Жо́к Сте́йн: Шотландиялық футболшы және жаттықтырушы

Кіріспе

Шотланд футболшысы және жаттықтырушысы (1922–1985)

Джон "Джок" Штайн (5 қазан 1922 – 10 қыркүйек 1985) – шотланд футболшысы және жаттықтырушысы. Ол 1967 жылы «Селтик» клубымен Еуропа кубогын жеңген алғашқы британдық жаттықтырушы болды. Штайн сонымен қатар «Селтикті» 1966 және 1974 жылдар аралығында қатарынан тоғыз шотланд лигасының чемпионы етіп шығарды. Штайн футбол ойнаған кезінде, «Блантайр Виктория» және «Альбион Роверс» клубтарында жартылай уақыт жұмыс істеп, көмір өндіруші болып та жұмыс істеді. Ол Уэльстің «Лланелли Таун» клубында кәсіби футболшы ретінде толық уақыт жұмыс істеді, бірақ 1951 жылы Шотландияға «Селтик» клубымен оралды. Ол «Селтикпен» бірнеше жетістіктерге қол жеткізіп, 1953 жылы Коронация кубогын, ал 1954 жылы Шотландия лигасы мен Шотландия кубогын жеңіп алды. 1957 жылы білезік жарақаттары Штайнды футболдан кетуге мәжбүр етті. «Селтик» Штайнды ойыншылық жолын аяқтағаннан кейін резервтік команданың жаттықтырушысы етіп тағайындады. Штайн 1960 жылы «Данфермлайн» клубында жаттықтырушылық мансабын бастады, онда ол 1961 жылы Шотландия кубогын жеңіп алды және Еуропа футболында елеулі нәтижелерге қол жеткізді. «Хибернианда» қысқа, бірақ сәтті жұмыс істегеннен кейін, Штайн 1965 жылдың наурыз айында «Селтикке» жаттықтырушы болып оралды. «Селтикте» өткен он үш жылда Штайн Еуропа кубогын, он шотланд лигасының чемпионатын, сегіз Шотландия кубогын және алты Шотландия лига кубогын жеңіп алды. «Лидс Юнайтедпен» қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, Штайн 1978 жылдан 1985 жылы қайтыс болғанға дейін Шотландия құрамасын жаттықтырды.

Ойын мансабы

Бёрнбанк, Ланаркширде дүниеге келген Стейн футболды Ланаркширдің көмір шахталарынан құтылудың жолы ретінде қарастырды. 1937 жылы ол Гамильтон қаласындағы Гринфилд мектебін бітіріп, қысқа уақыт кілем фабрикасында жұмыс істегеннен кейін шахтер болып жұмысқа орналасты. 1940 жылы Стейн «Бёрнбанк Атлетик» клубымен келісімшартқа отыруға келісті, бірақ әкесі бұған қарсы болды. Ұзақ өтпей ол жергілікті жастар клубы «Блантйр Виктория» қатарына қосылды. 1942 жылдың 3 желтоқсанында менеджер Веббер Лис Стейнды «Котбридж» клубына шақырды. Ол екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде маңызды мамандық иесі ретінде шахтада жұмыс істеді. Бұл Стейнге тұрақты түрде ойнауға мүмкіндік берді, себебі олардың көптеген ойыншылары қарулы күштерде қызмет ететін. «Роверс» 1947-1948 жылдары бірінші дивизионға жолдама алды, бұл клуб тарихында төртінші рет болды. «Роверс» клубының тарихшысы Робин Марвик айтуынша, Стейн «Роверс» сапында 236 матч өткізген, ол ойыншы ретінде клубқа ең ұзақ қызмет еткен футболшы. Ол тоғыз гол соқты, оның алтауы пенальтиден (сондай-ақ екі пенальтиден мүлт реттеді). «Роверс» сапындағы соңғы ойыны 1950 жылдың 14 қаңтарында «Аллоаға» қарсы өткен B дивизионының матчы болды. 1950 жылы «Альбион Роверс» клубының бұрынғы әріптесі Дуги Уоллес Стейнге ұсыныс жасады. Ол мансабында алғаш рет аптасына 12 фунт стерлинг көлемінде жалақы алатын кәсіби футболшыға айналды. «Лланелли» клубы 1950 жылы Оңтүстік лигасына жолдама алып, бірнеше шотландтық кәсіпқой футболшыларды қатарына қосты. 1951 жылы клубтың Футбол лигасына қабылдану өтініші қабылданбады және қаржылық қиындықтар туралы әңгімелер тарады. Шотландтық футболшылардың барлығы екеуінен басқа клубтан кетіп қалды. «Лланелли» клубының бас жаттықтырысы оған не істейтінін сұрағанда, Стейн футболдан бас тартып, қайтадан шахтер болады деді. «Селтик» клубы оны 1200 фунтқа сатып алды. Ол резервтік құрамға қосылды, бірақ бірінші команданың ойыншыларының жарақаттануы оның негізгі құрамға көтерілуіне себеп болды. 1952 жылы ол вице-капитан болып тағайындалды; капитан Шон Фэллонның қолы сынғанда, капитандық Стейнге жүктелді. «Селтик» 1952-1953 жылдары Шотландия лигасында сегізінші орынды иеленді және үлкен жанкүйерлер базасының арқасында ғана британдық Коронация кубогы турниріне шақырылды. «Селтик» «Арсенал», «Манчестер Юнайтед» және «Хиберниан» клубтарын жеңіп, кубокты иеленді. Бұл 1938 жылдан бері клубтың алғашқы лига чемпионаты және 1914 жылдан бері алғашқы лига және Шотландия кубогының қос жеңісі болды. «Селтик» 1953 жылы Англия-Венгрия матчын тамашалау үшін өз ойыншыларын жіберді. Стейн Шотландияның нашар дайындығынан және Венгрияның әсерлі ойынынан әсер алды. 1954-1955 жылдары «Селтик» лигада екінші орынды иеленді және 1955 жылғы Шотландия кубогының финалында «Клайдтан» жеңілді. Стейн 1955-1956 маусымында аяқ-қол жарақаттарына байланысты футболдан кетуге мәжбүр болды. 1956 жылдың мамыр айында Колерайн қаласында өткен достық матчта ол жарамсыз жерге түсіп, білегін ауыртып алды. Екі аптадан кейін оған сүйек түйінін алып тастау үшін операция жасалды, содан кейін ол толық сауығып кеткенше демалуға бұйырылды. Ол енді буынды иілте алмады және ойнауын тоқтатуға мәжбүр болды.

