Кіріспе

Бір-біріне көмектесудің 12 қадамы – Наркомандар Анонимнің 12 қадамдық бағдарламасы

Наркомандар Аноним (НА), 1953 жылы құрылған, өзін "есірткіге тәуелді болған ерлер мен әйелдердің коммерциялық емес бірлестігі немесе қоғамы" деп сипаттайды. Наркомандар Аноним әртүрлі заттарды қолдану тәуелділігі бар адамдар үшін жасалған 12 қадамдық модельді пайдаланады және Анонимді Алкоголиктерден кейін екінші ірі 12 қадамдық ұйым болып табылады. 2018 жылдың мамыр айына қарай 144 елде 70 000-нан астам НА жиыны өтті.

Қатысу және ұйымдастыру

Үшінші дәстүр бойынша, мүше болудың жалғыз шарты – "қолдануды тоқтатуға деген ниет". NA өз жиналыстарының мүшелеріне "бір-біріне таза қалуға көмектесу үшін үнемі кездесуге мүмкіндік беретінін" айтады. "Наркотиктерге тәуелді анонимдер бағдарламасы" бөлімінде келтірілген барлық фактілер мен цитаталар, басқаша көрсетілмесе, Наркотиктерге тәуелді анонимдер (Негізгі мәтін) кітабынан алынған. NA-ға мүшелік тегін, жарна немесе төлемдер жоқ. Наркотиктерге тәуелді анонимдер бағдарламасының негізі – Он екі қадам мен Он екі дәстүр. Наркотиктерге тәуелді анонимдер басқа Он екі қадамдық топтармен салыстырғанда, Он екі қадам мен Он екі дәстүрде сөздерді сәл өзгертеді. Негізгі мәтінге сәйкес, Наркотиктерге тәуелді анонимдер "сыртқы мәселелерге, оның ішінде саясат, ғылым немесе медицинаға қатысты пікір білдірмейді" және ешқандай сыртқы ұйымды немесе мекемені қолдамайды. Қауымдастық өзін өзі танытпайды, керісінше, қоғамдық ақпарат тарату және кең ауқымды жұмыс жүргізу арқылы жаңа мүшелерді тартады. Жеке адамдар соттар немесе оңалту бағдарламалары арқылы қатысуға міндетті болуы мүмкін. NA топтары мен аймақтары сыртқы ұйымдарға NA бағдарламасы туралы нақты ақпарат ұсынады, ал жеке мүшелер NA хабарын емдеу орталықтары, түрмелер және ауруханалар сияқты мекемелерге жеткізе алады.

Есірткілік сипаты

NA бағдарламасының философиясына сәйкес, көптеген тәуелді адамдар есірткіге тәуелді екендерін өлімге немесе түрмеге түсуден басқа жол қалмағанша түсінбейді. Тіпті басқа адамдар олардың есірткіге тәуелді екенін айтса да, олар оған сенбейді. Бірақ тәуелді адам өздігінен тоқтауға тырысып, қабілетсіз екенін түсінгенде, есірткі оны бақылап отырғанын көреді. Тәуелді адамдар "қолдану үшін өмір сүрді және өмір сүру үшін қолданды". NA оларға өмір сүрудің басқа жолын көрсетуге және осы аурумен күресуге көмектеседі. NA нашақорлықты емдеуге болмайтын, бірте-бірте дамитын ауру деп сипаттайды, ол тәуелді адамның өмірінің барлық саласына әсер етеді: физикалық, психикалық, эмоционалдық және рухани. NA нашақорлық ауруын тоқтатуға болатынын және 12 қадамдық бағдарлама арқылы жазылу мүмкін екенін айтады. Бұл қадамдар есірткілер мен есірткі қолдану туралы емес, тек нашақорлық туралы айтады, себебі тәуелді адамдар есірткі қолдану – осы аурудың бір белгісі ғана болатын ауруға шалдыққан. NA бағдарламасында барлық есірткілер тең деп есептеледі, ал алкоголь де есірткі болып саналады. Басқа белгілерге: мақтаншылдық, міндеттеу, жоққа шығару және өзімшілдік жатады.

Жиналыстар

NA топтары ұйымдастыратын тұрақты жиналыстар NA бірлестігінің негізгі құрылымы болып табылады. Жиналыстар әртүрлі орындарда – шіркеулерде, кітапханаларда, ауруханаларда, қоғамдық орталықтарда, саябақтарда немесе жиналыс өткізуге жарамды кез келген жерде өткізіледі. Бір жиналысқа үнемі қатысып, қалпына келтіру желісі мен сенімді тәртіп орнатуға ұмтылған мүшелер оны өздерінің "үй тобы" деп санайды. Үй тобының мүшелері топтың ісіне қатыса алады және жиналыстарды қалай өткізу керектігін шешуде маңызды рөл атқарады.

