Николас Спикман: Американ саясаттанушысы және геосаясаттың негізін қалаушысы
Nicholas J. Spykman
Николас Спикман (1893-1943) – американ саясаттанушы, геосаясаттың негізін қалаушы. «Қоршау саясатының» әкесі ретінде танымал, реализм мектебінің өкілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саясаттанушы, 1893–1943
American political scientist, 1893–1943
Николас Джон Спайкман (айтылуы "Speak man", 13 қазан 1893 – 26 маусым 1943) – американдық саясаттанушы, 1928 жылдан 1943 жылы қайтыс болғанға дейін Йель университетінде халықаралық қатынастар профессоры болды. Ол Американың сыртқы саясатындағы классикалық реалистік мектептің негізін қалаушылардың бірі және Шығыс Еуропаның саяси ойларын АҚШ-қа таратты. Оның геосаясат және геостратегия саласындағы еңбектері оны "тыйым салудың әкесі" деп танылды. Йель университетінің Халықаралық зерттеулер институтында халықаралық қатынастар профессоры болып сабақ берген ол, студенттерін географиялық тұрғыдан сауатты етуге ерекше мән берді, себебі географиялық түсініксіздіксіз геосаясат мүмкін емес еді.
Nicholas John Spykman (pronounced "Speak man", 13 October 1893 – 26 June 1943) was an American political scientist who was Professor of International Relations at Yale University from 1928 until his death in 1943. He was one of the founders of the classical realist school in American foreign policy, transmitting Eastern European political thought to the United States. His work on geopolitics and geostrategy led him to be to known as the "godfather of containment." A Sterling Professor of International Relations, teaching as part of the Institute for International Studies at Yale University, one of his prime concerns was making his students geographically literate, as geopolitics was impossible without geographic understanding.
Ерте өмір
Спайкман 1893 жылғы 13 қазанда Амстердамда дүниеге келген. Ол Делфт университеті мен Каир университетінде білім алған. Содан кейін 1920 жылдары АҚШ-қа Калифорния университетінің Берклидегі докторантура бағдарламасына қабылдану үшін келді, онда 1921 жылы бакалавр, 1922 жылы магистр және 1923 жылы Ph.D. дәрежелерін алды. Ол 1923 жылдан 1925 жылға дейін сол жерде саяси ғылымдар мен әлеуметтану пәнінен оқытушы болып жұмыс істеді. 1928 жылы толық профессор атанды. 1940 жылға дейін осы қызметте болды, содан кейін ауырып, осы лауазымынан бас тартты.
Spykman was born on 13 October 1893 in Amsterdam. He attended Delft University and the University of Cairo. He then came to the United States around 1920 to enter a doctoral program at the University of California, Berkeley, where he received a bachelor's degree in 1921, a master's degree in 1922, and a Ph. D. in 1923. He then was an instructor in political science and sociology there from 1923 to 1925. He became a full professor in 1928 He held that position until 1940, when he became ill and relinquished it.
Автор
Спайкман сыртқы саясатқа арналған екі кітап жариялады. «Американың әлемдік саясаттағы стратегиясы» 1942 жылы, АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін жарық көрді. Ол билік тепе-теңдігіне қатысты алаңдап, Америка Құрама Штаттарын қорғау үшін мұхиттарға сүйенген оқшақтану саясаты («жартышарлық» немесе «төрт жақты қорғаныс») сәтсіздікке ұшырайтынын айтты. Оның мақсаты – АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін болғандай, тағы да шегініп қалуына жол бермеу еді. Кітап маңызды еңбек ретінде жоғары бағаланды. «Бейбітшілік географиясы» Спайкманның қайтысынан кейін бір жыл өткен соң жарық көрді. Ол өзінің геостратегиясын түсіндіріп, Еуразиядағы күштер тепе-теңдігі АҚШ қауіпсіздігіне тікелей әсер ететінін мәлімдеді. География және сыртқы саясат туралы жазбаларында Спайкман географиялық детерминизмнің жақтасы болды. География «өзінің салыстырмалы тұрақтылығымен ең басты фактор» болғандықтан, мемлекеттің сыртқы саясатын талдауда маңызды рөл атқарады. Дегенмен, Спайкман географияның сыртқы саясатта «детерминистік, себептік рөл атқаратынын жоққа шығарды, сонымен қатар, елдің сыртқы саясатының барлығы географияда емес, тіпті оның бір бөлігі де толығымен географияға байланысты емес екенін дәлелдеді. Мемлекеттердің саясатын анықтайтын факторлар көп: олар тұрақты да, уақытша да, айқын да, жасырын да болуы мүмкін. Географиялық фактордан басқа, халық тығыздығы, елдің экономикалық құрылымы, халықтың этникалық құрамы, үкімет түрі, сондай-ақ сыртқы істер министрлерінің көзқарастары мен ұстанымдары да олардың ішінде. Осы факторлардың