Кіріспе

Объектінің/жүйенің өзара байланысты элементтерінің жиынтығы немесе объектінің/жүйенің өзі.

Құрылым – материалдық объектінің немесе жүйенің өзара байланысты элементтерінің реттелген орналасуы және ұйымдастырылуы, не осылай ұйымдастырылған объектінің немесе жүйенің өзі. Материалдық құрылымдарға адам жасаған ғимараттар мен машиналар, сондай-ақ биологиялық организмдер, минералдар және химиялық заттар сияқты табиғи объектілер жатады. Абстрактілі құрылымдарға компьютер ғылымындағы дерек құрылымдары мен музыкалық форма жатады. Құрылым түрлеріне иерархия (бірден көп қатынастардың тізбегі), көптеген байланыстарды қамтитын желі, немесе кеңістікте жақын орналасқан компоненттер арасындағы байланыстардан құралған тор кіреді.

Жүк көтергіш

Ғимараттар, ұшақтар, қаңқалар, құмырсқалардың ұялары, бобёр бөгеттері, көпірлер және тұз күмбездері – жүктемеге төтеп беретін құрылымдардың мысалдары. Құрылыс нәтижелері ғимараттар мен ғимарат емес құрылымдарға бөлінеді және адам қоғамының инфрақұрылымын құрайды. Салынған құрылымдар әртүрлі жобалау тәсілдері мен стандарттарына сәйкес, ғимарат құрылымдары, сәулеттік құрылымдар, азаматтық инженерлік құрылымдар және механикалық құрылымдар сияқты санаттарға жіктеледі. Физикалық құрылымдарға жүктемелердің әсері құрылымдық талдау арқылы анықталады, бұл құрылымдық инженерліктің маңызды міндеттерінің бірі. Құрылымдық элементтер бір өлшемді (арқандар, тіректер, қабырғалар, аркалар), екі өлшемді (мембраналар, пластиналар, тақталар, қабықтар, күмбездер) немесе үш өлшемді (қатты денелер) болып жіктелуі мүмкін. Үш өлшемді элементтер Чичен-Ица сияқты ерте заманғы құрылыстар үшін басты нұсқа болған. Бір өлшемді элементтің бір өлшемі қалған екі өлшемнен әлдеқайда үлкен болғандықтан, есептеулерде басқа өлшемдерді ескермеуге болады; алайда, кіші өлшемдердің арақатынасы мен құрамы элементтің иілу мен қысымға төтеп беру қабілетін анықтайды. Жұқа үшінші өлшемі бар екі өлшемді элементтердің иілу және қысымға төтеп беру қабілеті төмен, бірақ екі осьтік тартылысқа қарсы тұра алады. Сүйектер, тістер, қабықтар және шеміршектер сияқты жүктемеге төтеп беретін биологиялық құрылымдар өз күшін биоминералдар мен белоктарды қолданатын құрылымдардың көп деңгейлі иерархиясынан алады, ал олардың негізінде коллаген талшықтары жатыр.

Биологиялық

[[Файл:Helianthus whorl. Күнбағыс гүлінің гүлшоғырындағы шағын, жарқын сары гүлдердің спираль тәрізді орналасуы – барлық тірі организмдерге тән жоғары дәрежедегі реттелген құрылымның мысалы. Мұндай құрылымды жасушалар, тіндер, органдар және организмдер деңгейінде байқауға болады. Басқа контексте құрылымды макромолекулаларда, әсіресе ақуыздар мен нуклеин қышқылдарында да көруге болады. Бұл молекулалардың функциясы олардың пішінімен қатар, құрамымен де анықталады және олардың құрылымы бірнеше деңгейлі болады. Ақуыз құрылымы төрт деңгейлі иерархияға ие. Бірінші деңгей – оны құрайтын аминқышқылдарының тізбегі. Оның пептидтік тізбегі азот пен екі көміртек атомының қайталама тізбегінен тұрады. Екінші деңгей – сутекті байланыстармен анықталатын қайталама үлгілерден тұрады. Екі негізгі түрі – α спираль және β-жиырылған қабат. Үшінші деңгей – полипептидтік тізбектің иілуі, ал төртінші деңгей – үшінші деңгейлі бөлімдердің бірігіп, өзара әрекеттесуі. Құрылымдық биология макромолекулалардың биомолекулалық құрылымын зерттейді. Атомдар арасындағы байланыстарды әрбір электрон жұбының ортақ пайдалануын көрсететін сызықтармен бейнелеуге болады. Мұндай схеманың қарапайымдалған түрі, «скелеттік формула» деп аталады, онда тек көміртекті-көміртекті байланыстар мен функционалдық топтар көрсетіледі. Кристаллдағы атомдардың құрылымы негізгі бірлік – «элементар жасуша» деп аталатын бөліктің қайталануын қамтиды. Атомдарды тордағы нүктелер ретінде модельдеуге болады және бір нүктеге айналу, симметрия жазықтығына көрістіру және трансляция (барлық нүктелердің бірдей қашықтыққа жылжуы) сияқты симметрия операцияларының әсерін зерттеуге болады. Әрбір кристалдың өзін-өзіне бейнелейтін мұндай операциялардың шекті тобы бар, ол «кеңістіктік топ» деп аталады; 230 мүмкін кеңістіктік топ бар. Нейман заңы бойынша, кристалдың симметриясы оның пьезоэлектрлік және ферромагнетизм сияқты қандай физикалық қасиеттерге ие болатынын анықтайды.

