Лимбург көмірінің тарихы және мемлекеттік кеніштердің құрылуы
South Limburg coal mining basin
Лимбургта 16 ғасырдан бері көмір өндірісі жүргізіледі. Рольдук аббаттығы маңындағы көмір кен орындары, өнеркәсіптік дамуға байланысты сұраныс артып, мемлекеттік араласусыз сатылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерландының Лимбург провинциясында көмір өндіру 16 ғасырдан бері жүргізіліп келеді. Рольдук Августин аббаттығының жанында көмір жер бетіне өте жақын орналасқан. Аббаттық көмірге иелік етті және 16 ғасырдан бастап отын ретінде сату үшін көмірді өндіруге жергілікті кеншілерді жалдады. Лимбургтің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі көмір қорының толық көлемі 1870 жылы белгілі болды, сол кезде Брюссельдегі бай граф Маршант және Ансембург Эйгелшовенге жақын жерде алғашқы бұрғылау жұмыстарын жүргізуді тапсырды, нәтижесінде 154 метр тереңдікте маңызды көмір қабаты табылды. Өндіріс пен қалалардың кеңеюіне байланысты көмірге деген сұраныс күрт өсті, бірақ ұлттық үкіметтер осы отынның өндірісі мен сатылуына кез келген араласуды қажетсіз деп есептеді. Осылайша Оңтүстік Лимбургте көмір өндіруге алғашқы концессиялар шетелдік фирмаларға еш ойланбастан берілді, бірақ Нидерландыда қолданылатын көмірдің көп бөлігі Германиядан импортталды, ал голланд инвесторлары өз капиталдарын Ресейдің мемлекеттік қарыздары, американдық теміржолдары және венгр су жүйелері сияқты шетелдік елдерге инвестициялауды ұнатты.
Coal mining in Limburg, a province of the Netherlands, has taken place since the 16th century. Near the Augustinian Abbey of Rolduc, coal was found very close to the surface. The abbey owned the coal, and beginning in the 16th century hired local miners to extract the coal for sale as fuel. The true extent of the coal reserves in the south east corner of Limburg first became apparent in 1870, when the wealthy Count Marchant and Ansembourg of Brussels ordered the first boreholes to be drilled near Eygelshoven, and a substantial seam of coal was found at a depth of 154 metres. The demand for coal had grown explosively as a result of increased industrialization and urban expansion, but the national governments regarded any form of interference in the extraction and sale of this fuel as unnecessary. Thus it came about that the first concessions for the extraction of coal in South Limburg were granted without hesitation to foreign firms, although most of the coal consumed in the Netherlands was imported from Germany, and Dutch investors preferred to invest their capital in foreign countries, such as in Russian government loans, American railways, and Hungarian waterworks.
Мемлекеттік араласу
1900 жылы Балқандағы соғыс қатері тұсында Лимбургтегі көмір кен орындарын ұлттандыру туралы алғашқы үн көтерілді. 1897 жылы Венло қаласында туған дін қызметкері, парламент депутаты доктор Виллем Ноленс Голландия парламентінің Төменгі палатасында Лимбург мемлекеттік кен орындарының құрылуына әкелетін сөздерді айтты: «Өзінің табиғи байлықтарын пайдалануға білмейтін ел, оларға лайық емес екенін көрсетеді». 1903 жылы Вильгельмина мемлекеттік кенішіне кірісті, ал төрт жылдан кейін осы кеніштен алынған алғашқы көмір нарыққа сатылды. 1910 жылы мемлекеттік кен орындарының таза өндірісі 192 000 тоннаны құрады, ал барлық қызметкерлердің саны 1479 адамды жетті. Отыз жыл өткен соң, мемлекеттік қаржыға арқа сүйеген төрт кен орны өндіріске қосылып, жеке кен секторларын басып өтті. Өндіріс көлемі шамамен сегіз миллион тоннаға жетті, ал жұмыспен қамтылғандардың саны 23 633 адамды құрады. Лимбург көмір бассейніндегі ең ірі кеніш, сондай-ақ Еуропадағы ең ірі кеніш – Мауриц мемлекеттік кеніші болды. Ол 1926 жылы іске қосылған соңғы кеніш және содан кейін қырық жыл ішінде жабылған алғашқы кеніш еді. Лимбургтегі он екі кеніш барлығы 600 миллион тонна көмір өндірді. Осы кезде Жо Кальс үкіметі Лимбург провинциясындағы көмір өндірісін толығымен тоқтату туралы шешім қабылдады, ал экономика министрі Жооп ден Уил өзінің шешімін жариялау үшін Херлен кен орталығына жеке сапармен баруға бекінді. Гронинген провинциясында табиғи газ кен орны табылды, ол таза энергияның үлкен қоры еді, оны Лимбург көмірінен әлдеқайда арзанға пайдалануға болады, оны сол кезде 800 метр тереңдіктен шығару қажет болды.
Around 1900 the first voices were raised for nationalization of the Limburg coal fields, in the context of the threat of war in the Balkans. In 1897 the Venlo born priest parliamentarian Dr. Willem Nolens uttered in the Lower Chamber of the Dutch parliament the phrase that would eventually lead to the formation of the Limburg State Mines: "A country that does not know how to use its natural resources of wealth demonstrates that it is not worthy of them". In 1903, a start was made on the Wilhelmina state mine, and four years later the first coal from this mine came onto the market. In 1910 the net production of the state mines was 192,000 tonnes, and the total personnel numbered 1,479. Thirty years later, four mines financed by state money had been taken into production, and had overtaken the private mining sector. Production had reached almost eight million tonnes and the number of employees was 23,633. The biggest mine in the Limburg coal basin, and the biggest in Europe, was the Maurits state mine, which was the last to be taken into operation, in 1926, and the first to be closed down, less than forty years later. The twelve Limburg pits had together produced around 600 million tonnes of coal when the cabinet of Jo Cals decided to completely close down coal production in the province of Limburg, and the then minister of economic affairs, Joop den Uyl, decided to make a personal visit to the mining centre of Heerlen to announce his decision. A natural gas field had been discovered in the province of Groningen, a gigantic reservoir of clean energy that would be much cheaper to exploit than coal from Limburg, which by then had to be fetched to the surface from a depth of over 800 metres.
