Жастарға арналған «Үміт» орталықтары: Қайта оқу және даулы тәжірибелер

Кіріспе

Global Teen Challenge – тәуелділікпен күресіп жатқан адамдарға оңалту қызметтерін ұсыну мақсатында құрылған, христиандық сенімге негізделген корпорациялардың желісі. Оны 1960 жылы Дэвид Уилкерсон негіздеген. Ұйымның жаһандық бас кеңсесі АҚШ-тың Джорджия штатындағы Колумбус қаласында орналасқан. Teen Challenge мекемелерінде қандай оқиғалар болып жатқаны туралы көп мәлімет жоқ. Ұйымның тәжірибесі зорлық-зомбылыққа және культ сияқты әрекеттерге ұласа ма деген сауалдар туындап отыр. Teen Challenge алғашқы тұрғын бағдарламасын 1962 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында бастады. 1973 жылы, миссия басталғанына 12 жыл өткен соң, Teen Challenge ұлттық бас кеңсесін құрды. 2022 жылы Global Teen Challenge әлемнің 129 елінде 1400-ден астам тұру орындарына ие болды.

Бағдарламалар

Ұйым жастарға барлық түрдегі тәуелділіктерді (алкоголизм, есірткілік, қылмыс, проституция және т.б.) жеңуге көмектесу үшін жалпы ұзақтығы 12 ай болатын оңалту бағдарламаларын ұсынады. Бұрын қатысушыларды күштеп «азаматтық құқықтардан бас тартуға» қол қоюға мәжбүр еткен, ал бүгінгі күні ата-аналар мен қамқоршылардан өз балаларына толық бақылау беруге келісім алып, олардың «баланың күтімі мен басқаруына ешқандай араласпайтындарын» талап етеді. Орталықтарда қатысушылар арасындағы күдікті бұзушылықтар үшін немесе қатысушының гомосексуалды екендігіне күдік туған жағдайларда, кейде бірнеше айға дейін үндеуді тыйым салу және (сөзбен де, визуалды түрде де) қарым-қатынасты тоқтату сияқты тәжірибелер қолданылады; сондай-ақ, бағдарламадан тыс адамдармен (мысалы, ата-аналармен) жүргізілетін барлық телефон әңгімелерін бақылау және цензуралау жүзеге асырылады. Зерттеуге қатысқандардың саны аз болғанмен (әр топта 17 адам), ол «Teen Challenge» емдеудің «тиімді» екенін (29 айдан кейін есірткіге қайта оралу көрсеткіші 32%) растайтын дәлелдер тапты, ал Транзакциялық талдау «өте тиімді» ем (салыстырмалы көрсеткіші 16%) болған. Бұл, мүмкін, есірткіге тәуелділіктің өзіндік бейнесін TA жақсырақ және баяурақ өзгерту нәтижесінде рецидив көрсеткіші төмендеген болуы мүмкін. Ол «Teen Challenge» психотерапияны емдеу үлгісіне енгізер деген үмітте болды. Wilder Research жүргізген зерттеуде 2007-2009 жылдар аралығында «Minnesota Teen Challenge» бағдарламасын бітірген 141 бұрынғы тұрғынның арасында 74 пайызы ересек түлектердің (жасөспірімдер 10 пайызды құрады) соңғы алты айда ешқандай есірткі қолданбағанын, 58 пайызы бітіргеннен кейін мектепке барғанын, 74 пайызы жұмыс істегенін және 53 пайызы «Minnesota Teen Challenge» бағдарламасының жалпы сапасын «керемет» деп бағалағанын хабарлады. Неге көбінесе көмектесті деген сұраққа, діни негіздегі аспектілер мен қызметкерлер жиі айтылды. 1995 жылы Аарон Бикнес 59 бұрынғы «Teen Challenge» студентін іздеп тапты, оларды бір немесе екі ай ауруханада оңалту бағдарламасында өткен ұқсас топпен салыстыру үшін. Оның докторлық диссертациясының бір бөлігі «The Teen Challenge Drug Treatment Program in Comparative Perspective» деген атпен жарияланды. Бикнес «Teen Challenge» түлектері аурухана бағдарламасын бітіргендерге қарағанда есірткіге қайта оралу көрсеткіші төмен екенін, бірақ ауруханадан кейін Анонимді алкоголиктер клубына қатысуын жалғастырғандарға қарағанда жоғары емес екенін анықтады. Оның нәтижелері сондай-ақ «Teen Challenge» түлектерінің жұмысқа орналасу ықтималдығы әлдеқайда жоғары екенін көрсетті, 59 студенттің 18-інің өзі «Teen Challenge» ұйымында жұмыс істейтінін анықтады, ол өз жұмысында түлектерді пайдаланады. Бұл нәтижелердің көп бөлігі «Teen Challenge» үшін пайдалы болды, ал ол тапқан жоғары табыстылық деңгейі (86% дейін) көптеген «Teen Challenge» және Христиан кеңес беру сайттарында келтірілген. 2001 жылғы «New York Times» газетінде жарияланғандай, кейбір әлеуметтік ғалымдар «Teen Challenge» бағдарламасының 86 пайыздық табыстылық көрсеткіші бағдарламадан шығып кеткендерді ескермейтінін және көптеген жеке және діни ұйымдар сияқты «Teen Challenge» өз клиенттерін таңдайтынын айтады. «Teen Challenge» бағдарламасының мәліметінше, бағдарламаның алғашқы төрт айында 25-30 пайыз студенттер оқуын тастап кетеді, ал келесі сегіз айда тағы 10 пайыз студенттер оқуын тастайды. «The Teen Challenge Therapeutic Model» кітабының авторы Даг Уэвер: «Мен Техас еркіндігі желісінің бұл жердегі ұстанымы шамадан тыс екенін құрметпен айтарым, өйткені тиімділік зерттеулерінің зерттеу дизайны тек түлектерге қарауы мүлдем ерекше емес; сондықтан бұл тәуелсіз зерттеулердің нәтижелері салыстыру үшін заңды және маңызды негіз береді. Сонымен қатар, «Teen Challenge» шын мәнінде өлшенген нәрсені дәл жеткізуге мұқият болуы керек».

