Кіріспе

Деректерді оқу командасы мен компьютердің RAM-де деректердің қолжетімділігі арасындағы уақыт кешігуі.

Адрестік колоннаның латенттілігі, сонымен қатар CAS латенттілігі немесе CL деп аталады, READ командасы мен деректердің қолжетімділігі арасындағы сағат циклдарындағы кешігуді білдіреді. Асинхронды DRAM-да бұл интервал наносекундтармен (абсолютті уақытпен) көрсетіледі. Синхронды DRAM-да интервал сағат циклдарымен көрсетіледі. Латенттік уақыт абсолютті уақытқа емес, сағат импульстарының санына байланысты болғандықтан, SDRAM модулінің CAS оқиғасына жауап беру уақыты, сағат жиілігі өзгеретін болса, бірдей модульді пайдаланғанда әртүрлі болуы мүмкін.

RAM операциясының аясы

Динамикалық жад тік төртбұрышты массив түрінде ұйымдастырылған. Әрбір қатар көлденең сөз желісі арқылы таңдалады. Белгілі бір қатар бойымен логикалық жоғары сигнал жіберу, сол қатардағы MOSFET-терді қосып, әрбір сақтау конденсаторын тиісті тік бит желісіне қосады. Әрбір бит желісіне сезімтал күшейткіш қосылған, ол сақтау конденсаторының шағын кернеу өзгерісін күшейтеді. Бұл күшейтілген сигнал DRAM чипінен шығарылады, сондай-ақ қатарды жаңарту үшін бит желісі арқылы қайта жіберіледі. Егер ешқандай сөз желісі белсенді болмаса, массив күшін жояды және бит желілері жоғары және төмен арасындағы кернеумен алдын ала зарядталған күйде сақталады. Бұл беймәлім сигнал қатар белсендірілген кезде сақтау конденсаторымен жоғары немесе төмен бұрылады. Жадқа қол жеткізу үшін алдымен қатар таңдалып, сезімтал күшейткіштерге жүктелуі керек. Содан кейін бұл қатар белсенді болады және бағандарға оқу немесе жазу үшін қол жеткізуге болады. CAS жасырын уақыты – бұл бағана адресі мен бағана адресі импульсы жад модуліне берілгеннен бастап, жад модулі тиісті деректерді қолжетімді еткенге дейінгі кешігу. Қажетті қатар белсенді болуы керек; әйтпесе, қосымша уақыт қажет. Мысалы, әдеттегі 1 ГиБ SDRAM жад модулі сегіз бөлек бір гибиттік DRAM чипін қамтуы мүмкін, олардың әрқайсысы 128 Мб сақтау кеңістігін ұсынады. Әрбір чип 227=128 Мибиттен тұратын сегіз банкке бөлінеді, олардың әрқайсысы жеке DRAM массивін құрайды. Әрбір банк 214=16384 қатардан тұрады, олардың әрқайсысы 213=8192 биттен тұрады. Бір байт жадқа (әр чиптен; бүкіл DIMM-нен 64 бит) 3 биттік банк нөмірі, 14 биттік қатар адресі және 13 биттік баған адресі арқылы қол жеткізіледі.