Born in Burnbank, Lanarkshire, Stein saw football as his escape from the Lanarkshire coal mines. In 1937, he left Greenfield school in Hamilton and after a short time working in a carpet factory went down the pits to become a miner. In 1940, Stein agreed to sign for Burnbank Athletic, but his father vehemently objected. Soon afterward, he instead joined Blantyre Victoria, another local junior club. On 3 December 1942, manager Webber Lees signed Stein for the Coatbridge club. He continued to work as a miner during the week, which was a reserved occupation during the Second World War. This allowed Stein to play regularly, as many of their other players were serving in the Armed Forces. Rovers won promotion to the First Division in 1947–48, for only the fourth time in the club's history. According to Rovers' historian Robin Marwick, Stein played 236 matches for Rovers, who were his longest serving senior club as a player. He scored nine goals, six of which were penalties (he also missed two penalties). His last Rovers appearance was against Alloa in a B Division match on 14 January 1950. In 1950, having been approached by former Albion Rovers teammate Dougie Wallace, Stein signed for non league Welsh club Llanelli. For the first time in his career, he became a full time professional footballer, earning £12 per week. Llanelli had gained promotion to the Southern League in 1950 and signed several Scottish professionals. In 1951, the club's application to join the Football League was rejected and there were rumours of financial problems. All but two of the Scottish professionals left. When asked what he would do by the Llanelli manager, Stein said he would probably quit football and become a miner again. Celtic bought him for £1,200. He was signed as a reserve but injuries incurred by first team players resulted in him being elevated to the first team. In 1952, he was appointed vice captain; when captain Sean Fallon suffered a broken arm, the captaincy was passed to Stein. Celtic finished eighth in the Scottish League during 1952–53 and were only invited to the pan British Coronation Cup tournament due to their large support base. Celtic beat Arsenal, Manchester United and Hibernian to win the trophy. It was their first League championship since 1938 and first League and Scottish Cup double since 1914. Celtic had also sent their players to watch the England v Hungary match in 1953. Stein was influenced by Scotland's poor preparation and the impressive performance of Hungary. In 1954–55, Celtic finished second in the league and lost the 1955 Scottish Cup final to Clyde. Stein was forced to retire from football after suffering persistent ankle injuries during the 1955–56 season. While playing in a friendly in Coleraine in May 1956, he landed awkwardly and rolled over on the ankle. Two weeks later he had an operation to remove a bone nodule, after which he was ordered to rest until fully recuperated. He was no longer able to flex the joint and had to stop playing,