The organization offers rehabilitation programs of a general duration of 12 months to help young people to get out of addictions of all kinds (alcoholism, drugs, crime, prostitution, etc.). In the past it forced participants to sign ‘civil rights waivers’ under duress, and to this day requires parents/guardians to sign waivers giving over unconditional control of their child, and stating they will not “interfere with the custody and management of said minor in any way.” The centres use practices such as enforced silence and banning communication (verbal and visual) between participants for perceived infractions, or on suspicion that the participant is gay sometimes for months; monitoring and censoring all phone conversations with people outside of the programme (eg parents). While the numbers of subjects was small (17 in each group), he found evidence to support his recommendation that, while Teen Challenge was an "effective" treatment (with a drug recidivism rate after 29 months of 32%), Transactional Analysis was a "very effective" treatment (with a comparable 16% rate), suggesting that perhaps the lower recidivism rates were a result of TA changing the addiction concept of the self image more thoroughly and at a slower pace. He hoped that Teen Challenge would incorporate some psychotherapy into their treatment model. A Wilder Research study of 141 former residents who graduated Minnesota Teen Challenge between 2007 and 2009 reported that 74 percent of adult program graduates (10 percent of respondents were teenagers) reported no use in the previous six months, 58 percent had attended school since graduating, 74 percent were employed, and 53 percent rated the overall quality of Minnesota Teen Challenge as “outstanding”. When asked to name what helped most, the faith based aspects and the staff were mentioned most frequently. Aaron Bicknese tracked down 59 former Teen Challenge students in 1995, in order to compare them with a similar group of addicts who had spent one or two months in a hospital rehabilitation program. His results, part of his PhD dissertation, were published in "The Teen Challenge Drug Treatment Program in Comparative Perspective". Bicknese found that Teen Challenge graduates reported less drug use recidivism than the hospital program graduates, but not less than those who continued attending Alcoholics Anonymous after the hospital program. His results also showed that Teen Challenge graduates were much more likely to be employed, with 18 of the 59 working at Teen Challenge itself, which utilizes graduates in its operations. Much of these results were to Teen Challenge's benefit, and the high success rates (up to 86%) he found have been quoted in numerous Teen Challenge and Christian Counseling websites. According to a 2001 New York Times item, some social scientists complain that the 86 percent success rate of Teen Challenge disregards those who dropped out of the program, and that like many private and religious organizations, Teen Challenge selects its clients. Teen Challenge reports that 25 to 30 percent typically drop out in the program's first four month phase, and 10 percent more in the next eight months. Doug Wever, author of "The Teen Challenge Therapeutic Model", stated, "I would respectfully suggest that the Texas Freedom Network's position here is overstated in that it's not unusual at all for the research design of effectiveness studies to look only at graduates; therefore the outcomes of these independent studies do provide a legitimate and dramatic basis for comparison given the results. At the same time, Teen Challenge must be careful to communicate what has actually been measured."