бірдей және өзара әрекеттесуі «сыртқы саясат» деп аталатын күрделі құбылысты құрайды. Спайкманның пікірінше, топография мемлекеттердің бірлігі мен ішкі үйлесімділігіне, ал климат мемлекеттің экономикалық құрылымына әсер етеді. Спайкман «мемлекеттердің салыстырмалы мөлшері» мемлекеттердің салыстырмалы күшін көрсететін шамамен көрсеткіш екенін айтты (егер мемлекет саяси және экономикалық тұрғыдан біріккен болса). Ол сондай-ақ «мөлшері қорғаныс құралы ретінде маңызды, әсіресе елдің маңызды орталықтары шекарадан алыс болған жағдайда» деген тұжырым жасады. Ол барлық мемлекеттер кеңеюге бейім екенін, «басқа жағдайлар тең болғанда, барлық мемлекеттердің кеңеюге ұмтылысы бар екенін» жазды. Тіпті кішкентай мемлекеттер де кеңеюге тырысады, бірақ оларға түрлі кедергілер тосқауыл қояды.
Spykman published two books on foreign policy. America's Strategy in World Politics was published in 1942, soon after the entry of the United States into World War II. Concerned with the balance of power, he argued that isolationism, which relied on the oceans to protect the United States ("hemispheric" or "quarter defense"), was bound to fail. His object was to prevent another US retreat, as what occurred after World War I. The book was praised as an important contribution. The Geography of the Peace was published the year after Spykman's death. He explained his geostrategy and argued that the balance of power in Eurasia directly affected US security. In his writings on geography and foreign policy, Spykman was somewhat of a geographical determinist. Since geography was "the most fundamentally conditioning factor because of its relative permanence," it is of primary relevance in analyzing a state's potential foreign policy. However, Spykman rejected that geography had a "deterministic, causal role in foreign policy, arguing, neither does the entire foreign policy of a country lie in geography, nor does any part of that policy lie entirely in geography. The factors that condition the policy of states are many; they are permanent and temporary, obvious and hidden; they include, apart from the geographic factor, population density, the economic structure of the country, the ethnic composition of the people, the form of government, and the complexes and pet prejudices of foreign ministers; and it is their simultaneous action and interaction that create the complex phenomenon known as "foreign policy. "According to Spykman, topography affected the unity and internal coherence of states, and climate affected the economic structure of the state. Spykman argued that the "comparative size of states" was a rough indication of the comparative strength of states (provided that there was political and economic integration of the state). He also argued that "Size is of primary importance as an element of defense, particularly if the vital centers of a country are far removed from the border." He wrote that all states tend towards expansion, "Other things being equal, all states have a tendency to expand." Even small states seek to expand, but are limited in doing so by various barriers.
Өлім
Ол 1943 жылғы 26 маусымда Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында 49 жасында жүрек ауруларынан қайтыс болды, бұл жас кезінде жұқтырған бүйрек ауруының салдарынан болған.
He died of heart complications on 26 June 1943, at the age of 49, in New Haven, Connecticut, a result of kidney disease contracted when young.
Жеке өмір
Ол балалар романдарының авторы Э. С. Спайкманға үйленген.
He was married to the children's novelist E. C. Spykman.
Орталық
Сонымен қатар, ол Макиндер сияқты теңіз кеңістігінің стратегиялық маңыздылығын мойындағанымен, жақын арада оны қуатты көлік немесе коммуникациялық инфрақұрылым біріктіретін аймақ деп санамайды. Сондықтан, ол АҚШ-тың теңіз күшімен бәсекелесе алмайды. Спайкман Хардлендтің ерекше қорғаныс позициясын ұсынатынымен келіседі, бірақ оның иеленушісіне одан артық ештеңе бермейді. КСРО үлкен жер аумағын қамтыса да, оның егістік жері аумағының шағын бөлігінде, көбінесе батыста орналасқан еді. Шындығында, советтік шикізаттың көп бөлігі де Урал тауларының батысында шоғырланған. Саяси және материалдық орталықтың салмағы КСРО-ның батыс бөлігінде болғандықтан, Спайкман советтердің Орталық Азияда көп ықпалға ие болу мүмкіндігі аз деп есептейді. Дегенмен, Кеңес Одағы Азиядағы ең ірі құрлық державасы болып қала берді және бейбітшілік сақтаушы немесе қиындық тудырушы болуы мүмкін еді.
