Джон Тонелли: Канадтық хоккейшінің өмірбаяны

Кіріспе

Канадалық мұзды хоккей ойыншысы

Джон Александр Тонелли (1957 жылдың 23 наурызында туған) – Канаданың бұрынғы кәсіби мұзды хоккей шабуылшысы, Онтарио провинциясының Милтон қаласынан шыққан. Ол «Нью-Йорк Айлендэрс» командасымен төрт рет Стэнли кубогын жеңіп алды, сондай-ақ «Калгари Флеймс», «Лос-Анджелес Кингс», «Чикаго Блэкхокс» және Ұлттық хоккей лигасының «Квебек Нордикс» командаларында ойнады.

Ерте өмір

Тонелли 1957 жылдың 23 наурызында Онтарио штатының Гамильтон қаласындағы Сент-Джозеф ауруханасында Алекс Тонелли кіші және Милтон қаласының Джой Склизицци отбасында дүниеге келді. Тонеллидің анасы Джой Склизицци, Милтон қаласының алғашқы НХЛ ойыншысы болған Энио Склизиццидің туысы. Жастық шағында Тонелли Склизиццидің қола тақталар жасау фабрикасында жұмыс істеді, онда ол дайын тақталарды жуды. 40 жыл бойы болат өнеркәсібінде жұмыс істеген және ұлына еңбекқорлыққа үлгі болған Тонеллидің әкесі, үйлерінің жанындағы су тоғанына суды тоқтап, мұз қатыру арқылы Тонеллиге Ontario көшесінде, Милтон қаласында коньки тебуге шексіз мүмкіндік берді. Тонелли жастық шағында көптеген спорт түрлерімен айналысты, 1966 жылы Милтон кіші бейсбол қауымдастығында «Ред Сокс» командасының питчері болды, сол ойында питчер ретінде ойнағанда гранд слэм соқты. 1968 жылы әкесінің көмекші жаттықтырушы болған кезде Тонелли Милтон Моубрей Тайкс үшін OBA чемпионатын жеңіп алды. 1970 жылғы бейсбол маусымында ол төрт ойында бір ғана соққы жіберді. 1971 жылы ол 42 ұпаймен қасиетті Розари мектебінің баскетболдан ең көп ұпай жинаған ойыншысы атанды. 1972 жылы 15 жасында ол бейсболшы ретінде мінсіз ойын көрсетті. Тонелли хоккей карьерасын бастағанда, «Марлис» командасына қосылғанға дейін Орталық жастар B хоккей лигасының «Милтон Флайерс» командасында бір жыл ойнады.

Мансап

Тонелли Торонто Марлистің OHA командасына қол қойған алғашқы 15 жастағы ойыншы және 1948–49 және 1949–50 маусымдарында Мюррей "Каубой" Гренкеден бері Марлистер сапында ойнаған алғашқы Милтон қаласының тумасы болды. Марлистердің бас жаттықтырушысы Джордж Армстронг оның кәсіби деңгейде ойнауға қабілетті екенін айтты.

OHA мен WHA арасындағы келісімшарт бойынша дау

Тонелли Онтарио хоккей қауымдастығы мен «Марли» ОХА командасына қарсы шыққан алғашқы ойыншылардың бірі болды, ол 16 жасында олармен келісімшартқа қол қойған. 18 жасқа толғанда, WHA-ның «Хьюстон» командасы оған 500 000 доллар (2016 жылы 2,2 миллион канад доллары) тұратын келісімшарт ұсынды, бірақ «Марлимен» жасасқан келісімшарты оны OHA командасына үш жылға және тағы бір опциямен міндеттендірді. 1975 жылдың маусым айында WHA иелері Тонеллидің «Хьюстонмен» жасасқан келісімшартын күштен шығаруға дауыс берді. Тонеллидің агенті сотқа берумен қорқытты, ал «Марли» 100 000 доллар өтемақы, сондай-ақ Тонеллидің WHA-мен жасасқан үш жылдық келісімшартының 20 пайызын талап етті. Тонелли 18 жасқа толғаннан кейін өз құқықтық аргументтерін қауіпке ұшыратпау үшін Торонто үшін плей-оффта ойнаудан бас тартты. Тонеллидің агенті Гас Бадали «Марли» мен ОХА-ны сотқа берді, және ақырында Онтарио соттары келісімшартты күшін жойды, себебі Тонелли оған қол қойған кезде 18 жасқа толмаған еді, сонымен қатар оның ата-анасы келісімшартқа қол қоймаған. Тонеллидің командаласы, болашақ НХЛ ойыншысы Джон Андерсон да осы жолмен іс жүргізіп, бір кезде ойынға қатыспады, бірақ ақырында «Торонтоны» Мемориал кубогына жетелеу үшін қайта оралды. Тонелли үш маусым бойы «Хьюстон» командасы үшін өнер көрсетті. «Хьюстон» құрамында ойнаған кезінде, 1977 жылғы НХЛ жасөспірімдер драфтында «Нью-Йорк Айлендерс» оны екінші раундта (жалпы 33-ші нөмірмен) таңдады, содан кейін «Айлендерс» клубының скауты, Джим Девеллано оны Хьюстонда жеке кездесіп, кешкі асқа шақырды. Джим Девеллано Тонелли «Хьюстон» құрамында ойнап тұрғанда оны жеке кездесуге келген жалғыз НХЛ скауты болды. 1977 жылға дейін Тонелли 10 жасынан бастап жылына бір-екі рет қатты мигреньге ұшырады, дәрігерлердің айтуынша, бұл оның ойын кезіндегі қарқындылығы мен жүйкелілігінен туындаған.