Данфермлин

1960 жылғы 14 наурызда Штайн Данфермлайн клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Штайн тағайындалған кезде команда соңғы орыннан екі ұпай ғана жоғары тұрды және құлдыраудан сақталу үшін күресіп жатқан еді. Осы алғашқы жетістіктерді нығайту үшін Штайн Лестер Ситиден Уилли Каннингхэм мен Томми Макдональдқа қол қойды. Данфермлайн күшті командаға айналды және Штайн оларды 1961 жылы Шотландия кубогының алғашқы жеңісіне жеткізді, қайта ойналған финалда Селтикті 2:0 есебімен ұтты. Бұл жетістік Ньюкасл Юнайтед пен Гибернианнан жұмыс ұсыныстарын әкелді, бірақ Штайн екеуін де қабылдамады. 1961-1962 маусымында Данфермлайн 1961-1962 жылғы Еуропа Кубок иелерінің кубогының ширек финалына өтті және лигада төртінші орынды иеленді. Данфермлайн 1962-1963 жылғы Фейрс кубогында Эвертонды жеңіп, Валенсияға қарсы төрт голдан артта қалғанда, оны теңестірді, бірақ плей-офф ойынында жеңілді. 1963-1964 маусымының соңында Гибс өзінің бас жаттықтырушысы Уолтер Галбрайтты алмастыруды қалағандығы белгілі болды. 27 ақпанда БАҚ Штайн маусым соңында Данфермлайндан кететіні туралы хабарлады. Екі күннен кейін Штайнның Данфермлайндан дереу кететіні жарияланды, бұл оған Гибернианда басшылық етуге мүмкіндік берді. Ойыншылар Штайнның жаттығуларда белсенді қатысқандығынан бұрынғы жаттықтырушылардан бірден өзгеше екенін байқады. Штайн өзінің қорғанысын Селтик тастаған Джон МакНами мен Пэт Стэнтонға негіздеді. Орталық шепте Пэт Куинн мен Уилли Гамильтон болды, олар талантты ойыншылар болғанмен, толыққанды өнімділік көрсетпеген. Нейл Мартин тұрақты түрде гол соқты және Штайн басшылығымен Шотландия құрамасына шақырылды. 1964-1965 маусымы "Хартсқа" қарсы Эдинбург дербисінде жеңіліспен басталды, бірақ Гибс осы сәтсіздіктен қалпына келді. Штайн Реал Мадридті Эдинбургтегі жолдастық ойынға шақырды, Гиберниан 32 000 көрерменнің алдында 2:0 есебімен жеңіске жетті, бұл оның беделін одан әрі арттырды. "Вулверхэмптон" Штайннен Стэн Каллистің орнын басатынын сұрады. Келли содан кейін Штайнға Фэллонмен бірлесіп бас жаттықтырушы болу мүмкіндігін ұсынды, бірақ Штайн одан бас тартты, егер Селтик толық бақылау ұсынбаса, Вулверхэмптонға баруға дайын екенін айтты. Гибс Штайнды қалуға көндіруге тырысты, тіпті оның әйелі Жанды да көндіруге тырысты, бірақ Селтик бас жаттықтырушысы болу - оның ұзақ жылдар бойы армандаған мақсаты еді. Штайн Гибстің бас жаттықтырушысы болып жұмыс істеген кезде, ол Селтиктің Берти Олдты Бирмингем Ситиден сатып алуына жағдай жасады. Кейбіреулер ол Симпсонның Селтиктің қатарына қосылуына қасақана рұқсат бергенін, содан кейін өзі көшкенін айтты, бірақ бұл жалақы таласына байланысты болды. Гибс өзінің соңғы матчында "Рейнджерсті" жеңіп, ширек финалға өтті.

On 14 March 1960, Stein was appointed manager of Dunfermline. When Stein was appointed, the team were only two points above last place and mired in a battle against relegation. To build upon this initial success, Stein signed Willie Cunningham and Tommy McDonald from Leicester City. Dunfermline became a powerful force and Stein guided them to their first Scottish Cup victory in 1961, winning 2–0 in a replayed final against Celtic. This success prompted job offers from Newcastle United and Hibernian, both of which were rejected by Stein. In the 1961–62 season, Dunfermline progressed to the quarter final of the 1961–62 European Cup Winners' Cup and finished in fourth place in the league. Dunfermline defeated Everton in the 1962–63 Fairs Cup and retrieved a four goal deficit against Valencia, but then lost in a play off game. Towards the end of the 1963–64 season, it became apparent that Hibs wanted to replace their manager, Walter Galbraith. It was reported in the media on 27 February that Stein would leave Dunfermline at the end of the season. It was announced two days later that Stein would leave Dunfermline with immediate effect, allowing him to take charge at Hibernian. The players noticed an immediate difference from previous managers as Stein took an active part in practice sessions. Stein built his defence around John McNamee, who had been discarded by Celtic, and Pat Stanton. In midfield he had Pat Quinn and Willie Hamilton, who were talented players but had under achieved. Neil Martin scored regularly and was capped for Scotland under Stein. The 1964–65 league season started with an Edinburgh derby defeat by Hearts, but Hibs managed to recover from this setback. Stein invited Real Madrid for a friendly game in Edinburgh, which Hibernian won 2–0 in front of a crowd of 32,000, further boosting his prestige. Wolves asked Stein if he wanted to replace Stan Cullis as their manager. Kelly then offered Stein the chance to be joint manager with Fallon, but this was also rejected by Stein, who suggested he would rather go to Wolves if Celtic would not offer full control. Hibs tried to convince Stein to stay, even attempting to persuade his wife Jean, but becoming Celtic manager had been his long held ambition. While Stein was still Hibs manager, he arranged for Celtic to sign Bertie Auld from Birmingham City Some people claimed with hindsight that he had deliberately allowed Simpson to join Celtic before moving himself, but in fact it was due to a wage dispute. Hibs had defeated Rangers in the quarter final, in his last game as Hibs manager.

