Кіріспе

Дикация – екі электронды бейтарап түрден алып тастау арқылы түзілетін, X2+ жалпы формуласы бар кез келген катион. Тұрақты бейтарап түрлерге сәйкес келетін диатомдық дикациялар (мысалы, H2-ден екі электронды алып тастау арқылы түзілген H22+) молекулалық байланыстағы орбитальдардан электрондардың жоғалуына байланысты екі бір зарядталған бөлшекке (H+) жылдам ыдырайды. Диатомдық дикациялардың энергия деңгейлерін фотоиондану толқын ұзындығына тәуелді, молекуланың екі рет фотоиондануынан пайда болатын нөлдік кинетикалық энергиясы бар электрон жұптарының шығымын өлшеу арқылы жақсы ажыратыммен зерттеуге болады (шектеу фотоэлектрондық сәйкес спектроскопиясы – TPEsCO). He22+ дикациясы кинетикалық тұрақты. Бейтарап диатомдық молекуланың тотығу нәтижесінде түзілмейтін тұрақты диатомдық дикацияның мысалы – Hg22+ димеркурий дикациясы. Полиатомдық дикацияның мысалы – S82+, ол S8 тотығу арқылы түзіледі және SO2 түзу үшін уақыт өте келе одан әрі тотығуға қатысты тұрақсыз. Көптеген органикалық дикацияларды массалық спектрометрияда анықтауға болады, мысалы CH42+ (кешен) және ацетилен дикациясы. Адамантил дикациясы синтезделген.

Дивалентті металдар

Кейбір металдар тұз түрінде немесе суда еріген кезде дикациялар түрінде жиі кездеседі. Мысалдарға сілтілік жер металдары (Be2+, Mg2+, Ca2+, Sr2+, Ba2+, Ra2+); кейінгі 3d өтпелі металдар (V2+, Cr2+, Mn2+, Fe2+, Co2+, Ni2+, Cu2+, Zn2+); 12-топ элементтері (Zn2+, Cd2+, Hg2+); және көміртек тобының ауыр элементтері (Sn2+, Pb2+) жатады.

Ғарышта болу

Көп зарядталған атомдар Күн жүйесінде кең таралған, олар Күн желінде кездеседі. Олардың арасында ең көп кездесетін дикация – He2+. Дегенмен, молекулалық дикациялар, әсіресе CO22+, әзірге байқалған жоқ, бірақ мысалы, Марста болуы болжамдалған. Шындығында, бұл ион өзінің симметриясы және күшті екі еселі байланыстары арқасында басқа дикацияларға қарағанда тұрақтырақ (өмір сүру ұзақтығы жоғары). 2020 жылы CO22+ молекулалық дикациясы Марс атмосферасында және 67P кометасының маңында табылды.