Кіріспе

Лондондағы "Ұлы жеті" зираттарының бірі, Англия, 1840 жылдан 1974/8 жылға дейін қызмет еткен Абни Парк зираты – Лондондағы "Ұлы жеті" зираттарының бірі. Абни Парк – Лондонның Хакни ауданындағы Стоук Ньюингтон қаласында орналасқан тарихи саябақ. Ол 18 ғасырдың басында леди Мэри Эбни, доктор Исаак Уоттс және көршілес Хартопп отбасы тарапынан құрылған. 1840 жылы бұл діни емес бақша зираты, жартылай қоғамдық саябақ-арборет және білім беру мекемесі болды, ол сол заманның үлгісі ретінде кеңінен танымал болды. 2000 жылға дейін онда барлығы 196 843 жерлеу рәсімі өткізілді. Қазір ол – жергілікті табиғат қорығы.

Орналасқан жері

Абни Парктің ресми мекенжайы – Сток Ньюингтон Хай-стрит, N16. Басты қақпа осы көше мен Ректор Роудтың қиылысында орналасқан, ал Сток Ньюингтон шіркеу көшесінде кішкентай қақпа бар. Парк Лондонның Хакни ауданында жатыр. Ең жақын станция – Лондон Оверграунд Сток Ньюингтон теміржол станциясы, ол Сток Ньюингтон Хай-стрит кіреберісінен 200 метр қашықтықта.

