Кіріспе

Шотландиялық футболшы және менеджер

Шотландиялық футбол ассоциациясының менеджері және бұрынғы ойыншы

Стивен Кларк (29 тамыз 1963 жылы туған) – шотландиялық кәсіби футбол менеджері және Шотландия ұлттық құрамасының қазіргі бапкері, бұрынғы ойыншы. Кларк «Сент-Миррен», «Челси» және Шотландия ұлттық құрамасында ойнаған, карьерасының соңында «Челси» сапында үш маңызды кубок жеңіп алды. Ойыншылық жолын аяқтағаннан кейін, жаттықтырушылыққа көшті және «Ньюкасл Юнайтед», «Челси», «Вест Хэм Юнайтед» және «Ливерпуль» клубтарында жұмыс істеді. Кларк содан бері «Вест-Бромвич Альбион» және «Рединг» клубтарын басқарды. «Астон Виллада» жаттықтырушылық қызметтен кейін, Кларк 2017 жылдың қазан айында «Килмарнок» клубының бапкері болып тағайындалды және толық маусымында клубтың рекордтық ұпайларын жинап, команданы Еуропа лигасына жолдады. 2019 жылдың мамыр айында Шотландия ұлттық құрамасының бапкері болып тағайындалды. Стив «Бейт Джуниорс» сапында ойнағанда көзге түсіп, кәсіби карьерасын «Сент-Миррен» клубында бастады. Кларк бастапқыда «Сент-Мирренмен» жартылай штатты келісімшартқа отырды, сонымен қатар аспаптар инженері мамандығы бойынша білімін аяқтады. Ол 1998 жылға дейін «Челси» сапында өнер көрсетіп, 421 матч өткізді.

Шотландия

Кларк Шотландия құрамасында алты рет алаңға шықты. Оның тұңғыш ойыны 1987 жылғы 9 қыркүйекте Гэмпден Паркте Венгрияға қарсы өткен жолдас сайысында 2:0 есебімен жеңіс болды, ал соңғы ойыны алты жыл өткен соң 1994 жылғы 27 мамырда Утрехтте Нидерландыға қарсы өткен жолдас сайысында 3:1 есебімен жеңіліспен аяқталды;

Ньюкасл Юнайтед

1998 жылы Кларк Рууд Гуллиттің, бұрынғы "Челси" клубындағы бас жаттықтырушысының көмекшісі ретінде "Ньюкасл Юнайтедке" қосылды. Кларк Гуллиттің жаттықтырушылар тобының құрамында болды, бұл "Ньюкаслдың" 1999 жылғы 22 мамырдағы Англия кубогының финалына өтуіне көмектесті, онда "Ньюкасл" "Манчестер Юнайтедтен" жеңіліс танып, екінші орын алды. Гуллиттің отставкаға кеткенінен кейін Кларк уақытша бас жаттықтырушы болып тағайындалды және бір матчты өткізді, ол "Манчестер Юнайтедке" 5:1 есебімен ұтылды. Сол матчта Кларк Алан Ширер мен Роб Лиді командаға қайта қосты.

Челси

"Челси" клубының жасөспірімдер командасын басқарғаннан кейін, Кларк 2004 жылғы жазда Жозе Моуринью бас бапкер болып тағайындалғанда, бас менеджердің көмекшісі лауазымына көтерілді. Кларк Моуринью басшылығымен үш маусым ішінде "Челсидің" екі Англия Премьер-лигасының чемпионы, бір Англия кубогы мен екі Лига кубогын жеңіп алуына көмектесетін жаттықтырушылар құрамының бір бөлігі болды. Осы кезеңде Кларк 2006 жылы УЕФА Pro лицензиясын алды. Моуринью 2007 жылдың қыркүйегінде "Челсиден" кеткеннен кейін, Кларк қызметін Аврам Грант сақтап қалды, бірақ Хенк тен Кате тағы бір көмекші бапкер ретінде шақырылды.

Вест Хэм Юнайтед

2008 жылдың 12 қыркүйегінде Кларк Челсиге өтінімімен кететінін хабарлады, бұл "Вест Хэм Юнайтедке" көшіп, бұрынғы "Челси" командаласы Джанфранко Золаның ассистенті болу ниетімен байланысты болды. Челси бастапқыда оның өтінімін қабылдамады және Кларктің екі жылдық жалақысына тең сомада компенсация талап етті. "Вест Хэм" 2008-09 маусымында Премьер-лигада тоғызыншы орынға ие болды. Бірақ келесі маусымда клуб күресті, асыра сезудің аз ғана қашықтығында қалды. 2010 жылдың маусым айында, Зола менеджерліктен босатылғаннан кейін көп ұзамай,