Кельттік

Ол 1965 жылғы наурыз айында «Селтикке» оралды, клубтың алғашқы протестант басқарушысы болды. Стейннің «Селтикке» келуі туралы хабарланғаннан бастап, оның келуі аралығында «Селтик» 1964–65 жылдарғы Шотландия кубогының жартылай финалына өтті. Бұл финалды басқа жартылай финалда «Хибс» командасын жеңген «Данфермлинге» қарсы өткізді. 1965–66 маусымда Стейн «Матервеллден» Джо Макбрайдты сатып алды. Макбрайд сол маусымда 43 голмен Стейнге жақсы сыйлық жасады. «Селтик» УЕФА Кубок иелері кубогының жартылай финалына жетті, бірақ «Ливерпульге» 2:1 есебімен ұтылды. «Энфилдте» екінші ойынның соңына бес минут қалғанда Бобби Леннокс «Селтикті» саяхатта гол салу ережесі бойынша алға шығаратын гол соқты, бірақ ол келіспеушілік тудырды. Финал қайталап ойналғаннан кейін Кай Йохансеннің голымен жеңіліске ұшырады. Стейн 1966–67 маусымына өте сенімді болды, ол ойыншыларға «біз бәрін жеңе аламыз» деп сенетінін айтты. «Селтик» маусымның алғашқы «Олд Фирм» ойынында 2:0 есебімен жеңіске жетті, екі голды да алғашқы бес минутта соқты. Стейн кейбір бақылаушыларды таң қалдырды, желтоқсан айында «Хартстан» Уилли Уоллеспен келісімшарт жасады, команда еркін гол соғып, шабуылшылары Стиви Чалмерс пен Джо Макбрайдтың мүмкіндігі болды. Бірақ кейіннен Макбрайд тізе жарақаты алып, операция жасады. Содан кейін «Селтик» Югославияның «Воеводина» командасымен кездесті, Чалмерс кейіннен оны «Біз бүкіл турнирде ойнаған ең жақсы команда» деп сипаттады. Стейн ойын кезінде ашуланып, жиі сағатына қарап отырды. Ол бұл ойын үшін шабуылдау принциптерін тастады деген пікір қалыптасты, бірақ Бобби Леннокс, Макнил және Чалмерс кейіннен Стейн алдын ала қорғаныс тактикасын белгілемегенін айтты. «Рейнджерс» 40-шы минутта алға шықты, бірақ Джимми Джонстонның «күреспен соққан» голының арқасында «Селтик» бір минут ішінде теңесті. «Дуклаға» қарсы 3:1 есебімен жеңіске жетіп, «Селтик» 1967 жылғы Еуропа кубогының финалына өтті. Финалға итальяндық «Интер» командасы да шықты. Бастапқыда «Интердің» пенальтісінен кейін қалып қойғанға қарамастан, олардың командасы 2:1 есебімен жеңіске жетті, олардың футболдың жағымды шабуылдық сапасы үшін үлкен құрметке ие болды. Футбол клубының ең беделді кубогын жеңіп, Стейн Шотландия клубын Еуропа чемпионына жеткізген алғашқы адам ғана емес, сонымен қатар британдық клубпен бұл құрметке қол жеткізген алғашқы адам болды. Сонымен қатар, ол Еуропалық үштік жеңген алғашқы басқарушы болды және оның командасының «Рейнджерске» қарсы Лига кубогындағы жеңісінің арқасында, төрттік жеңген жалғыз басқарушы болып қалады. Мұның бәрі Глазгодан 30 шақырымдық шеңберде туған команданың арқасында жүзеге асты. Еуропа кубогын жеңгеннен кейін Білл Шенкли Стейнге: «Джон, енді сен өлмеске болдың» деді. Келесі маусымда «Селтик» үшінші маусымда Лига мен Лига кубогын жеңіп алды. 1969 жылы олар тағы бір отандық үштік жеңіске жетті, бұл үш жылда екінші рет. 1970 жылы Стейн «Селтикті» Лига мен Лига кубогының қос жеңісіне жеткізді; олар сонымен қатар Шотландия кубогында екінші орынды иеленді. Ол сондай-ақ оларды 1970 жылы Еуропа кубогының екінші финалына жетеледі, жол бойында «Бенфиканы» және «Лидс Юнайтедті» жеңіп, бірақ Миланда голландиялық «Фейеноордтан» жеңілді. Осы уақытта «Манчестер Юнайтед» Стейнды өздеріне басқарушы ретінде қосылуға көндіруге тырысты. Стейн олардың ұсыныстарын қабылдамады, бұл шешімді кейіннен Алекс Фергюсонға өкінгенін айтты. 1970 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды. Стейннің орнына егер төрт «Селтик» ойыншысы шығарылған «Расинг Клубқа» қарсы атақты Континентальдық кубок финалы болмаса, ол рыцарь атағын алған болар еді. 1970 жылдар ішкі жақтағы табысты жалғастырды. Осы уақыт ішінде Стейннің «Селтик» командасы Шотландия чемпионатында тоғыз рет қатарынан чемпион атанды, бұл сол кездегі МТК Будапешт пен ЦСКА Софияның әлемдік рекордымен теңестірді. Бұл тұрақты жетістік әдеттегідей болды, өйткені қатысушылар саны жарыстың соңғы бөлігінде төмендеді, «Селтиктің» төмендеуі лиганың орташа деңгейінен жоғары болды. Бұл Шотландия футбол лигасының лиганы қайта құруын қарастыруға итермеледі, ол 1975 жылы қабылданды. 