Өткен және қазіргі

Зират 1700–1701 жылдары Лондонның лорд-мэрі болған сэр Томас Абнидің есімімен аталады. 18 ғасырдың басында Стоук Ньюингтонның иелігі оған тиесілі болды, ал 1676 жылы салынған оның қала үйі, Абни Хаус, 1830 жылдары бұзылғанға дейін қазіргі зират орнында тұрды. 1840 жылы Абни паркі үлгілі бақ зираты ретінде ашылды, бұл дінге жатпайтын бейіт орны болды. Оның ұстанымы Лондон миссионерлік қоғамындағы (ЛМҚ) Конгрегациялық шіркеудің рөліне негізделген, оның басты қағидасы – толығымен конфессиялық емес үлгі жасау. Ол сондай-ақ американдық жерлеу идеяларына, әсіресе Массачусетс штатындағы Маунт Обернге сүйенді. Абни Парк зираты компаниясының егжей-тегжейін Уильям Копленд Астберидің күнделіктерінен табуға болады (1831–48 жылдарды қамтитын томдар). Алғашында Абни Парк зираты мен ЛМҚ арасында көптеген байланыстар болды, бірақ бұл конформсыз (әсіресе конгрегационалистік) кезең 1880 жылдардың басында қатаң коммерциялық жалпы зират компаниясы құрылғанда аяқталды және Абни Парктегі жер жаңа кәсіпорынға берілді. Парк 1840 жылы парламент актісі немесе киелілену арқылы зират ретінде ресми түрде бекітілмегенімен, шіркеу факультетінің заңы ешқашан қолданылмады, бірақ жерлеу жерін пайдалану 1880 жылдары оның негізін қалаушылардың кең пейзажы, қолжетімділігі және білім беру мақсаттарына басым болды. Құрылтайшылардың қаржылық және құқықтық құрылымы, Америкадағы бау-бақша зираттары үшін қалалық заңгер Джордж Коллисон әзірлеген үлгіден бейімделген, сенімгерлер басқаратын акционерлік корпорацияны құруға бағытталған. Сенімгерлерді мүшелер (жер учаскелерін сатып алушылар) тағайындайды. Сенімгерлік шарт бойынша құрылтайшылар паркті мәңгілікке сақтауға тырысты. Модельдің әлсіздігі егжей-тегжейлі болды, бірақ бұл отыз жыл бойы байқалмады. Корольдің сәтті қудалауы, олардың ерекше бизнес-моделіне және жер учаскелері еркін меншіктегі жер ретінде сатылатын болса да, заңды шаралар компания үшін немесе жер учаскелерінің тіркелген иелері үшін басқа коммерциялық зираттардан ерекше мәртебеге ие болу үшін жеткіліксіз болды. Осыған байланысты компанияның табысы парк үшін сенімгерлікпен ұсталмайды, бірақ кез келген коммерциялық пайда табу компаниясы сияқты қарастырылып, тиісінше салық салынуы керек. Ақырында 1880 жылдары ашық нарықта ұқсас атаумен құрылған, коммерциялық тұрғыдан ойланатын жалпы зират компаниясына сатылды, Лондонның шеткі аймақтарында немесе жақын маңдағы ауылдарда үш жаңа зират құрылды. Содан бері Абни паркіне көгалдандыру принциптері сияқты стандартталған парк қолданыла бастады, бұл бірегей ағаш өсірудің көп бөлігін алмастырды. Ауаның ластануы да шыршалы ағаштардың өсіп-өнуіне әсер етті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жол толтыру практикасы басталды; 1950 жылдары ауыр жағдайға айналып, 1970 жылдары коммерциялық зират компаниясы таратылып кеткен кезде жалғасты. 1978 жылы бір аула ғимаратынан басқа, саябақ жергілікті кеңеске жерлеу орны және 1977 жылғы жергілікті билік зираттары туралы бұйрыққа сәйкес ашық кеңістік ретінде берілді. Келесі жиырма бір жыл ішінде жерлеу және ескерткіштерге құқықтардың аз ғана саны болғандықтан, Кеңес жергілікті топтармен және туыстармен осы құқықтарды қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді және отбасылар бұрын зират компаниясынан іс-әрекеттерді өткізген кездегі әдепті жерлеуге рұқсат беру үшін дискрециялық шешім қабылдады; бірақ жалпы алғанда табиғаттың өз жолын жүруге рұқсат етілді. Абни паркі 2009 жылы Ұлыбританияның ескірген және ескірген тарихи саябақтары мен бақтарының бірі ретінде қауіп төндіретін мұралық тізілімге енгізілді. Қауіпті зияндылықтың деңгейі паркті күтіп-ұстағанда Абни паркі тресті қызметкерлері мен еріктілерінің көзге көрінетін болуымен, тресттің үнемі ұйымдастыратын өнер және экологиялық іс-шараларымен, полиция мен олардың қоғамдастыққа қолдау көрсететін қызметкерлерін қамтитын қоғамдық қауіпсіздік бастамаларымен төмен сақталса да, уақыт өте келе ол өз зардабын тартты, бұл қазіргі "қауіпке ұшыраған" белгісіне әкелді. Абни паркінің шіркеуінің шатырлары мен шатырлары рұқсатсыз көтерілу мен ұрлықпен зақымдалды, кейде парк бір түнде бақылаусыз және бұғатталмаған қалды, бұл шіркеу қабырғаларына су сіңуіне әкеліп соқты, бұл қазір бүкіл ғимаратқа үлкен проблемалар тудырады. Сол сияқты, уақыт өте келе шекаралық қабырғаның кейбір бөліктері адамдар үстіне көтеріліп кетуімен әлсіреп, шіріуге ұшырайды. Алайда бұл мәселелерді түзетуге болады және паркқа бару танымал орын, онда білім беру, оқу және мәдени шаралар, сондай-ақ жылдық жазғы ашық күн өткізіледі. Бұл тағайындалған жергілікті табиғат қорығы және сақтау аймағы. Оңтүстік кіреберісінің кеңейтілген бөлігінен басқа, Абни паркінің меншігі Лондонның Хакни ауданына тиесілі. Парк Стоук Ньюингтон жотасының жанында, Лондон N16 орналасқан. Ол табиғат қорығын, сынып бөлмесін, келушілер орталығын және пайдаланылмаған орталық шіркеуді қамтиды. Парк әдетте апта күндері мен демалыс күндері шамамен сағат 9.30-дан 17.00-ге дейін тегін кіруге ашық.

