Медициналық білім берудегі ақ халат кию рәсімі

Кіріспе

Медициналық мектептердегі рәсім

Ақ халат рәсімі (WCC) – медицина мектептері мен басқа да денсаулық салаларында студенттің клиникалық алдындағы ғылымдарды оқудан клиникалық ғылымдарға көшуін белгілейтін рәсім. Кейбір мектептерде студенттер біліміне науқастармен ерте танысады, сондықтан ақ халат рәсімі бірінші курс басталғанға дейін өткізіледі. Бұл – түсу рәсімінің бір түрі. Бұл рәсім салыстырмалы түрде жақында пайда болды, алғаш рет 1990 жылдары танымал болды және көптеген студенттер оны денсаулық сақтау мансабына қадам басқандағы маңызды кезең деп санайды. Кейбір мектептер оны толық бағдарламаны аяқтау рәсімі ретінде де пайдаланады. Кейбір пікірлер бойынша, бұл дін қызметкерінің санға кіру рәсіміне ұқсас, бірақ ақ халат медицина саласында жақында ғана қабылданғанын атап өткен жөн. Дегенмен, әлемдегі көптеген медицина мектептерінде студенттер бірінші курс анатомия сабағында ақ халат кие бастайды, сондықтан ресми ақ халат рәсімі болмайды. XIX ғасырда ғылымның анықтығына деген құрмет, XIX ғасыр медицинасының шарлатандық пен мистикаға қарама-қарсы болды. Қазіргі медицинаның ғылыми тәсілдерге көшуін көрсету үшін дәрігерлер өздерін ғалымдар ретінде көрсетуге тырысып, ғалымның ең танымал символы – ақ зертхана халатын кие бастады. Осының нәтижесінде ақ халат медицинамен байланыстырылды және одан бері осы байланыс сақталды.

Тарих

WCC 1989 жылы Чикаго университетінің Прицкер медицина мектебінде бастау алды, бірақ алғашқы толыққанды салтанат 1993 жылы Колумбия университетінің Вагелос дәрігерлер мен хирургтар колледжінде өтті. Осы салтанатқа дейін медицина студенттері Гиппократ антын әдетте бірінші рет бітіру рәсімінде қабылдаған. Бұл салтанат дәстүрдегі өзгерісті білдіреді, студенттерді оқудың бірінші жылы басталар алдында антқа таныстырады. Колумбияда құрылғаннан бері WCC медицина, стоматология, фармацевтика, остеопатия, оптометрия және медбикелік мектептеріне жылдам тарады. АҚШ-та басталып, АҚШ-тан тыс елдердегі бірнеше медицина мектептері (мысалы, Иран, Израиль, Канада, Доминикан Республикасы, Бразилия және Польша) да WCC өткізе бастады. Салтанат енді медицина студенттерімен ғана шектелмейді; 1995 жылдан бастап АҚШ-тың фармацевтика мектептері WCC өткізуді бастады, бірақ фармацевтика студенттерінің көпшілігі бірінші оқу жылының соңында ғана халаттарын алады. 2003 жылы жүргізілген сауалнамада АҚШ-тың фармацевтика мектептерінің көпшілігі WCC өткізіп жүргені анықталды. Арнольд П. Голд қоры демеушілік еткен WCC нұсқасы немесе осыған ұқсас рәсім қазіргі уақытта Америка медицина колледждері қауымдастығы (AAMC) аккредиттеген АҚШ-тағы медицина мектептерінің 97 пайызында қолданылады және басқа 13 елдің медициналық және остеопатиялық мектептерінде өтеді. 2006 жылдың желтоқсан айында Пәкістанның Карачи қаласындағы Фатима Джинна стоматологиялық колледжі (FJDC) алғашқы ақ халат салтанатын өткізді. 2008 жылдың қазан айында Амстердамдағы VU университетінің медициналық орталығында өткен ақ халат салтанаты Нидерландыдағы алғашқы салтанат болды. 2011 жылы Роттердамдағы Эразм медициналық орталығы да медициналық факультетінде салтанатты шараға қатысты. 2010 жылдың 13 қазанында Германиядағы Кельн университетінің медицина факультеті бұл рәсімді өз бағдарламасына енгізген алғашқы неміс тілді университет болды. Кёльнде студенттік өкіл Хормос Салими Дафсари бастамасымен өткен бұл салтанат Германияның Лейпциг және Галле сияқты түрлі қалаларына Неміс медицина студенттері қауымдастығы (bvmd) арқылы тарады. 2010 жылдың 12 сәуірінде Квинсленд университетінің (Австралия) Фармация мектебі Австралияда алғаш рет Фармация бакалавры студенттері үшін бұл салтанатты қабылдады. 2011 жылдың 29 сәуірінде Вармия және Мазури университеті Ольштында Польшадағы алғашқы медициналық мектеп ретінде ақ халат салтанатын енгізді. 2011 жылдың қыркүйегінде Краковтағы Ягеллон университеті Польшадағы алғашқы медициналық мектеп болып, жаңадан түсетін студенттер үшін ақ халат салтанатын енгізді. 2011 жылдың 28 ақпанында Новарадағы "Амедео Авогадро" Университеті Пьемонте Ориенталь университетінің медицина факультеті үшінші курс студенттері үшін ақ халат салтанатын енгізген алғашқы итальяндық медицина мектебі болды. 2012 жылдың 5 қазанында Румыниядағы Медицина және фармацевтика университетінің медицина факультеті "Гр. Т. Попа" университеті бірінші курс студенттері үшін дәрігерлік мамандықтың даму символикасына осы рәсімді енгізген алғашқы румын университеті болды. 2012 жылдың 8 қазанында Грац медицина университеті Австрияда үшінші курс студенттерінің ақ халат салтанатын өткізген алғашқы университет болды. 2012 жылдың 6 желтоқсанында Ямайкадағы Медициналық ғылымдардың барлық американдық институтының Медицина мектебі Ямайкадағы алғашқы болып бұл рәсімді өзінің негізгі ғылымдарының студенттері үшін енгізді. 2014 жылы Медицинадағы гуманизм үшін Арнольд П. Голд қоры американдық медбикелер колледждерінің қауымдастығымен (AACN) медбикелік мектептерінде ақ халат салтанатын жүргізу үшін серіктестік құрды. 2017 жылдың 13 шілдесінде Триполи университетінің медицина мектебі Ливиядағы алғашқы университет ретінде бұл шараны енгізді. 2019 жылдың 18 қыркүйегінде Тунис медицина факультеті Тунисте алғашқы болып осы рәсімді Hygie этиканы насихаттау ұйымымен бірлесіп енгізді.