1975 жылы автокөлік апатынан ауыр жарақат алған Стейн қайтыс болды, бірақ кейіннен қалпына келді. Шон Фэллон 1975–76 маусымның басым бөлігінде басқарушы ретінде басқаруды өз мойнына алды. Стейн 1976–77 жылғы маусымның басында өз орнына қайта оралды. Дэви Макпарланд осы уақытта «Селтикке» қосылды, Шон Фэллонды басқарушының көмекшісі ретінде алмастырды және Стейннің бағынысында жұмыс істеді. Макпарланд «Селтикте» жаттығулардың «жеңіл атқа міну» аспектісіне жауапты болды, ал Стейн бір жыл бұрын болған ауыр автокөлік апатынан толыққанды қалпына келмегенін бақылап отырды. Маусым соңында Стейн «Тоттенхэм Хотспурдан» шабуылдаушы Альфи Коннды сатып алды. Конн 1972 жылы «Рейнджерс» үшін Еуропа кубогының иелері кубогын жеңіп, 1973 жылғы Шотландия кубогының финалында «Селтикті» 3:2 есебімен жеңгендіктен, бұл трансфер көптеген адамдарды таң қалдырды. Конн соғыстан кейінгі кезеңде «Рейнджерс» және «Селтик» екі командасы үшін де ойнаған алғашқы футболшы болды. «Селтик», Стэнтонның қорғанысын ұйымдастыруының арқасында, оныншы лига мен кубокты жеңіп алды; «Селтик» лигада «Рейнджерстен» 9 ұпайға озып, 1977 жылғы Шотландия кубогының финалында Энди Линчтің пенальтісімен 1:0 есебімен жеңіске жетті. «Селтик» 1977–78 маусымында күресті және Стейн кетіп қалуға көндірілді. Ол өзінің ізбасары Билли Макнилді тағайындауға рұқсат алды және Стейн «Селтик» директорлар кеңесіне кіруге келісім шарт жасалған деп ойлады. Бірақ «Селтик» оның шолу компаниясында басқарушы лауазымын ұсынды, Стейн футболға әлі де бірдеңе бере алатынына сенгендіктен оны қабылдамады. 14 тамыз 1978 жылы «Селтик» паркінде «Ливерпульге» қарсы Стейнге арналған қоштасу ойыны өтті. «Лидстің» ойыншылары жаңалықты жақсы қабылдады, бірақ Стейн Англияда басқарушылық қызмет атқарған емес деп алаңдады. Бірақ ертесі күні Рейнольдс сол газетте Стейн жұмысқа үміткер екенін және бұрынғы Шотландия басқарушысы Уилли Ормонд оны «егер ол жұмысты қабылдаса, анық таңдау» деп есептейтінін хабарлады. Стейн: «Жағдай туралы айта алатыным аз. Егер Шотландия мені қаласа, алдымен клубқа жүгінуі керек» деді. Бірақ хабарлама Манни Куссинс: «Мен Жоқ Стейн «Лидсте» бақытты және шотландық жұмысты қабылдамайды» деп мәлімдеме жасап аяқталды. Ол сондай-ақ егер ойыншылар «400 000 фунт стерлингке тұрса, Жоқ Стейн төрт миллион фунт стерлингке тұруы керек» деді. Стейн комментатор Арчи Макферсонға бұл жұмысты қабылдауға қызығушылық танытқанын жария етуге кеңес берді. 1974 жылы 44 күннің ішінде «Лидстің» басқарушысы Брайан Клауды қызметтен босатып алған Куссинс Шотландия футбол қауымдастығына Стейнмен сөйлесуге рұқсат бермеді. Стейн команда Польшаға қарсы үйде 2:1 есебімен жеңілгеннен кейін шотландық баспасөз тарапынан сынға ұшырады, бірақ олар Джон Грейгтің соңғы минуттағы голымен «Хэмпден Паркте» Италияны 1:0 есебімен жеңіп, біліктілікке үміттенді. Шотландия Италияға қарсы қайталама ойынға қатысуға көптеген ойыншылардың жарақаттарына байланысты қатыса алмады. Инстинктивті шабуылдаушы басқарушы Стейн өз командасын қорғанысқа бағытталған етіп қойды. Стейн 5 қазан 1978 жылы, 56 жасқа толған күні Шотландия басқарушысы болып тағайындалды. Оның басқарушылығымен өткен алғашқы ойынға «Хэмпденде» Норвегияға қарсы 3:2 есебімен жеңіліс болды, Глазгода автобус қызметі тоқтатылған болатын. Стейн Англияда негізделген ойыншылар ғана бар команданы таңдады, бірақ ол отандық ойыншыларды да қосуға болатынына сенді. Бұдан кейін 1980 жылғы Британдық үй чемпионатына Солтүстік Ирландия мен Англияға қарсы жеңіліс болды, бұл бұқаралық ақпарат құралдарында сынға ұшырады. Шотландия 1982 жылы Испанияға барып, ірі халықаралық турнирдің финалында басқарушылық қызметін атқарған жалғыз рет болды. Олар алғашқы топтық ойында Жаңа Зеландияға қарсы 3:0 есебімен жеңіске жетті...