Мысырлық қайта өрлеудің кіреберіс жолы

Виктория дәуірінің басында құрылған "Ұлы жеті" саябақ зираттарының бірі, басқаларынан мүлдем өзгеше және одан да кең мақсаттармен құрылған Абни паркі, Уильям Хоскинг ФСА-ның Жозеф Бономи кіші және зираттың негізін қалаушы Джордж Коллисон II-нің бірлескен жобалауымен салынған кіреберіс есігін ұсынады. Бұл қасбетті Джон Джей сол кезде танымал болған египеттік қайта жандану стилінде салған, ондағы иероглифтер "Адамның өлшеулі бөлігі" дегенді білдіреді. Бұл архитектуралық шешім Август Пьюгинге Африка құрлығының сәулет өнеріне тым шалқақтау болып көрінді, ол бұл идеяны сынап, "жақсы" христиандық готикалық дизайннан мұндай радикалды қашықтыққа ешкім оралмасын деп үміттенеді (Квакер мектебінің аумағының суретін қараңыз). Осыған ұқсас сын 1830 жылдары Маунт-Оберн зиратындағы батыс зиратына алғашқы египеттік стильдегі кіреберіс салынған кезде де айтылған еді, Абни паркі зираты оның үлгісімен ішінара салынған. Ал композицияны бағалағандар Хоскинг пен Бономиді олардың ғылыми дизайны үшін мақтады, дизайн талғамымен белгілі Джон Луддон оны "арасында қақпалары бар екі күзетші үйінің ойдағыдай үйлесімі" деп сипаттады. Абни паркі әлемдегі кез келген зираттағы тұрақты "Египеттік қайта жандану" стиліндегі кіреберістің алғашқы толық жобаланған дизайны болып есептеледі. Оған шабыттанған Маунт-Оберн зиратындағы қақпа сол кезде әлі де уақытша құрылым болды, олар шаң мен құмнан жасалған, ал тұрақты дизайны Абни паркі ашылғаннан кейін екі жыл өткен соң ғана салынды. Англияда египеттік қайта жандану архитектурасының шағын масштабта қолданылған мысалдары да болды, соның ішінде 1836 жылы Шеффилдке жақын жердегі нонконформистер зиратына орнатылған кішкентай қақпаның бір мысалы бар еді. Алайда, Абни паркі зираты стильді зират ғимараттары үшін алғаш рет қолданды және оны толық кіреберіс дизайнына енгізді. Абни паркінде қазіргі заманғы сеніммен байланысты емес мотивтерді қолдану терең мағынаға ие болды, өйткені ол саналы түрде Еуропадағы тұңғыш толық конфессиялық емес бақ зираты ретінде ашылды. Шындығында, басқа бақ зираттары кейде бұл терминді бос қолданып, тек бірнеше конфессиялық аймақтарды орналастырған немесе бірнеше шіркеулер салған дегенді білдіретін. Абни паркі зираты әртүрлі сенім немесе діни топтардың жерлеу орындарын бөліп тұрған "жаман бөлгіш сызықтарсыз" орналастырылған алғашқы зират болды. Тіпті оның бір шіркеуі, Абни паркі шіркеуі, пуритандық немесе солтүстік Еуропалық кірпіш готикасының керемет үлгісі, бірақ тас әрленулерімен және ерте Диссидент готикалық дизайнына тоқылған шағын неоклассикалық элементтерімен, барлығының ортақ пайдалануы үшін бір орталық зал мен бір ғана кіреберісі болды. Осылайша, ол Еуропадағы алғашқы конфессиялық емес зират шіркеуі болды. Уильям Хоскинг осы көзқарасты іске асыру міндеті тапсырылғанда, Еуропадағы діни емес зират шіркеуін жобалаған алғашқы сәулетші болды. Бұл оның дәуіріндегі басқа бақ зираттарымен салыстырғанда бірегей құқықтық негіз болды, Абни паркі Парламент актісімен тек зират ретінде бөлінбеді және ресми түрде жерлеу жері ретінде бекітілмеді. Бәлкім, басқаларынан гөрі, ол паркті де, зиратты да қарастыруға лайық болды. Бүгінде ол осы кең қызметін қайтадан атқарады, 1978 жылы жеке компания жабылған кезде жерлеу құқығы тоқтатылды, бұл саябаққа өнер, білім, табиғатты қорғау және серуендеу/демалыс салаларындағы көптеген жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік берді, сонымен қатар жаңа ескерткіш ағаштар мен күл шашыратылатын орындықтарды ұсынады, және кейбір дискрециялық немесе сыпайы жерлеулер де жүзеге асырылады.