Арал тұрғындарына ауысу

Тонеллидің НХЛ құқықтарын «Нью-Йорк Айлендерс» 1978 жылдың шілдесінде «Хьюстон» WHA франшизасы тарағаннан кейін қайтарып алды. 1982 және 1985 жылдары Тонелли «Айлендерс» командасының екінші құрамасының All Star сол қанатында ойнады. Ол 1980, 1981, 1982, 1983 және 1984 жылдары Стенли кубогының финалына қатысты, осы процесте төрт чемпионатты жеңіп алды, ал 1986 жылы «Флеймс» командасымен Кубок финалында екінші орынға ие болды. 1980 жылдың 24 мамырында Тонелли Боб Найстромның «Филадельфия Флайерс» командасына қарсы Стенли кубогының жеңімпаз голына ассистент болды, бұл «Айлендерс» командасына төрт рет қатарынан жеңіске жеткен алғашқы кубок болды. «Нассау Колизеймдегі» 6-шы ойында Лорн Хеннинг орталық мұздан шайбаны ұрлап, Тонеллиге пас берді, ол Найстроммен қиылысып, Найстромның кері қолымен жеңіс голын соқты. Бұл ойынды екеуі жаттығу барысында жетілдірген. 1981 жылдың 6 қаңтарында Тонелли «Торонто Мейпл Лифс» командасына қарсы өткен ойында бес гол соқты. Тонелли – «Айлендерс» командасы үшін ешқашан мойынсұнбас рухтағы, жанкешті шабуылшы болды. Командаластары «The Greasy Jet» деп лақап ат қойған Тонелли «Айлендерс» командасының төрт рет қатарынан Стенли кубогын жеңіп алуы мен бес рет қатарынан финалға шығуындағы маңызды «шешуші голдарды» соққандығы үшін есте қалды, әсіресе 1981-82 маусымында. Сол жылы плей-офф кезінде «Айлендерс» командасы шешуші ойында 3:1 есебімен артта қалғанда, әлдеқайда нашар «Питтсбург Пингвинс» командасынан жеңіліске ұшырауға бес минут қалды. Тонелли Майк Макьюэннің голына ассистент ретінде көмектесіп, чемпионатты бір голдың қашықтығына жеткізді және ойын аяқталуға 2:21 қалғанда теңестірді. Содан кейін Джон Тонелли «Айлендерс» командасы үшін ойынды жеңіп алды, осылайша олардың Стенли кубогының чемпионы ретіндегі ұзақ билігін ұзартты. Тонелли сонымен қатар 1982 жылдың 20 ақпанында «Колорадо Рокис» командасына қарсы өткен ойында жеңіс голын соқты. Ол бұрынғы командаласы Чико Решті ойын аяқталуға 47 секунд қалғанда жеңіп, «Айлендерс» командасына NHL рекордын орнатуға мүмкіндік берді (кейін бұзылған) – 15 рет қатарынан жеңіске жетті. «Айлендерс» командасындағы алғашқы күндері Тонелли командаластарының қызығушылығын тудырды. Ол ерте келді және кеш сақты. Ол өзіне соншалықты қатал талаптар қойды, жаттықтырушылар осы жұмыстың бір бөлігін ойынға қалдыруды сұрауға мәжбүр болды. Ол кезде «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, ол төрт жылдық келісімшарт бойынша жылына 200 000 доллар табады. «Хоккей скаутингінің есебі, 1988-89» атты кітаптың авторы – бұрынғы НХЛ қақпашысы Джон Дэвидсон, ол «Айлендерс» командасының қарсыласы «Нью-Йорк Рейнджерс» командасында ойнаған (1981, 1982 және 1983 жылдары плей-оффта «Айлендерс» командасына жеңіліске ұшыраған) және бірнеше басқа авторлар Тонелли туралы есеп жасады, ол оның көзін жаздырды. «Мен ешкімді кінәламағым келмейді», - деді Тонелли. «Ойынның мәнісі сол, кейбір жігіттер ұзақ уақыт бойы ашу-ызаны сақтап жүреді». Кітапта Тонелли туралы былай делінген: «Бұрын жақсы конькимен сырғанап, күшті ойыншы болған Тонеллидің қазіргі шеберлігі төмендеп келеді. Оның жылдамдығы бұрынғыдай емес, ал жылдамдық пен күшін жоғалтқан ойыншы үшін ең үлкен шығын – жылдамдық пен күштің жоғалтылуы. Ол ұзақ уақыт бойы болған жалқаулығын сақтап қалды, ол кері қарай жұмыс істемейді және келесі шабуылға күшін сақтау үшін кері қайтып келеді». Кейін еркін агент болған ол «Кингс» командасының келесі маусымда оған қызығушылық танытпағанын сезініп, «Чикаго Блэкхокс» командасымен келісімшарт жасады. 1992 жылдың 18 ақпанында Тонелли болашақ ойыншылар үшін «Чикагодан» «Квебек Нордикс» командасына ауыстырылды. Ол зейнеткерлікке шыққанға дейін осы маусымды аяқтады. Тонелли өзінің 1028 ойындық карьерасында 325 гол мен 511 ассистпен 836 ұпай жинады.