He returned to Celtic in March 1965, becoming the club's first Protestant manager In the period between the announcement of Stein's move to Celtic and his arrival, Celtic had progressed to the semi finals of the 1964–65 Scottish Cup. This set up a final against Dunfermline, who had beaten Hibs in the other semi final. For the 1965–66 season, Stein made one major signing, Joe McBride from Motherwell. McBride rewarded Stein with 43 goals that season. Celtic reached the semi finals of the UEFA Cup Winners' Cup, but were beaten 2–1 on aggregate by Liverpool. Five minutes before the end of the second leg at Anfield, Bobby Lennox appeared to score a goal that would have put Celtic through on the away goals rule, but it was controversially disallowed for offside. The final was lost after a replay, to a goal by Kai Johansen. Stein was very confident entering the 1966–67 season, saying to his players that he believed "we could win everything". Celtic won the first Old Firm game of the season 2–0, scoring both goals in the first five minutes. Stein surprised some observers by signing forward Willie Wallace from Hearts in December, when the team was already scoring freely and had strikers Stevie Chalmers and Joe McBride at his disposal. As it happened, McBride soon afterwards suffered a knee injury that required surgery. Celtic then faced Yugoslav side Vojvodina, who Chalmers later described as "the best team we played in the whole tournament". Stein was agitated during the game, frequently glancing at his watch. It became a common belief that Stein had abandoned his attacking principles for that game, but Bobby Lennox, McNeill and Chalmers all later said that Stein had not set out defensive tactics beforehand. Rangers took the lead in the 40th minute, but Celtic equalised within a minute thanks to a "scrambled effort" by Jimmy Johnstone. With the 3–1 aggregate victory against Dukla, Celtic progressed to the 1967 European Cup final. The other finalists were Italian giants Inter Milan, prior winners of the competition. Despite initially falling behind to an Inter penalty, his team triumphed 2–1, winning much admiration for the positive attacking quality of their football. In winning club football's most prestigious trophy, Stein became the first man not only to guide a Scottish club to champions of Europe, but also the first to achieve this honour with a British club. Furthermore, he became the first manager to win the European Treble, and remains the only manager to win the fabled Quadruple, thanks to his side’s earlier League Cup triumph over Rangers. All of this was achieved with a team all born within 30 miles of Glasgow. Shortly after winning the European Cup, Bill Shankly told Stein "John, you're immortal now". The following season, Celtic won the League and League Cup for the third season in a row. In 1969 they won another domestic treble, their second in three years. In 1970, Stein led Celtic to a League and League Cup double; they also finished runners up in the Scottish Cup. He also guided them to a second European Cup final in 1970, knocking out Benfica and Leeds United en route, but they lost to Dutch side Feyenoord in Milan. Around this time, Manchester United made efforts to persuade Stein to join them as manager. Stein declined their advances, a decision he later told Alex Ferguson that he regretted. He was appointed Commander of the Order of the British Empire (CBE) in 1970. Stein would have been knighted instead if not for an infamous Intercontinental Cup final match against Racing Club where four Celtic players were sent off. The 1970s brought continued success on the domestic front. During this time Stein's Celtic completed a record of nine consecutive Scottish league championships, equalling a world record held at the time by MTK Budapest and CSKA Sofia This sustained success became routine to the extent that attendance figures fell during the later part of the run, with the decline at Celtic being above the league average. This prompted the Scottish Football League to consider league reconstruction, which was enacted in 1975. Stein was badly injured in a car crash in 1975; he nearly died but eventually recovered. Sean Fallon assumed control as manager for most of the 1975–76 season. Stein returned to his position at the start of the 1976–77 season. Davie McParland joined Celtic at this time, replacing Sean Fallon as assistant manager and working under Stein. McParland took charge of the 'tracksuit' aspects of coaching at Celtic while Stein watched from the touchline, still not fully recovered from the serious car smash he was involved in the year before. Later on in the season, Stein signed attacking midfielder Alfie Conn from Tottenham Hotspur. It was a transfer that surprised many, given Conn had played for Rangers in the early 70s, winning the European Cup Winners' Cup for them in 1972 and scoring in a 3–2 win over Celtic in the 1973 Scottish Cup final. Conn became the first footballer post World War II to play for both Rangers and Celtic. Celtic, helped considerably by Stanton's organisation of the defence, went on to win their tenth league and cup double; Celtic finished nine points ahead of Rangers in the league and beat them 1–0 in the 1977 Scottish Cup final courtesy of an Andy Lynch penalty. Celtic