Бейнелеу

Абни паркі Еуропадағы зиратпен біріктірілген алғашқы арборетум болғандықтан ерекшеленеді; бастапқыда Лондонның құрылыс шекарасынан шалқары орналасқан дала мен ормандық ландшафтта құрылған, білім беруге бағытталған тартымды орынды ұсынады. Оның 2500 ағаш және бұтасының барлығы белгіленген, периметр бойында әліпбилік тәртіппен орналастырылған – А әрпі «Асер» (күлтерек) үшін, ал Z әрпі «Zантоксилум» (американдық тіс ауруы ағашы) үшін. Көркемдікке ғана емес, білім беруге баса назар аудару, Джон Лудонның «Гарденск» концепциясының қарапайым нұсқасына негізделген, және суреттейтін зират дизайнына ұқсас, бірақ бірегей әліпбилік тәсілмен және құрылымдық үйінділерсіз қолданылды. Лудон бұл зиратқа қатты әсерленді, оны «Лондон маңындағы ең әсем безендірілген зират» деп сипаттады, бірақ әдетте бақ зираттарын жобалауда формалды және классикалық стильді ұнатты және 1843 жылы осы стильдегі дизайн принциптерін жасады. Сток-Ньюингтон зиратындағы ботаникалық өсімдіктер мұқият орналастырылды, себебі жоба қолданыстағы суреттейтін саябақты мүмкіндігінше аз өзгертуге тырысты. Бұл сақтық тәсіл Бостон маңындағы Маунт-Оберн зиратында қолданылған тәсілге негізделген, онда Дирборн бау-бақша шаруашылығының және тіпті тәжірибелік бақтың зиратпен үйлесімділігін атап көрсетті, нәтижесінде Массачусетс бау-бақша қоғамының қолдауымен зират ашылды; ол суреттейтін ландшафтты ботаникалық бақтың үлгілерімен және іргелес ғылыми бақпен біріктіруге қол жеткізді. Дегенмен, маңызды айырмашылықтар болды; Жаңа Англия зираты Абни паркіне қарағанда көбірек орманисты жерде орналасқан және әлдеқайда үлкен аумаққа ие болды. Дегенмен, байланыс анық байқалды. Абни Парк жобасын бастаушылардың барлығы конгрегационалистер болды, олар басқа дін өкілдерімен бірге діни бостандық іздеп Жаңа Дүниеге эмиграциялаған туыстарындарымен тығыз байланыста болды. Джордж Коллисон, Абни Парк зиратының компания хатшысы және оның радикалды дизайнының негізгі күші, Маунт-Оберн зиратына жасаған сапары мен алған әсерлерін Сток-Ньюингтон зиратының ашылуымен бірге жарияланған кітапта жазды. Кітапта Абни паркіне отырғызылған барлық арборетум түрлері мен сорттарының толық тізімі де бар. Арборетум тұжырымы – және, шын мәнінде, розарий – жергілікті Хакни балабақшасының иесі, зират компаниясының шағын акционері және Уильям Хоскингтің жоспарын, құрылысын және инженерлік (дренаждық) схемасын толықтыру үшін ландшафтты жобалауға, отырғызуға және білім беру мақсатында белгілер қоюға тағайындалған Джордж Лоддидж FLS FZS-ден шабыт алды. Екі дизайнер үшінші дизайнер Джордж Коллисонның басшылығымен тығыз жұмыс істеді, ол клиент-компанияның адвокаты және білімді көреген ретінде өкілдік етті. Лоддиджтің Маре-Стрит балабақшасында А-дан Z-ға дейін арборетумды жобалаудағы тәжірибесі және сол кезде Ұлыбританияда сатуға өсірілген ағаштар мен бұталардың ең үлкен ассортиментіне ие болуы табысқа жеткізді. Нәтижесінде Абни Паркі өз кезеңінің ең әсерлі ландшафтық бақша зираты ретінде танылды. Алайда, өкінішке орай, Лоддидж балабақшасы 1850-ші жылдардың басында жабылды, содан кейін ағаштар мен бұталарды және олардың ботаникалық белгілерін күтіп-ұстау нашарлады. Бүгінде Лоддиджтің жұмысы ландшафт дизайны үшін бесценді маңызға ие және еуропалық маңызды деп танылған. Абни Паркі Еуропадағы маңызды зираттар қауымдастығына (ASCE) қосылуға шақырылған алғашқы Лондон зираты және Лоддидж жобалаған ағылшын ландшафтының жалғыз сақталған үлгісі.

