Кіріспе

Нью-Гэмпшир штатындағы округ, АҚШ. Кус округі (Coos County) – АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатындағы округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округтің халқы 31 268 адамды құрайды, бұл оны штаттың ең сирек қоныстанған округі етеді. Округ орталығы – Ланкастер қаласы. Кус округі Берлин, Нью-Гэмпшир – Вермонт микрополитендік статистикалық аймағының құрамына кіреді. Бұл округ Квебек провинциясының оңтүстігінде орналасқан Канада – АҚШ шекарасындағы Нью-Гэмпшир штатының жалғыз округі. Сондықтан, Нью-Гэмпширдің жалғыз халықаралық кіру порты – Питтсбург – Шартьевиль шекаралық өткізу пункті осы округте орналасқан. Кус округіндегі жалғыз қала – Берлин, ал қалған елді мекендер қалалар, немесе құрамына кірмейтін аудандар, учаскелер мен жерлер болып табылады. Кус округі штаттың ең солтүстік бөлігін қамтиды. Басты салалары – орман шаруашылығы және туризм, ал бұрынғы басымдыққа ие болған қағаз өндірісі саласы күрт төмендеп барады. Округ екі туристік аймақтың аумағында орналасқан. Округтің оңтүстік бөлігі Ақ таулар аймағының құрамына кіреді және Вашингтон тауы осы аймақта орналасқан. Округтің қалған бөлігі Ұлы Солтүстік Орман аймағы деп белгілі, ал жергілікті тұрғындар оны Солтүстік аймақ деп атайды.

Топонимика

Coös атауы Cowasuck сөзінен шыққан, "ұсақ қарағайлар" деген мағынаны білдіреді. Атында диакритикалық белгісі бар екі округтің бірі, екіншісі – Нью-Мексико штатындағы Дона-Ана округі. Екі буынды айтылуы кейде диарезис арқылы белгіленеді, әсіресе Ланкастерде шығатын "The Coös County Democrat" апталық газетінде және округке тиесілі кейбір көліктерде. Округ әкімшілігі екі жазу нұсқасын да кезекпен қолданады.

Тарих

Кюс округі Нью-Гэмпшир штатының Графтон округінің солтүстік бөлігінен бөлініп, 1803 жылғы 24 желтоқсанда Берлин қаласында құрылды, бірақ округ орталығы кейін Ланкастерге көшірілді, ал Колебрук қалашығы қосымша округтік орталық ретінде құрылды. Америка революциялық соғысы кезінде Континентальдық армияның екі бөлімі – Бедел полкі және Уиткомб рейнджерлері Кюс округінің қоныс аударушыларынан жасақталды. 1783 жылғы Париж шартынан бастап 1835 жылға дейін округтің солтүстік ұшының (және Нью-Гэмпширдің өзінің) шекаралары Төменгі Канадамен (кейіннен Канада провинциясының бір бөлігіне айналған) даулы болды, және бірнеше жыл бойы аймақ тұрғындары тәуелсіз Үнді ағыны республикасын құрды. 1810 жылғы халық санағында 3991 адам тұрды, ал 1870 жылға қарай саны 15000-ға жуыққа жетті, осы кезде округтің жалпы құны 5 миллион доллардан аспады, ал бір акр жердің өнімділігі сол кездегі Иллинойс штатымен салыстырғанда жақсы болды. Басқа ерте кездегі салаларға орман шаруашылығы және өндіріс кірді, 1870 жылы 4450 су ат күші қолданылды.

География

Құрама Штаттардың халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 1830 шаршы миль (4740 км²), оның ішінде 1795 шаршы миль (4649 км²) құрлық, ал 35 шаршы миль (91 км²) (1,9%) су құрайды. Бұл Нью-Гэмпшир штатындағы аумағы бойынша ең ірі округ және Вермонт, Мэн штатарымен, сондай-ақ Канадамен шектеседі. Оның таулы аймағының көп бөлігі ұлттық орман, жабайы табиғат, мемлекеттік саябақтар және басқа да мемлекеттік жерлер ретінде сақталған; олар Ақ таулардың солтүстік бөлігінің көп бөлігін қамтиды, Президенттік қатардың барлық атаулы шыңдары да оның құрамында (біреуі, Мт. Вебстер округ шекарасынан шамамен 200 фут (61 м) қашықтықта орналасқан). Мт. Вашингтон шыңы Солтүстік-Шығыстағы ең биік нүкте болып табылады. 162 миль (261 км) ұзындығындағы Кохос жолы округтің бойымен өтеді. Коос округінің негізгі мемлекеттік тас жолдары – Нью-Гэмпширдің 16-бағыты, ол көбінесе Мэн штатының шекарасына параллель және Берлин қаласынан өтеді, және Нью-Гэмпширдің 26-бағыты, ол Вермонттың 102-бағытынан оңтүстік-шығысқа қарай Ұлы Солтүстік Орманы арқылы Мэннің 26-бағытына, Портлендке қарай кесіп өтеді. АҚШ-тың екі маңызды тас жолы – АҚШ-тың 2-бағыты, ол округті Ланкастерден Оксфорд округінің шекарасына дейін шамамен екіге бөледі, және АҚШ-тың 3-бағыты, ол оңтүстіктегі Кэрролдан Питтсбург-Шартиerville шекаралық өткелге дейін созылады, онда ол Квебек провинциясының 257-бағыты ретінде жалғасады. Коос округі Нью-Гэмпширдегі ең сирек қоныстанған округ және маңызды көлемде инкорпорацияланбаған жері бар жалғыз округ; муниципалитеттерге ұқсас бірліктердің жартысынан астамы инкорпорацияланбаған поселкелер, учаскелер немесе гранттар болып табылады, бұл Нью-Гэмпширде сирек кездесетін жағдай, мұнда жердің көбісі қалалар немесе кенттер ретінде біріктірілген. Бұл инкорпорацияланбаған аумақтардың халқы өте аз; олар округ халқының 1% -дан азын құрайды, соңғы санақтарда тек үш поселкеде (Вентворт, Миллсфилд және Кембридж) халық саны екі таңбалы көрсеткішті құрайды. Халықтың шамамен 1/3 бөлігі Берлинде тұрады, ол жалғыз қала, ең көп халқы бар муниципалитет және экономикалық орталық. Ланкастер округ орталығы қызметін атқарады.

Нью-Гэмпширдің жалпы соты

Coös округі Нью-Гэмпшир Өкілдер палатасына жеті округтен мүшелер жібереді (округтар әр округ ішінде нөмірленеді) және тоғыз өкілмен өкілдік етеді (Нью-Гэмпшир Өкілдер палатасында бір және бірнеше мүшеден тұратын округтер бар). 2022 жылғы сайлаудан кейін өкілдердің партиялық құрамы былай болды.
Партия мүшелері Дауыс беру үлесі
Демократиялық партия 4 44,4%
Республикалық партия 5 55,6%
Барлығы 9 100%

Танымал мәдениетте

Роберт Фрост, бір кезде көршілес Графтон округіндегі Франконияда тұрған, "Кюстің сиқыршысы" поэмасын жазды. Коос округі Джон Ирвингтің "Бұрылып өзендегі соңғы түн" романының оқиға орыны болып табылады, ал Бұрылып өзен – округтегі орман шаруашылығымен айналысатын елді мекен.