Джеймс Лейтон: Шотландияның футбол шебері

Кіріспе

Шотланд футболшысы: Джеймс Лейтон (24 шілде 1958 жылы туған) – шотландтық бұрынғы кәсіби футболшы, қақпашы ретінде ойнаған. Лейтон мансабын «Абердин» клубында бастады, онда Алекс Фергюсон басшылығымен жеті ішкі кубок пен 1982–83 жылдарғы Еуропа Кубок иелері кубогын жеңіп алды. Фергюсон 1988 жылы Лейттонды «Манчестер Юнайтед» клубына шақырды, бірақ 1990 жылғы Англия кубогының финалында үш гол жібергеннен кейін құрамнан шығарды. Содан кейін Лейтон «Арсенал», «Рединг», «Данди» және «Шеффилд Юнайтед» клубтарында доп тепті, ал 1993 жылы «Хибернианға» қосылғаннан кейін карьерасын жаңартты. 1997 жылы «Абердинге» қайта оралды, нәтижесінде тек лигада 600-дан астам ойынға қатысты. Лейтон Шотландия құрамасы сапында 91 халықаралық матч өткізді. Ол 1982, 1986, 1990 және 1998 жылдарғы ФИФА Әлем чемпионатына Шотландия құрамасына шақырылды, соңғы үш турнирде ойнады.

Абердин

Лейтон 1977 жылы шотландтық "Далри Тистл" клубынан "Абердин" клубына қосылды. Ол Шотландия кубогын төрт рет, Шотландия лига кубогын бір рет, ал 1983 жылы Еуропа кубок иелері кубогы мен Суперкубокты жеңіп алды.

Манчестер Юнайтед

Фергюсон, 1986 жылы «Абердинді» тастап «Манчестер Юнайтедті» жаттықтыруға келген, 1988 жылы Лейтонмен 750 000 фунт стерлингке келісім жасасты. Лейтон «Юнайтед» сапындағы алғашқы маусымында клуб 11-орынды иеленді. Ол лигада 35 гол жіберіп, 14 матчты құрғақ күйде сақтады, ал барлық турнирлерде екі голдан көп жібергені бір рет қана болды. 1989–90 маусымында «Юнайтед» лигада екі саты төмен түсіп, 13-орынға орналасты. Лейтон «Юнайтедтің» жаңадан көтерілген «Манчестер Ситиден» 5:1 есебімен жеңіліске ұшыраған матчында ойнады және 1990 жылғы Англия кубогының финалында «Кристал Пэласпен» 3:3 есебімен тең түсті. Кейін ол жаңғырту матчтарындағы негізгі құрамнан шығарылды, онда Лес Сили бірнеше құтқарулар жасап, «Юнайтедтің» 1:0 есебімен жеңіске жеткізді. Сили тұрақты келісімшартқа қол қойғаннан кейін 1990–91 маусымында бірінші нөмірлі қақпашы болып қала берді. Лейтон «Юнайтедпен» тағы екі жылға келісімшарт жасағанымен, клуб үшін тағы бір ғана ойын ойнады («Футбол лигасы кубогында» 1990 жылдың 26 қыркүйегінде «Халифакс Таунға» қарсы). 1990–91 маусымында ол Сили, Гэри Уолш және жас Марк Босничтің артында төртінші қақпашы болды, содан кейін 1991 жылдың наурыз және мамыр айларында «Арсеналға» жалға берілді, олар сол кезде лига титулын жеңіп алды, бірақ ол онда ойнамады. Ол Шотландияның екінші лигасының соңғы он екі матчында ойнап, титул жеңіп, жоғары дивизионға көтерілді. Дэнс Паркте Саймон Стайнрод Манроны бас бапкер ретінде алмастырғаннан кейін ол ұнамайтын ойыншыға айналды. Лейтон «Шеффилд Юнайтедке» тағы бір рет жалға берілді. Ол Шотландия құрамасына қайта шақырылып, «Hibs» сапында Шотландия құрамасымен 91 матчтың 23-ін өткізді. Кейін ол карьерасындағы ең жақсы футболын осы кезеңде ойнағанын айтты және Миллерді өзі ойнаған екінші жақсы менеджер деп бағалады. Ол 2000 жылғы Шотландия лигасы кубогының финалында «Селтикке» жеңілген кезде капитан болды. 2000 жылғы Шотландия кубогының финалында «Рейнджерске» жеңілгеннен кейін футболдан зейнеткерлікке шықты. Сол ойында үш минуттан кейін ауыстырылып, Род Уоллеспен болған қақтығыста жауы сынды (оны бетіне металл пластиналар салу қажет болды). Сол маусымда Лейтонның лигадағы соңғы ойыны Шотландия Премьер-лигасының ең қарт ойыншысы рекордын 41 жас 302 күнінде орнатты (2007 жылы Энди Миллен бұзғанша). 2000 жылдың шілдесінде ол «Миддлсброға» қарсы жарысқа қатысты, бұл оның 1978 жылғы «Абердинмен» алғашқы ойынындағы қарсыласы болды, бірақ кубок финалындағы жарақатынан жазылып жатқандықтан матчқа қатыса алмады. Ол 1982 жылдың 13 қазанында Шығыс Германияға қарсы тұңғыш рет ойынға шықты. Екі жыл ішінде ол елдің бірінші нөмірлі қақпашысы болды және 1986 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңінде елдің барлық матчында ойнады. Лейтон турнир финалында Шотландияның үш матчында да ойнады және ФИФА әлем чемпионатында ойнаған 1950 жылдары туған соңғы футболшы атанды. Ол 1998 жылдың 10 қазанында халықаралық футболдан зейнеткерлікке шықты. Соңғы матчы – 40 жас 78 күнінде Эстонияға қарсы Еуропа чемпионатына іріктеу ойыны. Бұл Шотландия құрамасы үшін ойнаған ең үлкен ойыншы рекордын орнатты, оны 2010 жылдың қыркүйегінде Дэвид Уэйр жаңартты. Лейтон – Шотландия футбол даңқының мүшесі, ол 1989 жылы 50-ші қақпасын жеңіп алды. Лейтон 2010 жылдың 13 желтоқсанында «Абердиннің» қақпашылар жаттықтырушысы болып қайта тағайындалды, бұл Крейг Браун мен Арчи Нокс жаңа басшылық командасының алғашқы қадамы болды. Ол көп ұзамай футболдан тыс жұмыс іздейтінін мәлімдеді, өйткені басқа жұмыс және отбасылық міндеттемелеріне байланысты «Абердиннен» көшіп кетуге дайын емес еді, содан кейін қаланың оффшорлық индустриясына қызмет көрсететін компаниялардың сату менеджері болды.

