Кіріспе

Veja (ˈveʒɐ, ағылшынша: see, look [at it]) – Бразилияның Сан-Паулу қаласында шығарылатын және бүкіл елде Grupo Abril медиа конгломераты таратып жүйетін апталық жаңалықтар журналы. Бұл елдегі ең ірі апталық басылым және бразилиялық баспа медиасының ең ықпалды құралдарының бірі. Veja саясат, экономика, мәдениет, әлемдік оқиғалар, ойын-сауық және соғыс туралы мақалалар жариялайды. Сонымен қатар, журнал технология, экология және діни талқылаулар сияқты тақырыптарға қатысты редакциялық материалдарды тұрақты түрде ұсынады. Онда кино, теледидар, қолданбалы әдебиет, музыка және түрлі тақырыптар бойынша нұсқаулықтар да бар. Журнал өзін осылай сипаттамаса да, саяси көзқарасы оңшыл қозғалыстарға жақын деп есептеледі.

Тарихы және профилі

Veja алғаш рет 1968 жылдың 11 қыркүйегінде жарық көрді және 1969 жылдан 1976 жылға дейін Бразилияның әскери диктатурасының цензурасына ұшырады. 1974 жылы журналдың сатылымы артып, жазылушылар саны да көбейе бастады. 1983 жылы ол британдық "New Science" журналының 1 сәуірдегі әзілін шындыққа жақын ретінде қайта жариялады. Veja мәлімдемесіне сәйкес, ғалымдар сиыр мен помидор молекулаларын біріктіріп, помидор дәмі бар ет өндіре алды. 1989 жылы журнал СПИДтен көз жұмаға жақын болған әнші Казуза туралы даулы мақала жариялады. Бұл жаман талғам деп есептелді және әншінің мұрасы ұзаққа соқпайды деп мәлімделді. Сол жылы журнал президенттікке үміткер Фернандо Кольор де Меллоны мақтаған мұқабасын шығарды, кейіннен ол сыбайлас жемқорлық үшін сотталды. 2005 жылы Veja өзінің оңшыл бағытының аясында сол жылғы референдумда қару-жараққа тыйым салуды қабылдамауды қорғады. Folha de S. Paulo газетінің тілшісі Барбара Гансияның сөзіне қарағанда, Veja оқырмандарын адастыруға тырысып, референдумды биліктегі Жұмысшы партиясының (PT) ұсынысы ретінде көрсетті, ал оның иелері қару-жараққа тыйым салуға қарсы науқанда мүдделер қақтығысына тап болды. Veja баспасы Editora Abril бразилиялық оқ-дәрі компаниясының иесі Бірманн отбасымен бизнес серіктестігінде болды. Сол жылы журнал Mensalão жанжалы туралы бірнеше жаңалықтарды жариялады. 2010 жылы Veja журналының таралымы 1 086 200 дананы құрады.

Даулар

2007 жылдың 25 мамырында «Veja» журналы Сенат төрағасы Ренан Кальейрос туралы мақала жариялап, оны журналист Моника Велосомен болған заңсыз қарым-қатынасынан туған қызының алимент төлемі үшін лоббистен қаражат алғанымен айыптады. Сенаттағы өзінің қорғаныс сөйлеуінде Кальейрос «Veja» журналының бас компаниясы «Grupo Abril»-ді Бразилияның корпоративтік заңнамасын бұзғаны үшін айыптады, бұл оның акцияларының 30 пайызын Оңтүстік Африканың «Naspers» медиа тобына сатуымен байланысты болды. «Abril» компаниясы Кальейросқа жолданған баспасөз хабарламасында барлық айыптауларды жоққа шығарды. 2010 жылдың тамызында Жоғарғы сайлау трибуналы «Veja» журналын 2010 жылғы президенттік сайлау кезінде Хосе Серраны жақтағаны үшін жазалады. Журнал Серраның вице-президенттікке үміткері Индио да Костаның Еңбек партиясының (PT) Колумбияның Революциялық қарулы күштерімен байланысы бар деген мәлімдемесін жариялады. «Veja» журналы PT-ның жолданған қарсылық хатын жариялауға мәжбүр болды. 2014 жылғы президенттік сайлаудың екінші туры алдында «Veja» журналы президент Дилма Русефф пен оның ізашары Луис Инасио Лула да Силваның мемлекеттік мұнай компаниясы «Petrobras» ішіндегі заңсыз иемдену схемасы туралы хабардар екенін жариялаған мақаласын апталық басылымын ертерек шығарды. Журналдың кеңсесіне PT жақтастары шабуыл жасады. «Veja» журналы PT-ның жолданған қарсылық хатын тағы бір рет жариялауға мәжбүр болды. 2015 жылдың шілдесінде журнал федералды мердігер Лео Пиньейроның Луланың жоғарыда аталған жемқорлық іске қатысы бар екенін және одан пайда көріп отырғанын мойындауға келісетіні туралы мақала жариялады. Алайда, Пиньейро оған тағылған айыптамалардың жалған екенін мәлімдеді. Осыған байланысты Лула «Veja» журналын моральдық зиян үшін сотқа беруге шешім қабылдады. Сол мәселе бойынша журнал бұрынғы футболшы және сенатор Ромарионың Швейцариядағы салықтық бейкентте банктік шоты бар екенін айыптады. Сенатордың сұрауымен «Banca della Svizzera Italiana» «Veja» журналы жариялаған құжаттардың жалған екенін растады. «BSI» компаниясы Швейцарияның Бас прокуратурасына осы істі тергеуді сұрағанын хабарлады. Баспасөз мәлімдемесінде журналист Рикардо Ноблаттың сөзінше, Ромарио алдағы әкімшілік сайлауда күшті үміткер болғандықтан, «Veja» журналының бұл әрекеттерін Рио-де-Жанейро қаласының мэрі Эдуардо Паэс ұйымдастырған болуы мүмкін.