WCCs originated in University of Chicago's Pritzker School of Medicine in 1989, but the first full fledged ceremony was at the Columbia University’s Vagelos College of Physicians and Surgeons in 1993. Before this ceremony, medical students typically received the Hippocratic Oath for the first time at commencement. This ceremony marks a change in tradition, introducing students to the Oath before starting their first year of study. Since its conception at Columbia, the WCC has spread rapidly to schools of medicine, dentistry, pharmacy, osteopathic medicine, optometry, and nursing worldwide. Since starting in the US, several medical schools in countries outside of the United States (such as Iran, Israel, Canada, Dominican Republic, Brazil and Poland) have also started holding WCCs. The ceremony is no longer limited to medical students; starting in 1995, US pharmacy schools started holding WCCs, with the difference that most pharmacy students receive their coats at the end of their first academic year. In 2003 a survey found that the majority of US pharmacy schools hold WCCs. An Arnold P. Gold Foundation sponsored version of the WCC, or a similar rite of passage, is currently used by 97 percent of Association of American Medical Colleges (AAMC) accredited schools of medicine in the United States, and takes place at medical and osteopathic schools in 13 other countries. In December 2006 the first white coat ceremony was held by Fatima Jinnah Dental College (FJDC), in Karachi, Pakistan. In October 2008 the white coat ceremony was held at the VU University Medical Center Amsterdam, it was the first ceremony held in The Netherlands. In 2011 Erasmus Medical Center in Rotterdam also participated in holding the ceremony at their medical faculty. On October 13, 2010, the faculty of medicine at the University of Cologne, Germany, became the first German speaking University to integrate this ritual into its programme. Initiated by then student representative Hormos Salimi Dafsari in Cologne, the ceremony has been spread to various German cities such as Leipzig and Halle via channels of the German Medical Students' Association (bvmd). On April 12, 2010, the University of Queensland's (Australia) School of Pharmacy became the first in Australia to adopt the ceremony for its incoming Bachelor of Pharmacy students. On April 29, 2011, University of Warmia and Mazury in Olsztyn was the first medical school in Poland, that has introduced the White Coat Ceremony. In September 2011, Jagiellonian University in Kraków became the first medical school in Poland to introduce a white coat ceremony for the incoming class. On February 28, 2011, the Faculty of Medicine at the Università del Piemonte Orientale "Amedeo Avogadro" in Novara became the first Italian medical school to introduce a white coat ceremony for its third year students. On October 5, 2012, the Faculty of Medicine at the University of Medicine and Pharmacy "Gr. T. POPA" of Iasi, Romania, became the first Romanian university to integrate this ritual, for its first year medical students, into the symbolism of developing as a physician. On October 8, 2012, the Medical University of Graz became the first university in Austria to celebrate a white coat ceremony of its third year students. On December 6, 2012, the School of Medicine at the All American Institute of Medical Sciences, Jamaica, became the first in Jamaica to introduce this ritual, for its Basic Sciences medical students. In 2014 the Arnold P. Gold Foundation for Humanism in Medicine partnered with the American Association of Colleges of Nursing (AACN) to pilot the White Coat Ceremony at nursing schools. On July 13, 2017, the medical school of the University Of Tripoli became the first Libyan University to introduce this event. On September 18, 2019, the Faculty of Medicine of Tunis became the first in Tunisia to introduce this ritual in collaboration with Hygie Organization for the Promotion of Ethics.

Дау

Бұрын ақ халатты көбінесе ұзын ақ халат киетін емші дәрігерлер мен оқытушылар, ұзын немесе орташа ұзындықтағы халат киетін интерндер және қысқа ақ халат киетін медицина студенттері киетін. Көбінесе ауруханаларда дәрігер емес және медицина студенттері де ақ халат киеді. Кейбір дәрігерлер инфекциялық қауіпсіздік үшін ақ халат киюге қарсы, ал басқалары клиникалық ем көрсету орнында дәрігерді анықтап алу қиын болғандықтан кимейді. Әдетте, медицина студенттеріне ұзын ақ халат киюге тыйым салынған. Көптеген ауруханаларда флеботомистер, медбикелер, медбикелердің тәжірибешілері, медбикелік студенттер, дәрігердің көмекшісі студенттері сияқты медициналық қызметкерлерге ұзын халат киюге рұқсат беріледі. Кейбір дәрігерлер мен студенттер медицинаны бітірген соң ғана ұзын ақ халатқа ие болу керектігіне, ал басқа мамандықтарға медициналық білім алу міндетті емес екеніне наразылық білдірді.