Форматтар

Кездесулердің негізгі екі түрі бар: «ашық» және «жабық». Кез келген адам ашық кездесуге қатыса алады, ал жабық кездесулер нашақорлар мен есірткіге тәуелді болуы мүмкін деп ойлайтындар үшін ғана. Кездесулердің форматы әртүрлі, бірақ көбінесе NA мүшелері және олар үшін жазылған, таза өмір сүруге қатысты мәселелерді қарастыратын NA әдебиетін дауыстап оқуға уақыт бөлінеді. Көптеген кездесулерді төраға жүргізеді, ол сөз сөйлейтін адамдарды таңдайды. Басқа кездесулерде «ашық бөлісу» мүмкіндігі бар, онда кез келген қатысушы өз ойымен бөлісе алады. «Бөлісу» кезінде әдетте тікелей пікір алмасу болмайды, сондықтан кездесудің осы бөлігінде бір уақытта бір адам ғана сөйлейді. Мұндай кездесулер кейде талқылау кездесулері деп аталады. Кейбір топтар кездесу уақытының көп бөлігін бір спикерге (мұндай кездесулер әдетте «спикерлік кездесулер» деп аталады) бөлісу үшін беруді таңдайды. Кездесулердің басқа форматтарына дөңгелек (әрбір қатысушы шеңбер бойымен бөліседі), «тег» кездесуі (әр спикер келесі бөлісушіні таңдайды) және «таяқ» кездесуі (әрбір мүше бөлісу тақырыбы жазылған таяқ тартады) жатады. Кейбір кездесулер он екі қадамның біреуі немесе NA әдебиетінің басқа бір бөлігін оқуға, жазуға және/немесе бөлісуге арналған. Кейбір кездесулер «жалпы қажеттіліктер» (немесе арнайы қызығушылық) кездесулері болып табылады, олар жыныс, сексуалдық бағдары, жас, тіл немесе басқа да ерекшеліктеріне қарай белгілі бір топты қолдайды. Бұл кездесулер ешкімді аластамайды, өйткені кез келген нашақор кез келген NA кездесуіне қатыса алады. NA қауымдастықтары көбінесе ортақ қажеттіліктері бар кездесуге қатыспайтын мүшелер үшін бір уақытта бөлек кездесу өткізуге тырысады. Кездесу кезінде кейбір топтар NA-ға қатысты хабарландыруларға уақыт бөледі, ал көптеген кездесулер таза өмір сүрген кезеңдерді («мерейтойларды» немесе «туған күндерді») атап өту үшін уақыт бөледі. Кейде жеке адамдарға өздерінің таза өмір сүрген кезеңдерін топқа жариялауға рұқсат беріледі. Әртүрлі кезеңдерді бағындырғандарға таза өмір сүрген кезеңдерінің ұзақтығын көрсететін кілттер мен медальондар табыс етіледі. Кейбір жерлерде «таза өмір сүрген мерейтойын» тойлаған нашақорға қолдау тобының мүшелері кездесуге арналған оқуларды оқи алады және ол NA хабарын жеткізуші болады. Содан кейін мерейтойды тойлаған адамның демеушісі немесе досы немесе туысы оған медальон сыйлайды, сонда досы мерейтой иесінің соңғы жылда немесе бүкіл қалпына келтіру барысында жеткен жетістіктерімен бөліседі. Содан кейін мерейтой иесі өз тәжірибесі, күші және үмітін (ESH) топпен бөлісе алады, осылайша оған қол жеткізуге қалай мүмкіндік болғанын айтады. NA бесінші дәстүрде «әр топтың басты мақсаты – әлі де зардап шегіп жүрген нашақорға хабар жеткізу» делінген. Сондықтан жаңа келген адам кез келген кездесуде ең маңызды тұлға болып саналады. Біздің хабарымыз – үміт, ал уәдеміз – бостандық. «Негізгі мәтінде» келтірілгендей, NA хабарында: «Кез келген нашақор, кез келген есірткіге тәуелді адам есірткі қолдануды тоқтатуға, пайдалану құмарлығын жоғалтуға және өмір сүрудің жаңа жолын табуға қабілетті» (Негізгі мәтін, 68 бет). «NA бір уәде береді: белсенді тәуелділіктен азат ету» (Негізгі мәтін 106 бет). «Анонимді наркомандардың негізгі мәтініне» сәйкес, «Он екі қадам» адамның бар күшімен жұмыс істеген кезде осы үміт пен бостандықтың көзі болып табылады.

Қызмет

NA әдебиеттерінде қызмет көрсету – қалпына келтіру бағдарламасының маңызды бөлігі екені айтылады. Қызмет көрсету – «дұрыс себеппен дұрыс іс жасау», және ол «жақсы ниеттің» ең жақсы мысалы болып табылады, бұл NA бағдарламасының белсенді тәуелділіктен ғана құтылуының негізі. Қызмет көбінесе жиынға төрағалық етуден тұрады, бірақ жиыннан кейін тазалау, орындықтарды жинау немесе телефонға жауап беру сияқты қарапайым нәрселер де қызметке жатады. Сонымен қатар, топтың өз функциясын орындауына көмектесетін топтық деңгейдегі негізгі, ресми қызметтер бар, мысалы, қазынашы, хатшы және Топтық қызмет өкілі (GSR), ол үлкен қызмет құрылымында топты ұсынады. NA қызмет көрсету құрылымы аймақтық, өңірлік және әлемдік деңгейде жұмыс істейді. Осы қызмет деңгейлері топтарға қызмет ету үшін құрылған және олар тікелей топтарға жауап береді; олар басқарма жасамайды. Әлемдік қызметтер өз мүше аймақтарына жауапты, ал олар өз кезегінде мүше аймақтарға жауап береді. Аймақтық қызмет комитеттері мүше топтарға тікелей қолдау көрсетеді және көбінесе би кештері мен пикниктер сияқты арнайы шараларды ұйымдастырады. Аймақтық қызмет комитеттері сондай-ақ түрмелерде және мекемелерде қамауда отырған мүшелердің қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін арнайы кіші комитеттер құрады, сондай-ақ қоғаммен байланыс жасауға мүмкіндік береді.