Tonelli's NHL rights were reclaimed by NY Islanders after the Houston WHA franchise folded in July 1978. In 1982 and 1985, Tonelli was a second team All Star left wing for the Islanders. He played in the Stanley Cup finals in 1980, 1981, 1982, 1983, and 1984 with the Islanders, winning four championships in the process, and made an additional appearance as runner up in the Cup finals in 1986 with the Flames. On May 24, 1980, Tonelli had the assist on Bob Nystrom's overtime Stanley Cup winning goal against the Philadelphia Flyers, giving the Islanders their first of four straight Cups. In Game 6 at Nassau Coliseum, Lorne Henning stole the puck at center ice, passed to Tonelli, who then criss crossed with Nystrom, feeding him the puck on Nystrom's backhand for the winning goal at 7:11 of overtime. It was a play the two had perfected during practice. On January 6, 1981, Tonelli scored five goals in a game versus the Toronto Maple Leafs. Tonelli was a gritty forward with a never say die attitude for the Islanders. Tonelli, who was affectionately dubbed "The Greasy Jet" by his teammates, is remembered for scoring important "clutch goals" in the Islanders' run of four straight Stanley Cups and five straight finals appearances, particularly during the 1981 82 season. During the playoffs that year, The Islanders were five minutes away from being eliminated by a much weaker Pittsburgh Penguin team, trailing 3 1 in the deciding game. Tonelli assisted on a Mike McEwen goal that closed the champions within one goal, and tied the game himself with 2:21 to play. For an encore, it was John Tonelli that scored in overtime to win the game for the Islanders, thus extending their long reign as Stanley Cup champions. Tonelli also scored the winning goal in a February 20, 1982 game against the Colorado Rockies, beating former teammate Chico Resch with just 47 seconds to play to allow the Islanders to set an NHL record (since broken) with their 15th consecutive victory. Early in his Islander days, Tonelli was a curiosity to his teammates. He arrived early and stayed late. He made demands of himself that were so harsh that coaches felt compelled to ask Tonelli to save some of that work for the games. At the time, the New York Times estimated he was making $200,000 per year on a four year contract. A book called Hockey Scouting Report, 1988 89, authored by former NHL goalie John Davidson, who had played for the Islanders' rival the New York Rangers — which lost to the Islanders in the playoffs in 1981, 1982 and 1983 — and a couple of other writers, did a report on Tonelli that made his eyes water. "I don't want to point any fingers", Tonelli at the time. "Let's just say that the nature of the game is that some guys out there hold grudges a long time." The book stated about Tonelli: "Once a good skater with a lot of power, Tonelli's skills are now on the downslide. He doesn't have the acceleration he once did, and for a straight ahead player who had little agility, loss of speed and power is the worst loss that could be suffered. He retains a kind of laziness he's long had, in that he won't backcheck as well as he should, sort of coasting back to save his energy for another offensive rush." Then a free agent, he said he sensed the Kings were not interested in his returning next season and instead signed with the Chicago Blackhawks. On February 18, 1992, Tonelli was traded to the Quebec Nordiques by Chicago for future considerations. He finished the season there before retiring. Tonelli finished his 1028 game NHL career with 325 goals and 511 assists for 836 points.

Жеке өмір

Онтарионың Милтон қаласындағы Джон Тонелли аренасы оның құрметіне аталған. Оның үлкен ағасы Рей де хоккей мен бейсболмен айналысқан, ал Тонеллидің туысы – бұрынғы НХЛ ойыншысы Райан Джонс. Бұрынғы әйелі Каренмен Джонның Дженифер, Эшли және Райан атты екі қызы мен ұлы бар, ал қазіргі әйелі Лоренмен Джордан, 19 жас, және Закари, 18 жас, есімді екі ұлы бар. Зах пен Джордан екеуі де Браун университеті үшін хоккей ойнайды. Тонелли – тарихында Горди Хоудың нәтижелі пасынан реттегі маусымда гол соққан, сондай-ақ Уэйн Гретцкидің нәтижелі пасынан тағы бір реттегі маусымда гол соққан жалғыз ойыншы.