Кіріспе

Жазық нысанды үшбұрыштарға бөлу

Геометрияда үшбұрыштау – жазық нысанды үшбұрыштарға бөлу, ал жалпы жағдайда жоғары өлшемді геометриялық нысанды симплекстерге бөлу. Үш өлшемді көлемді үшбұрыштау үшін оны біріктірілген тетраэдрлерге бөлу қажет. Көп жағдайда үшбұрыштаудың үшбұрыштары қабырғасы қабырғаға және төбесі төбеге жанасуы тиіс.

Түрлері

Үшбұрыштықтың әр түрлі түрлері қандай геометриялық нысанды бөлуге болатынына және оның қалай бөлінуі анықталуына байланысты анықталуы мүмкін. Үшбұрыштылық — бұл кез келген екі қарапайымды ортақ бетпен (көлемдік өлшемнің төмендегі қарапайымдысы) қиылысатын немесе мүлдем қиылыспайтын өлшемді қарапайымдарға бөлу, ал кез келген шектелген жиын тек шекті түрде ғана қарапайымдармен қиылысады. Бұл бүкіл кеңістікті қамтитын жергілікті шекті қарапайымды кешен. Нүктелер жиынтығының үшбұрыштылығы, яғни нүктелердің дискретті жиынтығының үшбұрыштылығы — нүктелердің дөңгелек қабығын кез келген екі қарапайымды кез келген өлшемнің ортақ бетінде қиылысатын немесе мүлдем қиылыспайтын және қарапайымдардың төбелері жиынтығын құрайды. Жиі қолданылатын және зерттелетін нүктелер жиынтығының үшбұрыштылықтарына Делоне үшбұрыштылығы (жалпы жағдайда нүктелер үшін, кіріс нүктелері жоқ ашық шармен шектелген қарапайымдардың жиынтығы) және ең аз салмақты үшбұрыштылығы (қабырға ұзындықтарының қосындысын азайтатын нүктелер жиынтығының үшбұрыштылығы) жатады. Картографияда үшбұрышты бұрышты желі — екі өлшемді нүктелер жиынтығының әр нүктесі үшін биіктіктермен бірге нүктелік жиынтықтың үшбұрыштылығы. Әрбір нүктені жазықтықтан оның жоғары биіктігіне көтеру үшбұрыштарды үш өлшемді беттерге көтереді, олар үш өлшемді жер пішінінің жуықтамасын құрайды. Көпбұрышты үшбұрышты бөлу — берілген көпбұрышты шетінен шетке дейін кездесетін үшбұрыштарға бөлу, бұл да үшбұрыштардың төбелері жиынтығы көпбұрыштың төбелері жиынтығымен сәйкес келетін қасиетпен. Көпбұрышты үшбұрыштар сызықтық уақытта табылады және бірнеше маңызды геометриялық алгоритмдердің негізін құрайды, соның ішінде өнер галереясы мәселесінің шамамен шешімін табуға болады. Шектелген Делоне үшбұрышы — Делоне үшбұрышының нүктелік жиынтықтардан көпбұрыштарға немесе жалпы, жазықты тура сызық графтарына бейімделуі. Бір беттің үшбұрыштылығы — бетті ішінара немесе толық қамтитын берілген беттің нүктелері бар үшбұрыштар желісінен тұрады. Шекті элементтер әдісінде үшбұрыштар жиі есептеудің негізі ретінде (бұл жағдайда үшбұрышты тор) қолданылады. Бұл жағдайда үшбұрыштар имитацияланатын доменнің бөлінісін құрауы керек, бірақ төбелерді кіріс нүктелерімен шектеуге емес, қосымша Штайнер нүктелерін төбе ретінде қосуға рұқсат етіледі. Шекті элементтер желісі ретінде жарамды болу үшін үшбұрышты модельде шекті элементтер модельдеуінің егжей-тегжейіне байланысты критерийлерге сәйкес жақсы пішінді үшбұрыштар болуы керек (тордың сапасын қараңыз); мысалы, кейбір әдістерде барлық үшбұрыштардың тікбұрышты немесе сүйір болуы қажет, бұл тосқауылсыз торларды құрайды. Көптеген түйісу әдістері белгілі, соның ішінде Делоне тазарту алгоритмдері, мысалы, Чьюдің екінші алгоритмі және Руперттің алгоритмі. Топологиялық кеңістікке қатысты кеңістік триангуляциясы кеңістікке гомеоморфты қарапайым кешендерге қатысты.

Жалпылау

Үшбұрыштылық тұжырымдамасын үшбұрыштарға ұқсас пішіндерге бөлуге де кеңейтуге болады. Атап айтқанда, нүктелер жиынтығының псевдотриангуляциясы – нүктелердің дөңгелек қабығын псевдоүшбұрыштарға бөлу, яғни үшбұрыштар сияқты нақты үш дөңгелек төбесі бар көпбұрыштар. Нүктелер жиынтығын үшбұрыштандырудағыдай, псевдотриангуляциялардың төбелері берілген кіріс нүктелерінде орналасуы керек.