Руханилық

NA өзін тәуелділік ауруынан айығудың рухани бағдарламасы деп жариялайды. NA бағдарламасы "жоғары күш"пен жұмыс істейтін қарым-қатынасты дамытуға баса мән береді. Әдебиеттерде мүшелердің жоғары күшті жеке түсінулерін қалыптастыру ұсынылады. Бұл күштің ең басты талабы – ол "махаббатқа толы, қамқор, өз дененің күшінен артық және тәуелділік ауруынан гөрі күштірек" болуы керек. Мүшелерге өздеріне тиімді жоғары күшті түсінуде толық еркіндік беріледі. Әртүрлі рухани және діни көзқарастардан келген адамдар, сондай-ақ атеистер мен агностиктер де өздерінің жеке жоғары күштерімен байланыс орнатуға қол жеткізді. Алғашқы жиналыстар 1950 жылдардың басында АҚШ-тың Калифорния штатындағы Лос-Анджелес аймағында өтті. 1953 жылы ресми түрде құрылған NA бағдарламасы, АҚШ-тағы шағын қозғалыс ретінде басталып, бүгінде әлемдегі ең ірі 12 қадамдық есірткіге тәуелділіктен айығу бағдарламасына айналды.

Алдыңғылар

Алкоголиктер Анонимді 12 қадамдық бағдарламаның алғашқысы болды, және оның арқасында көптеген есірткі және ішімдікке тәуелді адамдар сауығуға қол жеткізді. Төртінші дәстүр әрбір АА тобына алкогольге тәуелді емес адамдарды "жабық" жиынға қабылдау немесе қабылдамау еркіндігін береді, онда тек ішімдікті тоқтатуға ниет білдіргендер ғана қатыса алады. "Ашық" АА жиындарына алкогольге тәуелді емес адамдар да шақырылады. 1944 жылы АА-ның негізін қалаушысы Билл Уилсон есірткіге тәуелділер үшін жекелеген бірлестік құруды талқылады. 1947 жылы NARCO (кейін Анонимді Наркомандар деп аталды) 20 жыл бойы Кентукки штатының Лексингтон қаласындағы федералды түрмеде (Лексингтон Федералдық Медициналық Орталығы) АҚШ-тың Денсаулық сақтау қызметінің емдеу орталығында апта сайын жиналатын болды. 1948 жылы NARCO мүшесі Нью-Йорк қаласындағы Нью-Йорк түрме жүйесінде "Наркотиктер Анонимді" деген тағы бір қысқа мерзімді бірлестік құрды. Бұрынғыларынан өзгеше, NA өзара қолдау көрсететін топтардың бірлестігін құрды. Негізін қалаушылардың көпшілігі АА-дан шыққан, олар NA бірлестігінің 12 дәстүрін талқылап, қалыптастырды. 1953 жылдың 14 қыркүйегінде АА, NA-ға АА-ның 12 қадамын және дәстүрлерін пайдалануға рұқсат берді, бірақ олар АА атауын қолдануды тоқтату шартымен, нәтижесінде ұйым өзін Наркотиктер Анонимді деп атады. 1954 жылы "Кішкентай қоңыр кітап" деп аталған алғашқы NA басылымы жарық көрді. Онда 12 қадам және кейінірек әдебиетке енгізілетін бірнеше материалдардың алғашқы нұсқалары қамтылған. Сол кезде NA әлі қоғам тарапынан жағымды күш ретінде танылмаған еді. Бастапқы топқа жиын өткізуге қолайлы орын табу қиын болды, сондықтан олар көбінесе адамдардың үйлерінде жиналатын. Наркотиктер Анонимдінің алғашқы жиындары мүшелерінің қауіпсіздігі үшін шіркеулердің жертөлерінде өткізілді, себебі сол кезде сотталған қылмыскерлердің жиналуына тыйым салатын ескі заң күшінде болды және шіркеулер жертөлелерін баспана ретінде ұсынды. Тәуелділер жиын орындарына барып, бақылаудың жоқ екеніне көз жеткізіп, полиция жиынды бұзбауы үшін сақтық шараларын қабылдауға мәжбүр болды. NA пайдалы ұйым ретінде танылғанға дейін көп жылдар өтті, дегенмен кейбір алғашқы баспасөз материалдары өте жағымды болды. Сонымен қатар, көптеген NA топтары 12 дәстүрді тым қатаң сақтамады (ол кезде олар жаңа болғандықтан). Бұл топтар кейде сырттан қаржы алып, АА мен NA-ны шатастырып, тіпті жиынға діни элементтер қосып отырды. Әртүрлі себептерге байланысты 1950 жылдардың соңында жиындар азая бастады, ал 1959 жылы төрт ай бойы ешқандай жиын өткізілмеді. Осыған байланысты Киннон және басқалар NA-ны қайта іске қосуға белсенді түрде кірісіп, дәстүрлерді қатаң сақтауға уәде берді.

