Кіріспе

Солтүстік Каролина штатындағы округ, АҚШ.

Аш округі ( /æʃ/ ASH) – АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 26 577 адамды құрады.

Тарих

Тарихи деректер Аш округінде ежелгі американдықтар – чероки, крик және шоуни тайпалары қоныстанғанын көрсетеді. Олардың болғанын куәландыратын сынған керамика, жебе ұштары және басқа да ежелгі артефакттар табылды. Бұл артефакттардың көпшілігі Аш округінің Олд Филдс аймағында табылған. Аш округін зерттеген алғашқы еуропалықтардың бірі – Америкадағы моравия шіркеуінің басшысы епископ Август Готтлиб Спангенберг және оның серіктестері Тимоти Хорсфилд, Джозеф Мюллер, Генри Антес, Йохан Мерк және Герман Лоеш болды. Епископ Спангенберг Аш округіне жасаған сапары туралы күнделік жазып, ол моравия шіркеуінің мұрағатында сақталған. Оған Вирджинияда моравиялық достарына қоныстану үшін жер берілген. Спангенбергтің тобынан Аш округіне қайтып, тұрақты қоныстанған жалғыз адам Герман Лоеш болды. Басқа ерте қоныс салушылардың арасында Дэвид Хелтон, Уильям Уоллинг, Уильям Маклейн және әйгілі пионер Дэниел Бун болды. Буннан басқа, осы адамдар мен олардың отбасыларының барлығы 1771 жылы Аш округінде қоныстанды. Американдық революция кезінде Аш округінде Бір Үлкен Жазық шайқасы болды. Шайқас 1780 жылдың шілде айында капитан Роберт Лав басқарған американдық әскер мен Лорд Корнуоллиске қосылу үшін Шарлоттаға бет алған 150 британдық роялист арасында өтті. Американдықтар шайқаста жеңіске жетті. 1780-ші жылдары Аш округі өзін-өзі «Франклин штаты» деп жариялаған және оның Вашингтон округі шегінде орналасқан. «Франклин штаты» Теннесси штатының құрылуының бастамасы болды. Солтүстік Каролина заң шығарушы органы 1799 жылдың соңында Аш округін құрды. 1800 жылғы Аш округі бойынша халық санағында Блевинс, Харт, Баре, Баркер, Стэмпер, Миллер, Буркетт, Гэмбилл, Болдуин және Баллоу сияқты көптеген отбасылық тегілер тіркелген, олардың үлгілері бүгін де кездеседі. Аш округі революциялық патриот, жоғары сот судьясы және 1795-1798 жылдар аралығында Солтүстік Каролинаның губернаторы болған Сэмюэл Аштің құрметіне аталған. 1807 жылдан 1913 жылға дейін округтің шекаралары бірнеше рет өзгерді. 1849 жылы Уатауга округін құру үшін Аш округінің оңтүстік-батыс бөлігі Калдвелл, Уилкс және Янси округтерінің бөліктерімен біріктірілді. Он жылдан кейін, 1859 жылы, Аш округінің қалған бөлігінің шығыс жағы Аллегені округіне айналды.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 429,37 шаршы миль (1,112 км2) құрайды, оның ішінде 426,26 шаршы миль (1,104 км2) құрлық, ал 3,11 шаршы миль (8 км2) (0,72%) су. Аш округі Солтүстік Каролина штатының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Округ екі штатпен шектеседі: солтүстікте Вирджиния және батыста Теннесси. Округ Солтүстік Каролинаның Аппалачи таулы аймағының ішінде толығымен орналасқан. Округтың көп бөлігі теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, төбелі жазықтардан тұрады. Округтің оңтүстік-шығыс шекарасындағы жер, көршілес Уилкс округінде (Солтүстік Каролина) шамамен 457 метрге дейін түсіп кетеді. Жазықтарда көптеген таулар мен төбелер шашырап жатыр. Барлығында бес таудың биіктігі 5000 футтан (1524 м) асады. Ерекше көзге түсетін нысан – Джефферсон тауы, ол мемлекеттік табиғат қорғау аймағы болып табылады және 4665 футқа (1422 м) дейін көтеріледі, Джефферсон және Батыс Джефферсон қалаларынан 488 метрден (1600 фут) биік тұрады. Округтың негізгі өзені – Нью-Ривер, ол әлемдегі ең көне өзендердің бірі және АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы негізінен солтүстікке қарай ағатын сирек ірі өзендердің бірі. Аш округінің Нью-Ривер өзеніне 34 арна мен бұлақ құяды. 1998 жылы президент Билл Клинтон бұл өзенді «Америка мұрасы өзені» деп жариялады, ол әдемі ауылдық пейзаждарымен, таза суымен, троллейбус балық аулаумен және каноэ және каякпен жүзумен танымал. Солтүстік Каролинаның қалған бөлігінен таулы жерлермен оқшауланғандықтан, Аш округі 19 және 20 ғасырлардың басында Солтүстік Каролинаның жоғалған провинцияларының бірі деп сипатталған. Аш округі көбінесе таулық көріктерімен танымал, ал туризм индустриясы округ экономикасының маңызды тірегі болып табылады. Блю Ридж тас жолы округтің оңтүстік-шығыс шекарасымен өтеді. Аш округі тарихи тұрғыдан көптеген мал және құс фермалары бар ауылдық шаруашылық жерлерінен тұрған. Алайда, соңғы онжылдықтарда мал шаруашылығы Рождество ағаштарын өсіру саласына уступил. Көптеген мал өсірушілер Рождество ағаштарын өсіруге көшті. 1997, 2007, 2008, 2012, 2021 және 2023 жылдары Аш округінен алынған Рождество ағашы Ұлттық Рождество ағаштары қауымдастығымен Ақ үйдің ресми Рождество ағашы деп таңдалды. Ағаш Ақ үйдің Көк бөлмесінде қойылды. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, Аш округі АҚШ-тың шығысындағы кез келген округтен гөрі көбірек Рождество ағаштарын өсіреді.