Ливерпуль

2011 жылдың 10 қаңтарында Кларкты Кенни Далглиш «Ливерпульдің» бірінші командасының бапкері етіп тағайындады, бұл Далглиштің екі күн бұрын қызметтен босатылған Рой Ходжсонның орнына келгеннен кейін болды. Кларк (Далглишпен бірге) «Ливерпульдің» маусымын жақсартуға үлкен үлес қосты, ол келгеннен бастап әр ойынға шамамен екі ұпайдан жинады, сонымен қатар қорғаныс көрсеткіштері де жақсарды. 2011 жылдың 12 мамырында Кларк, сондай-ақ менеджер Далглиш, бірінші команданың бапкері лауазымында қалу үшін үш жылдық келісімшартқа қол қойды. 2012 жылдың 14 мамырында Кларк менеджер Далглиштің жұмыстан босатылуы мен «Ливерпульдің» 2011–12 жылғы Премьер-лигада сегізінші орынға таяу болуынан кейін «Ливерпульге» отставкасын ұсынды. Клуб бұл ұсынысты қабылдамады, бірақ 2012 жылдың 6 маусымында жаңа менеджер Брендан Роджерс тағайындалғаннан кейін Кларк клубты тастап кетті. Кларк өзінің «Ливерпуль» оны жұмыстан шығарғанын мәлімдеді.

Вест Бромвич Альбион

2012 жылдың 8 маусымында Кларк «Вест-Бромвич Альбион» клубының бас бапкері болып тағайындалды және екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Бұл Кларк үшін кез келген клубты басқарудағы тұңғыш толыққанды лауазымы болды, алайда клуб оны қызмет еткен кезеңінде «бас жаттықтырушы» деп атады.

2012-13 жылғы маусым

Албион Кларк дәуірін 2012–13 Премьер-лига маусымының ашылу күнінде «Ливерпульге» қарсы өз алаңында 3–0 есебімен жеңіспен бастады. Кларк бұл нәтижені «Тоттенхэм Хотспур» командасымен 1–1 тең түсумен және өз алаңында «Эвертонды» 2–0 есебімен жеңумен жалғастырды. Кларк өзінің алғашқы жеңілісін «Фулхэмде» бастан кешті, бірақ «Вест Бром» тез арада «Редингке» қарсы 1–0 есебімен жеңіске жетті. Қараша айында клуб 1980 жылдан бері алғаш рет қатарынан төрт матчты жеңіп, «Саутгемптон», «Уиган Атлетик», «Челси» және «Сандерленд» командаларын жеңді. Кларк 2012 жылдың қараша айында Премьер-лиганың айдың үздік жаттықтырушысы деп танылды. Команда келесі үш ойында жеңіліске ұшыраса да, Кларк командасы өз алаңында «Вест Хэммен» тең ойнап, «Норвич Ситиді» 2–1 есебімен жеңді. 2012 жылғы Рождествоға дейін «Вест Бром» 30 ұпаймен турнир кестесінде жетінші орында болды, «Арсенал» және «Тоттенхэм» сияқты командалардан тек гол айырмасымен қана төмен тұрды. Қаңтардағы трансферлік терезеде Кларк Нигериялық шабуылшы Питер Одемвингидің «Куинз Парк Рейнджерске» өтуге деген ниетімен қиындыққа тап болды, бірақ «Вест Бром» оны сатудан бас тартты. Одемвинги соңында сатылмады және трансферлік терезе аяқталғаннан кейін демалысқа жіберілді. Осы қаңтар айында клуб маусымның басындағы өнімділігін қайталауға күш салды. Үздіксіз алты ойында жеңіске жете алмағаннан кейін Кларк «Энфилдте» «Ливерпульді» 2–0 есебімен жеңді, бұл клубтың Бокс күнінде «Куинз Парк Рейнджерске» қарсы алғашқы жеңісі болды. «Вест Бром» 27 сәуірде «Саутгемптонды» 3–0 есебімен жеңіп, маусымдағы 14-ші жеңісін одіс етті. Бұл Премьер-лига маусымындағы жеңістер (14) және ұпайлар (48) бойынша клубтық рекордты орнатты. «Вест Бром» маусымды «Манчестер Юнайтедпен» 5–5 есебімен тең аяқтап, сер Алекс Фергюсонның бас жаттықтырушы ретіндегі соңғы матчын өткізді. Тең түсу нәтижесінде «Вест Бром» турнир кестесінде 8-орынды иеленді, бұл 1981 жылдан бергі ең жақсы көрсеткіш.