Қайта өрлеу

1959 жылдың соңында жиналыстар қайтадан ұйымдастырыла бастады және өсе бастады. NA ақ кітапшасы 1962 жылы жазылды және NA жиналыстарының ядросына айналып, барлық келесі NA әдебиетінің негізі болды. NA «қалташа бағдарламасы» деп аталды, себебі барлық әдебиеттің бір адамның қалтасына сыюы мүмкін болды. Бұл кітапша 1966 жылы NA White Book деп қайта басылып шықты және көптеген тәуелділердің жеке басынан өткен оқиғаларын қамтыды. Алғашқы NA телефон желісі 1960 жылы іске қосылды, ал алғашқы "H&I" тобы 1963 жылы құрылды (H&I – ауруханалар мен мекемелер, Narcotics Anonymous ұйымының кіші комитеті, ол хабарламаны ауруханалар мен мекемелерге жеткізеді, онда адамдар сыртқы жиналысқа қатыса алмайды). Сол жылы NA-ның денсаулығын сақтау және дәстүрлерді қатаң сақтау мақсатында «Ата-аналарға қызмет көрсету кеңесі» (кейіннен Дүниежүзілік қызмет көрсету кеңесі деп аталды) құрылды. Қызығы, 1962 жылы Құтқару армиясы да «Анонимді Наркомандар» деп аталатын, басқа «13 қадамдық» бағдарламаны ұстанған топты құрды, бірақ бұл бағдарлама көп ұзамай тоқтатылды. NA бағдарламасы 1960 жылдары баяу дамыды. Бағдарлама мүшелері не тиімді, не тиімсіз екенін білді. Уақыт өте келе рецидив көрсеткіші төмендеді және NA топтары арасындағы шиеленіс азайды. 1970 жылдар NA тарихында қарқынды өсу кезеңі болды. 1970 жылы барлық 20 апталық жиналыс АҚШ-та ғана өтті. Екі жыл ішінде Германия, Австралия және Бермудадағы жиналыстарды қоса алғанда 70 жиналыс өтті. 1976 жылға қарай 200 тұрақты жиналыс болды, оның ішінде 83-і Калифорнияда, ал 1980 жылдардың басында Бразилия, Канада, Колумбия, Үндістан, Ирландия Республикасы, Жапония, Жаңа Зеландия және Ұлыбританияда өткізілді. 1980 жылы алғашқы Лондондық жиналыс Миллман-стрит, Челсиде шамамен алты мүшемен ашылды, ал екіншісі бірнеше айдан кейін өтті. 1981 жылға қарай әлемнің түкпір-түкпірінде 1100 түрлі жиналыс өтті, ал 1983 жылы Мэри Болтон Ирландияда Narcotics Anonymous ұйымын құрды. 1977 жылы Дүниежүзілік қызмет кеңсесі ресми түрде ашылды. 1971 жылы бірінші NA Дүниежүзілік конференциясы өтті, одан кейін жыл сайын басқалары да өтті.

Жақында болған оқиғалар

2008 жылы Алтыншы басылымның негізгі мәтіні жарық көрді, сондай-ақ сол жылы арнайы басылым шықты, ол Бірінші басылымның негізгі мәтінінің 25 жылдығына арналған Алтыншы басылымның негізгі мәтіні деп аталды. 2003 жылы NA World Services "Спонсорлық" атты жаңа мәтінді бекітті. Бұл кітап адамдарға NA демеушілігінің мәнін зерттеуге көмектесуге тырысады. Соңғы айларда "Ауру кезінде" буклетін қайта қарау туралы ұсыныс енгізілді. 2008–2010 жылдардағы конференциялар циклында Дүниежүзілік қызмет конференциясына жаңа кітап жасау жобасы ұсынылды. Бұл ұсыныс 2010 жылы бірауыздан қабылданды. Келесі екі жыл ішінде Анонимді есірткіге тәуелділер қауымдастығының мүшелері осы жаңа кітаптың жазылуына ұжымдық күш-жігер жұмсады. Кітап "Таза өмір: Сапар жалғасуда" деп аталатын болды. 2012 жылғы Дүниежүзілік қызмет конференциясында кітаптың соңғы нұсқасын бекіту туралы ұсыныс жасалды және делегаттар оны бірауыздан қабылдады. "Таза өмір: Сапар жалғасуда" кітабы 2012 жылы көпшілікке ұсынылды. Осы кезеңде "Бағыт беруші принциптер" атты тағы бір кітап жарық көрді. Соңғы кезде, 2022 жылы Анонимді Наркомандар "Күнделікті рухани принцип" кітабын жариялады, ол көбінесе КРП (Күнделікті Рухани Принцип) деп қысқартылады. Бұл кітапта жылдың әр күніне арналған әртүрлі рухани принциптер туралы қысқа хабарламалар бар. Бұл бұрын NA жариялаған "Бүгін ғана" кітабына ұқсас, онда жылдың әр күніне қалпына келтіруге қатысты тақырып бойынша ойлануға арналған хабарлама бар.

Қатысушылардың демографиялық көрсеткіштері

Анонимді есірткі құмарлықтан арылушылар қауымдастығына мүшелік ерікті; қатысу тізімдері Анонимді есірткі құмарлықтан арылушылардың өзі үшін де, басқалар үшін де жүргізілмейді. 2018 жылы 144 елде 70 000-нан астам апталық жиын өтті.

Ұйымдастыру құрылымы

Мүшелер NA топтарында жиналады; олардың өкілдері Аймақтық қызмет комитеттеріне (ASC) қатысады; бірнеше Аймақтық қызмет комитеттері Өңірлік қызмет комитетін (RSC) құрайды, ал Өңірлік делегаттар (RD) NA Әлемдік қызмет комитетін құрайды. Осы құрылымның негізі – NA-ның Он Екі Дәстүрі және NA қызметінің Он Екі Ұғымы.