Тау-кен өнеркәсібінің әсері
Үш ғасырдың төрттен бір бөлігінде тау-кен өнеркәсібі Оңтүстік Лимбургтің шығыс бөлігін толығымен өзгертіп жіберді. Алғашқы шахталар салынған кезде бұл 22 мыңға жуық халқы бар шағын ауылдардың ауыл шаруашылығы аймағы еді. Кен орындары жабылған кезде он еседен астам адам тұрды, және ол Нидерландының ең тығыз бейінді аймақтарының біріне айналды, тек батыс бөлігіндегі қалалық агломерация Рандстадтан кейін ғана. Тау-кен өнеркәсібі көптеген көмекші өнеркәсіптерді тартты, сондай-ақ ішкі және шетелдік нарықтарға көмір тасымалдауды жеңілдету үшін теміржол және каналдардан тұратын дамыған инфрақұрылым салынды. Осы мақсатта 1925-1936 жылдары Юлиана каналы салынды, ал осы кезеңде күнделікті жолаушылар тасымалын қамтамасыз ету үшін Шейсберг пен Симпельвельд арасында 13 шақырымдық теміржол желісі салынды. Бұл желі «миллиондық желі» деп аталды, себебі оны салуға бір шақырым жолға миллион гульденнен астам қаржы жұмсалды, сол кездегі рекордтық сома. Дегенмен, ең маңызды өзгерістер әлеуметтік жазықта болды. Кендерде жұмыс істеу үшін көптеген жұмысшылар келді. Олар Нидерландының барлық аймақтарынан ғана емес, сонымен қатар Германия, Польша, Италия, Испания, Марокко және басқа да елдердегі ескі кен аймақтарынан келді. 1939 жылы Еуропадағы ең ірі кен қаласына айналған Керкрадеде тоғыз түрлі ұлттан шыққан 700-ге жуық шетелдік тұрды. Кен басқармасы өз жұмысшылары үшін үй салуды ерте бастады, осылайша кеншілердің елді мекендері пайда болды, мысалы, Гелеенге жақын Луттераде. Кен аймағында көптеген әлеуметтік мәселелер болғандықтан және шахтерлердің көпшілігі католик болғандықтан, Рермонд епископы оларға қызығушылық танытты. 1910 жылы дін қызметкері, доктор Анри Поэльс (1868-1948) шахта аймағына жұмыс істейтін капеллан ретінде жіберілді, онда ол әлеуметтік әрекеттер тұжырымдамасын енгізді. Д-р Поэльс Венрайдегі «De Grote Compagnie» жетекші отбасыларының бірі болды, осылайша барлық түрлі халық топтары біріктірілген әлеуметтік құрылымның негізін қалады және ол шахтерлердің материалдық құқықтарын қорғады. Ол «гармония» моделіне негізделген мүдделік топтарды құруға ынталандырды және бұл капитал мен еңбек арасындағы кооперативтік одақ Нидерландының басқа аймақтарында көп резонанс тудырмаса да, 1965 жылы және одан кейін үкімет бастаған шахталардың жабылуының маңызды әлеуметтік немесе саяси қақтығысқа әкелмеуіне белгілі бір дәрежеде себеп болды.
In three quarters of a century the mining industry had drastically altered the eastern corner of South Limburg in every aspect. When the first pitheads were built, this was an agricultural region of small villages with a population of scarcely 22,000. By the time the mines were closed down, more than ten times as many people lived there, and it was one of the most densely populated parts of the Netherlands, second only to the Randstad, the urban agglomeration in the western part of the country. The mining industry had attracted a host of supply industries and an excellent infrastructure of railways and canals had been built to facilitate the transport of coal to domestic and foreign markets. The Juliana Canal was constructed for this purpose in the years 1925 1936, and in the same period a 13 kilometer long railway line was built between Schaesberg and Simpelveld to cater for daily passenger traffic. This line became known as the 'million line', because it cost more than a million guilders per kilometre of track to lay it, a record sum for those days. The most far reaching changes, however, took place at the social level. There was a massive influx of workers to take up jobs in the mines. They came not only from all corners of the Netherlands, but also from older mining areas in Germany, Poland, Italy, Spain, Morocco and elsewhere. In 1939 almost 700 foreigners of nine different nationalities lived in Kerkrade, which had become the largest mining town in Europe. Mine management began to build houses for their workforce at an early stage, so that mineworker colonies arose, such as that at Lutterade near Geleen. Because there were numerous social problems in the mining area, and most of the miners were Roman Catholic, the bishop of Roermond took an interest in them. In 1910, the priest exegete Dr. Henri Poels (1868 1948) was posted as a working chaplain to the mine area, where he introduced the concept of social action. Dr. Poels, who was a member of one of the leading families of "De Grote Compagnie" in Venray, thereby laid the foundations for a social structure in which all the various population groups were integrated, and it was he who stood up for the material rights of the miners. He stimulated the formation of interest groups based on the 'harmony' model, and although this cooperative union between capital and labour found little or no resonance elsewhere in the Netherlands, it was to some degree responsible for the fact that the government initiated mine closures in and after 1965 did not result in any significant social or political conflict.