Кіріспе
Граф теориясында графтың төбесінің дәрежесі (немесе валенттілігі) – бұл төбеге жанасқан қабырғалардың саны; көп қабырғалы графта, өзіне-өзі байланысқан қабырға төбесінің дәрежесіне 2-ні қосады, өйткені қабырғаның екі ұшы бар. Төбесінің дәрежесі немесе графтың ең жоғары дәрежесі арқылы белгіленеді, және бұл графтың төбелерінің дәрежелерінің ең жоғарғысы. Графтың ең төменгі дәрежесі арқылы белгіленеді, және бұл графтың төбелерінің дәрежелерінің ең төменгісі. Оң жақтағы көп қабырғалы графта ең жоғары дәрежесі 5, ал ең төменгі дәрежесі 0. Үлгілі графта әрбір төбе бірдей дәрежеге ие, сондықтан графтың дәрежесі туралы айтуға болады. Толық граф (белгісі: , мұндағы – графтың төбелерінің саны) – барлық төбелерінің ең жоғары мүмкін дәрежесі бар, тұрақты графтың ерекше түрі. Белгіленген графта төбеге қосылған оң қабырғалардың саны оң дәреже деп аталады, ал қосылған теріс қабырғалардың саны теріс дәреже деп аталады.
In graph theory, the degree (or valency) of a vertex of a graph is the number of edges that are incident to the vertex; in a multigraph, a loop contributes 2 to a vertex's degree, for the two ends of the edge. The degree of a vertex is denoted or The maximum degree of a graph is denoted by , and is the maximum of 's vertices' degrees. The minimum degree of a graph is denoted by , and is the minimum of 's vertices' degrees. In the multigraph shown on the right, the maximum degree is 5 and the minimum degree is 0. In a regular graph, every vertex has the same degree, and so we can speak of the degree of the graph. A complete graph (denoted , where is the number of vertices in the graph) is a special kind of regular graph where all vertices have the maximum possible degree,
In a signed graph, the number of positive edges connected to the vertex is called positive deg and the number of connected negative edges is entitled negative deg.
Степендер реті
Бағытталмаған графиктің дәрежелік тізбегі – оның төбелерінің дәрежелерінің кемдемейтін тізбегі; жоғарыда көрсетілген график үшін ол (5, 3, 3, 2, 2, 1, 0). Дәрежелік тізбек – графтың инварианты, сондықтан изоморфты графтардың дәрежелік тізбектері бірдей болады. Алайда, дәрежелік тізбек, әдетте, графты бірегей түрде анықтамайды; кейбір жағдайларда изоморфты емес графтардың дәрежелік тізбектері бірдей болуы мүмкін. Дәрежелік тізбек мәселесі – бұл оң бүтін сандардың кемдемейтін тізбегі берілгенде, осы дәрежелік тізбекке ие кейбір немесе барлық графтарды табу мәселесі. (Тізбектің соңындағы нөлдерді ескермеуге болады, өйткені оларды графикке тиісті мөлшерде оқшауланған төбелерді қосу арқылы оңай жүзеге асыруға болады.) Егер тізбек қандай да бір графтың дәрежелік тізбегі болса, яғни дәрежелік тізбек мәселесінің шешімі болса, онда ол графикалық немесе графиктік тізбек деп аталады. Дәрежелердің қосындысының формуласы бойынша, (3, 3, 1) сияқты тақ қосындысы бар кез келген тізбекті графтың дәрежелік тізбегі ретінде жүзеге асыруға болмайды. Керісінше де дұрыс: егер тізбектің жұп қосындысы болса, онда ол көпграфтың дәрежелік тізбегі болып табылады. Мұндай графты құру оңай: тақ дәрежелі төбелерді жұптармен қосыңыз (қолдау құрастырыңыз), ал қалған жұп дәрежелі сандарды өзіне-өзі циклдармен толтырыңыз. Берілген дәрежелік тізбекті қарапайым граф арқылы жүзеге асыруға бола ма деген сұрақ қиын. Бұл мәселе графты жүзеге асыру мәселесі деп те аталады және оны Эрдёс-Галлай теоремасы немесе Хавел-Хакими алгоритмі арқылы шешуге болады. Берілген дәрежелік тізбекке ие графтардың санын табу немесе бағалау мәселесі – графтарды санау саласындағы мәселе. Жалпы алғанда, гиперграфтың дәрежелік тізбегі – оның төбелерінің дәрежелерінің кемдемейтін тізбегі. Егер тізбек қандай да бір біртекті гиперграфтың дәрежелік тізбегі болса, онда ол графикалық болып табылады. Әсіресе, графикалық тізбек графикалық болып табылады. Берілген тізбектің графикалық екенін анықтау Эрдёс-Галлай теоремасы арқылы полиномдық уақытта орындалуы мүмкін, бірақ барлық жағдайларда NP-толық.
Арнайы мәндер
0 дәрежелі төбе оқшауланған төбе деп аталады. 1 дәрежелі төбе жапырақ төбе немесе соңғы төбе немесе ілмек төбе деп аталады, ал осы төбеге түйіскен қабырға ілмек қабырға деп аталады. Оң жақтағы графикте {3,5} – ілмек қабырға. Бұл терминология графтар теориясындағы ағаштарды, әсіресе дерек құрылымдары ретіндегі ағаштарды зерттеуде кеңінен қолданылады. n төбесі бар графта n-1 дәрежелі төбе басым төбе деп аталады.
Жалпы қасиеттері
Егер графиктің әрбір төбесі бірдей дәрежеге ие болса, онда график k-тұрақты график деп аталады, ал график өзі k дәрежелі деп айтылады. Сол сияқты, екі бөліктен тұратын график, онда әр бөліктің бір жағындағы әр екі төбе бірдей дәрежеге ие болса, екі реттелі график деп аталады. Бағытталмаған, байланысқан графиктің Эйлер жолы бар болуы үшін қажетті және жеткілікті шарты – оның 0 немесе 2 тақ дәрежелі төбесі болуы. Егер оның тақ дәрежелі төбелері болмаса, онда Эйлер жолы Эйлер айналымы болып табылады. Бағытталған график, егер әр төбесінің шығу дәрежесі 1-ден аспаса, бағытталған псевдоорман болып табылады. Функционалдық график – әр төбесінің шығу дәрежесі дәл 1-ге тең болатын псевдоорманның ерекше жағдайы. Брукс теоремасы бойынша, клика немесе тақ циклден басқа кез келген G графигінің түстік саны Δ(G)-дан аспайды, ал Визинг теоремасы бойынша кез келген графиктің түстік индексі Δ(G) + 1-ден аспайды. k-дегенеративті график – әрбір кіші графигінде k дәрежесіне дейінгі төбесі бар график.