NA топтары

Анонимді Наркотиктер негізінен NA топтарынан құралады. NA тобы – NA мүшелерінің тұрақты түрде жиналатын тобы; әдетте апта сайын бір уақытта және бір жерде. Кейбір топтар жиі жиналады, бірақ олар бір топтың құрамына жатады. Топтардың бір ғана басты мақсаты бар – әлі де күйзелісте жүрген есірткіге тәуелді адамдарға көмек көрсету. Топтар бір-бірінен тәуелсіз, ал NA мүшелері жүйелі түрде қатысатын және қатыспаған жағдайда сағынылып қалатын "үй тобын" таңдауға ынталандырылады. Әр топ топтың қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін кез келген көшбасшыларды немесе "сенімді қызметкерлерді" сайлайды, оларға топ хатшысы, топ қазынашысы, топ төрағасы, топтық қызмет өкілі (GSR) және орынбасар GSR кіруі мүмкін. Бұл сайлау процесін топтың санасы жүзеге асырады, ол топ мүшелерінен тұратын және консенсус негізінде шешім қабылдауға ұмтылатын жиналыс. Әр топ автономды болғандықтан, NA-ның жалпы жұмысына әсер етпей, сенімді қызметкерлердің жауапкершілігі әр жиналыста өзгеше болуы мүмкін. Бұл жауапкершіліктер немесе "топ саясаты" топтың іскерлік жиналысы арқылы құрастырылады, онда Жоғары Күштен әрбір жазылып жатқан адамның шешімін басшылыққа алуға шақырылады, бұл топ санасы деп те аталады. Мысал ретінде, бір сенімді қызметкердің жауапкершіліктері: "Хатшы жиналысты ашуға, жиналыстың төрағасын таңдауға, кофе дайындалғанына көз жеткізуге және т.б. жауапты. Ол сондай-ақ қажетті құрал-жабдықтарды сатып алуды және топтың жазбаларын сақтауды ұйымдастырады. Қазынашы қаржылық жазбаларды жүргізеді және топтың төлемдерін жүзеге асырады. GSR Аймақтық қызмет комитетінің жиналыстарына қатысады және АҚК-де топты өкілдік етеді. Орынбасар GSR GSR-ға көмек көрсетеді және қажет болған жағдайда GSR-ді алмастыруға дайындық жасайды."

Аудандық қызмет комитеттері

ASC белгілі бір аймақтағы барлық қатысушы NA топтарынан құралады. Әр топтың Топтық қызмет өкілдері (GSR) және олардың орынбасарлары аймақтағы топтардың қажеттіліктерін жақсырақ қанағаттандыру үшін мәселелерді көтеріп, талқылайтын ресми отырыстар үшін жүйелі түрде жиналады. Әрбір ASC өз өкілдерін сайлайды: төраға, төрағаның орынбасары, хатшы, қазынашы және аймақтық комитет мүшелері (РКМ). Көбінесе ASC-де әртүрлі кіші комитеттер болады (мысалы, бірақ ғимаратар мен мекемелер (H&I), қоғамдық ақпарат (PI), іс-шаралар, веб-сайт, жаңа бастамалар, саясат, әдебиет, әдебиетті саралау, хабарламалар, пошта арқылы емделу және конференциялар) оларды ASC-нің барлық мүшелері сайлайтын кіші комитет жетекшілері басқарады. Кейбір аймақтарда бірнеше ASC субаймақтық деңгейде Метрополитендік қызмет комитетіне біріктіріледі; мұндай жағдай Лос-Анджелес сияқты көптеген ASC-лерге ие үлкен қалаларда жиі кездеседі.

Аймақтық қызмет комитеттері

Өңірлік кеңес (ӨК) – аймақтағы барлық қатысушы Ақпараттық орталық кеңесінің (АҚК) өңірлік комитет мүшелерінен құралады. Ол АҚК-ға ұқсас, бірақ жеке топтардың күнделікті қызметінен көбірек алыстатылған. ӨК-лермен шешілетін көптеген мәселелер Дүниежүзілік қызмет конференциясында талқыланатын мәселелермен бірдей, сондықтан ӨК жергілікті топтарға NA-ның бүкіл ұйымға әсер ететін саясатын жасауға көмектесудің ең тиімді жолы болып табылады. Кейбір жағдайларда, аймақтағы тек ӨКМ-дер ғана мәселелер бойынша дауыс беру үшін жиналады, ал басқа жағдайларда аймақтағы барлық ЖЖК-лер ӨК отырысына шақырылады. ӨК Дүниежүзілік қызмет конференциясына қатысу үшін делегат сайлайды.

