екі саланың да хабар таратушылары радио немесе теледидар бөлімінде кездесуі мүмкін.

Италия

Radio Maria; Эрба құрған халықаралық католиктік радио хабар тарату, әлемнің 55 елінде бөлімшелері бар. Ватикан радиосы оның серіктес медиасы.

Жаңа Зеландия

Rhema Media үш радиожеліні біріктіреді: Rhema, Life FM және Star.

Польша

Radio Maryja – Варшавада тіркелген Lux Veritatis Foundation-ға қарасты, Торунь қаласындағы поляк ұлттық христиандық білім беру, бағдарламалық және діни радиостанция.

Тринидад және Тобаго

Радио Жаагрити 102.7 FM (Хинду); Санатан Дхарма Маха Сабхасына қарасты.

Ұлыбритания

Ұлыбританиядағы діни хабар тарату 1922 жылдың 30 шілдесінде, сенбі күні, алғашқы радио уағызы Дж. Буннан, Пекхэм христиандық одағынан, Блэкхиттегі Бурдет әуе жұмысынан, Пекхэмдегі Христос шіркеуінің қауымдастығына және 100 мильге дейінгі тыңдаушыларға таратылды. Британдық радио хабарларын тарату корпорациясының (BBC) діни негізі мен діни эфирге берілген маңыз, көбінесе BBC-нің бірінші бас директоры Джон Рейттің ерекше және қалыптастырушы рөліне байланысты. Рейт пресвитериан дінінің пасторының ұлы болған. Ол тар догматизмге қарсы болғанымен, діни ілімді белсенді түрде насихаттау BBC-нің қоғамдық міндеті деп сенді. Рейттің ерте күндерде орнатқан үлгісі мен ол құрған кеңес беру жүйесі соғыс жылдары мен одан кейін де корпорацияның діни эфиріне күшті әсер етіп, соңында радиодан теледидарға дейін тарады. Ұлыбританияның радио хабарларын тарату заңдары діни ұйымдарға, саяси партияларға, жергілікті билік органдарына және кәсіподақтарға ұлттық аналогтық эфирлік станцияларды иеленуіне тыйым салады. Кейбір діни радиостанциялар белгілі бір аймақтарда MW (орта толқын) немесе VHF (FM) толқын диапазондарында қол жетімді; ал басқалары басқа әдістерді пайдаланады, олардың кейбіреулері ұлттық деңгейде (мысалы, сандық эфирлік теледидар арқылы, спутник және кабель арқылы) хабар таратады. Premier Radio лондондық аймақта MW және ұлттық DAB желісінде қол жетімді. United Christian Broadcasters Лондон және Сток-он-Трент аймақтарында, сондай-ақ ұлттық деңгейде DAB арқылы қол жетімді. TWR UK Sky, Freeview, Freesat және онлайн платформаларында қол жетімді. Ұлыбританияда жанрлық топқа немесе жергілікті жерге қызмет ететін бірнеше радиостанциялар бар, мысалы, Сток-он-Трентте орналасқан Cross Rhythms – жергілікті FM қауымдық радиосының лицензиясы бар заманауи музыка станциясы. Branch FM Батыс Йоркширде жұмыс істейді және еріктілер басқаратын қауымдық христиандық радиостанциясы. Басқа жергілікті христиандық станциялар сияқты, олар да ұлттық қамту үшін интернетті пайдаланады. Ұлыбританияда тұрақты уақытша лицензияларға үміттене алатын басқа радиоарналар да бар, мысалы, Уирралдағы Flame FM, Чеширде жыл сайын екі айға арналған жергілікті FM хабар тарату үшін шектеулі қызмет лицензиясы (RSL) арқылы, ал Refresh FM Маңғыстауда Жасыл жексенбі күндері 3 немесе 4 апта бойы тұрақты түрде хабар таратады. Сонымен қатар, Мэн аралынан (Исландиядан) және Монте-Карлодан (Монте-Карлодан) коммерциялық станциялардан эфир уақытын сатып алып, түнде орта толқынмен Ұлыбританияға хабар тарататын діни хабар таратушылар бар (MW сигналдары түнгі уақытта әлдеқайда ұзаққа жетеді). Діни топтардың өздерінің радио және телеарналарын құруына қатаң шектеулер қойылған болса да, BBC және ITV-ге белгілі бір көлемде діни бағдарламалар таратуды заңмен міндеттеу қарастырылған. Кейбір коммерциялық жергілікті радиостанциялар да, әсіресе Солтүстік Ирландия мен Шотландияның кейбір аймақтарында, діни бағдарламалардың шектеулі көлемін ұсынады.

Теледидар

Радио және телеарналар арасындағы шекара нақты емес; осы мақалада екі саланың да хабар таратушылары радио немесе теледидар бөлімінде кездесуі мүмкін.

Африка

Т. Б. Джошуаның Эммануэль телеарнасы. Ezekiel TV – 2008 жылы Оңтүстік Африкада Ezekiel Guti (ZAOGA Forward in Faith Ministries International – FIFMI ұйымының жетекшісі) құрған христиандық телеарна. Бағдарламаның көп бөлігі Зимбабведен, ZAOGA FIFMI штаб-пәтері орналасқан елден таратылады. Канал FIFMI веб-сайтында интернет арқылы хабар таратады. Deen TV – Оңтүстік Африкадағы кең аудиторияға арналған исламдық телеарна.

