Кіріспе

Pfizer компаниясының еншілес компаниясы
американдық футболшы, жаттықтырушы және тарихшы

Парк Дэвис фармацевтикалық компания Pfizer компаниясының еншілес компаниясы болып табылады. Парк, Дэвис және компания енді тәуелсіз корпорация болмаса да, ол бір кезде Американың ең көне және ең ірі дәрі-дәрмек өндірушісі болды және медицина тарихында маңызды рөл атқарды. 1970 жылы Парк Дэвис Warner–Lambert компаниясымен сатып алынды, ал оны 2000 жылы Pfizer сатып алды.

Тарих

Парк, Дэвис және Компанияның негізін Детройт қаласында, Мичиган штатында дәрігер және фармацевт доктор Сэмюэл П. Даффилд құрды. Доктор Даффилд пен Херви Кок Парк 1866 жылғы қазан айында серіктестік құрды, ал Джордж С. Дэвис 1867 жылы үшінші серіктес атанды. Парк – бизнес мүмкіндіктерін іздеген кәсіпкер, ал Дэвис – сату дағдылары бар, амбициялы адам болды. 1869 жылы денсаулығының нашарлауы және медициналық тәжірибеге қызығушылығы себепті Даффилд серіктестіктен шықты. 1871 жылы серіктестік «Парк, Дэвис» немесе «Парк Дэвис» деген атауды қабылдады және 1875 жылы «Парк, Дэвис және Компания» деп ресми тіркелді. Парк Дэвис Детройт суретшісі Роберт Томға «Суреттердегі фармация тарихы» атты серияға 40 сурет салуды тапсырды. Әр сурет, бейнеленген оқиғаны және оның тарихдағы орнын түсіндіретін мақаламен бірге жарық көрді. 1957 жылы жарық көрген бұл серия Висконсин университетінің Фармация тарихы институтымен бірлесіп жасалды. Дәріханалар өз дүкендерінде бұл суреттерді көрсететін болды. Том медицина тарихы бойынша да ұқсас серия жасады. «Франклин Парк Дэвиске қарсы» (2002) ісінде компания заңсыз маркетингтік тәжірибелер жасады, оның ішінде «Нейронтин» құрылысқа қарсы дәрісін рұқсаттан тыс қолдануды насихаттады. Дәрі тек эпилепсиямен ауыратын науқастарға қолдануға бекітілген, бірақ 2001 жылы оның 1,8 миллиард долларлық сатылымының 80 пайызынан астамы АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы бекітпеген жағдайларға жұмсалды. 2004 жылы Pfizer компаниясы «Парк Дэвис «Нейронтин» препаратын биполярлық бұзылыс, ауырсыну, мигрень және есірткі мен алкогольге тәуелділіктен құтылу сияқты басқа ауруларға қарсы заңсыз жолмен белсенді түрде сатты» деп мойындады және бұзушылықтар 1996 жылы, Pfizer компаниясы Warner–Lambert-ті сатып алғанға дейін болғанын мәлімдегенмен, 430 миллион доллар айып төледі. 2007 жылғы 22 қаңтарда Pfizer Мичиган штатындағы Ann Arbor қаласындағы зерттеу орталықтарын жапты.

Өнімдер

Парк Дэвистің алғашқы өнімдерінің бірі доктор Джокичи Такаминнің *Aspergillus oryzae*-ден оқшаулаған амилаза болды. Фермент бастапқыда дистилляция зауыттарында қолдануға арналған, бірақ диспепсияға арналған "Така диастаза" ретінде сәтті сатылды. Сонымен қатар, Парк Дэвис Колидің токсиндерін таратты, ол Уильям Коли остеосаркоманы емдеу үшін әзірлеген алғашқы қатерлі ісік вакцинасы болды. Компания Сент-Мэри (Лондон) ауруханасының инъекция бөлімімен келісімшарт жасасып, жұқпалы ауруларға, тіпті акне мен қатерлі ісікке қарсы бірнеше вакцина таратты. Такамин компаниясы әзірлеген тағы бір өнім – адреналиннің таза түрі. Бұл қосылыс 1900 жылы патенттелген және "Адреналин" деп аталады. Бұл атаудың "Адреналинге" ұқсастығы болғандықтан, Америка Құрама Штаттарында жалпы дәрі-дәрмектерге "эпинефрин" деген балама атауды қолдану міндетті болды және ол осы күнге дейін қолданылады. Парк Дэвис H. K. Мулфорд компаниясына қарсы сотқа жүгінді. Сотшы Леарнд Хендтің Парк Дэвиске қатысты шешімі қазіргі заманғы патент заңына аса маңызды болып саналады. Баер героинмен айналысқандай, кокаинді қылмыстық қылмыс деп санамастан бұрын, Парк Дэвис есірткілерді әртүрлі формада сатты, оның ішінде темекі, ұнтақ, тіпті кокаин қоспасы, оны пайдаланушының тамырларына инемен тікелей салуға болатын. Компания кокаин өнімдері "азық-түлік орнын басады, қорқақты батыл етеді, үнсізді сөзге батылдық береді және ауыратын адамды ауырсынуға сезімтал етпейді" деп уәде берді. 1915 жылдың қазан айында "Дневник наркомана" және "Исповедь Алестера Кроули" кітаптарының авторы Алестер Кроули Детройттегі Парк Дэвиспен кездесті, Кроулидің айтуынша, ынтымақтастық толыққанды болды. "Олар *Anhalonium lewinii* (пейота) туралы зерттеулеріме қызығушылық танытып, менің тәжірибемнен көрінетіндей, маған арнайы препараттар жасады, олар бұрынғы препараттардан әлдеқайда жоғары болды". Парк Дэвис сонымен қатар АҚШ-та қазіргі уақытта ІІ кестедегі дәрі ретінде саналатын фенциклидиннің (ПКК) бастапқы өндірушісі және патент иесі болды. Сондай-ақ, 1962 жылы жалпы есiрткі және диссоциативті препарат – Кеталар (кетамин гидрохлориді) әзірленді. Парк Дэвис эпилепсияны емдеудің алғашқы кең таралған әдісін – Дилантинді 1939 жылы мақұлдады, бірақ ол құрамын да, қолдануын да өздігінен таппады. Жапондық Daiichi Sankyo Co. және британдық Glaxo Wellcome компаниясымен серіктестікте Парк Дэвис 1990 жылдардың соңында диабетке қарсы препарат Резулинді (троглитазон) жасап шығарды. 2000 жылы дәрілік зат бауырға зиян тигізіп, өндірістен шығарылды. Парк Дэвис алғашқы бактериялық вакцинаны жасады, сондықтан компания вакциналогия саласындағы ізашар ретінде танылды. Ол сондай-ақ алғашқы Салк вирусын өлтірген вакцинаны өндіруге келісім-шарт жасаған бес фирманың бірі болды. 1954 жылы ДПТ және полиомиелит вакциналарының комбинациясы Quadrigen деп аталады, ол 1959 жылы бекітілді. 1968 жылы вакцинацияланған балаларда пайда болған зиянды әсерлерге байланысты бірнеше сот ісі бойынша Quadrigen нарықтан шығарылды. Парк Дэвис сонымен қатар кең спектрлі хлорамфеникол антибиотын шығарды, ол апластикалық анемиямен байланысы анықталғанға дейін блокбастер өнім болды. Компанияның басқа да танымал өнімдері инфекцияға қарсы дәрілер мен аралас оральды контрацепция таблеткаларының брендтері болды.