Диссиденттердің Қасиетті жері

Парк зиратына арналған осындай күрделі жоспарлама, сондай-ақ, Abney Park зиратын құрған жерге негізгі директорлардың берген символдық маңыздылығының көрінісі болуы мүмкін. Діни сенімдерінің тәуелсіздігін қадір тұтқан және сондықтан Англия шіркеуінен тыс жерде христиандық дінді ұстанған конформистер ретінде, олар жердің өзін үлкен маңызға ие деп санады, себебі ол бұрын 18 ғасырдағы екі көршілес және байланысты саябақтардың жері болған – Abney House және Fleetwood House. Онда конформист емес діни ғылым докторы, педагог және ақын доктор Исаак Уоттс өмір сүрген, оқытқан және көптеген танымал кітаптары мен гимндерін жазған. Осы діни байланыстардың арқасында Abney Park зираты конформист немесе диссидент пасторлар мен педагогтар үшін, әсіресе протестанттық диссидент дәстүрінен шыққандар үшін тез арада ең тартымды викториялық демалыс орнына айналды. Шындығында, ол бүгінде Ұлыбританиядағы 19 ғасырғы конгрегациялық, баптист, методист және құтқару армиясы пасторлары мен педагогтарының ең маңызды жерлеу орны болып табылады, оның ішінде Кристофер Ньюман Холл және басқа да көптеген адамдар бар, олардың кейбіреулері төменде айтылады. Ақын Роберт Саути Бунхилл Филдс зиратын Италиядағы Пиза қаласындағы сол аттас монументалды зиратқа сілтеме жасай отырып, "Диссиденттердің 'Кампо Сантосы'" деп сипаттаған. 'Кампосанто' (сөзбе-сөз 'қасиетті алаң') – бұл 17 және 18 ғасырлардағы жерлеулерге қатысты 'зират' деген итальян сөзінің бірі. Ал Abney Park викториялық дәуірде E. Paxton Hood-тың діни трактаттар қоғамы үшін жазған еңбектерінде осы мәртебені иеленді. Негізінен конгрегациялық, методист және құтқару армиясы конформистерін тартса да, квакерлер сияқты басқа конформистерден гөрі немесе католиктер немесе еврейлер сияқты протестант емес конформистерден гөрі, Abney Park зираты 19 ғасырғы басқа кез келген зираттан гөрі діни сенімдеріне немесе көзқарастарына қарамастан, барлық адамдарды жерлеуге ашық болды. Негізгі директорларының барлығы конгрегациялықтар болғандықтан және олар мұндай жерлеулерге орын табуға мүдделі болғандықтан, олар Stoke Newington зиратын Еуропадағы алғашқы толық конфессиялық емес зират ретінде белгіледі (мұнда кез келген адамды кез келген жерге жерлеуге болады). Доктор Исаак Уоттспен тарихи байланысы бар жерді таңдау осы мақсатқа жақсы қызмет етті, себебі ол қайтыс болғаннан кейін Вестминстер аббаттығында бюстпен құрметтелді, бұл Independent's Bunhill Fields-те жерленуіне толықтыру болды. Кейіннен оның гимндері мен ғылыми еңбектері көптеген конфессиялар тарапынан кеңінен қолданылып, сілтеме жасалды, сондықтан 19 ғасырда пастор Джон Строгтон: "Доктор Уоттс сектанттықтан адамша алыс болды", - деп жазды. Abney Park капелласы, кейде бейресми түрде доктор Уоттс капелласы деп аталады, оның рухани және ландшафттық орталық нүктесі болды. Ол зираттың жүрегінде орналасқан; Church Street көшесіне қарай созылатын және 1845 жылы Лондондағы ұлы адамға арналған Эдвард Ходжес Бейлидің (RA FRS) мүсінін орнатуға ең қолайлы орын ретінде таңдалған Dr Watts Walk деп аталатын бағыты.

Білім беру мекемелері

Діни байланыстарынан өзге, Абни паркі білім беру саласында да зор дәстүрге ие. Мысалы, Виктория дәуірінің ортасы мен соңында оның көрнекті директоры Чарльз Рид, Лондон мектеп кеңесінің төрағасы және Хакнидің алғашқы депутаты болды. Шындығында, солтүстік Лондонның осы бөлігі, әсіресе Ньюингтон Грин, ұлдар мен жас жігіттерге арналған инновациялық білім берудің ұзақ тарихына ие болды, олар диссидент академиялары деп аталды. Абни Хаус 1838 жылдан бастап Англияда Веслиандық оқу колледжі ретінде ғана пайдаланылған алғашқы ғимарат болды. Бұл Хакнидегі уақытша, бірлескен ғимараттарды пайдаланудан кейін және олардың кең колледждері мен аумақтарын салудан бұрын, біреуі Англияның солтүстігінде, ал екіншісі Ричмонд Хиллде болды, оған 1843 жылы Абни Парктегі колледж көшіп келді. Содан кейін Абни Хаус бұзылды. Семинарияның басшылығын пастор Джон Фаррар, Методист конференциясының он төрт рет хатшысы және екі рет сайланған президенті атқарды. Абни Хаусқа жақын, Чёрч Стрит көшесінде Флитвуд Хаус орналасқан, ол 1824 жылы, басқалармен қатар, квакер ғалымы және аболиционист Уильям Аллен құрған Ньюингтон қыздар академиясының базасы ретінде пайдаланылды. Оны кейін Бостонға (АҚШ) біраз уақыт көшіп кеткен және талантты өмірбаяншы ретінде танылған Сюзанна Кордер ең озық және шығармашыл түрде басқарды. Зират құрылған кезде, академия Абни паркінің шығыс бөлігіндегі әдемі аумақты пайдалану құқығынан айырылды, студенттердің жеке пайдалануы үшін тек мектеп ғимараты мен шағын бақ қалды. Дегенмен, олар жаңа зираттың білім беру арборетумын пайдалануға рұқсат алды, және бұл, Абни паркімен бірге, жаңа зираттың алғашқы жылдарында, демалыс күндерін қоспағанда, көптеген адамдармен бөліспеді. Мектептің инновациялық тәсілдері көлік ұйымдастыруды қамтыды; ол әлемдегі алғашқы мектеп автобусын тапсырыс берді.