Аймақтық форумдар

Аймақтық форумдар – бұл АӨК-тер арасындағы байланысты жақсартуға бағытталған, қызмет көрсетуге ориентирленген ұйымдық құрылымдар. Олар шешім қабылдау органы емес. Кейбір аймақтық форумдар «Қоғамдастықты дамытуға» белсенді қатысады, бұл NA-ның жаңа елдерде және географиялық аймақтарда, NA әлі қалыптасып келе жатқан жерлерде өсуіне көмектеседі. Аймақтық форумдар NA топтарына, аймақтарына немесе өңірлеріне әдебиет аудару, жергілікті қоғамды NA туралы хабардар ету және жаңа қызмет комитеттерін құру үшін бірлесіп жұмыс істеуге көмектеседі. Бұл жыл сайын немесе екі жылда бір рет өткізілетін аймақтық форумдардың жиналыстары арқылы, сондай-ақ басқа елдердегі NA топтары мен мүшелеріне дамыту сапарлары жасау арқылы жүзеге асырылады. Тәжірибелі NA мүшелері семинарлар мен кездесулер өткізеді және жаңа қоғамдастықтарға көмектесетін материалдар ұсынады. Аймақтық форумдар сонымен қатар Әлемдік қызметтер мен Әлемдік кеңеске жаңа және өсіп келе жатқан NA қоғамдастықтарымен байланыс орнатуға, олардың қажеттіліктері мен қиындықтарын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Аймақтық форумдар әлемнің ең көп халқы бар және шалқары аймақтарында NA-ның өсуінің маңызды бөлігі болып табылады. Шығыс Еуропа, Орталық және Шығыс Азия, Латын Америкасы аймақтарындағы NA қоғамдастықтары аймақтық форумдардың жұмысы арқасында айтарлықтай өсті. Кейбір аймақтық форумдар – бұл өз аймақтарындағы NA қоғамдастықтарының бір-бірімен байланыс орнатуына, ынтымақтастыққа түсуіне және өсуіне мүмкіндік беретін, қызмет көрсетуге бағытталған ортақ сессиялар. Аймақтық форумдар NA-ның ресми шешім қабылдау жүйесінің бөлігі болмаса да, Әлемдік қызметтермен көптеген тәсілдермен өзара әрекеттеседі. Әр аймақтық форум Дүниежүзілік қызмет конференциясында екі жылда бір рет есеп береді және конференцияның сұрауы бойынша нақты сұрақтарға жауап бере алады немесе сөз сөйлей алады. Байланысты жақсарту үшін аймақтық форумдарға конференцияға қатысушылардың хаттары жіберіледі және әрбір аймақтық форумның жиналыс хаттамасы Әлемдік қызметтерге жіберіледі. Қоғамдастыққа тиімді қызмет ету үшін Әлемдік қызметтер мен аймақтық форумдар Дүниежүзілік семинарлар жүйесін жоспарлау және өткізу үшін үздіксіз серіктестік орнатып, жұмыс істейді.

NA Дүниежүзілік қызмет конференциясы

NA Дүниежүзілік қызмет конференциясы (WSC) – әлемнің құрылған аймақтарының өңірлік делегаттары мен NA Дүниежүзілік кеңесінің мүшелерінен тұратын екі жылдық қызметтік жиын. Бұл конференция NA бірлестігінің барлық мүшелері үшін шешім қабылдауға толық құқылы. Бұл дүниежүзілік кеңеске мүшелерді сайлау, барлық жаңа NA әдебиеттерін, қызметтік материалдарды бекіту және ұйымдық құрылымды қоса алғанда, бірлестікке әсер ететін саяси шешімдерді қабылдауды қамтиды. Бұл жауапкершілік соңғы рет 1990 жылдардың аясында орындалды, осы кезде Дүниежүзілік қызмет конференциясы NA қызметтік құрылымын қайта құрылымдауды, оның ішінде Қамқоршылар кеңесін, Директорлар кеңесін және бірнеше Дүниежүзілік қызмет деңгейіндегі комитеттерді (Халыққа хабарлау, ауруханалар мен мекемелер, әдебиет және аудармалар) таратып, оларды конференциямен сайланатын бірыңғай кеңеспен алмастыруға дауыс берді.

NA Дүниежүзілік қызмет кеңсесі

Дүниежүзілік кеңес арқылы ДСК, АҚШ-тың Калифорния штатындағы Лос-Анджелес қаласының Чатсворт ауданында орналасқан NA Дүниежүзілік қызмет кеңсесіне жауапты. Бұл кеңсе барлық бекітілген әдебиеттерді дайындаумен айналысады, Дүниежүзілік кеңес бекіткен жобаларға ресурстар ұсынады және сондай-ақ, серіктестікке жалпы алғанда шектеулі қызметтер көрсетеді. Бұл кеңсе серіктестіктің авторлық құқықтар, интеллектуалдық меншік және есептілік салаларындағы заңдық жауапкершіліктерін басқарады. Бұл функцияларды орындау үшін көптеген адамдар жұмыс істейді.