At the same time, even if he gives credit to the strategic importance of maritime space like Mackinder, he does not see it as a region that will be unified by powerful transportation or communication infrastructure in the near future. As such, it will not be in a position to compete with US sea power. Spykman agrees that the Heartland offers a uniquely defensive position, but that is all Spykman grants its occupier. While the USSR encompassed a great expanse of land, its arable land remained in a small portion of its territory, mostly in the West. Indeed, the Soviet's raw materials were largely located to the West of the Ural Mountains as well. Since the political and material center of gravity was in the Western part of the USSR, Spykman sees little possibility of the Soviets exerting much power in Central Asia. Still, the Soviet Union was to remain the greatest land power in Asia and could be a peacekeeper or a problem.
Теңіздегі құрлықтар
Еуразияның жағасында Африка және Австралия деген екі құрлық орналасқан. Спайкман екі құрлықтың да геосаяси мәртебесін Жерорта теңізі мен «Азия Жерорта теңізі» үстінен бақылау деңгейімен анықталатынын айтады. Африка да, Австралия да маңызды күш ортасы болған емес; Африкадағы хаос өңірлердің ресурстарын пайдалануға кедергі келтіреді, ал Австралияда өңделетін жер жеткіліксіз. Бұл екі құрлықтан өзге, маңызды теңіз аралдары – Ұлыбритания, Жапония және Атлант мұхиты мен Тынық мұхитымен қоршалған Жаңа Дүние.
There are two offshore continents flanking Eurasia: Africa and Australia. Spykman sees both continents' geopolitical status as determined respectively by the state of control over the Mediterranean Sea and the "Asiatic Mediterranean." Neither has ever been the seat of significant power; chaos prevents Africa from harnessing the resources of its regions, and Australia has too little arable territory. Other than the two continents, the offshore islands of significance are Britain, Japan and the New World, buffered by the Atlantic Ocean and the Pacific Ocean.
АҚШ-тың стратегиялық мақсаттары
Спайкман екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияны Ресейдің күшіне қарсы тұру үшін күшті қалдырудың Американың мүддесіне сай екенін ойлады. Стратегиялық тұрғыдан алғанда, Германияның Оралға дейін басымдық құруы мен Ресейдің Германияға дейін басымдық құруы арасында ешқандай айырмашылық жоқ еді, себебі екі жағдай да АҚШ үшін бірдей қауіпті болды. Спайкман Жапонияның Тынық мұхиты соғысын жоғалтатынын, ал Қытай мен Ресей шекаралар үшін күресіп қалатынын болжады. Ол сондай-ақ Қытайдың Азиядағы басым күшке айналатынын және АҚШ-тың Жапонияның қорғанысына жауапкершілікті қабылдайтынын көре алды. Спайкман Еуропалық интеграцияға қарсы болды және АҚШ мүдделері Еуропада біріккен билікке қарағанда тепе-теңдік сақтаған билікті қолдайды деп сақты. АҚШ Еуропаның жаулануын болдырмау үшін Германияға қарсы соғыс жүргізді, сондықтан тепе-теңдікті сақтау үшін соғыс салдарынан Еуропаны федерализациялау немесе біріктірудің мәні болмады.
Spykman thought that it was in the American interests to leave Germany strong after World War II to be able to counter Russia's power. Strategically, there was no difference between Germany dominating all the way to the Ural or Russia controlling all the way to Germany, and as both scenarios were equally threatening to the US. Spykman predicted that Japan would lose the Pacific War and that China and Russia would remain to struggle against each other over boundaries. He also forecast the rise of China, becoming the dominant power in Asia and that the US would thus take responsibility for Japan's defense. Spykman was opposed to European integration and argued that US interests favored balanced power in Europe, rather than integrated power. The US was fighting a war against Germany to prevent Europe's conquest, and it would not make sense to federalize or to unify Europe after a war that had been fought to preserve balance.
Мұра
Джон Фостер Даллес және оқшаулау стратегиясын қалыптастырушылар американдық "суық соғыс" стратегиясын жасау кезінде Спайкман мен Маккиндердің еңбектерін кеңінен пайдаланды.
John Foster Dulles and the founders of the containment strategy would borrow heavily from Spykman, as well as Mackinder, when forging the American Cold War strategy.