Ferguson, who had left Aberdeen to manage Manchester United in 1986, signed Leighton for £750,000 in 1988. In his first season with United, the club finished 11th. Leighton conceded 35 league goals and kept 14 clean sheets, while he conceded more than two goals only once in all competitions. In 1989–90 United finished two places lower in the league in 13th. Leighton played when United were defeated 5–1 in the league by newly promoted neighbours Manchester City, and conceded three goals in 1990 FA Cup Final, a 3–3 draw with Crystal Palace. He was then dropped from the United starting lineup for the replay, in which Les Sealey made a number of saves as United won the match 1–0. Sealey retained the position of first choice goalkeeper for the 1990–91 season after signing a permanent contract. Although Leighton remained contracted to United for nearly two more years, he played only one more game for the club (against Halifax Town in the Football League Cup on 26 September 1990). He was fourth choice keeper in 1990–91 behind Sealey, Gary Walsh and youngster Mark Bosnich, and was loaned to Arsenal between March and May 1991, a period in which they won the league title, although he did not play. He played in the last dozen league games of the season winning the title in the Scottish second tier and promotion to the top flight. He was out of favour at Dens Park after Simon Stainrod replaced Munro as manager. Leighton had another non playing loan spell at Sheffield United. He was recalled to the Scotland national team, collecting 23 of his 91 Scotland caps at Hibs. He later said he played the best football of his career in his spell at Easter Road and rated Miller the second best manager he played under. He was captain in the 2000 Scottish League Cup final defeat to Celtic. He retired from playing after the 2000 Scottish Cup final defeat by Rangers. In that game he was substituted after three minutes, suffering a broken jaw in a challenge from Rod Wallace (requiring the insertion of metal plates into his face). Leighton's final league appearance that season meant that he set the record for the oldest player in the Scottish Premier League at 41 years and 302 days (since broken by Andy Millen in 2007). In July 2000 he was given a testimonial against Middlesbrough, the same opponent as in his first appearance for Aberdeen in a 1978 friendly; however he could not actually play in the match due to recovering from his cup final injury. before making his debut against East Germany on 13 October 1982. Within two years he was his country's No. 1, and he played in all of his country's matches at the 1986 during qualification for the 1998 World Cup. Leighton played all three Scotland matches at the tournament finals and became the last football player born in the 1950s to play in a FIFA World Cup game. He retired from international football on 10 October 1998. His last match was a European Championship qualifier against Estonia when aged 40 years and 78 days. This set a new record as the oldest player to play for Scotland, since broken by David Weir in September 2010. Leighton is a member of the Scotland Football Hall of Fame, having won his 50th cap in 1989. Leighton was reappointed as the goalkeeping coach at Aberdeen on 13 December 2010, the first act of the new management team of Craig Brown and Archie Knox; He commented soon afterwards that he would look for work outside football, as he was unwilling to relocate from Aberdeen due to other work and family commitments, and subsequently became a sales manager for companies providing services to the city's offshore industry.