struggled in the 1977–78 season and Stein was persuaded to stand down. He was allowed to nominate his successor, Billy McNeill, and Stein thought an agreement was in place for him to join the Celtic board of directors. Celtic instead offered a management position in their pools company, which Stein rejected as he believed he still had something to offer football. A testimonial match for Stein was played against Liverpool at Celtic Park on 14 August 1978. The players at Leeds received the news well, but were concerned that Stein had never shown any previous interest in managing in England. However the next day Reynolds wrote in the same newspaper that Stein was a front runner for the job and reported that former Scotland boss Willie Ormond considered him to be "the obvious choice" if he would be prepared to take the job. Stein was quoted as saying "There is little I can say about the situation. If Scotland want me they must approach the club first." However the report ended by quoting Manny Cussins as stating he was "certain Jock Stein is happy at Leeds and will not leave to take the Scottish job". He also indicated that if players could be "worth £400,000, Jock Stein must be worth four million pounds." Stein advised commentator Archie Macpherson to make it publicly known that he would be interested in taking the job. Cussins, who had sacked Brian Clough after just 44 days in charge of Leeds in 1974, refused permission for the Scottish Football Association to speak to Stein. Stein was criticised by the Scottish press after the team conceded two late goals and lost 2–1 at home to Poland, but they managed to beat Italy 1–0 at Hampden Park through a last minute goal by John Greig to raise some hope of qualification. Scotland suffered from several players withdrawing from the return match against Italy due to injury. Stein, by instinct an attacking coach, set his team up defensively. Stein was appointed Scotland manager on a full time basis on 5 October 1978, which was his 56th birthday. 65,872 attended his first game in charge, a 3–2 win against Norway at Hampden, despite the bus services in Glasgow being on strike. Stein had picked a team with only players based in England, but he felt that he could bring through more home based players. This was followed by losses to Northern Ireland and England in the 1980 British Home Championship, which led to some criticism in the media. Scotland travelled to Spain in the summer of 1982 in what would be the only occasion Stein would manage a side at the finals of major international tournament. Scotland swept into a 3–0 lead in their first group game against New Zealand, but then careless defending saw the Kiwis stage a comeback, scoring twice. Scotland added a further two goals near the end to restore their three goal advantage, but concern was raised at the potential repercussions of the two New Zealand goals should goal difference become a factor. Narey gave Scotland a shock lead when he opened the scoring with a powerful right foot strike. Zico equalised just before half time from a free kick, and then Brazil took control in the second half, scoring three times to send Scotland crashing to a 4–1 defeat. The final group game paired Scotland against the Soviet Union. The teams were level on two points each, but the Soviets had a better goal difference and this meant Scotland had to win. Joe Jordan came into the team for his first appearance at the 1982 World Cup, and he gave Scotland the lead in the first half, but the Soviets rallied and scored twice in the second half. The second goal was particularly galling for the Scots, and came as a result of defenders Alan Hansen and Willie Miller colliding with one another, allowing Ramaz Shengelia a clear run in at goal to score. Souness netted a late equaliser for Scotland, but the game finished 2–2 and Scotland went out on goal difference. Stein commented after the final match: "I am very disappointed we have not qualified. If we had played the way we did in any other section we would have gone through", adding "We have proved we can compete at this level, if not win Tonight I think we have done Scotland proud, both on and off the field." Under Stein, Scotland began their qualifying campaign for the 1986 World Cup with a 3–0 win over Iceland at Hampden Park in October 1984. Paul McStay scored twice in the first half, and came close to getting a hat trick when he struck the crossbar in the second half. Charlie Nicholas scored Scotland's third goal. Stein observed that Scotland "won with style" and singled out winger Davie Cooper along with McStay for the flair they both displayed. The Scots turned in an even better showing in their next tie, a 3–1 home win over Spain. Two first half headed goals from Mo Johnston gave Scotland a 2–0 lead at half time. Spain pulled a goal back in the second half, but with 18 minutes remaining Kenny Dalglish dribbled past three Spanish defenders before striking a powerful shot high into the net for Scotland's third. It was Dalglish's 30th international goal, equalling the national team record held by Denis Law, Spanish manager Miguel Muñoz praised the Scots' performance, describing them as "tremendous". Scotland went into their last qualifying tie, away to Wales, needing at least a draw to secure a play off spot.