Жадқа қол жеткізу жылдамдығына әсері

Асинхронды DRAM-де жадқа жүйелік шинадан бөлек, сағат емес, белгіленген уақытқа негізделген жад контроллері жад шинасы арқылы кіретін. Ал синхронды DRAM-да CAS латенттілігі сағаттық жылдамдыққа байланысты. Сәйкесінше, SDRAM жад модулінің CAS латенттілігі абсолюттік уақыттың орнына сағат импульстарында көрсетіледі. Жады модульдерінде бірнеше ішкі банктер бар, және деректерді басқасына кірудің кідірісі кезінде бірінен шығаруға болады, сондықтан шығыс тізбектері CAS кідірісіне қарамастан 100% жұмыс істеуі мүмкін; қолжетімді ең жоғары өткізу қабілеті тек сағат жылдамдығымен анықталады. Өкінішке орай, бұл ең жоғары өткізу қабілетін тек оқуға болатын деректердің мекенжайы жеткілікті түрде алдын ала белгілі болған жағдайда ғана қол жеткізуге болады; егер деректерге қол жеткізу мекенжайы болжауға болмайтын болса, тізбек тоқтауы пайда болуы мүмкін, нәтижесінде өткізу қабілеті төмендеуі мүмкін. Толық белгісіз жадқа қол жеткізу (рандомды қол жеткізу) үшін тиісті кідіріс – кез келген ашық қатарды жабу уақыты, содан кейін қажетті қатарды ашу уақыты, одан кейін деректерді оқу үшін CAS кідірісі. Бірақ кеңістіктік жақындыққа байланысты, бір қатарда бірнеше сөздерге қол жеткізу әдеттегідей. Бұл жағдайда, өткен уақытты анықтайтын – CAS латенттілігі ғана. Қазіргі DRAM модульдерінің CAS латенттілігі уақыт емес, сағат импульстарында көрсетілгендіктен, әртүрлі сағат жылдамдықтарындағы латенттілікті салыстырғанда, әділ салыстыру үшін латенттілікті абсолюттік уақытқа ауыстыру қажет; сағаттың жылдамдығы жоғары болса, CAS латенттілігі уақыты да аз болуы мүмкін. Сол сияқты, төмендетілген жад модулінің CAS латенттілігінің циклдар саны сол CAS латенттілігі уақытын сақтау үшін азайтылуы мүмкін. Екі еселік деректер жылдамдығы (DDR) RAM бір сағат циклында екі рет дерек алмасады және әдетте осы дерек алмасу жылдамдығымен сипатталады. CAS латенттілігі сағаттың өсу және төмендеу жиектерінде болатын дерек алмасулар емес, сағаттық циклдарда көрсетілгендіктен, CAS латенттілігі уақытын есептеу үшін сағаттық жылдамдықты (дерек алмасу жылдамдығының жартысы) пайдалануды қамтамасыз ету маңызды. Тағы бір күрделі фактор – жарылыспен дерек алмасу. Қазіргі заманғы микропроцессордың кэш желісі 64 байтқа дейін болуы мүмкін, оны толтыру үшін 64 биттік (сегіз байт) жадтан сегіз дерек алмасу қажет. CAS латенттілігі жадтың алғашқы сөзін беру уақытын ғана дәл өлшеуге болады; барлық сегіз сөзді беру уақыты деректерді беру жылдамдығына байланысты. Бақытымызға орай, процессор барлық сегіз сөзді күтуге міндетті емес; жарылыс әдетте бірінші маңызды сөзбен жіберіледі, ал бірінші маңызды сөзді микропроцессор дереу пайдалана алады. Төмендегі кестеде деректерді беру жылдамдығы секундына миллион дерек алмасу (мегатрансферт) (МТ/с) ретінде көрсетілген, ал сағаттық жылдамдықтар МГц-те, секундына миллион цикл ретінде көрсетілген.

Жады уақытын белгілеу мысалдары

+Жад уақытын көрсету мысалдары (тек CAS жалдамы) Ұрпақ түрі Деректер жылдамдығы Өткізу уақыты Команда жылдамдығы Цикл уақыты CAS жалдамы Бірінші сөз Төртінші сөз Сегізінші сөз SDRAM PC100 100 МТ/с 10.000 нс 100 МГц 10.000 нс 2 20.00 нс 50.00 нс 90.00 нс PC133 133 МТ/с 7.500 нс 133 МГц 7.500 нс 3 22.50 нс 45.00 нс 75.00 нс DDR SDRAM DDR2 SDRAM DDR3 SDRAM DDR4 SDRAM DDR5 SDRAM Ұрпақ түрі Деректер жылдамдығы Өткізу уақыты Команда жылдамдығы Цикл уақыты CAS жалдамы Бірінші сөз Төртінші сөз Сегізінші сөз