Қаржы

Анонимді есірткіге тәуелділер қауымдастығының мүшелері ешқандай жарна төлеуге міндетті емес. NA толыққанды өздігінен қамтамасыз етуге бейім, сырттан түсетін қаржылық көмекті қабылдамайды. Топтардың шығындары мүшелерінің ерікті жарналарымен толығымен жабылады. Топтар кездесу өткізетін бөлмелерді жалға алу, шай-кофе, сондай-ақ топта тегін таратылатын әдебиеттер сияқты шығындарды осы жарналардан өтейді, ал қалған қаражат қызметтік құрылымға жіберіледі. Топтар көбінесе таза болу уақытын атап өту үшін IP (екі жақты бір беттік буклеттер) және таңбалы кілтсағаттар/чиптер сияқты әдебиеттер ұсынады. Аймақтық қызмет комитеттері әдетте топтардың жарналарынан, сондай-ақ мүшелері қатысатын би кештері мен қалпына келтіру шараларынан жиналған қаражат есебінен қаржыландырылады. Кейбір елдерде аймақтық комитеттер топтарға әдебиеттерді жеткізеді. Аймақтар қаражатты өңірлерге аударады, олар да топтардан қаржы алады және жүздеген, мыңдаған, ондаған мың мүшелер қатысатын конгрестер арқылы қаражат жинай алады. Өңірлерде кейде Өңірлік қызмет кеңселер жұмыс істейді, олар Дүниежүзілік қызмет кеңсесінен (NAWS) және оның филиалдарынан аудандар мен топтарға сату үшін әдебиеттерді сатып алады. Өңірлік қызмет кеңселер көлемді сатып алу арқасында және тізімдік бағамен сату мүмкіндігіне байланысты, кейде кеңселердің жұмыс шығындарынан асып түсетін пайда табады. Өңірлер аймақтық форумдарға, сондай-ақ Дүниежүзілік қызмет конференциясына Дүниежүзілік қызмет кеңсесі арқылы, өңір шешімі бойынша қаражат жібереді. Анонимді есірткіге тәуелділер қауымдастығының әлемдік деңгейіндегі шығындары қызметтік құрылым арқылы ерікті түрде түсетін сыйлықтармен және қалпына келтіру әдебиеттерін сатудан түсетін табыс есебінен өтеледі. NA мүше емес адамдардан, ұйымдардан немесе үкіметтерден қаржылық көмек қабылдамайды. NA-ның қалпына келтіру әдебиеттерін NA World Service Office (NAWS) АҚШ-тың Калифорния штатында шығарады. NA топтары әдетте әдебиеттерді жергілікті (аймақтық немесе өңірлік) қызмет кеңселерден немесе тікелей NAWS-тен сатып алады. Кейбір әдебиеттер, мысалы, «Ақпараттық буклеттер» сияқты, жаңа мүшелерге тегін беріледі, ал көбінесе кітап түріндегі әдебиеттер топқа сатып алынған құнымен сатылады. Әдебиеттер топтың жарналарынан сатып алынып, жаңа мүшелерге де қолжетімді етуге болады. NAWS кірісінің 87% (2004/5 ж.) әдебиет сатудан түседі. Басқа шығындарға топтық тамақтандыру, кездесу өткізетін орынды жалға алу және т.б. жатады. Қаржылық ақпарат NA веб-сайтында қолжетімді. 2007 жылғы NA Дүниежүзілік конгресі 596 000 АҚШ доллары көлемінде таза шығынға ұшырады.

Тиімділігі

NA-ның алғашқы күрделі зерттеулері 1990 жылдардың басында Лондонда, Англияда жүргізілді. Алғашқы зерттеуде NA-ға мүшелік ету мерзімі мен сақтану арасындағы байланыс шамамен сызықтық екені анықталды, сонымен қатар бұл күйбеңдеуді азайтумен және өзіне сенімділікті арттырумен байланысты болды. NA қатысушыларының үрей деңгейі тәуелді емес топтарға қарағанда жоғары болғанымен, үш жыл немесе одан көп мүшелік тарихы бар адамдарда бұл деңгейлер теңесті, бұл NA мүшелігінің үрейді де, заттарды қолдануды да азайтатыны туралы гипотезамен сәйкес келеді. Бұл зерттеу, авторлар күткеніне қайшы, рухани сенімдер мен ауру туралы түсініктер NA-ға қатысу үшін міндетті емес екенін көрсетті, тіпті егер осы сенімдер қабылданған болса да, олар бұрынғы есірткі қолдану немесе болашақтағы қайталау мүмкіндігі үшін сыртқы себептерді көрсетпеді. 1995 жылы Викторияда (Австралия) NA-ның жаңа мүшелерінің алғашқы тәжірибесі зерттелді, онда бастапқыда 91 мүшемен, ал 12 айдан кейін 62 (68%) адаммен сұхбаттастырылды. Зерттеу нәтижесінде, қызметтік рөлдерге қатысу, қадамдармен жұмыс және тұрақты жиналыстарға қатысу сияқты өзін-өзі көмектестіруге белсенді қатысу, 12 айлық бақылау кезеңінен кейін зиянды заттарды қолдану деңгейінің төрт есеге төмендеуімен, заңсыз табыс пен ауру демалысының азаюымен және эмоционалдық қолдаудың артуымен байланысты болды. Бір тәсіл – кәсіби 12 қадамдық жеңілдетуді (TSF) жеке немесе топтық форматта ұсыну. TSF сессиялары пациенттерді 12 қадамдық тұжырымдамамен таныстыруға және оларды қоғамдық 12 қадамдық бағдарламаларға қатысуға бағытталған. TSF-ның NA еместігін атап өткен жөн, ол – кәсіби кеңесшінің 12 қадамдық бағдарлама элементтерін іске асыруы. NA 12 қадамды басқа мүшемен бірлесе орындауды ұсынады. NIDA-ның қаржылық қолдауымен жүргізілген бір зерттеуде кокаин қолданушылар төрт топқа бөлінді: жеке есірткіге қарсы кеңес беру және топтық есірткіге қарсы кеңес беру (GDC), когнитивтік терапия және GDC, қолдаушы экспрессивтік терапия және GDC, немесе тек GDC. Жеке есірткіге қарсы кеңес беру 12 қадамдық философияға негізделген. Топтық есірткіге қарсы кеңес беру мақсаты – пациенттерді тәуелділіктен арылу кезеңдері туралы біліммен қамтамасыз ету, 12 қадамдық бағдарламаларға қатысуға ынталандыру және сақтануды бастау және баламалы өмір салтын құру үшін қолдау көрсетілген топтық ортаны қамтамасыз ету. Зерттеуге 500-ге жуық пациент қатысты. Нәтижелер көрсеткендей, барлық төрт емдеу шаралары кокаин қолдануды бірдей деңгейде азайтты, бірақ IDC + GDC тобы (TSF) басқа үш топтан тиімдірек болды. Бұл зерттеудегі бір мәселе – пациенттердің көптеп тоқтауы, TSF топтарынан басқа топтарға қарағанда емделушілердің саны көп болды.