2013-14 жылғы маусым

Кларк пен «Вест Бром» жаңа маусымды «Хоторнс» стадионында «Саутгемптоннан» 1:0 есебімен жеңіліспен бастады, гол Рики Ламберттің 90-шы минуттағы пенальтісінен соғылды. Команда бастапқыда гол соғу қиындықтарына тап болды, ақырында жаңа маусымның төртінші ойынында Гарет МакОули «Фулхэмға» қарсы матчтың қосымша уақытында басымен гол соғып, 1:1 есебімен тең түсті. Алайда, оның басшылығымен олар тағы бір ойынды жеңіп шықты – 2013 жылдың 2 қарашасында «Кристалл Пэлас» командасын өз алаңында 2:0 есебімен ұтты. Одан кейін бір тең түсу және төрт ойын қатарынан жеңіліс тіркелді. 2013 жылдың 14 желтоқсанында «Кардифф Ситиге» 1:0 есебімен жеңілгеннен кейін Кларк 2014 жылдың мамырына дейін жұмыстан шеттетілді. Бұл жеңіліс клубты құлдырау аймағынан екі ұпай жоғары, 16-шы орында қалдырды. Олар Премьер-лиганың соңғы 41 матчының 9-ында жеңіске жеткен.

Оқу

2014 жылдың 16 желтоқсанында Кларк екі жарым жылдық келісімшарт бойынша Найджел Адкинстің орнына «Редингтің» бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2015 жылдың 16 наурызында Кларк «Редингті» Англия кубогында «Брэдфорд Ситиге» қарсы 3:0 есебімен жеңіске жеткізіп, 88 жылдан бері алғашқы жартылай финалға шықты. 2015 жылдың қараша айында «Фулхэм» Кларкқа бас жаттықтырушы болып келу туралы ұсыныс жасады. «Рединг» Кларкқа «Фулхэммен» келіссөздер жүргізуге рұқсат берді, бірақ келіссөздерден кейін ол бұл қызметтен бас тартты.

Астон Вилла

Кларк 2016 жылдың 2 маусымында «Астон Вилла» клубының бас жаттырушының көмекшісі ретінде жұмысқа алынды, бұрынғы «Челси» командаласы Роберто Ди Маттеомен бірге жұмыс істеді. 2016 жылдың қазан айында Стив Брюс тағайындалғаннан кейін ол қызметте қалмады.

Килмарнок

Бір жыл футболдан тыс қалғаннан кейін Кларк 2017 жылдың 14 қазанында бала кезінде жақтаған шотландтық Премьер-лига клубы «Килмарноктың» бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Ол қызметке келген кезде клуб лига кестесінің соңғы сатысында тұрды. «Килмарнок» бас жаттықтырушысы ретіндегі алғашқы ойыны, соңғы 30 жылда шотландтық клуб ойынына қатысқан алғашқы ойыны, «Рейнджерспен» 1:1 есебімен тең аяқталды. Үш күннен кейін Кларк командасы қазіргі чемпион «Селтикке» сапар шекті және тағы да 1:1 есебімен тең түсті. Лиганың қысқы үзілісінен кейін «Килмарнок» көшбасшы «Селтикке» қарсы өз алаңында жеңіске жетті, Юссуф Мулумбу жалғыз голды соқты. Бұл Глазго клубының бас жаттықтырушысы Брендан Роджерстің отандық аренадағы екінші жеңілісі болды. «Килмарнок» маусымды бесінші орында аяқтады, осы процесте 59 ұпай жинап, жаңа клубтық рекорд орнатты. Кларк 2017–18 жылдарғы SFWA жылдың жаттықтырушысы атанды, нәтижесінде «Килмарнок» үшінші орынға ие болып, Еуропалық турнирге қатысу құқығын алды. Ол сондай-ақ PFA Scotland-тан жылдың жаттықтырушысы сыйлығының иегері атанды. 8 маусымда Шотландия құрамасы Еуро-2020 іріктеу турнирінде Кипрмен өз алаңында 2:1 есебімен жеңіске жетті. Содан кейін команда Бельгия және Ресейден қатарынан төрт жеңіліс тартты, олардың екеуі 4:0 есебімен, бұл Еуро-2020-ға автоматты түрде ілігу үмітін жойды. 2020 жылдың 12 қарашасында Шотландия Сербияны пенальти сериясында 5:4 есебімен жеңіп, УЕФА Ұлттар лигасы арқылы кейінге қалдырылған финалға жолдама алды, бұл 1998 жылдан бергі алғашқы ірі турнирі болды. Турнирде Шотландия Англиямен Уэмблиде тең түсті, бірақ Хэмпденде Чехия мен Хорватиядан жеңілгендіктен, Шотландия D тобының соңында қалды. Сол жылы қатарынан алты жеңіс тіркелгеннен кейін Шотландия 2022 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының F тобында екінші орынды иеленді. Кейін сол жылы Шотландия 2022–23 жылғы жарыста B лигасының тобын жеңіп, A лигасына көтерілді. УЕФА Еуро-2024 іріктеу турнирі алдында Кларк SFA-мен 2026 жылға дейін жаңа келісімшартқа қол қойды. Шотландия Еуро-2024 іріктеу турниріндегі алғашқы бес матчта Кипрмен (екі рет), Испаниямен, Норвегиямен және Грузиямен жеңіске жетті. Олар 2023 жылдың 15 қазанында турнирге екі матч қалғанда іріктеуге қол жеткізді.