Климат

Аш округі Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығысындағы көптеген аймақтардан едәуір ерекше климатқа ие. Жаз айларында орташа температура шамамен 27 °C болады. Температура сирек 32 °C (90 °F) жоғарылайды, бірақ кейде 2012 жылы болғандай, 35 °C-қа (~95 °F) жетеді. 38 °C (100 °F) және одан жоғары температуралар ешқашан тіркелген жоқ. Жазғы түндер салқын, тіпті шілде айында да температура 16 °C (60 °F) дейін төмендейді. Қыс айларында қар жауады, соңғы тридцать жылда Джефферсон және Батыс Джефферсон қалаларында орташа мөлшері 0,76 метр (30 дюйм) құрайды. Аппалачи тауларының шығыс беткейлерінде қар көбірек жиналады. 2009–2010 жылғы қар маусымында Джефферсон қаласына 1,52 метр (60 дюйм) қар жауды. Қар қазан айының басында да, мамыр айының соңында да байқалуы мүмкін. Аш округінде желдің күші зор, әсіресе қыс айларында Джефферсон әуежайында желдің жылдамдығы сағатына 97-137 км (60-85 миль) дейін жетеді. Аймаққа тән желмен бірге, қыста суық температуралар да болады. 2014 жылдың қаңтар айында температура бірнеше рет -18 °C (0 °F) төмен түсті, ал 30-31 қаңтарда ең төменгі температура -22 °C (-8 °F) тіркелді. 2022 жылғы желтоқсандағы «Эллиот» қысқы дауыл кезінде Аш округінде -26 °C (-15 °F) емес, суық температура тіркелді. Көптеген қыс маусымдарында температура нөл градустан жоғары болады. Қыс айларында орташа ең жоғары температура 7 °C (45 °F) шамасында, ал ең төменгі температура -7 °C (20 °F) шамасында болады. Оңтүстік ендікте орналасқандықтан, Аш округінде қысқы жағдайлар АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы жағдайларға ұқсас болуы мүмкін. USDA беріктік аймақтары Аш округінің солтүстік-батыс бөлігінде 6А аймағынан (-23 °C -тен -21 °C немесе -10 °F -тен -5 °F) басталып, округтің оңтүстік-шығыс шекарасындағы Уилкс округі аумақтарында 7В аймағына (-15 °C -тен -12 °C немесе 5 °F -тен 10 °F) дейін жетеді.

2020 жылғы халық санағы

+Аш округінің нәсілдік құрамы. Нәсіл саны. Пайыздық үлесі. Ақ (испан тілді емес) – 24 028, 90,41%. Қара немесе африкалық американдық (испан тілді емес) – 125, 0,47%. Американың жергілікті халқы – 48, 0,18%. Азиялық – 102, 0,38%. Тынық мұхиты аралдарынан келгендер – 12, 0,05%. Басқа/Аралас – 743, 2,8%. Испандық немесе латиноамерикандық – 1 519, 5,72%.

2020 жылғы халық санауы бойынша округте 26 577 адам, 11 938 шаруашылық және 7 894 отбасы тұрады. 2020 жылғы халық санауы мәліметтеріне сәйкес, Аш округі штаттағы барлық округтердің арасында ақ нәсілді халықтың ең жоғары үлесіне ие.