Германия

K TV; K TV Католикалық теледидар. 1999 жылы Швейцарияның Госсау қаласында әке Ханс Бушор құрған католиктік телеарна. K TV тікелей эфирде діни қызметтер мен неміс тіліндегі түпнұсқа бағдарламаларды шығарады және DACH аймағында жұмыс істейтін ең алғашқы және ірі неміс католиктік спутниктік және кабельді телеарна болып табылады. Ол тек жеке тұлғалардың қайырымдылықтары арқылы қаржыландырылады.

Таяу Шығыс

Таяу Шығыста SAT 7 христиандық спутниктік телеарнасы бес арнаны іске асырады: SAT 7 ARABIC, SAT 7 PARS (фарсы), SAT 7 KIDS (араб), SAT 7 PLUS (араб) және SAT 7 TÜRK (түрік). Бұл арналар аймақтың негізгі тілдерінде хабар таратады, ал бағдарламалардың 80% астамы аймақ халқы үшін және олардың қатысуымен жасалған. SAT 7 спутниктік таралымы Таяу Шығыс пен Солтүстік Африканың 22 еліне, сондай-ақ Еуропаның 50 еліне "ашық эфирде" бағдарламалар жеткізеді. 1995 жылы құрылған SAT7 – аймақтағы алғашқы және ең ірі христиандық спутниктік хабар тарату ұйымы. Оған Таяу Шығыс және Солтүстік Африкадағы түрлі конфессияларға жататын христиан шіркеулері, сондай-ақ Еуропа, Канада, АҚШ және Азиядан келген демеушілер қолдау көрсетеді.

Норвегия

Visjon Norge, Скандинавия бойынша хабар тарататын норвегиялық христиандық телеарна. Kanal 10 Norge, норвегиялық христиандық телеарна және шведтік Kanal 10-ның филиалы.

Польша

TV Trwam – Варшавада тіркелген Lux Veritatis Foundation-ға тиесілі, Торунь қаласында орналасқан поляк ұлттық білім беру, бағдарламалық және діни телеарна.

Ұлыбритания

Ұлыбританиядағы NRB-ге баламасы – Христиандық хабар тарату кеңесі, бірақ оған кіру әлдеқайда сирек. Сонымен қатар, Ұлыбританияда 2009 жылы Шіркеулер мен Медиа желісі құрылды, ол Шіркеулердің Медиа кеңесінің ізбасары болып табылады және бұқаралық ақпарат құралдары мен христиан қауымы арасында байланыс құруды мақсат етеді.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тағы христиандық хабар таратушылар (басқа діндер емес) Ұлттық діни хабар таратушылар (NRB) ұйымы арқылы біріккен.

Қаржыландыру

АҚШ арналары Ұлыбритания арналарынан әлдеқайда жақсы қаржылай жағдайға ие. Америкалық көрермендерден арнаны қолдау үшін ақша сұрау тұжырымы Ұлыбританияға қарағанда мәдени тұрғыдан көбірек қабылданады, нәтижесінде осылайша көбірек қаражат жиналады. Дегенмен, бұл мәселе күрделірек болды, себебі телеуағыздаушылар сыбайлас жемқорлыққа және жеке пайдалану үшін ақша жинауға айыпталып отыр. Бұрын діни арналар үшін Ұлыбританиядағы коммерциялық теледидарды жүргізудің дәстүрлі әдісі – жарнамалық табыс моделі жұмыс істемейтін еді. 1990 жылғы Ұлыбританияның Хабар тарату заңы кейбір жағдайларда діни ұйымдарға, олардың қызметкерлеріне және оларды бақылайтындарға хабар тарату лицензиясына ие болуға мүмкіндік берді, бұрын мұндайға рұқсат берілмеген еді. Ұлыбритания көрермендеріне бағытталған діни арналар бұл шектеуден құтылу үшін шетелде, көбінесе көрермендерден эфирде ақша сұрауға рұқсат беретін еуропалық елдерде орналасатын. Арналар Ұлыбританияда орналасқандай көрінеді, бірақ іс жүзінде басқа елден хабар таратады. Алайда, Ofcom бұл шектеуді алып тастады және Ұлыбритания лицензиясы бар арналар енді эфирде қаржы сұрай алады. Діни арналарды қаржыландырудың тағы бір маңызды жолы – жарнамалық төлемдерді қабылдау. Саяхаттап жүрген уағыздаушылар, ірі шіркеулер мен миссиялар өз қызметтерін түсіретін телебөлімдер құрып, кейін телеарналардан бағдарламаларын көрсету үшін уақыт сатып алады. Көбінесе бір ұйымның бір бағдарламасы әртүрлі арналарда әртүрлі уақытта көрсетіледі, себебі олар уақыт сатып алады. Мұндай ұйымдардың басым көпшілігі АҚШ-та тіркелген. Ұлыбританияда бұл христиандық телеарналарды АҚШ-та орналасқандай көрсетуге бейім, өйткені көптеген материалдар содан шығады. Ұлыбританияның кейбір телеарналары жарнаманы толықтыратын бағдарламалар жасауға инвестиция жасады, ең танымалдары – GOD TV және Revelation TV.