Колтс менеджерінің көмекшісі

Шотландияның халықаралық комитеті 1975 жылдың 17 ақпанында Стайнды Шотландияның 23 жасқа дейінгі құрамасының (Colts деп те аталады) басқарушысы және Шотландия ұлттық құрамасының көмекшісі қызметтеріне тағайындады. Екі қызмет те уақытша негізде берілді. Оның тағайындалуы бас жаттықтырушы Уилли Ормондқа түскен жүктемені азайту мақсатында жасалды. 25 ақпанда Стайн Ормондпен бірге Уэльстің 23 жасқа дейінгі құрамасына қарсы матчты бақылады. «Абердин» клубының бас жаттықтырушысы Джимми Бонтроун және «Рейнджерс» клубының көмекшісі Уилли Торнтон да бұл матчты тамашалады. Стайн Colts командасын Ормондтан ресми түрде сәуір айында қабылдады. Стайн Colts бас жаттықтырушысы ретінде достық матчта Швецияның 23 жасқа дейінгі құрамасын және талқылау матчта «Лидс Юнайтедті» жеңді. Содан кейін ол өзінің басқарып өткен жалғыз ресми матчына шықты. Бұл – 23 жасқа дейінгі құрамалар арасындағы Еуропа чемпионатының іріктеу турнирі, Румынияның 23 жасқа дейінгі құрамасына қарсы өткен матч. Уилли Петтигрю мен Уилли Янгтың голдары команданың 2:1 есебімен жеңіске жеткенін көрсетті. Үш матчты қатарынан жеңгеніне қарамастан, Стайн көлік апатына ұшырап ауруханаға түскен соң екі қызметтен де бас тартты. Ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы ретінде Стайн Шотландия лигасының XI құрамасының жауапкершілігін де жүктеді. Ол төрт рет бас жаттықтырушы болды, оның ішінде 1965 жылы алғашқы рет және 1978-1980 жылдар аралығында тағы үш матч өткізді. Бұл Шотландия лигасының XI құрамасының қатысуымен өткен соңғы матчты – Виндзор паркінде Ирландия лигасының XI құрамасына 2:4 есебімен жеңіліске ұшырауды қамтиды.

Өлім

1985 жылғы 10 қыркүйекте Шотландия 1986 жылғы әлем чемпионатына іріктеу ойынында Кардиффтегі Ниниан Паркте Уэльске қарсы ойнады. Уэльс Марк Хьюз соққан голмен 1:0 есебімен көш бастады, бірақ ойын аяқталуға 9 минут қалғанда Шотландия пенальти алды. Дейви Купер гол соғып, есепті 1:1 деңгейіне жеткізді; осы тең түсу Австралиямен іріктеу плей-офты қамтамасыз етті. Денсаулығы нашарлап, үлкен қысымға тап болған Штайн ойын соңында өкпе ісінуінен (өкпеде сұйықтық жиналуы) қайтыс болды – ол жүрек ауруына тағайындалған дәрі-дәрмектің қосымша әсерлері матчқа дайындығына кедерлес болмас үшін қабылдауды тоқтатқан еді – және одан кейін стадионның медициналық бөлмесінде көз жұмды; ол 62 жаста болды. Фергюсон уақытша бас тренер болып тағайындалды және Шотландия құрамасын 1986 жылғы әлем чемпионатына жеткізді, бірақ олар топтық кезеңнен өте алмады, ал Энди Роксбург Штайннің орнына толыққанды бас тренер болып тағайындалды.

Жеке өмір

Ол 1946 жылы Джинни МакОулиге үйленді және олар 39 жылдан кейін оның өліміне дейін бірге болды. Олардың Джордж ұлы және Рей қызы болды. Рей 2006 жылдың 9 қыркүйегінде 59 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды, ал Джордж әкесі қайтыс болған кезде Швейцарияда тұрып жатқан еді.