Танымал адамдар: парктегі жерлеулер мен қауымдастықтар

Ең бастысы, Құтқару армиясын құрған Уильям мен Кэтрин Бут Кирк-стритке жақын жерде, ұлдары Брамвелл Бут пен түрлі SA комиссарларының қасында, оның ішінде Илая Кадман, Джон Лоули, Джеймс Доудл, Уильям Ридсдел, Фредерик Бут Таккер, Джордж Скотт Райлтон, Армияның бірінші комиссары Теодор Китчинг және оның штаб бастығы Т. Генри Ховард жерленген. 19 ғасырдың басында саяси және әлеуметтік реформалардың ең маңызды мәселесі – құлдықты жою болды, және Стоук Ньюингтон мен квакерлер бұл мәселеде жеке және бірлесіп елеулі рөл атқарды. Шындығында, Уильям Уилберфорс өзінің қарындасымен бірге Сент-Мэри шіркеуінің маңындағы ауылға жерленуді жоспарлаған, бірақ оның өлімінен кейін өсиеті күшін жойды, себебі парламент Вестминстер аббаттығында мемлекеттік жерлеудің одан сайын лайықты екенін ұйғарды. Уилберфорстың қайын інісі, құлдыққа қарсы күрескен заңгер Джеймс Стивен де жиі келіп тұратын, өйткені оның әкесі Абни Паркіне жақын орналасқан Флитвуд жазғы үйінде тұрған. «Конформизм архиепископы» атанған доктор Томас Биннидің 1840 жылғы құлдыққа қарсы қоғамның конвенциясындағы (Жосия Кондермен бірге) суреті Ұлттық портрет галереясында сақталған; Бинни Абни Парк зиратының Чирч-стрит кіреберісіне жақын жерленген. Америка Азамат соғысында құлдықты жою ісіне ықпал еткен Кристофер Ньюман Холл әкесімен бірге осы жерде жерленген. Сондай-ақ, Гарриет Бичер Стоудың өте танымал «Том ағаның қабірі» кітабына кіріспе жазған касиетті дін қызметкері Джеймс Шерман да жерленген. Романның негізінде Джозия Хенсонның өмірі жатыр, оның Ұлыбританияға қашып кетуіне қайырымдылықпен көмектескен Сэмюэл Морли көмектескен, ол зиратта жерленген. Демерарадағы қауымдық миссионер және құлдыққа қарсы күрескен касиетті дін қызметкері Джозеф Кетли де осы жерде жерленген, сондай-ақ құлдан босаған Мозес Ропердің ықпалды автобиографиясының авторы және қамқоршысы доктор Джон Морисон да жерленген. Жақында табылған қабір – Олауда Эквианоның қызы Жоанна Вассаның қабірі, өйткені ол құлдықты жою үшін күрескен белгілі бұрынғы құл болған. Ямайка азаттық қозғалысын тікелей өкілдік еткен касиетті дін қызметкері Сэмюэл Оутон және плантаторлардың қолынан қаза тапқаннан кейін ғана аман қалған Томас Бурчелл, ал олардың баптистерін Натаниел Роджерс қолдаған. Бурчелл баптистік шіркеуінің диаконы, африкалық Сэмюэл Шарп ямайкалық батырға айналды. Анти-Славери Интернешнлдің екінші хатшысы Аарон Бузакотт, бастапқыда Анти-Славери қоғамы деп аталған, осы жерде жерленген. Абни Парк зиратында әлемнің төрт бұрышынан келген Ұлыбританияға алғашқы қоныс аударушылардың кейбірі де бар, мысалы, африкалық Томас Колкер, Бомпей патшасының ұлы (қазіргі Сьерра-Леоне), 1850 жылдары Парламент актісінің бөлігіне айналған құлдыққа қарсы келісімге қол қойды; және Леота, Самоа аралдарының тумасы, Лондонға өмір сүруі Лондон миссионерлік қоғамының жұмысына байланысты болды, ол мектептер салуға және Оңтүстік теңіздер тұрғындарына жазба орындарын жеткізуге тырысты. Абни Паркі – 19 ғасырдағы миссионерлердің негізгі жерленген жері, мысалы, Уильям Эллис, Джон Уильямстың әйелі мен ұлы, доктор Уолтер Генри Медхерст және Эдвард Сталибрасс осы жерде жерленген. Сондай-ақ, Арон Бузакотт ағаның әйелі Сара Бузакотт, ол Оңтүстік теңіздегі Раротонгадағы Лондон миссионерлік қоғамының колледжінде мұғалім болған. Мұнда көптеген конформист діни қызметкерлер, мысалы, «Балалардың досы» атанған доктор Александр Флетчер жерленген. Афро-карибтік Гарлем Ренессансының жазушысы және журналисі Эрик Дервент Уолронд (1898–1966) осы зиратта жерленген. Евангелист Эмили Госс доктор Уоттс үңгірінің жанында қарапайым қабірге қойылған. Шіркеу көшесіне жақын жерде зираттың алғашқы директоры мен қамқоршыларының бірі, Хакнидің алғашқы екі парламенттік мүшесінің бірі сэр Чарльз Ридтің қабірі орналасқан. Жақын жерде оның әкесі доктор Эндрю Рид (1788–1862), касиетті дін қызметкері Джордж Коллисонның шәкірті және Лондон жетімдер үйінің негізін қалаушы жерленген. 