Музыкалық

thumb|right|Шопеннің прелюдияларынан (Op. 28 No.6), 1–3 такттардан алынған мотив.
Сандық талдаудың үлкен бөлігі музыкалық шығармалардың құрылымын анықтау және түсіндіруді қамтиды. Құрылым шығарманың бір бөлігі, толық шығарма немесе шығармалар тобы деңгейінде кездесуі мүмкін. Музыканың тоны, ұзақтығы және тембрі сияқты элементтері мотивтер мен фразалар сияқты кішігірім элементтерге біріктіріледі, ал олар өз кезегінде ірі құрылымдарға тоғысады. Барлық музыканың (мысалы, Джон Кейдждің музыкасы) иерархиялық ұйымдастырылуы міндетті емес, бірақ иерархия тыңдаушыға музыканы түсінуді және есте сақтауды жеңілдетеді. Тіл білімі терминологиясына ұқсас, мотивтер мен фразалар сөйлемдер мен тіркестер сияқты толыққанды музыкалық идеяларды құру үшін біріктірілуі мүмкін. Ірі форма кезең деп аталады. 1600-1900 жылдар аралығында кеңінен қолданылған бір формада екі фраза – алдыңғы және келесі фраза болады, олардың арасында жартылай каденция, ал соңында толық каденция болады, бұл музыкалық тыныс белгілерін қояды. Одан да ірі масштабта соната формасы және контрапункт формасы сияқты бір бөлімді формалар, сондай-ақ симфония сияқты көп бөлімді формалар бар. Әлеуметтанушылар осы топтардың өзгеретін құрылымын зерттеді. Құрылым және агенттік – адам мінез-құлқы туралы екі қарама-қарсы теория. Құрылым мен агенттіктің адам ойына тигізетін әсері төңірегіндегі пікірталас – әлеуметтанудағы маңызды мәселелердің бірі. Бұл контексте агенттік – жеке адамның тәуелсіз әрекет ету және еркін таңдау жасау қабілетін білдіреді. Ал құрылым – әлеуметтік топ, дін, жыныс, ұлт, дәстүр-салтар және т.б. сияқты факторларды білдіреді, олар жеке мүмкіндіктерді шектейтін немесе оларға әсер ететін сияқты көрінеді.

Деректер

thumb|right|Бір-бірімен байланысқан тізімде әрбір элементтің дерек мәні және келесі элементке көрсеткіші болады. Компьютер ғылымында деректер құрылымы – компьютерде ақпаратты тиімді пайдалану үшін ұйымдастыру тәсілі. Деректер құрылымдары екі негізгі түрден құралады: Массивтің кез келген дерек элементіне тікелей қол жеткізуге мүмкіндік беретін индексі бар (кейбір бағдарламалау тілдері массивтің мөлшерін бастапқылауды талап етеді). Байланысқан тізімді қайта ұйымдастыруға, үлкейтуге немесе кішірейтуге болады, бірақ оның элементтеріне тек оларды белгілі бір ретпен байланыстыратын көрсеткіш арқылы қол жеткізуге болады. Олардан стектер, кезектер, ағаштар және хэш-кестелер сияқты басқа да көптеген деректер құрылымдарын жасауға болады. Мәселені шешуде деректер құрылымы әдетте алгоритмнің ажырамас бөлігі болып табылады. Қазіргі заманғы бағдарламалау стилінде алгоритмдер мен деректер құрылымдары абстрактілі деректер түрінде біріктіріледі. Құрылымның мақсаты – (қайырымдылық, оқырлық, іздеуге болатындық, оқшаулану және капсулалау, күтімге қолайлылық, кеңейтілуге болатындық, өнімділік және тиімділік) үшін оңтайландыру, мысалдары: тіл таңдау, код, функциялар, кітапханалар, құрастыру, жүйе эволюциясы немесе ағын логикасы және дизайнға арналған схемалар. Құрылымдық элементтер қолданбаның талаптарын көрсетеді: мысалы, егер жүйе жоғары қателерге төзімділік қажет етсе, онда компонент істен шыққан жағдайда резервтік көшірмелері болу үшін артық құрылым қажет. Жоғары артық көшірмелеу ғарыш шаттлының бірнеше жүйелерін жобалаудың маңызды бөлігі болып табылады.

Логикалық

Философияның бір саласы ретінде логика жақсы аргументтерді нашар аргументтерден ажыратумен айналысады. Басты назар аргументтердің құрылымына қаратылады. Аргумент бір немесе бірнеше алғышарттардан тұрады, олардан қорытынды шығарылады. Осы шығарудың қадамдары формалды түрде берілуі және олардың құрылымы талдануы мүмкін. Шығарудың негізгі екі түрі – дедукция және индукция. Дұрыс дедукцияда қорытынды алғышарттардан міндетті түрде туындайды, олардың шындыққа сәйкес келуіне қарамастан. Бұрыс дедукцияда талдауда қателіктер болады. Индуктивті аргумент алғышарттар шын болса, қорытындының ықтимал екенін дәлелдейді.