Кіріспе

Архей эонының үшінші дәуірі – Мезоархей (/m/iː/z/oʊ/. /ɑr/ˈk/iː/ə/n/, //, //m/E/z/ou/ MEEzoharKEEən, MEZoh, сондай-ақ Мезоархей) – Архей эонындағы геологиялық дәуір. Осы дәуірде қазіргі үлгідегі тақталардың субдукциясы және микроорганизмдер өмірінің кеңеюінің алғашқы дәлелдері кездеседі. Бұл дәуір хронометриялық тұрғыдан анықталады және Жер бетіндегі тау жыныстарының нақты бір деңгейімен байланыстырылмайды.

Тектоника

Мезоархеан дәуірі, геологиялық деректерге сүйене отырып, Батыс Австралиядағы Пилбара кратонында қазіргі үлгідегі тақталардың астына түсуінің басталу орны деп есептеледі. Шамамен 3,12 Га бұрын Батыс және Шығыс Пилбара шекарасында қазіргі заманғы үлгідегі мұхиттық доғасы бар конвергенттік белдем болды. 2,97 Га шамасында Батыс Пилбара территориясы Шығыс Пилбара территориясымен бірігіп, оған қосылды.

Қоршаған орта жағдайлары

Мезоархейдің шыршаларындағы оттегі изотоптарын талдау мезоархейлік жер беті температурасын қайта құруға көмектесті. Бұл шыршалар зерттеушілерді мұхит температурасын шамамен 55-85°C деп бағалауға алып келді, ал ерозия жылдамдықтарын зерттеулер орташа температураның 50°C-тан төмен болғанын көрсетеді. Мезоархей атмосферасында атмосфералық метан мен көмірқышқыл газының жоғары деңгейі болды, бұл сол дәуірдегі жоғары температураның себебі болуы мүмкін. Понгола мұз басуы шамамен 2,9 миллиард жыл бұрын болған, және мұздың палеогеографиялық ендігі (тасқа жазылған магниттік өріске негізделген ендік) 48 градусқа дейін жеткенін көрсететін дәлелдер бар. Бұл мұз басуының себебі фотосинтез жасайтын цианобактериялардың эволюциясы болмаған, бірақ бұл эволюция Хурон мұз басуы мен Макганин мұз басуы аралығында жүрген болуы мүмкін.

Микробтардың алғашқы кезеңдері

Мезоархен дәуірінде әртүрлі метаболизмге ие микробтық өмір кеңейіп, Ерте Жер атмосферасының құрамына әсер ететін газдарды өндірді. Цианобактериялар оттегі газын жасады, бірақ оттегі Архей дәуірінің кейінгі кезеңінде ғана атмосферада жинала бастады. Дегенмен, осы дәуірге дейін жағалауға жақын, қалыңдығы аз теңіз жағдайындағы кейбір су орталарында салыстырмалы түрде оттегіге толы шағын оазистер кездесті.