Фиорентин 1999 жыл

Fiorentine 1999 - Анонимді алкоголиктер және NA-ның тиімділігін бағалауға арналған 24 айлық бойлас зерттеу. Басқа бойлас зерттеулер сияқты, бұл зерттеу 12 қадамдық жиналыстарға қатысу мен есірткіден таза болу және арақ ішпеу арасындағы берік байланысты көрсетеді: зерттеуге қатысушылардың 12 қадамдық жиналыстарға барғандарының шамамен 75% сәтті нәтижеге қол жеткізді. Егжей-тегжейлірек айтқанда, 24 айлық бақылауда, аптасына бір немесе одан да көп жиналысқа қатысқан адамдардың 77,7% өздері таза екендерін хабарлады; зәр талдауы нәтижелері де осы көрсеткіштерге жақын болды, тұрақты қатысушылардың шамамен 76,4% таза екенін көрсетті. Жиналыстарға үнемі қатыспаған қатысушылардың өздері хабарлаған таза болу көрсеткіші 56% құрады, ал есірткіге қарсы тест нәтижесі 57,9% таза екенін көрсетті. Артық алкоголь қолдану туралы өздері хабарлаған көрсеткіштер де ұқсас болды: 12 қадамдық жиналыстарға үнемі қатысушылардың 74,8% толыққанды таза екендерін мәлімдеді, ал 12 қадамдық жиналыстарға бармаған адамдардың тек 40% ғана таза екендерін айтты. Зәр талдауы нәтижелері, жиналыстарға үнемі қатысатын адамдардың 96,6% таза екенін көрсетті, ал аптасына бір рет немесе одан да көп жиналыстарға қатыспаған адамдардың 88,9% зәр үлгісінде алкоголь жоқ екенін көрсетті. Содан кейін есеп, 12 қадамдық жиналыстардың нақты әсері бар ма (яғни себеп-салдарлық байланыс бар ма, әлде тек өзара байланыс па) екенін анықтау үшін, қатысушылардың өздері хабарлаған мотивация деңгейі, 12 қадамға қатысуы және таза болу мен арақ ішпеуге жетуінің сәттілігін салыстыру үшін статистикалық талдау қолданылды. Бұл байқаудың нәтижесінде: "Апта сайын немесе одан да жиі 12 қадамды орындаушылар, апта сайын аз қатысушыларға қарағанда, қалпына келтіру мотивациясының айырмашылықтарын ескере отырып, таза болуды сақтауға 1,59 есе көп мүмкіндікке ие".

Даулар

NA бағдарламасы 12 дәстүрді қолдану арқылы дау-дамайдан қашуға тырысады, олар "Анонимді есірткішілердің сыртқы мәселелерге қатысты пікірі жоқ; демек, NA атауы ешқашан қоғамдық дау-дамайға тартылмауы керек" деп көрсетеді. Дегенмен, Негізгі мәтінде әлі де "коммуникация мәселелері, пікірлердің келіспеушілігі, ішкі даулар, және қауымдастықтан тыс жеке тұлғалармен және топтармен туындайтын қиындықтар" бар екені, сондай-ақ осындай түрлі даулар NA тарихы бойында мазалап келгендігі айтылады.

Ішкі даулар

ҰҚ тарихының басында әртүрлі топтар қалпына келтірудің әртүрлі аспектілеріне баса назар аударды. Атап айтқанда, ҰҚ мәтінін жасау және құру процесі бірлестік үшін даулы кезең болды. Әртүрлі топтар Негізгі мәтіннің әртүрлі нұсқаларын қолдады, ал одан кейінгі билік күресінде көптеген айыптаулар жасалды және ашу-реніштер туды. Даудың түпкі себебі – қызмет комитеттері ҰҚ құрамының бір бөлігі ретінде сипатталғандығы, әлде жеке құрылым ретінде, яғни ҰҚ топтарының шешім қабылдау құқығы жоқ құралы, тек ҰҚ топтарының шешімдерін жинаумен айналысатындығы туралы болды. Бұл даудың ең төмен нүктесіне жеткенде, ҰҚ Әлемдік қызмет кеңсесі ҰҚ мүшесіне Негізгі мәтіннің тегін нұсқаларын таратуға тыйым салу мақсатымен сотқа берді. Бүгінде кейбір ҰҚ топтары өздері шығарған, «Baby Blue» деп аталатын Негізгі мәтіннің нұсқасын қолданады, ол негізінен Үшінші басылым, қайта қаралып жаңартылған Негізгі мәтін (бірақ оның құрамында Дәстүрлер туралы бастапқыда бекітілген мақалалар бар) және есірткінің «алкогольге тәуелділік сияқты соққы беруі мүмкін» екенін көрсетеді. Метадон Анонимділері ҰҚ-қа ұқсас, бірақ метадонды есірткі емес, қалпына келтіру құралы деп санайды. ҰҚ-ның осы топтарға қатысты пікірі жоқ, себебі бұл сыртқы мәселелер және дәстүрлер сыртқы мәселелерге қатысты нақты ұстаным білдіруден аулақ болуға кеңес береді.