Мемлекеттік саясаттың әсері

1995 жылы Техас штатының алкоголь және есірткіге тәуелділік комиссиясының (TCADA) аудиторлары Teen Challenge ұйымы мемлекеттік лицензия алып, мемлекеттік лицензиясы бар кеңесшілерді жұмысқа тартуын талап етті. Осының нәтижесінде, сол кездегі губернатор Джордж Буш Teen Challenge ұйымын жазбаша қорғап, діни негіздегі ұйымдар үшін лицензиялаудың балама тәртібін іздеді. "Teen Challenge Техас штатының діни бағдарламаларға қатыстығын қалай дамытуға болатынына үлгі болуы керек. Мен адамдарды жинап, лицензиялау стандарттары бүгінгідей болмай, өзгеше болуы керек деген ұсыныстар жасауларын сұраймын", - деді Буш.

Даулар

Ұйым 2000 жылдардың басында және одан кейін өзінің оңалту лагерьлерінде ауыр зорлық-зомбылық пен жаман қарым-қатынас жасады деген айыптамаларға тап болды. Ұйымның құрамына Флорида штатындағы діни бостандықтарға байланысты балаларды қорғау заңдарынан тыс жұмыс істейтін лицензиясы жоқ діни үйлер кіреді. Олар сондай-ақ, даулы түрлендіру терапиясымен де байланысты. Ұйым сол кезде 15 жаста болған Самсон Леманның өлімге жуық жағдайға түсуіне себепкер болды деп күдіктелді. Флорида билігі 2000-2012 жылдар аралығында ұйымға қатысты зорлық-зомбылық пен қабақтандырудың кем дегенде 165 фактісі бойынша шағымдарды қарады, оның ішінде сексуалдық зорлық-зомбылық және дене жарақаттары да болды. Ұйымға қатысты кемінде екі сот ісі болды, онда ұйыммен байланысты кәмелетке толмаған балалардың ата-аналары зорлық-зомбылық пен қабақтандыру туралы шағымданыпты. "Толыққан яһудилер" деген сөз тіркесін кейбір христиандар мен мессиандық яһудилер бұрын яһуди дінін ұстанған, ал кейін Иешуаға (Исаға) сенген адамдарды атау үшін қолданады. Teen Challenge клиенттерді өзінің Пятидесятничество бағытымен діни сенімге салуды жалғастыруда. АҚШ-та Teen Challenge сияқты ұйымдарды реттейтін федералды заңдар немесе агенттіктер жоқ. Техас штатының реттеуші органы 1990 жылдары Сан-Антониодағы Teen Challenge бағдарламасын штаттың лицензиялау және оқыту талаптарына сәйкес келмейтін емдеулер салдарынан жабумен қорқытқанда, Техас губернаторы Джордж Буш дінге негізделген бағдарламаларға ерекшелік жасады.