1834 жылы касиетті дін қызметкері Дж. Мэтисонмен бірге Эндрю Рид Англия мен Уэльстің қауымдық одағы Американың қауымдық шіркеулеріне екі қауымның арасындағы бейбітшілік пен достықты насихаттау үшін делегация ретінде жіберілді. Ол Америкада алты ай болды және ол жерде болған кезінде Йель университеті оған құрметті діни ғылым докторы дәрежесін берді. Бұл конгрегационалистердің трансатлантикалық байланыстарын нығайтып, Джордж Коллисонның ұлын Маунт-Оберн зиратынан Абни Парк зиратының дизайны туралы идеялар алу үшін келген кезде қарсы алуды қамтамасыз етті. Бұл жерде де Уэльстің Хенри Ричард депутаты, 19 ғасырдың ортасындағы Бейбітшілік қоғамының хатшысы, Аберыстуиттегі алғашқы университет құруға ықпал еткен және оның негізін қалаушы сэр Хью Оуэн, оның ескерткіші Абни Парк шыршы айналысының шығысында орналасқан. Сондай-ақ, Қырымда Флоренс Найтингейлмен бірге жұмыс істеген уэльс медбикесі Бетси Кадваладр осы жерде жерленген. Абни Паркте Бейбітшілік қоғамы жақсы өкілдік етілген; оның басқа екі 19 ғасыр хатшысы, касиетті дін қызметкері Нан Морган Гарри және касиетті дін қызметкері Джон Джефферсон, шіркеу мен зираттың алғашқы пасторы да осы жерде жерленген. Калькутта медициналық колледжінің профессоры және дәрігер Раджендра Чандра Чандра әйелімен бірге осы жерде жерленген. Теміржол қозғалысының көшбасшысы және Халықаралық спиртке қарсы конгрестерді ұйымдастырушы Шарлотта А. Грей де осы жерде жерленген. Өрт сөндіру ісіндегі алғашқы қадамдар жасаған Джеймс Брэйдвуд, алғашқы муниципалитет өрт сөндіру бригадасын құрған деп есептеледі; Эдвард Калверт, суретші; гравер және суретші және романист Изабелла Бэнкс; газет редакторы және драматург Джордж Линнейс Бэнкс; және афро-ямайкалық баптист миссионері касиетті дін қызметкері Джозеф Джексон Фуллер де паркте жерленген. Сондай-ақ, касиетті дін қызметкері Уильям Брокк, Джон Хоппус Лондон университетінің діни ғылым докторы, Джон Харрис діни ғылым докторы және Жаңа Лондон колледжінің Роберт Халлейі де жерленген. Абни Парктегі театр және музыкалық зал өнерпаздарының қатарында Джордж Лейбурн, Нелли Пауэр, Альберт Шевалие, Г. У. Хант, Герберт Кэмпбелл, Эдмунд Пейн, Май Эш, Фред Алландайл, У. Х. Пеннингтон, Дэн Кроули, Уолтер Лабурнум және Фред Альберт бар. Осы қабірлерді сақтаумен Ұлыбритания мен Американың Музыкалық залының қайырымдылық қоры айналысады, олар ескерткіштерді қалпына келтіру жұмыстарын жүргізеді. Зираттағы басқа жерленгендердің арасында чартист көшбасшысы және баспагер Джеймс «Бронтерре» О’Брайен, оның өмірі мен еңбектері зиратта жыл сайын, әсіресе ирландтық қауымдастық және Еңбек қозғалысы тарапынан тойланады; Корольдік қоғамның алғашқы диссент мүшесі доктор Джон Пай Смит; феминист жазушы және Мэри Уоллстонкрэфттың досы Мэри Хейс; афроамерикалық Гарлем Ренессансының жазушысы Эрик Уолронд; және драматург Томас Уильям Робертсон бар. Ирландияның Майо округінен парламент депутаты, шешен, адвокат, радикал журналист және «Шешеннің қалыптасуы» атты кітаптың авторы Джон О’Коннор Пауэр (1846–1919) әйелінің туыстарымен бірге осы жерде жерленген. Үнді мутациясынан Виктория кресімен марапатталған жеке адам, қатардағы Джон Фримен, моторлық велосипедте жылдамдық рекордын жасаған Томми Холл және мемлекеттік дарға асушы Уильям Калкрафт осы жерде жерленген. Басқаша айтқанда, Фрэнк К. Босток, шапельдің жанындағы жол бойында орналасқан өмірлік мүсіндік мүсінінің үлкендігіне байланысты еске алынады. Уомбвеллдермен бірге Бостоктар Виктория және Эдуард дәуіріндегі жұртшылық назарына Азия және Африка жануарларын әкелуге жауапты болды. Жылдың бір бөлігінде жирафтар зиратқа жақын Йорклей-роудтағы шағын шаруашылықта өмір сүрді.

Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыс

Абней паркінде екі дүниежүзілік соғыста қаза тапқан және Ұлттар Достастығы Соғыс қабірлері комиссиясы тіркеген 371 одақтас әскери қызметкерінің соғыс қабірлері орналасқан: Бірінші дүниежүзілік соғыстан 258 және Екінші дүниежүзілік соғыстан 113. Ерекшелігі, Стоук Ньюингтонда Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Бломфилдтің танымал дизайнымен салынған екі "Құрбандық айқышы" ескерткіші бар: біреуі Шіркеу көшесіндегі Сент-Мария шіркеуі алдындағы газонға, ал екіншісі зираттағы Абней паркі шіркеуінің оңтүстік жаққа қараған қасбеті алдында. Бірінші айқышпен байланысты есімдер жақын жерде (Шіркеу көшесіндегі қоғамдық кітапхананың вестибюлінде) көрсетілген, ал екінші айқышпен байланысты есімдер (зиратқа жерленген, бірақ жеке қабір тастары қойылмағандар) солтүстікке қараған Screen Wall ескерткіш қабырғасына орналасқан платформаға қосылған. Зираттағы айқышқа жақын жерде Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан және зиратта жеке еске алусыз жерленген әскерилердің есімдері де жазылған. Зираттың "Құрбандық айқышы" бағдаршам ретінде қызмет етеді, бірақ Портленд тасынан жасалған контрастты рагстоун платформасында орналасқандықтан, оны Шіркеу көшесінен көру мүмкін емес, себебі зират компаниясы соғыс ескерткіші салынған кезде доктор Уоттстың бағытталған жолын толтыруды жөн көрді, сондықтан платформаның экрандық қабырғасын жасады. Траст, егер жаңа жоба келісілсе, осы жағдайды өзгертуге үміттенеді, сонда айқыш көбірек бағыттан көрінетін болады және шіркеудің мұнарасы мен оның оги аркасынан, доктор Уоттс көшесінен және Абней үйінің қақпасына дейінгі бастапқы осьтің екі бағытына қарап тұрған тиімді көрініс пен назар ошағы болар еді; бұл Rev. доктор Айзек Уоттстың өмірін еске алатын ось. Осы нақты бағыттан сәл ауытқып, оңтүстік кіреберіске жақын (суретте оң жақта) азаматтардың қазасын тіркеген шағын Blitz ескерткіші орналасқан. Соғыста мүлікке көп зиян келгенімен, Шордич сияқты басқа Хакни аудандарымен салыстырғанда Стоук Ньюингтонның қаза болғандар саны салыстырмалы түрде аз болды. Егер 1940 жылдың 13 қазанындағы бір оқиға болмағанда, ол тіпті азырақ болар еді, онда неміс бомбасы жол бойындағы Коронация даңғылындағы көпшілікке толы бомбалау орталығына тікелей соқтығысты. Панадағы адамдардың көп бөлігі қаза тапты және суретте көрсетілгендей, осы оқиғадан қаза тапқандардың тізімі ескерткіштегі төрт панелдің үш бөлігін алып жатыр. Қаза тапқандардың көп бөлігі еврейлер болды, ал кейбіреулері нацистерден қашқан босқындар еді.